ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം മുഹമ്മദ് ഇബ്നു അബ്ദിൽ വഹ്ഹാബ് – ഫദ്ലുൽ ഇസ്ലാം
[1] അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം:
﴿يَتَأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ…﴾
വേദക്കാരേ, ഇബ്രാഹീമിന്റെ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങളെന്തിനാണ് തർക്കിക്കുന്നത്?…
മുതൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനം വരെ:
﴿…وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ﴾
…അദ്ദേഹം മുശ്രിക്കുകളിൽ പെട്ടവനായിരുന്നില്ല. [ആലു ഇംറാൻ – 65-67]
[2] അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം:
﴿وَمَن يَرْغَبُ عَن مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَن سَفِهَ نَفْسَهُ﴾
സ്വന്തത്തെ വിഡ്ഢിയാക്കിയവനല്ലാതെ മറ്റാരാണ് ഇബ്രാഹീമിന്റെ മാർഗ്ഗത്തോട് വിമുഖത കാണിക്കുക?… (തുടർന്നുള്ള ആയത്തുകൾ). [അൽ ബഖറ – 130]
[3] ഇതിൽ (സ്വഹീഹിൽ) ഖവാരിജുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഹദീസ് വന്നിട്ടുണ്ട്; അത് മുൻപ് കഴിഞ്ഞുപോയി.
[4] സ്വഹീഹിൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
«إِنَّ آلَ أَبِي فُلَانٍ لَيْسُوا لِي بِأَوْلِيَاءَ، إِنَّمَا أَوْلِيَائِيَ المتَّقُونَ»
നിശ്ചയമായും ഇന്ന ആളുടെ കുടുംബം എന്റെ മിത്രങ്ങളല്ല (ഔലിയാക്കൾ അല്ല), ഭയഭക്തിയുള്ളവർ (മുത്തഖികൾ) മാത്രമാണ് എന്റെ മിത്രങ്ങൾ. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 5990 / സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 215]
[5] അതിൽ (സ്വഹീഹിൽ) തന്നെ അനസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു; ചില സ്വഹാബിമാർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞതായി റസൂൽ ﷺ യെ അറിയിക്കപ്പെട്ടു: അവരിലൊരാൾ പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയില്ല.’ മറ്റൊരാൾ പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ രാത്രി നിന്ന് നമസ്കരിക്കും, ഉറങ്ങുകയില്ല.’ വേറൊരാൾ പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ സ്ത്രീകളെ വിവാഹം കഴിക്കുകയില്ല.’ മറ്റൊരാൾ പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ കാലാകാലം നോമ്പനുഷ്ഠിക്കും.’ അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
«لَكِنِّي أَنَامُ وَأَقُومُ، وَأَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ، وَأَكُلُ اللَّحْمَ، فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي»
എന്നാൽ ഞാൻ ഉറങ്ങാറുമുണ്ട് നിന്ന് നമസ്കരിക്കാറുമുണ്ട്, ഞാൻ നോമ്പനുഷ്ഠിക്കാറുമുണ്ട് ഒഴിവാക്കാറുമുണ്ട്, ഞാൻ സ്ത്രീകളെ വിവാഹം കഴിക്കുന്നു, മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ ചര്യയോട് (സുന്നത്തിനോട്) വിമുഖത കാണിച്ചാൽ അവൻ എന്നിൽ പെട്ടവനല്ല. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 5063 / സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 1401]
ചിന്തിച്ചുനോക്കുക! സുന്നത്തല്ലാത്ത മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ആരാധനകളിൽ മുഴുവനായി മുഴുകാൻ (തബത്തുൽ) ഉദ്ദേശിച്ച ഉത്തമരായ ചില സ്വഹാബിമാരെക്കുറിച്ച് നബി ﷺ ഇത്ര ഗൗരവമുള്ള വാക്കുകൾ പറയുകയും, അവരുടെ പ്രവൃത്തിയെ സുന്നത്തിനോടുള്ള വിമുഖത എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തുവെങ്കിൽ; മറ്റു ബിദ്അത്തുകളുടെ കാര്യത്തിൽ നിന്റെ ധാരണയെന്താണ്?! സ്വഹാബികളല്ലാത്ത മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ നിന്റെ ധാരണയെന്താണ്?!
ശൈഖ് സ്വാലിഹ് അൽ-ഉസൈമി:
ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം: ബിദ്അത്തിന്റെ പരിണതി അത് ചെയ്യുന്നയാൾ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് വിമുഖത കാണിക്കലാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയാണ്. ബിദ്അത്തിനോടുള്ള കടുത്ത ബന്ധം കാരണം ഇസ്ലാമല്ലാത്ത മറ്റൊരു മതത്തെ അയാൾ സ്വീകരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് അത് എത്തിയേക്കാം. ചില സാഹിത്യകാരന്മാർ പറഞ്ഞതിന്റെ അർത്ഥവും ഇതാണ്: «البِدْعَةُ شَرَكُ الإِشْرَاكِ» (ബിദ്അത്ത് എന്നത് ശിർക്കിലേക്കുള്ള കെണിയാണ്); അതായത്, ഇസ്ലാമിന്റെ ആളുകളിൽ നിന്ന് തനിക്ക് പിടികൂടാൻ കഴിയുന്നവരെ പിടികൂടാനും, അവരെ ശിർക്കിലേക്കും പുറത്തേക്കും കൊണ്ടുപോകാനും പിശാച് വിരിക്കുന്ന വലയാണിത്. പിശാച് ആദ്യം അവർക്ക് ബിദ്അത്തുകൾ അലങ്കരിച്ചുകാണിക്കുന്നു; അങ്ങനെ അവർ അതിൽ മുഴുകുകയും അത് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവർ ശിർക്കിലേക്കും കുഫ്റിലേക്കും (അവിശ്വാസത്തിലേക്കും) മാറുന്നു.
ഇക്കാര്യം നിനക്ക് വ്യക്തമായി കാണണമെങ്കിൽ, ആരാധനകളിലുള്ള ശിർക്കിന്റെ തുടക്കം (മുബ്തദഅ്) നീ നോക്കുക. ഈ സമുദായത്തിൽ ആരാധനകളിലുള്ള ശിർക്ക് ആരംഭിച്ചത്, ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഔലിയാക്കൾക്കും മറ്റും വേണ്ടി ചില ബിദ്അത്തുകൾ അലങ്കരിച്ചുകാണിച്ചതിലൂടെയാണ്. പിന്നീട് ജനങ്ങൾ ആ ബിദ്അത്തുകളിൽ മുഴുകുകയും അതിൽ വർദ്ധനവ് വരുത്തുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ വലിയ ശിർക്കിൽ (അശ്ശിർക്കുൽ അക്ബർ) വീഴാനും ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാനും പിശാച് അവർക്ക് അത് മനോഹരമാക്കിത്തീർത്തു. അതിനാൽ ബിദ്അത്ത് എന്നത് ശിർക്കിലേക്കുള്ള പാലമാണ് (ഖൻത്വറ); അതായത് ശിർക്കിലേക്കും കുഫ്റിലേക്കും എത്തിച്ചേരാൻ കയറിപ്പോകുന്ന പാലം.
ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നതിനായി അഞ്ച് തെളിവുകളാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് رَحِمَهُ اللَّهُ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളത്:
ഒന്നാമത്തെ തെളിവ്: അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനമാണ്: ‘വേദക്കാരേ, ഇബ്രാഹീമിന്റെ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങളെന്തിനാണ് തർക്കിക്കുന്നത്?…’ ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് ഈ ആശയത്തിലാണത്: യഹൂദരും നസ്വാറാക്കളും ഭിന്നിക്കുകയും ഇബ്രാഹീം നബിയുടെ عليه الصلاة والسلام മാർഗ്ഗത്തോട് വിമുഖത കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. അവരെപ്പോലെത്തന്നെയാണ് ഈ സമുദായത്തിൽ ഭിന്നിച്ചുപോയ ബിദ്അത്തുകാരും. തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തിയിലൂടെ ഈ മതത്തോട് വിമുഖത കാണിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് അവർ എത്തിച്ചേരുന്നു. അതിനാൽ, ഭിന്നിപ്പിൽ യഹൂദരോടും നസ്വാറാക്കളോടും സാമ്യം പുലർത്തുന്നവർ, ഇസ്ലാമിക മാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകുന്നതിലും അവരോട് സാമ്യം പുലർത്തുന്നതാണ്.
രണ്ടാമത്തെ തെളിവ്: അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമാണ്: ‘സ്വന്തത്തെ വിഡ്ഢിയാക്കിയവനല്ലാതെ മറ്റാരാണ് ഇബ്രാഹീമിന്റെ മാർഗ്ഗത്തോട് വിമുഖത കാണിക്കുക?…’ ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് ഈ വചനത്തിലാണത്: ‘സ്വന്തത്തെ വിഡ്ഢിയാക്കിയവനല്ലാതെ’. ഇബ്രാഹീം നബിയുടെ മാർഗ്ഗത്തോട് വിമുഖത കാണിച്ചവർക്ക് വിഡ്ഢിത്തത്തിന്റെ (സഫഹ്) ഒരു വിഹിതമുണ്ട്. ജനങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞ വിഡ്ഢിത്തമുള്ളവരും കൂടിയ വിഡ്ഢിത്തമുള്ളവരുമുണ്ട്. ഋജുവായ മാർഗ്ഗത്തോട് (ഹനീഫിയ്യത്ത്) വിമുഖത കാണിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ കാര്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ബിദ്അത്തുകൾ പ്രവർത്തിക്കൽ; കാരണം ഹനീഫിയ്യത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് അല്ലാഹുവിലേക്ക് തിരിയലും അവന് കീഴൊതുങ്ങലുമാണ്. അതിനാൽ ബിദ്അത്തിൽ കളങ്കപ്പെട്ടവന് വിഡ്ഢിത്തത്തിന്റെ ഒരു വിഹിതമുണ്ട്; ഇസ്ലാമല്ലാത്ത മറ്റൊരു മതത്തെ സ്വീകരിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ അയാളുടെ വിഡ്ഢിത്തം വർദ്ധിച്ചേക്കാം.
മൂന്നാമത്തെ തെളിവ്: ഖവാരിജുകളെക്കുറിച്ചുള്ള മുൻപ് കഴിഞ്ഞുപോയ ഹദീസാണ്: ‘വില്ലിൽ നിന്ന് അമ്പ് തെറിച്ചുപോകുന്നത് പോലെ അവർ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് തെറിച്ചുപോകും.’ അബൂ സഈദ് അൽ-ഖുദ്രി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹദീസ് സ്വഹീഹൈനിലാണുള്ളത് (ബുഖാരിയിലും മുസ്ലിമിലുമുണ്ട്). ‘മുറൂഖ്’ (مُرُوقٌ) എന്നാൽ പുറത്തുപോകൽ എന്നാണ്. ‘റമിയ്യഃ’ (الرَّمِيَّةُ) എന്നാൽ അമ്പ് എയ്യപ്പെടുന്ന ഇര അഥവാ മൃഗം എന്നാണ്; മൃഗത്തിന്റെ പാർശ്വഭാഗത്ത് അമ്പ് കൊള്ളുകയും, തുടർന്ന് മറുഭാഗത്തുകൂടി അത് തുളച്ചുകയറി പുറത്തുപോകുകയും ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണിവിടെ പറയുന്നത്. ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്: ബിദ്അത്തിലൂടെ ഇസ്ലാമിനോട് വിമുഖത കാണിച്ചതുകൊണ്ട് അവർ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് തെറിച്ചുപോകുകയും അതിലേക്ക് മടങ്ങിവരാതിരിക്കുകയും ചെയ്തതിലാണത്. അതിനാൽ ഈ ഖവാരിജുകൾ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് തെറിച്ചുപോയവരാണ് (മാരിഖുകൾ). അവർ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയത് ഫിസ്ഖിലേക്കാണോ അതോ കുഫ്റിലേക്കാണോ എന്നതിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് രണ്ട് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും ശരിയായ അഭിപ്രായം: അവർ ഫുസ്സാഖുകൾ (തെമ്മാടികൾ) ആണ്, കുഫ്ഫാറുകൾ അല്ല എന്നതാണ്; അവർ അവിശ്വാസികളല്ലെന്നതിൽ സ്വഹാബത്തിന്റെ ഇജ്മാഅ് ഉണ്ടെന്ന് ഇബ്നു തൈമിയ്യ അൽ-ഹഫീദ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
നാലാമത്തെ തെളിവ്: നബി ﷺ യുടെ ഹദീസാണ്: ‘നിശ്ചയമായും ഇന്ന ആളുടെ കുടുംബം എന്റെ മിത്രങ്ങളല്ല (ഔലിയാക്കൾ അല്ല)…’ ഈ പറഞ്ഞ പദങ്ങളോടെ ഒറ്റ ഹദീസായി ഇതില്ല; മറിച്ച് രണ്ട് ഹദീസുകൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തതാണിത്:
- ഒന്നാമത്തെ ഹദീസ്: അംറ് ബിൻ അൽ-ആസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ ഹദീസാണ്; നബി ﷺ പറഞ്ഞു: ‘നിശ്ചയമായും ഇന്ന ആളുടെ കുടുംബം എന്റെ മിത്രങ്ങളല്ല, അല്ലാഹുവും സജ്ജനങ്ങളായ സത്യവിശ്വാസികളുമാണ് എന്റെ മിത്രങ്ങൾ.’ അയാളുടെ പേര് മറച്ചുവെക്കുന്നതിനും, അത് പരാമർശിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലുമാണ് ‘ഇന്നയാൾ’ എന്ന് അവ്യക്തമാക്കി പറഞ്ഞത്.
- രണ്ടാമത്തെ ഹദീസ്: മുആദ് ബിൻ ജബൽ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ ഹദീസാണ്; റസൂൽ ﷺ പറഞ്ഞു: ‘എനിക്ക് ഏറ്റവും ബന്ധപ്പെട്ട ആളുകൾ എവിടെയായിരുന്നാലും ആരായിരുന്നാലും അവർ മുത്തഖികളാണ്.’ ഇമാം അഹ്മദ് ഉദ്ധരിച്ച ഇതിന്റെ സനദ് ഹസനാണ്. ഗ്രന്ഥകർത്താവ് നൽകിയ ഹദീസ് ഈ രണ്ട് ഹദീസുകളിൽ നിന്നും കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കിയതാണ്.
ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് ഈ ആശയത്തിലാണത്: ഇസ്ലാമിൽ ആരെങ്കിലും പുതിയ കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയാൽ, അയാൾ നബി ﷺ യുടെ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവനാണെങ്കിൽ പോലും റസൂൽ ﷺ അയാളിൽ നിന്ന് ഒഴിവായവനാണ്. ബിദ്അത്ത് എന്നത് അത് ചെയ്യുന്നയാളെ സത്യവിശ്വാസികളോടുള്ള മിത്രബന്ധത്തിൽ നിന്ന് (വലാഅ്) മുറിച്ചുമാറ്റുന്നു; അയാളുടെ അവസ്ഥ വഷളാകുകയും അവസാനം അവൻ അവരുടെ മതത്തിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുകയും അവരുമായി ശത്രുതയിലാകുകയും ചെയ്യുന്നതിലേക്ക് അത് എത്തിച്ചേക്കാം.
അഞ്ചാമത്തെ തെളിവ്: അനസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ ഹദീസാണ്: ‘ചില സ്വഹാബിമാർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞതായി റസൂൽ ﷺ യെ അറിയിക്കപ്പെട്ടു…’ ഏറെക്കുറെ സമാനമായ പദങ്ങളോടെ ഇത് മുത്തഫഖുൻ അലൈഹിയാണ് (ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതാണ്). ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനത്തിലാണത്: ‘അതിനാൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ ചര്യയോട് (സുന്നത്തിനോട്) വിമുഖത കാണിച്ചാൽ അവൻ എന്നിൽ പെട്ടവനല്ല.’ അതായത്: ആരെങ്കിലും എന്റെ മാർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവൻ എന്നിൽ പെട്ടവനല്ല. സുന്നത്തിനോടുള്ള വിമുഖത രണ്ട് തരത്തിലുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: റസൂൽ ﷺ യുടെ മാർഗ്ഗത്തേക്കാൾ താൻ പിൻപറ്റുന്ന മാർഗ്ഗത്തിനാണ് പൂർണ്ണതയുള്ളത് എന്ന വിശ്വാസത്തോടെ അതിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുകളയൽ. ഇത് ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകുന്ന കുഫ്റാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: എന്തെങ്കിലും വ്യാഖ്യാനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അതിൽ നിന്ന് വിമുഖത കാണിക്കൽ. ഇത് ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് അയാൾ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകില്ല. എന്നാൽ വളരെ ഗൗരവമുള്ള കാര്യത്തിൽ അകപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് അയാളുടെ കാര്യത്തിൽ കടുത്ത ഭയമുണ്ട്. കാരണം സുന്നത്തിന്റെ വിഷയം – അത് ചെറിയ കാര്യത്തിലാണെങ്കിൽ പോലും – ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ളതാണ്. നബി ﷺ വിവരിച്ചുതന്നതിലൂടെയല്ലാതെ അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗം മനസ്സിലാക്കാൻ ജനങ്ങൾക്ക് യാതൊരു വഴിയുമില്ല. അതിനാൽ ചെറിയ കാര്യത്തിലാണെങ്കിൽ പോലും ഒരു ദാസൻ അതിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചാൽ, ആ വ്യതിചലനം അവനെ അതിനേക്കാൾ വലിയ കാര്യങ്ങളിലേക്ക് വലിച്ചിഴക്കുകയും, അങ്ങനെ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും വലിയ തിന്മകളിൽ അവൻ ചെന്ന് വീഴുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ഭയപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.
ഇക്കാരണത്താലാണ്, സുന്നത്തിനെ ആദരിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ മുൻഗാമികളിൽ നിന്നുള്ള ചരിത്രങ്ങൾ ഒരാൾ പരിശോധിച്ചാൽ സുന്നത്തിനെ പിൻപറ്റുന്നതിൽ അവർക്കുണ്ടായിരുന്ന കണിശതയും, ചെറിയ കാര്യങ്ങളിൽ പോലും അതിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിലുള്ള അവരുടെ ഭയവും കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്. സുന്നത്തുകൾക്കും പ്രമാണങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമാകുന്ന ഒരു പ്രവർത്തിയും അവർ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല; അത് റസൂൽ ﷺ യിൽ നിന്നുള്ളതോ അല്ലെങ്കിൽ അവിടുത്തെ സ്വഹാബികളിൽ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ നിന്നുള്ളതോ ആകട്ടെ.
അദ്ദബ്ബാഗിന്റെ ‘മആലിമുൽ ഈമാൻ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ബഹ്ലൂൽ അൽ-മാലികി رَحِمَهُ اللَّهُ യുടെ ജീവചരിത്രത്തിൽ ഇപ്രകാരം കാണാം: അദ്ദേഹം തന്റെ മസ്ജിദിൽ ദർസ് നടത്തുന്ന സ്ഥലത്ത് ഇരിക്കുമ്പോൾ, തന്റെ കൂട്ടുകാരിലൊരാളെ വിളിച്ച് അയാളോട് എന്തോ ഒരു കാര്യം രഹസ്യമായി പറഞ്ഞു (ചെവിയിൽ മന്ത്രിച്ചു). അങ്ങനെ ആ കൂട്ടുകാരൻ പോയി. കുറച്ചു സമയത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം ദർസിലിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ആ കൂട്ടുകാരൻ തിരിച്ചുവരികയും, അദ്ദേഹത്തോട് എന്തോ രഹസ്യമായി പറയുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അൽഹംദുലില്ലാഹ് (അല്ലാഹുവിന് സ്തുതി)’. അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ ആ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ പള്ളിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്റെ വീട്ടുകാർ മാർക്കറ്റിൽ നിന്നും ഒരു സാധനം വാങ്ങാൻ എന്നെ ഏൽപ്പിച്ചിരുന്നു (وصية). അപ്പോൾ ഞാൻ (അത് മറക്കാതിരിക്കാൻ) എന്റെ തലപ്പാവിന്റെ (ഇമാമത്തിന്റെ) അറ്റം കെട്ടിവെച്ചു. ദർസിന്റെ കസേരയിൽ ഇരുന്നപ്പോഴാണ് ഞാൻ ആ കെട്ടിവെച്ച ഭാഗം കണ്ടത്. അപ്പോൾ ഇസ്ലാമിൽ ഇല്ലാത്ത ഒരു പുതിയ കാര്യം (ബിദ്അത്ത്) ഞാൻ ചെയ്തുപോയോ എന്ന് ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ ആ കൂട്ടുകാരനെ ഞാൻ മറ്റൊരു പണ്ഡിതന്റെ അടുത്തേക്ക് വിട്ടു – അദ്ദേഹം എന്നെക്കാൾ വിവരമുള്ള ആളായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഇബ്നു ഉമർ ഇപ്രകാരം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അപ്പോഴാണ് ഞാൻ അല്ലാഹുവിനെ സ്തുതിച്ചത്.’
നോക്കൂ, നമ്മെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് വളരെ ചെറിയൊരു കാര്യമാണ്. എന്നാൽ അവർ സുന്നത്തുകൾ അന്വേഷിച്ചറിയുന്നതിൽ എത്രത്തോളം സൂക്ഷ്മത പുലർത്തിയിരുന്നു! കാരണം, ചെറിയ കാര്യങ്ങളിൽ വീഴ്ച വരുത്തുന്നത് വലിയ കാര്യങ്ങളിലേക്കും അവരെ വലിച്ചിഴക്കും.