ഡോ. സുറൂർ ബ്നു മുദക്കിർ അൽ-അജമി
അറബ് മഗ്‌രിബിൽ തുടങ്ങി ടുണീഷ്യ, അൾജീരിയ എന്നിവയും, ഇന്നത്തെ സ്‌പെയിനും പോർച്ചുഗലും ഉൾപ്പെടുന്ന അൻദലുസും ഉൾപ്പെടെ അതിവിശാലമായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ആ ഭരണകൂടം വ്യാപിച്ചു. ഹിജ്‌റ 440 മുതൽ ഏകദേശം 530 വരെ, അതായത് 85 മുതൽ 90 വർഷത്തോളമാണ് ഈ ഭരണകൂടം നിലനിന്നത്. അല്ലാഹു ഈ ഭരണകൂടത്തിലൂടെ രാജ്യങ്ങൾക്കും ജനങ്ങൾക്കും വലിയ നന്മകൾ പ്രദാനം ചെയ്തു.
ഇസ്‌ലാമിനും മുസ്‌ലിംകൾക്കും വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ, ഓരോ മുസ്‌ലിമും നിർബന്ധമായും അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട ചില മഹത് വ്യക്തിത്വങ്ങളുടെ പേരുകൾ നാം കഴിഞ്ഞ അധ്യായത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ആ പരമ്പരയിലെ ഒന്നാമത്തെ വ്യക്തി, മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടമെന്ന ആശയത്തിന് വിത്തുപാകിയ ജുദാല ഗോത്രക്കാരനായ യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം അൽ-ജുദാലി ആയിരുന്നു. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന് അടിത്തറയായത് സ്വൻഹാജ ഗോത്രത്തിലെ ജുദാല, ലംതൂന എന്നീ രണ്ട് വലിയ ഉപഗോത്രങ്ങളാണെന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കിയല്ലോ. തന്റെ ഗോത്രങ്ങളിൽ അജ്ഞതയും ദുഷിച്ച ആചാരങ്ങളും വ്യാപകമായത് കണ്ടപ്പോൾ, അതിൽ മാറ്റം വരുത്താനും അവരെ ഇസ്‌ലാമും മതവും പഠിപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഹജ്ജ് കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങുന്ന വഴി, അറിവിനും പണ്ഡിതന്മാർക്കും പേരുകേട്ട ടുണീഷ്യയിലെ ഖൈറവാൻ നഗരത്തിൽ അദ്ദേഹം എത്തിച്ചേർന്നു. അവിടെ അബൂ ഇംറാൻ മൂസാ ബിൻ ഈസാ അൽ-ഫാസി എന്ന പണ്ഡിതന്റെ സദസ്സിൽ പങ്കെടുത്ത അദ്ദേഹം, മൗറിറ്റാനിയൻ മരുഭൂമിയിലെ തന്റെ ഗോത്രങ്ങളുടെ അവസ്ഥ അദ്ദേഹത്തോട് വിശദീകരിച്ചു. ആ ജനതയെ മതപഠിപ്പിക്കാൻ ഒരു പണ്ഡിതനെ അയച്ചുതരണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അങ്ങനെയാണ് മഹാനായ ശൈഖ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീനെ അദ്ദേഹം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിലൂടെ നാടിനും ജനങ്ങൾക്കും വലിയ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി.
അപ്പോൾ ഒന്നാമത്തെ വ്യക്തി യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം; രണ്ടാമത്തെ വ്യക്തി അബൂ ഇംറാൻ മൂസാ ബിൻ ഈസാ അൽ-ഫാസി; മൂന്നാമത്തെ വ്യക്തി അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ അൽ-ജുസൂലി; നാലാമത്തേത്, പതിനഞ്ചിലധികം ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇസ്‌ലാം പ്രചരിപ്പിക്കുകയും നന്മയിലേക്ക് പ്രബോധനം നടത്തുകയും ചെയ്ത അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനി. ഇസ്‌ലാമിനെക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുപോലുമില്ലാതിരുന്ന സെനഗൽ, നൈജർ, കാമറൂൺ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഇസ്‌ലാം എത്തിയത് അദ്ദേഹത്തിലൂടെയാണ്. തന്റെ പിൻഗാമിയായി അധികാരമേൽപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പ്രബോധനത്തിനായി തിരിച്ചുപോയി. അദ്ദേഹം അധികാരം കൈമാറിയ ആ അഞ്ചാമത്തെ വ്യക്തിയാണ് മഹാനായ സൈന്യാധിപനും ഭരണാധികാരിയുമായ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ (ഇബ്നു താശ്ഫീൻ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു). അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജിഹാദിനെക്കുറിച്ചും മഗ്‌രിബിനെയും അൻദലുസിനെയും അദ്ദേഹം എങ്ങനെയാണ് ഒന്നിപ്പിച്ചതെന്നും നാം വിശദമായി മനസ്സിലാക്കി. സല്ലാഖ യുദ്ധത്തിലെ മുസ്‌ലിംകളുടെ ആവേശകരമായ വിജയവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹീതരായ മക്കൾ അലി ബിൻ യൂസുഫ്, താശ്ഫീൻ ബിൻ യൂസുഫ്, അതുപോലെ പേരക്കുട്ടി യൂസുഫ് ബിൻ അലി ബിൻ യൂസുഫ് എന്നിവരുടെ ചരിത്രവും നാം പഠിച്ചു.
എന്നാൽ ഈ ലോകത്തിന്റെ പ്രകൃതം അങ്ങനെയാണ്; ഏതൊരു കാര്യവും പൂർണ്ണതയിലെത്തിയാൽ പിന്നീട് അതിനൊരു പതനമുണ്ടാകും. അൻദലുസിന്റെ പതനത്തെക്കുറിച്ച് അബുൽ ബഖാഅ് അർ-റുന്ദി തന്റെ പ്രശസ്തമായ വിലാപകാവ്യത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ:
لكل شيء إذا ما تم نقصان … فلا يغر بطيب العيش إنسان
هي الأمور كما شاهدتها دول … من سره زمن ساءته أزمان
‘എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും അത് പൂർണ്ണത പ്രാപിച്ചാൽ പിന്നീട് ഒരു ന്യൂനത സംഭവിക്കും, അതിനാൽ ജീവിതത്തിന്റെ സുഖസൗകര്യങ്ങളിൽ ആരും വഞ്ചിതരാകരുത്. കാര്യങ്ങൾ നീ കാണുന്നതുപോലെ തന്നെ മാറിമറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കും; ഒരു കാലം ഒരാളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചാൽ, മറ്റൊരു കാലം അവനെ ദുഃഖിതനാക്കും.’
ഏതൊരു ഭരണകൂടവും ഉയർച്ചയുടെ പടവുകൾ കയറിയാലും ഒരു ഘട്ടത്തിൽ അത് ദുർബലമാവുകയും തകർന്നു വീഴുകയും ചെയ്യും. വെറും 85 വർഷം മാത്രം ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്ന മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അവസ്ഥയും അതായിരുന്നു. ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ, കിഴക്ക് സ്ഥാപിതമായ ഉമവി ഭരണകൂടവുമായി മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന് വലിയ സാമ്യതകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഉമവി ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആയുസ്സ് 92 വർഷമായിരുന്നുവെങ്കിൽ, മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കാലയളവും ഏതാണ്ട് അത്രത്തോളം തന്നെയായിരുന്നു. ഈ ഭരണകൂടത്തിലൂടെ അല്ലാഹു വലിയ നന്മകളാണ് ചൊരിഞ്ഞത്. അവർ പ്രവാചകചര്യയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവരായിരുന്നു. അതിന്റെ സ്ഥാപകരും ഭരണാധികാരികളും ആ പ്രദേശങ്ങളിലെ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് നന്മയും പരിഷ്കരണവും സുരക്ഷയും ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചവരായിരുന്നു. ഭരണമികവ്, മതം, സുന്നത്ത്, ഇസ്‌ലാം, ജിഹാദ് എന്നീ കാര്യങ്ങളിൽ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തേക്കാൾ മികച്ചൊരു ഭരണകൂടം മഗ്‌രിബിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല എന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ പറഞ്ഞത് തികച്ചും സത്യമാണ്. എന്നാൽ അല്ലാഹു ഒരു കാര്യം തീരുമാനിച്ചാൽ അത് സംഭവിച്ചിരിക്കും. അതാണല്ലോ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിനും സംഭവിച്ചത്.
മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനത്തിന് കാരണമായത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ കടന്നുവരവായിരുന്നു. മതപഠനത്തിലും അറിവ് നേടുന്നതിലും വളരെ പ്രശസ്തനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസവും രീതിശാസ്ത്രവും സത്യസന്ധതയുമെല്ലാം വളരെ സംശയാസ്പദമായിരുന്നു. ആ വ്യക്തിയുടെ പേരാണ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ തൂമർത്ത്. അമാസിഗ് ഗോത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ മസ്മൂദയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനം. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടവും പിന്നീട് വന്ന മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടവും ഉയർന്നുവന്നത് അമാസിഗ് ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം സ്വൻഹാജ ഗോത്രമായിരുന്നുവെങ്കിൽ, മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടത്തെ പിന്തുണച്ചത് മസ്മൂദ, സനാത എന്നീ അമാസിഗ് ഗോത്രങ്ങളായിരുന്നു. അമാസിഗുകൾ അറബികളാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. ചിലർ അവരെ ഹിംയർ ഗോത്രത്തിലേക്ക് ചേർക്കുമ്പോൾ മറ്റുചിലർ അവരെ അറബികളായി അംഗീകരിക്കുന്നില്ല എന്ന് നാം മുൻപ് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.
മതപഠനത്തിനായി മുഹമ്മദ് ബിൻ തൂമർത്ത് മഗ്‌രിബിലും കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലും വ്യാപകമായി സഞ്ചരിച്ചു. ടുണീഷ്യ, ഈജിപ്ത്, ഹിജാസ്, ശാമ് എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം സഞ്ചരിച്ച് താൻ കണ്ടുമുട്ടിയ വ്യത്യസ്ത പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്നെല്ലാം അദ്ദേഹം അറിവ് നേടി. എന്നാൽ ഏറ്റവും ഗൗരവതരമായ മൂന്ന് പിഴച്ച വിശ്വാസങ്ങൾ (ബിദ്അത്തുകൾ) ഒത്തുചേർന്ന ഒരു വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം: ഒന്നാമതായി: ഇമാമുമാർ പാപസുരക്ഷിതരാണെന്ന, അതുപോലെ താനാണ് മഹ്ദി എന്നൊക്കെയുള്ള ശിയാ റാഫിദികളുടെ വിശ്വാസത്തിൽ അദ്ദേഹം സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാമതായി: തങ്ങളോട് വിയോജിക്കുന്നവരെ കാഫിറാക്കുകയും അവരുടെ രക്തം ചിന്തൽ അനുവദനീയമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഖവാരിജുകളുടെ ചിന്താഗതിയും അദ്ദേഹം ഉൾക്കൊണ്ടു. മൂന്നാമതായി: അല്ലാഹുവിന്റെ നാമഗുണവിശേഷണങ്ങൾ (അസ്മാഉ വസ്സ്വിഫാത്) നിഷേധിക്കുന്ന മുഅ്തസിലീ വിശ്വാസവും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു. അദ്ദേഹം തികഞ്ഞൊരു ജഹ്മിയും മുഅ്തസിലിയും ആയിരുന്നു.
വലിയൊരു ആബിദും (ആരാധനകളിൽ മുഴുകുന്നവൻ) ഭക്തനും നന്മ കൽപ്പിക്കുകയും തിന്മ വിരോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിയുമായാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് പിഴച്ച വിശ്വാസങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിൽ സമ്മേളിച്ചിരുന്നു. മഗ്‌രിബിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രബോധനവും ചിന്താഗതികളും പ്രചരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായും ഒരു ഖാരിജിയോ റാഫിദിയോ മുഅ്തസിലിയോ ആയിരുന്നുവെന്ന് പറയാൻ സാധിക്കില്ല; മറിച്ച് ഈ പിഴച്ച വിശ്വാസങ്ങളെല്ലാം കൂടിച്ചേർന്ന പുതിയൊരു സങ്കരവിശ്വാസമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെയും അനുയായികളുടെയും വിശ്വാസത്തെ ‘തൂമർത്തിയ്യ അഖീദ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ ശരി.
മുഹമ്മദ് ബിൻ തൂമർത്ത് തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ അനുയായികളെ തേടിത്തുടങ്ങി. എന്തിനായിരുന്നു അനുയായികൾ? അധികാരവും ഭരണവും തന്നെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. അങ്ങനെ നന്മ കൽപ്പിക്കുക, തിന്മ വിരോധിക്കുക എന്ന മുഖംമൂടിയണിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രബോധനം ആരംഭിക്കുകയും നിരവധി അനുയായികളെ നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തോട് കടുത്ത വിദ്വേഷമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം അവരെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുകയും ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുകയും ചെയ്തു. അഹ്‌ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅ അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തിനും പൂർണ്ണതയ്ക്കും അനുയോജ്യമായ രൂപത്തിൽ അവന് ഗുണവിശേഷണങ്ങൾ (സ്വിഫാത്തുകൾ) സ്ഥിരപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, പിഴച്ച കക്ഷികൾ അവരെ ‘മുജസ്സിമ’, ‘മുശബ്ബിഹ’ (അല്ലാഹുവിന് സൃഷ്ടികളുടെ രൂപവും അവയവങ്ങളും കൽപ്പിക്കുന്നവർ) എന്നൊക്കെ വിളിച്ച് അധിക്ഷേപിക്കാറുണ്ടല്ലോ. ഇതേ ആരോപണം തന്നെയാണ് ഇബ്നു തൂമർത്തും മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ഉന്നയിച്ചത്. അവരെ കാഫിറുകളാക്കുകയും അവരുടെ രക്തം ചിന്തുന്നത് അനുവദനീയമാക്കുകയും അവർക്കെതിരെ സായുധകലാപം നടത്താൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം ഗോത്രമായ മസ്മൂദയിൽ നിന്നുൾപ്പെടെ നിരവധി പേർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടരായി മുന്നോട്ടുവന്നു.
ഈ സമയത്താണ് അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലി അൽ-കൂമി അത്ത്വിലംസാനി എന്നൊരു വിദ്യാർത്ഥി ഇബ്നു തൂമർത്തിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നത്. വളരെ വിശാലമായ അറിവുള്ള ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ. മതപഠനം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അപ്പോഴാണ് വലിയ വിജ്ഞാനമുള്ള ഇബ്നു തൂമർത്ത് കിഴക്കൻ നാടുകളിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയ വിവരമറിയുന്നത്. മഗ്‌രിബിലെ പ്രശസ്തമായ മല്ലാല എന്ന നഗരത്തിൽ വെച്ച് അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടുമുട്ടുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനാവുകയും ചെയ്തു. അതുപോലെ ഇബ്നു തൂമർത്തും ഈ വിദ്യാർത്ഥിയുടെ കഴിവുകളിൽ വലിയ മതിപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചു. കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയായിരുന്ന അബ്ദുൽ മുഅ്മിനിനോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നീ എന്റെ കൂടെ നിൽക്കുക, കിഴക്കൻ നാടുകളിൽ പോയി നീ പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നെ പഠിപ്പിക്കാം.”
മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ തൂമർത്ത് എന്ന വ്യക്തിയുടെ വിശ്വാസത്തിലും മൻഹജിലും നമുക്ക് വലിയ വിയോജിപ്പുകളുണ്ടെങ്കിലും, ശർഇയ്യായ വിജ്ഞാനത്തിലും ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലുമെല്ലാം അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുള്ള വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്നത് ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. എന്നാൽ വിശ്വാസകാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കടുത്ത പിഴവുകളിലായിരുന്നു.
കൂടുതൽ ആളുകളെ തന്റെ പക്ഷത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിനായി വളരെ കാർക്കശ്യത്തോടെയും കടുത്ത ശൈലിയിലുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം നന്മ കൽപ്പിക്കുകയും തിന്മ വിരോധിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നത്. എത്രത്തോളമെന്നാൽ, രാത്രി നമസ്കാരം (ഖിയാമുല്ലൈൽ) നിർവ്വഹിക്കാത്തവരെയും തന്റെ ചിന്താഗതികൾ അംഗീകരിക്കാത്തവരെയും അദ്ദേഹം കഠിനമായി ശിക്ഷിക്കുകയും മർദ്ദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ അദ്ദേഹം മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ മറാകിശിലെത്തി. അന്നത്തെ അമീറുൽ മുസ്‌ലിമീൻ അലി ബിൻ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ നമസ്കരിക്കുന്ന പള്ളിയിൽ ഇബ്നു തൂമർത്തും ചില വിദ്യാർത്ഥികളും പ്രവേശിച്ചു. തന്റെ പിതാവിനെപ്പോലെ അലി ബിൻ യൂസുഫും ‘അമീറുൽ മുസ്‌ലിമീൻ’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഞാൻ മുൻപ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, സ്വൻഹാജ, ലംതൂന, ത്വവാരിഖ് തുടങ്ങിയ ഗോത്രങ്ങളുടെ പഴയൊരു ആചാരപ്രകാരം അവരുടെ പുരുഷന്മാർ മുഖംമൂടി ധരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ച ഇബ്നു തൂമർത്ത് വളരെ കർശനമായ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി: “മുസ്‌ലിംകളുടെ നാടുകളിൽ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഇടകലരുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിരിക്കുന്നു! എന്റെ മുന്നിലിരിക്കുന്നത് പുരുഷന്മാരാണോ അതോ സ്ത്രീകളാണോ എന്ന് എനിക്കറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല.” അദ്ദേഹം ഇത് പറയുമ്പോൾ അമീറുൽ മുസ്‌ലിമീൻ അലി ബിൻ യൂസുഫ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിൽ തന്നെ ഇരിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. അമീറിന്റെ അരികിൽ മാലിക് ബിൻ വഹ്ബ് (വഹീബ് എന്നും പറയപ്പെടുന്നു) എന്ന ഖാദിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇബ്നു തൂമർത്തിൻ്റെ ധിക്കാരവും ഭരണാധികാരിയോടുള്ള അനാദരവും കണ്ട ഖാദി മാലിക് ബിൻ വഹ്ബ് അമീറിനോട് പറഞ്ഞു: “അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ! ഈ മനുഷ്യനെ താങ്കൾ ഇപ്പോൾ തടവിലാക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ നാളെ ഇയാൾ താങ്കൾക്കെതിരെ വലിയൊരു ഭീഷണിയായി മാറും. ‘ഇന്ന് നീ അവനെ ചങ്ങലക്കിട്ടില്ലെങ്കിൽ നാളെ അവൻ നിനക്കെതിരെ പെരുമ്പറ മുഴക്കും’ എന്ന ചൊല്ല് ഇയാളുടെ കാര്യത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യമാകും. ഇവനെ ഇപ്പോൾ തടവിലാക്കി ദിവസവും ഒരു ദീനാർ വീതം ഇവന്റെ ചെലവിനായി താങ്കൾ നൽകുന്നതാണ്, നാളെ ഇവർ സംഘടിച്ച് താങ്കൾക്കെതിരെ തിരിയുന്നതിനേക്കാൾ ഭേദം. അങ്ങനെയൊരു സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ താങ്കളുടെ ഖജനാവ് മുഴുവൻ ചെലവഴിച്ചാലും ഇവരെ തടയാൻ താങ്കൾക്ക് കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല.” വളരെ ആത്മാർത്ഥവും സത്യസന്ധവുമായ ഒരു ഉപദേശമായിരുന്നു അത്. എന്നാൽ മുജാഹിദായ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന്റെ മകൻ അലി ബിൻ യൂസുഫ് വളരെ സദ്‌വൃത്തനായ ഒരു വ്യക്തിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രതികരിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്: “നമ്മോട് നന്മ കൽപ്പിക്കാനും തിന്മ വിരോധിക്കാനും വരുന്നവരെയെല്ലാം നാം തടവിലിടുകയാണോ വേണ്ടത്? അത്തരം ആളുകളെ നാം കേൾക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.”
എന്നാൽ ഇബ്നു തൂമർത്ത് എന്ന ആ വഞ്ചകൻ കേവലം നന്മ കൽപ്പിക്കാൻ മാത്രം വന്നവനായിരുന്നില്ല. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തെ തകർത്ത് അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയൊരു ഭരണം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒളിയജണ്ട. കാലക്രമേണ ഇബ്നു തൂമർത്തും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളും മസ്മൂദ ഗോത്രക്കാരും അവരെ അനുകൂലിക്കുന്നവരും ചേർന്ന് വലിയൊരു സൈന്യമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. അവർ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ സായുധകലാപം ആരംഭിച്ചു. അലി ബിൻ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ, പിന്നീട് താശ്ഫീൻ ബിൻ യൂസുഫ്, അതിനുശേഷം യൂസുഫ് ബിൻ അലി ബിൻ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ എന്നിവർക്കെതിരെയെല്ലാം അവർ നിരന്തരം യുദ്ധം ചെയ്തു. ആ പോരാട്ടങ്ങൾ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തെ പൂർണ്ണമായും തളർത്തി. അങ്ങനെ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം തകരുകയും മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തു.
എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് ‘മുവഹ്ഹിദൂൻ’ എന്ന് പേരുവന്നത്? കാരണം ഇബ്നു തൂമർത്ത് ക്ഷണിച്ചിരുന്നത് തൗഹീദിലേക്കായിരുന്നു! ഏത് തൗഹീദ്? മുഅ്തസിലിയാക്കളുടെ തൗഹീദ്! മുഅ്തസിലിയാക്കൾക്ക് അഞ്ച് അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളുണ്ട്. അതിലൊന്നാണ് ‘നന്മ കൽപ്പിക്കലും തിന്മ വിരോധിക്കലും’. ഭരണാധികാരികൾക്കെതിരെ സായുധകലാപം നടത്തുക എന്നതാണ് അവർ ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. മറ്റൊന്ന് അവർ പറയുന്ന ‘തൗഹീദ്’ ആണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ നാമഗുണവിശേഷണങ്ങൾ നിഷേധിക്കുന്നതിനാണ് അവർ തൗഹീദ് എന്ന് പറയുന്നത്! ഇബ്നു തൂമർത്ത് അടിസ്ഥാനപരമായി ഈ മുഅ്തസിലീ വിശ്വാസമായിരുന്നു വെച്ചുപുലർത്തിയിരുന്നത്. നാമഗുണവിശേഷണങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം കടുത്ത മുഅ്തസിലിയായിരുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ നാമഗുണവിശേഷണങ്ങൾ നിഷേധിച്ചതുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് ‘മുവഹ്ഹിദൂൻ’ എന്ന പേരുവന്നത്. ഗുണവിശേഷണങ്ങൾ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്ന സുന്നത്തിന്റെ ആളുകളെ അവർ ‘മുജസ്സിമ’, ‘മുശബ്ബിഹ’ എന്നിങ്ങനെ വിളിച്ച് ആക്ഷേപിച്ചു.
ഇതിനെല്ലാം പുറമെ, തന്നോട് വിയോജിക്കുന്നവരെയെല്ലാം ഖവാരിജുകളുടെ ശൈലിയിൽ അദ്ദേഹം കാഫിറാക്കുകയും അവരുടെ രക്തം ചിന്തുന്നത് അനുവദനീയമാക്കുകയും ചെയ്തു. താനാണ് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന മഹ്ദിയെന്നും താൻ പാപസുരക്ഷിതനാണെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ! പരസ്പരവിരുദ്ധമായ നിരവധി പിഴച്ച വിശ്വാസങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയിൽ തന്നെ സമ്മേളിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പൂർണ്ണമായും ഖവാരിജുകളെന്നോ മുഅ്തസിലുകളെന്നോ റാഫിദികളെന്നോ അവരെ വിളിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഈ പിഴച്ച വിശ്വാസങ്ങളെല്ലാം കൂടിച്ചേർന്ന ‘തൂമർത്തിയ്യ അഖീദ’ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം തന്റെ അനുയായികൾക്കിടയിൽ പ്രചരിപ്പിച്ചത്. ഹിജ്‌റ 526-ൽ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടു.
അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം ആ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വസ്തനും വിദ്യർത്ഥിയുമായ അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലി അൽ-കൂമി അത്ത്വിലംസാനി ആയിരുന്നു. അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ തന്റെ ശൈഖിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തനായ ഒരു വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു എന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം. സത്യസന്ധതയും ജിഹാദിനോടുള്ള താൽപര്യവും ഇസ്‌ലാമിനെയും മുസ്‌ലിംകളെയും സഹായിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹവും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. താൻ മഹ്ദിയാണെന്നും പാപസുരക്ഷിതനാണെന്നും വാദിച്ച് ജനങ്ങളെ വഞ്ചിച്ച തന്റെ ശൈഖിന്റെ പാതയിലായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തെ തകർത്ത് മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ വളരെ മികച്ചൊരു സൈന്യാധിപനും ഭരണതന്ത്രജ്ഞനുമായി അദ്ദേഹം മാറി. അങ്ങേയറ്റം നീതിമാനും മുസ്‌ലിം സമുദായത്തിന് നന്മ കാംക്ഷിക്കുന്നവനുമായ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്നാണ് ഇമാം ദഹബി, ഇമാം ഇബ്നുൽ അസീർ, ഇമാം ഇബ്നു കസീർ തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ തൂമർത്തിനെക്കുറിച്ച് ഒരു പണ്ഡിതനും ഇത്തരം നല്ല കാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. അയാൾ മരിച്ചുപോയി, തന്റെ കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം അവൻ അല്ലാഹുവിങ്കൽ അനുഭവിക്കും. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം തകർത്തതിന്റെ പാപഭാരം അവൻ അല്ലാഹുവിനു മുന്നിൽ ചുമക്കേണ്ടിവരും.
അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലി ഈ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുകയും വളരെ ചുരുങ്ങിയ കാലംകൊണ്ട് അതിന്റെ അതിർത്തികൾ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. മഗ്‌രിബ് മുഴുവൻ തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനത്തോടെ അനാഥമായ അൻദലുസിലേക്കും കടന്നുചെന്നു. അവിടെയുള്ള പ്രശ്നങ്ങളെല്ലാം പരിഹരിച്ച് അൻദലുസിനെയും മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കീഴിലാക്കി. മികച്ചൊരു ഭരണതന്ത്രജ്ഞനും ഒന്നാം കിട സൈന്യാധിപനും മുജാഹിദുമായിരുന്നു അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലി. തന്റെ ശൈഖിനെപ്പോലെ പിഴച്ച ചിന്താഗതികളിൽ അന്ധമായ പക്ഷപാതിത്വം കാണിക്കുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. എന്നാൽ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിന്റെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ശൈഖിന്റെ പാത തന്നെ പിന്തുടർന്നു. തങ്ങളോട് വിയോജിക്കുന്നവരെ കൊലപ്പെടുത്തുക എന്നത് അവരുടെയൊരു നയമായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ ശൈഖായ ഇബ്നു തൂമർത്തിൽ നിന്ന് അവർ പകർത്തിയെടുത്ത ഏറ്റവും മോശമായൊരു സ്വഭാവമായിരുന്നു അത്.
നിരവധി പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലി അധികകാലം ഭരണം നടത്തിയില്ല. ഹിജ്‌റ 580-ൽ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ യൂസുഫ് ബിൻ അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ അധികാരമേറ്റു. അബൂ യഅ്ഖൂബ് എന്നാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഏകദേശം 22 വർഷക്കാലമാണ് അദ്ദേഹം ഭരണം നടത്തിയത്. ജിഹാദിലും ഭരണമികവിലും പിതാവിനെപ്പോലെ തന്നെയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. രാജ്യത്തെ സുസ്ഥിരമാക്കാൻ ശ്രമിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ സ്വീകാര്യതയുണ്ടായിരുന്നു.
മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടത്തിൽ ഇസ്‌ലാമിനും മുസ്‌ലിംകൾക്കും ഏറ്റവുമധികം ഉപകാരപ്പെട്ട മൂന്ന് വ്യക്തികളെ എണ്ണുകയാണെങ്കിൽ അതിൽ ഒന്നാമത്തേത് അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലിയും രണ്ടാമത്തേത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ യൂസുഫും മൂന്നാമത്തേത് യൂസുഫിന്റെ മകനായ അബൂ യഅ്ഖൂബ് യൂസുഫ് ബിൻ യൂസുഫ് ബിൻ അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലിയുമാണ്. ‘അൽ-മൻസൂർ അൽ-മുവഹ്ഹിദി’ എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. അങ്ങേയറ്റം സദ്‌വൃത്തനായ, മികച്ച സൈന്യാധിപനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇസ്‌ലാമിക സമുദായത്തിന് വലിയ നേട്ടങ്ങൾ സമ്മാനിച്ച ഭരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.
ഒന്നാമതായി, അദ്ദേഹം മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ തൂമർത്തിൻ്റെ പിഴച്ച വാദങ്ങളെ പരസ്യമായി തള്ളിപ്പറയുകയും അതൊക്കെ വഴികേടാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇബ്നു തൂമർത്ത് പാപസുരക്ഷിതനല്ലെന്നും അയാൾ മഹ്ദിയല്ലെന്നും അയാളുടെ വിശ്വാസം ശരിയല്ലെന്നും അദ്ദേഹം ജനങ്ങളെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി. ഖുർആനിലേക്കും പ്രവാചകചര്യയിലേക്കും മടങ്ങാൻ അദ്ദേഹം ജനങ്ങളോട് കൽപ്പിച്ചു.
രണ്ടാമതായി, അദ്ദേഹം പണ്ഡിതന്മാരെ തന്റെ കൊട്ടാരത്തോട് അടുപ്പിച്ചു. മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം തുടക്കത്തിൽ മാലികീ മദ്‌ഹബിനെ കഠിനമായി എതിർത്തിരുന്നു. കാരണം മാലികീ പണ്ഡിതന്മാർ അഹ്‌ലുസ്സുന്നയുടെ ശരിയായ അഖീദ പിന്തുടരുന്നവരായിരുന്നു. എന്നാൽ അൽ-മൻസൂർ അൽ-മുവഹ്ഹിദി മാലികീ ഫിഖ്ഹിന് വീണ്ടും പ്രചാരം നൽകുകയും മഗ്‌രിബിലെ ജനങ്ങളെ അവരുടെ പഴയ സുന്നീ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മടക്കിക്കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു. മുസ്‌ലിംകൾക്ക് പ്രതാപവും ഉന്നമനവും ലഭിക്കണമെന്ന് എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ച വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്താണ് കിഴക്കുനിന്ന് വളരെ സന്തോഷകരമായൊരു വാർത്ത വന്നെത്തുന്നത്. ഹിജ്‌റ 583-ൽ നടന്ന ഹിത്തീൻ യുദ്ധത്തിൽ സ്വലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി (യൂസുഫ് അൽ-അയ്യൂബി) നേടിയ ഐതിഹാസികമായ വിജയത്തിന്റെ വാർത്തയായിരുന്നു അത്. ഈ മഹത്തായ വിജയവാർത്ത അൻദലുസിലെ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് വലിയ ആവേശമായി. കാരണം ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ നിരന്തരമായ ആക്രമണങ്ങൾ കാരണം അൻദലുസിലെ മുസ്‌ലിംകൾ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായിരുന്നു. പണ്ഡിതന്മാർ അബൂ യഅ്ഖൂബ് യൂസുഫ് അൽ-മൻസൂർ അൽ-മുവഹ്ഹിദിയെ സമീപിച്ച് സൈന്യസമേതം അൻദലുസിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
അങ്ങനെ അദ്ദേഹം വലിയൊരു സൈന്യവുമായി അൻദലുസിലേക്ക് തിരിച്ചു. അൽഫോൺസോ എട്ടാമനായിരുന്നു അന്ന് ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ തലവൻ. ഹിജ്‌റ 591-ൽ (ക്രിസ്തുവർഷം 1194 അല്ലെങ്കിൽ 1196) നടന്ന ഈ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ യുദ്ധമാണ് അറക് യുദ്ധം (മഅ്റകത്തുൽ അറക്).
ഈ യുദ്ധവും അതിന്റെ തിയ്യതിയും നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും മറക്കരുത്. ചരിത്രത്തിൽ സുവർണ്ണ ലിപികളാൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട വളരെ മഹത്തായൊരു യുദ്ധമായിരുന്നു അത്. യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന സല്ലാഖ യുദ്ധത്തോട് കിടപിടിക്കുന്ന പോരാട്ടമായിരുന്നു അറക് യുദ്ധം. അൽഫോൺസോ എട്ടാമന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യത്തിൽ രണ്ട് ലക്ഷത്തോളം ഭടന്മാരുണ്ടായിരുന്നു. അവർക്കൊപ്പം ധാരാളം സമ്പത്തുമായി ഒരുപാട് ജൂതന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്തിനായിരുന്നു അത്? മുസ്‌ലിംകളെ എളുപ്പത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്താൻ കഴിയുമെന്ന് അൽഫോൺസോ ഉറച്ചുവിശ്വസിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പിടിക്കപ്പെടുന്ന മുസ്‌ലിംകളെ ജൂതന്മാർക്ക് വിൽക്കാനും, അവർ മുഖേന ആ മുസ്‌ലിംകളെ യൂറോപ്പിലെ അടിമച്ചന്തകളിൽ വിറ്റഴിക്കാനുമായിരുന്നു അവരുടെ പദ്ധതിയെന്ന് നോക്കുക! എന്നാൽ, ‘നീ ഒന്ന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു, ഞാൻ മറ്റൊന്ന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു, എന്നാൽ അല്ലാഹു അവൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു’ എന്നാണല്ലോ. ഈ സന്ദർഭത്തെ വളരെ ധീരതയോടെ നേരിടാൻ അബൂ യഅ്ഖൂബ് അൽ-മൻസൂർ അൽ-മുവഹ്ഹിദിക്ക് സാധിച്ചു. അൻദലുസിലെ മുസ്‌ലിംകളെയും അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളെയും അദ്ദേഹം കൂടെക്കൂട്ടി. ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം വരുന്ന സൈന്യവുമായി അദ്ദേഹം അറക് കോട്ടയുടെ സമീപത്തെത്തി. ഈ കോട്ടയുടെ പേരിലാണ് യുദ്ധം അറിയപ്പെടുന്നത്. സല്ലാഖ യുദ്ധത്തിൽ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ ചെയ്തതുപോലെ അദ്ദേഹം സൈന്യത്തെ രണ്ടായി തിരിച്ചു. ഒരു ഭാഗം ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുകയും, യുദ്ധം കൊടുമ്പിരികൊള്ളുമ്പോൾ ശത്രുക്കളുടെ മനോവീര്യം തകർക്കാനായി മറുഭാഗം അപ്രതീക്ഷിതമായി കടന്നാക്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു തന്ത്രം.
യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് അൽഫോൺസോ, അബൂ യഅ്ഖൂബിന് വളരെ ധിക്കാരം നിറഞ്ഞൊരു കത്തയച്ചു. അവരെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് അയാൾ എഴുതി: “ഇന്ന് നാം നേർക്കുനേർ പോരാടാൻ പോവുകയാണ്. നിങ്ങളുടെ ആളുകളെ ഞാൻ ചന്തകളിൽ വിൽക്കും. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ഖുർആനിലെ ആയത്തുകളെയാണല്ലോ ആശ്രയിക്കുന്നത്…” ഈ കത്ത് വായിച്ചയുടനെ അബൂ യഅ്ഖൂബ് അത് വലിച്ചുകീറി. എന്നിട്ട് കീറിയ കടലാസിന്റെ ഒരു കഷണത്തിൽ ആ ദൂതന് മറുപടി എഴുതിക്കൊടുത്തു: “നീ അവരുടെ അടുത്തേക്ക് തന്നെ മടങ്ങിച്ചെല്ലുക. തീർച്ചയായും അവർക്ക് നേരിടാൻ കഴിയാത്ത സൈന്യങ്ങളുമായി നാം അവരുടെ അടുത്ത് ചെല്ലുക തന്നെ ചെയ്യും.”
ഈ മറുപടിയുമായി ദൂതൻ അൽഫോൺസോയുടെ അടുത്തെത്തി. വൈകാതെ ഇരുവിഭാഗവും തമ്മിൽ അതിഘോരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ എത്ര ക്രിസ്ത്യാനികളും എത്ര മുസ്‌ലിംകളും കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ഊഹിക്കാൻ കഴിയുമോ? അൽഫോൺസോയുടെ സൈന്യത്തിലെ 1,47,000 ക്രിസ്ത്യാനികളാണ് ആ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടത്! മുസ്‌ലിംകളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് പതിനായിരത്തിലധികം പേർ രക്തസാക്ഷികളായി. വാക്കുകൾക്കതീതമായ വിജയവും യുദ്ധമുതലുകളുമാണ് അന്ന് മുസ്‌ലിംകൾക്ക് ലഭിച്ചത്. സ്വലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബിയുടെ ഹിത്തീൻ യുദ്ധവിജയം ഉണ്ടാക്കിയതിനേക്കാൾ വലിയ ആവേശമാണ് ഈ വിജയം മഗ്‌രിബിലെ ജനങ്ങളിലുണ്ടാക്കിയത്. ഈ രണ്ട് യുദ്ധവിജയങ്ങളും ഒന്നിനൊന്ന് മെച്ചവും ഓരോ മുസ്‌ലിമിനും അങ്ങേയറ്റം സന്തോഷം നൽകുന്നതുമാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് ഹിത്തീൻ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാവർക്കുമറിയാം, എന്നാൽ ഈ സദ്‌വൃത്തനായ ഭരണാധികാരി നയിച്ച അറക് യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് അധികമാർക്കും അറിയില്ല. രണ്ട് നായകന്മാരുടെയും പേരുകൾ തമ്മിൽ സാമ്യമുണ്ടെന്ന് കാണാം: അവിടെ യൂസുഫ് സ്വലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി, ഇവിടെ അബൂ യഅ്ഖൂബ് യൂസുഫ് ബിൻ യൂസുഫ് ബിൻ അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ അൽ-കൂമി.
അൻദലുസിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ വളരെ നിർണ്ണായകമായ ഒരു യുദ്ധമായിരുന്നു അറക് യുദ്ധം. അതിനുശേഷം അബൂ യഅ്ഖൂബ് തന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനമായ മറാകിശിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങി. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ തലസ്ഥാനവും അതുതന്നെയായിരുന്നുവല്ലോ. നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, നന്മ കൽപ്പിക്കലും തിന്മ വിരോധിക്കലും, ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലെല്ലാം വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു ബലിപെരുന്നാളിന് അറുപതിനായിരത്തിലധികം ആടുകളെ ബലിയറുത്ത് അദ്ദേഹം മുസ്‌ലിംകളായ ദരിദ്രർക്ക് വിതരണം ചെയ്തുവെന്ന് ചരിത്രത്തിൽ കാണാം! അൻദലുസിലെ സെവിയ്യയിൽ (ഇശ്ബീലിയ്യ) ഇന്നുമുള്ള പള്ളിയുടെ വലിയ മിനാരം നിർമ്മിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. അൽ-ഖിറാൾദ (Giralda) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ മിനാരത്തിന് 96 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്. റബാത്വിലെ ജാമിഅ് മസ്ജിദിന്റെ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയത് അദ്ദേഹമാണെങ്കിലും അത് പൂർത്തിയാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല. ‘ജാമിഉ ഹസ്സാൻ’ എന്നാണ് ഇന്നതറിയപ്പെടുന്നത്. മറാകിശിലെ ഏറ്റവും വലിയ പള്ളിയും അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചതാണ്. മരണക്കിടക്കയിൽ വെച്ച് തനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പണ്ഡിതന്മാർക്കും മക്കൾക്കും സൈന്യാധിപന്മാർക്കും അദ്ദേഹം നൽകിയ വസ്വിയ്യത്ത് വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്: “ഞാൻ നിങ്ങളെ അനാഥയെയും അനാഥകളെയും ഏൽപ്പിക്കുന്നു.” അപ്പോൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നവർ ചോദിച്ചു: “അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ, ആരാണ് അനാഥയും അനാഥകളും?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അനാഥ എന്നത് അൻദലുസാണ്, അനാഥകൾ അവിടുത്തെ ജനങ്ങളും. അവരെ നിങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോകരുത്. ചുറ്റുമുള്ള ക്രിസ്ത്യാനികളിൽ നിന്ന് അവരെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങളല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല.” അങ്ങേയറ്റം അർത്ഥവത്തായ ഒരു വസ്വിയ്യത്തായിരുന്നു അത്. അല്ലാഹു മുസ്‌ലിംകളുടെ നാടുകൾ അവർക്ക് തന്നെ അഭിമാനത്തോടെ തിരിച്ചുനൽകട്ടെ.
അൻദലുസിൽ ശത്രുക്കൾക്കെതിരെ മുസ്‌ലിംകൾ നേടിയ അവസാനത്തെ നിർണ്ണായക വിജയമായിരുന്നു അറക് യുദ്ധം. അതിനുശേഷം മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം പതനത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്താൻ തുടങ്ങി. അബൂ യഅ്ഖൂബിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ മുഹമ്മദ് അൽ-മുസ്തൻസിർ ബില്ലാഹ് അധികാരമേറ്റു. പിതാവിനെപ്പോലെ ഭരണം നടത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതിനദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല. ഹിജ്‌റ 606-ൽ (ക്രിസ്തുവർഷം 1212) അൽഫോൺസോ എട്ടാമൻ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി വന്നു. വാസ്തവത്തിൽ അൽഫോൺസോയെ മുൻപ് ഒരു യുദ്ധത്തിൽ അബൂ യഅ്ഖൂബ് പിടികൂടിയതായിരുന്നു. എന്നാൽ അൽഫോൺസോയുടെ മാതാവും ഭാര്യയും സഹോദരിമാരും വന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം അയാളെ വെറുതെവിട്ടു. അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരുന്നെങ്കിൽ എത്ര നന്നായിരുന്നു! അന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട അൽഫോൺസോ ആറോ ഏഴോ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അൻദലുസിൽ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിന് വരികയായിരുന്നു.
അങ്ങനെ മുഹമ്മദ് അൽ-മുസ്തൻസിറും അൽഫോൺസോ എട്ടാമനും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധമാണ് ഇഖാബ് യുദ്ധം (മഅ്റകത്തുൽ ഇഖാബ്). പോപ്പ് ഈ യുദ്ധത്തെ ഒരു പുണ്യയുദ്ധമായി (കുരിശുയുദ്ധം) പ്രഖ്യാപിച്ചതിനാൽ യൂറോപ്പിലെ എല്ലാ ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യങ്ങളും അൽഫോൺസോയോടൊപ്പം ചേർന്നിരുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ മുസ്‌ലിംകൾ ദാരുണമായി പരാജയപ്പെട്ടു. ആ പ്രദേശത്തെ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് അതൊരു വലിയ ശിക്ഷ (ഇഖാബ്) തന്നെയായിരുന്നു. ഈ പരാജയത്തോടെ അൻദലുസും മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടവും നാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. ഒടുവിൽ ക്രിസ്തുവർഷം 1269-ൽ മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതായി.
ചുരുക്കത്തിൽ, മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളും ഇസ്‌ലാമിക സമുദായത്തിന് അവർ ചെയ്ത സേവനങ്ങളും പരിശോധിച്ചാൽ, അതിൽ അബ്ദുൽ മുഅ്മിൻ ബിൻ അലിക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ യൂസുഫിനും പങ്കുണ്ട്. എന്നാൽ ഏറ്റവുമധികം നന്മകളും സേവനങ്ങളും ചെയ്തത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരക്കുട്ടിയായ അബൂ യഅ്ഖൂബ് യൂസുഫ് ബിൻ യൂസുഫ് അൽ-മൻസൂർ അൽ-മുവഹ്ഹിദി ആണ്. എന്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തെ ‘അൽ-മുവഹ്ഹിദി’ എന്ന് പ്രത്യേകം ചേർത്ത് വിളിക്കുന്നത്? കാരണം ഇവർക്ക് ശേഷം മഗ്‌രിബിൽ വന്ന മരീനിയ്യ ഭരണകൂടത്തിലും സമാനമായ പേരുള്ള ഒരു ഭരണാധികാരിയുണ്ടായിരുന്നു; അബൂ യഅ്ഖൂബ് യൂസുഫ് അൽ-മൻസൂർ അൽ-മരീനി. അറക് യുദ്ധം നയിച്ച ഈ ഭരണാധികാരിയുമായി അദ്ദേഹത്തെ മാറിപ്പോകാതിരിക്കാനാണ് അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നത്. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് വിശാലമായ കാരുണ്യം ചൊരിയുകയും ഇസ്‌ലാമിനും മുസ്‌ലിംകൾക്കും വേണ്ടി സേവനം ചെയ്ത എല്ലാവർക്കും പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.
ഇസ്‌ലാമിക സമുദായത്തിന് നന്മ ചെയ്ത മഹത് വ്യക്തികളെയും, അതുപോലെ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവെച്ച വ്യക്തികളെയും കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാനും അവരെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനും അല്ലാഹു നമുക്ക് തൗഫീഖ് നൽകട്ടെ. മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ തൂമർത്ത് എത്രയെത്ര മുസ്‌ലിംകളെയാണ് കൊന്നൊടുക്കിയതെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമോ? മഗ്‌രിബ് ഭരിച്ച ഏറ്റവും മികച്ച ഭരണകൂടമായ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം തകരാൻ കാരണമായത് അയാളാണ്. തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാനായി മുവഹ്ഹിദൂൻ പക്ഷത്തുനിന്നും മുറാബിത്വീൻ പക്ഷത്തുനിന്നുമായി കാൽ ലക്ഷത്തോളം മുസ്‌ലിംകളുടെ ജീവനാണ് അയാൾ അപഹരിച്ചത്! ഇതൊന്നും ഒരിക്കലും ന്യായീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ക്രൂരതകളാണ്. എന്നാൽ നമ്മുടെ ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ഇത്തരം സംഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട് എന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കണം. ചരിത്രം പഠിക്കുമ്പോൾ എന്താണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടതെന്നും എന്തിനെയാണ് തള്ളിക്കളയേണ്ടതെന്നും നമുക്ക് ബോധ്യമുണ്ടാകണം. ഏതെല്ലാം വ്യക്തികളാണ് നാശം വിതച്ചതെന്നും ഏതെല്ലാം വ്യക്തികളാണ് നന്മ ചെയ്തതെന്നും അവരുടെ പോസിറ്റീവും നെഗറ്റീവുമായ വശങ്ങൾ എന്തെല്ലാമാണെന്നും നാം കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഹിജ്‌റ 630-ലും (ക്രിസ്തുവർഷം 1269) മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനത്തിലുമാണ് നാം ഇന്ന് എത്തിനിൽക്കുന്നത്. ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന അധ്യായങ്ങളിൽ ഇൻഷാ അല്ലാഹ്, പുതിയൊരു ഇസ്‌ലാമിക ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉദയത്തെക്കുറിച്ച് നാം പഠിക്കും. ഒരു ചെറിയ ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, പിന്നീട് ഒരു സുൽത്താനേറ്റായും ഖിലാഫത്തായും ഒടുവിൽ ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായും വളർന്ന ഉസ്മാനിയ്യ ഭരണകൂടത്തെക്കുറിച്ചാണ് നാം അടുത്തതായി ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. അവർ വളർന്നുവന്ന സാഹചര്യവും അക്കാലത്തെ ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തിന്റെ അവസ്ഥയുമെല്ലാം നാം വിശദമായി പഠിക്കും. അല്ലാഹു നമ്മുടെ പാപങ്ങൾ പൊറുത്തുതരികയും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്യട്ടെ. ഉപകാരപ്രദമായ അറിവും സൽകർമ്മങ്ങളും നൽകി അവൻ നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.