ഡോ. സുറൂർ ബ്നു മുദക്കിർ അൽ-അജമി
നാം ഇതുവരെ സഞ്ചരിച്ച ചരിത്രവഴികളുടെ ഒരു ലഘുചിത്രം ആദ്യം മനസ്സിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത് നന്നായിരിക്കും. പ്രവാചകന്റെ ജീവചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, സച്ചരിതരായ ഖലീഫമാരുടെ കാലം, പിന്നീട് ഉമവി ഭരണകൂടം, അതിനുശേഷം അബ്ബാസി ഭരണകൂടം എന്നിവ നാം ചർച്ച ചെയ്തു. അബ്ബാസി ഭരണകൂടം സ്ഥാപിതമായതോടെ ഇസ്‌ലാമിക ലോകം പ്രധാനമായും രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കി. അൻദലുസിൽ ഉമവി ഭരണകൂടവും, ഇറാഖിലെ ബാഗ്ദാദ് ആസ്ഥാനമായി അബ്ബാസി ഭരണകൂടവും നിലവിൽ വന്നു.
അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികളും അൻദലുസിൽ എങ്ങനെയാണ് ഭരണം സ്ഥാപിച്ചതെന്നും 300 വർഷത്തോളം അവർ എങ്ങനെ ഭരണം നടത്തിയെന്നും നാം വിശദീകരിച്ചു. ഹിജ്‌റ 422 അല്ലെങ്കിൽ 423-ൽ (ഏകദേശം ക്രിസ്തുവർഷം 1031-ൽ) അൻദലുസിലെ ഉമവി ഭരണകൂടം തകർന്നുവീണു. അതിനുശേഷം ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാരുടെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. അവരെക്കുറിച്ച് പ്രത്യേകമായൊരു അധ്യായം തന്നെ നാം പഠിക്കുകയുണ്ടായി.
ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാർ പരസ്പരം ഭിന്നിക്കുകയും ശത്രുതയിലാവുകയും ചെയ്തപ്പോൾ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും അവർ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. അൽഫോൺസോ ആറാമന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കസ്റ്റീൽ ക്രിസ്ത്യൻ ഭരണകൂടം അവർക്ക് മേൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു. തങ്ങളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി മുസ്‌ലിം രാജാക്കന്മാർ അൽഫോൺസോയ്ക്ക് കപ്പം കൊടുക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി. സ്പെയിൻ, പോർച്ചുഗൽ, ദക്ഷിണ ഫ്രാൻസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന വിശാലമായ അൻദലുസിൽ, മുൻകാലങ്ങളിൽ സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കാൻ ക്രിസ്ത്യാനികൾ മുസ്‌ലിംകൾക്കായിരുന്നു കപ്പം നൽകിയിരുന്നത്. എന്നാൽ പിന്നീട് മുസ്‌ലിംകൾ അൽഫോൺസോയ്ക്ക് കപ്പം നൽകുന്ന ഗതികേടിലെത്തി. അയാൾ അവരെ അപമാനിക്കുകയും ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹു നമ്മെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ. ചരിത്രം ആവർത്തിക്കുകയാണ്. ഇന്ന് നമ്മുടെ അനൈക്യവും ഭിന്നിപ്പും കാരണം നാം പലരുടെയും മുന്നിൽ അഭയം തേടേണ്ട ഗതികേടിലാണ്. നാം പരസ്പരം ശത്രുതയിലായപ്പോൾ കാഫിറുകൾ നമ്മെ ദുർബലരായി കണ്ടു. അല്ലാഹു നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളെ സത്യത്തിൽ ഒന്നിപ്പിക്കുകയും അവനിലേക്ക് മനോഹരമായൊരു മടക്കം നൽകി നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.
അൽഫോൺസോയുടെ ഉപദ്രവം സഹിക്കവയ്യാതെ ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാർ മഗ്‌രിബിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഒരു ശക്തമായ ഭരണകൂടത്തോട് സഹായം അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഏതായിരുന്നു ആ ഭരണകൂടം? അതാണ് മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം. സൈന്യസമേതം അൻദലുസിലേക്ക് കടന്നുചെന്ന് ഇസ്‌ലാമിനെ സഹായിക്കുകയും മുസ്‌ലിംകളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്ത അതിന്റെ മഹാനായ നേതാവായിരുന്നു യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ. ഈ ചരിത്രപശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കിവെച്ചുകൊണ്ട് നമുക്ക് മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉദയത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാം.
മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം ഉയർന്നുവരുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമായിത്തീർന്ന ശക്തമായൊരു പ്രബോധന പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ചരിത്രമുണ്ട്. മംഗോളിയരുടെ കടന്നുകയറ്റ കാലത്ത് ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തിന്റെ അവസ്ഥ എന്തായിരുന്നുവെന്ന് നാം പഠിച്ചതുപോലെ, മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം രൂപംകൊള്ളുന്ന കാലത്തെ ലോകസാഹചര്യവും നാം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഫാത്വിമികൾ എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന ഉബൈദി ഭരണകൂടത്തിന്റെ അവസാനത്തെ സ്വാധീനകേന്ദ്രങ്ങളും അറബ് മഗ്‌രിബിൽ നിന്ന് തുരത്തപ്പെടുകയും അവർ ഈജിപ്തിലേക്ക് ഒതുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത കാലമായിരുന്നു അത്. അങ്ങനെ മഗ്‌രിബ് പ്രദേശം ഇസ്മാഈലി ശിയാക്കളുടെ ഭരണത്തിൽ നിന്നും അവരുടെ പിഴച്ച വിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തമാവാൻ തുടങ്ങി.
അങ്ങനെ ഇന്നത്തെ ടുണീഷ്യയിലെ ഖൈറവാൻ, മഗ്‌രിബ് (മൊറോക്കോ), മൗറിറ്റാനിയ, അൾജീരിയ, ലിബിയൻ മരുഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം ഫാത്വിമികൾ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ആ ദുഷിച്ച ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. വാസ്തവത്തിൽ അവർക്ക് പ്രവാചകകുടുംബവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലായിരുന്നു. അവരുടെ വംശപരമ്പര പേർഷ്യയിലേക്കോ മറ്റോ ആണ് ചെന്നെത്തുന്നത്.
അക്കാലത്ത് മൗറിറ്റാനിയ, സെനഗൽ, അൾജീരിയ, ടുണീഷ്യ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ മരുഭൂമികളിൽ പരസ്പരം പോരടിക്കുന്ന നിരവധി ഗോത്രങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ടുണീഷ്യയിലെ ഖൈറവാൻ, മഗ്‌രിബിലെ ഫാസ്, സൂസ് തുടങ്ങിയ വലിയ നഗരങ്ങളിൽ വിജ്ഞാനവും പണ്ഡിതന്മാരും നിലനിന്നിരുന്നു. ആഫ്രിക്കൻ മരുഭൂമിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഗോത്രമായിരുന്നു സ്വൻഹാജ. അതിനു കീഴിൽ തന്നെ നിരവധി വലിയ ഉപഗോത്രങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അമാസിഗ് വംശത്തിലാണ് ഈ ഗോത്രം ഉൾപ്പെടുന്നത്. വംശാവലി പരിശോധിച്ചാൽ അമാസിഗുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറബികളാണെന്നും, അദ്നാനി അറബികളിലല്ല മറിച്ച് ഖഹ്താനി അറബികളിലെ ഹിംയർ ഗോത്രത്തിലേക്കാണ് അവർ എത്തിച്ചേരുന്നതെന്നും കാണാൻ കഴിയും. വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും വംശാവലി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത് ഇപ്രകാരമാണ്.
ചിലർ ഈ ഗോത്രങ്ങളെ ‘ബർബർ’ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. അതൊരു വംശത്തിന്റെയോ ഗോത്രത്തിന്റെയോ പേരാണോ? അല്ല. മറിച്ച് അതൊരു വിശേഷണം മാത്രമാണ്. പരസ്പരം പോരടിക്കുന്ന ഈ ഗോത്രങ്ങളെ ക്രിസ്ത്യാനികൾ വിളിച്ചിരുന്ന പേരായിരുന്നു അത്. ‘ബർബർ’ എന്നാൽ അപരിഷ്കൃതർ അല്ലെങ്കിൽ കാട്ടാളന്മാർ എന്നാണ് അവർ അർത്ഥമാക്കിയിരുന്നത്. അതൊരിക്കലും അവരുടെ വംശത്തെയോ പരമ്പരയെയോ കുറിക്കുന്ന പേരല്ല. അവരുടെ വംശം അമാസിഗ് ആണ്. അവർ അറേബ്യൻ വംശജരായ ഖഹ്താനികളിലെ ഹിംയർ ഗോത്രത്തിലേക്ക് ചെന്നെത്തുന്നവരാണെന്നാണ് പ്രബലാഭിപ്രായം.
സ്വൻഹാജ ഗോത്രത്തിൽ തന്നെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ രണ്ട് വലിയ ഗോത്രങ്ങളായിരുന്നു ജുദാല, ലംതൂന എന്നിവ. ജുദാലി എന്നും ലംതൂനി എന്നും ഇവരെ ചേർത്ത് വിളിക്കാറുണ്ട്. ജുദാല ഗോത്രത്തിന്റെ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം അൽ-ജുദാലി. തന്റെ ഗോത്രത്തിൽ അജ്ഞത വ്യാപകമായതും ഇസ്‌ലാമിക വിരുദ്ധമായ ആചാരങ്ങൾ കടന്നുകൂടിയതും കണ്ടപ്പോൾ, അവരുടെ നേതാവെന്ന നിലയിൽ അതൊക്കെ തിരുത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചു. തന്റെ ഗോത്രത്തെ സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കാനും അവരെ രക്ഷപ്പെടുത്താനും അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഹിജ്‌റ 440-ൽ അദ്ദേഹം ഹജ്ജിനായി പോയി. ഹജ്ജ് കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങുന്ന വഴി അദ്ദേഹം ഖൈറവാൻ നഗരത്തിലെത്തി. അവിടെ വെച്ച് മൂസാ ബിൻ ഈസാ അൽ-ഫാസി അഥവാ അബൂ ഇംറാൻ എന്ന ഒരു മഹാനായ പണ്ഡിതന്റെ സദസ്സിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.
ആ പണ്ഡിതന്റെ ക്ലാസുകളും ഉപദേശങ്ങളും കേട്ടപ്പോൾ, തന്റെ ഗോത്രത്തിലുള്ളത് യഥാർത്ഥ ഇസ്‌ലാമല്ലെന്നും അവർക്ക് ഇസ്‌ലാമിനെക്കുറിച്ച് നാമമാത്രമായ അറിവ് മാത്രമേയുള്ളൂവെന്നും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മതപരമായ അറിവ് നേടി വിവേകം കൈവരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. വിജ്ഞാനം എന്നത് അല്ലാഹു മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് ഇട്ടുകൊടുക്കുന്ന പ്രകാശമാണ്. പണ്ഡിതന്മാരെക്കുറിച്ച് ഇമാം അഹ്‌മദ് ബിൻ ഹൻബൽ പറഞ്ഞത് എത്ര ശരിയാണ്: പണ്ഡിതന്മാർ ജനങ്ങളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന സ്വാധീനം എത്ര മനോഹരമാണ്! എന്നാൽ ജനങ്ങൾ അവരിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന സ്വാധീനം എത്ര മോശവുമാണ്!¹ കാരണം പണ്ഡിതന്മാർ ജനങ്ങൾക്ക് വഴികാട്ടുകയും അവരെ സത്യത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നബിﷺയുടെ പാത പിന്തുടരുന്ന, ആത്മാർത്ഥതയുള്ള പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഉത്തരവാദിത്തം അതാണ്.
ക്ലാസ്സ് കഴിഞ്ഞ ശേഷം യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം പണ്ഡിതനായ അബൂ ഇംറാനുമായി തനിച്ചിരുന്ന് സംസാരിച്ചു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ശൈഖ്, മരുഭൂമിയിൽ എന്റേതായി വളരെ വലിയൊരു ഗോത്രമുണ്ട്. അവരെ മതപഠിപ്പിക്കാനും അവർക്ക് നന്മയിലേക്കുള്ള വഴികാണിക്കാനും ഒരാളുടെ ആവശ്യമുണ്ട്.” മഹാനായ ആ പണ്ഡിതൻ തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ആരെയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം അയക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ മരുഭൂമിയുടെ ഉള്ളറകളിലേക്ക് പോയി മതത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊന്നുമറിയാത്ത അജ്ഞരായ ആളുകളെ പഠിപ്പിക്കാൻ ആരും തയ്യാറായില്ല എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. അതൊരു ദുഷ്കരമായ ദൗത്യമാണെന്നും അതിൽ വലിയ അപകടങ്ങളുണ്ടെന്നും അവർ കരുതി.
അപ്പോൾ അബൂ ഇംറാൻ എന്തുചെയ്തു? അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നിന്നെ സഹായിക്കാൻ കഴിയുന്ന എന്റെയൊരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ അടുത്തേക്ക് ഞാൻ നിന്നെ അയക്കാം.” സൂസ് നഗരത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന വജ്ജാജ് ബിൻ സല്ലു അൽ-ലംതി എന്ന പണ്ഡിതന്റെ അടുത്തേക്കാണ് അദ്ദേഹത്തെ അയച്ചത്. ഈ ഗോത്രനേതാവിന് തന്റെ ആളുകളെ ഇസ്‌ലാം പഠിപ്പിക്കാൻ ഒരു പണ്ഡിതനെയോ വിദ്യാർത്ഥിയെയോ ആവശ്യമുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കി അബൂ ഇംറാൻ ഒരു കത്തും കൊടുത്തയച്ചു.
യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം എന്ന ഈ മനുഷ്യന്റെ ആത്മാർത്ഥത നോക്കൂ! മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ അടിസ്ഥാന ശില പാകിയത് അദ്ദേഹമാണ്. ഖൈറവാനിൽ നിന്ന് തനിക്കൊരു വിദ്യാർത്ഥിയെ ലഭിച്ചില്ല എന്നതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പിന്മാറിയില്ല. ടുണീഷ്യയിൽ നിന്ന് ഒരുപാട് ദൂരെയുള്ള മഗ്‌രിബിലെ സൂസ് നഗരത്തിലേക്ക് ആ കത്തുമായി അദ്ദേഹം യാത്ര ചെയ്തു. അവിടെയെത്തി വജ്ജാജ് അൽ-ലംതിയെ കണ്ട് കത്ത് കൈമാറി. അദ്ദേഹം യഹ്‌യായെ വളരെ യോഗ്യനായ ഒരു പണ്ഡിതനിലേക്ക് നയിച്ചു. ചരിത്രത്തിൽ സുവർണ്ണലിപികളാൽ രേഖപ്പെടുത്തേണ്ട പേരാണ് ആ മഹാനായ പണ്ഡിതന്റേത്. എന്നാൽ നിർഭാഗ്യവശാൽ അധിക മുസ്‌ലിംകൾക്കും അദ്ദേഹത്തെ അറിയില്ല. ജുസൂൽ ഗോത്രക്കാരനായ ശൈഖ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ അൽ-ജുസൂലി ആയിരുന്നു ആ വ്യക്തി. “ഇദ്ദേഹം താങ്കളോടൊപ്പം വരും. താങ്കളുടെ ഗോത്രത്തിന്റെ സ്വഭാവവും മരുഭൂമിയിലെ ചൂടും പ്രബോധകരോടുള്ള അവരുടെ പരുക്കൻ പെരുമാറ്റവുമെല്ലാം സഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള വ്യക്തിയാണ് അദ്ദേഹം” എന്ന് വജ്ജാജ് അൽ-ലംതി ഉറപ്പുനൽകി.
കത്ത് ലഭിച്ചയുടനെ ശൈഖ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ തന്റെ സാധനങ്ങളെല്ലാം സജ്ജമാക്കി യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീമിനൊപ്പം ആ ഗോത്രങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചു. ഒരു ഗോത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് നിരവധി ഗോത്രങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു അവിടെ. അതിൽ ഏറ്റവും വലുത് ജുദാല, ലംതൂന ഗോത്രങ്ങളായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ മൗറിറ്റാനിയൻ മരുഭൂമിയിലായിരുന്ന ആ ഗോത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീമും അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീനും എത്തിച്ചേർന്നു. അദ്ദേഹം അവരെ പഠിപ്പിക്കാനും ഉപദേശിക്കാനും തുടങ്ങി. എന്നാൽ പ്രവാചകന്മാർക്കും ദൂതന്മാർക്കും തങ്ങളുടെ പ്രബോധനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വന്നിട്ടുള്ളതുപോലെ, ആ ജനത ഈ പ്രബോധകനായ ശൈഖിനോട് ശത്രുത കാണിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം എന്ത് തീരുമാനമെടുത്തു? അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നമുക്ക് അവരുമായി ഏറ്റുമുട്ടാൻ സാധിക്കില്ല. പകരം, അവരിൽ നിന്ന് സന്മാർഗം സ്വീകരിച്ചവരെയും നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെയും നമുക്ക് കണ്ടെത്താം. എന്നിട്ട് അവരെയും കൂട്ടി ഈ ജനതയുടെ ശല്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ദൂരെ മാറിനിൽക്കാം. സത്യം സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറായ ആ യുവാക്കളെ നമുക്ക് അവിടെ വെച്ച് പഠിപ്പിക്കാം.” അങ്ങനെ അവർ സെനഗലിന്റെ ഭാഗത്തുള്ള മൗറിറ്റാനിയൻ അതിർത്തിയിലുള്ള ഒരു നദിക്കരയിലെത്തി. അവിടെ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ ഒരു കൂടാരം നിർമ്മിച്ചു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ജുദാല, ലംതൂന ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഏഴ് പേരും ഉണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ ഗോത്രത്തിന്റെയും നേതൃത്വത്തിന്റെയും അധികാരങ്ങളെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, തനിക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും നന്മ കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മതപഠനത്തിനായി ഇറങ്ങിത്തിരിച്ച ആ നേതാവ് യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീമും ആ ഏഴ് പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
അങ്ങനെ ആ നദിക്കരയിൽ കേവലം ഏഴ് പേരുമായി തുടങ്ങിയ ആ കൂടാരത്തിലേക്ക്, അവരെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞ ആളുകൾ ഓരോരുത്തരായി ഒഴുകിയെത്താൻ തുടങ്ങി. അവർ പുതിയ കൂടാരങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നു. മഗ്‌രിബ് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇത്തരം കൂടാരങ്ങൾക്ക് ‘രിബാത്’ എന്നാണ് പറയുക. അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീന്റെ കീഴിൽ അവിടെ അനേകം രിബാത്തുകൾ ഉയർന്നു. അദ്ദേഹം ആ യുവാക്കൾക്കും ജനങ്ങൾക്കും ഇസ്‌ലാം പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തു. വെറും നാല് വർഷം കൊണ്ട് അവിടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം ആയിരമായി വർദ്ധിച്ചു! ജുദാല, ലംതൂന തുടങ്ങിയ സ്വൻഹാജയിലെ വിവിധ ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു അവരെല്ലാം. സ്വൻഹാജ ഗോത്രങ്ങൾ മരുഭൂമിയിൽ പരന്നുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു സമൂഹമായിരുന്നു. അവരെ ‘മുഖംമൂടി ധരിക്കുന്ന ഗോത്രങ്ങൾ’ എന്നും ചിലർ വിളിച്ചിരുന്നു. ഇന്നും മരുഭൂമിയിലെ നിവാസികൾക്കിടയിൽ ഈ പതിവ് കാണാം. പുരുഷന്മാരാണെങ്കിലും അവർ മുഖം മറച്ചുനടക്കും. അതൊരു പഴയ ആചാരമാണ്, അതിന് അതിന്റേതായ കാരണങ്ങളുമുണ്ട്.
വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം ആയിരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ തന്റെ പ്രശസ്തമായ ആ വാചകം പറഞ്ഞു: “നമ്മുടെ എണ്ണം ആയിരത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. ആയിരം പേർ ഒരിക്കലും എണ്ണക്കുറവുകൊണ്ട് പരാജയപ്പെടുകയില്ല.” ഇതിനർത്ഥം, മതപഠനവും പരിശീലനവും നേടിയ ഈ ആയിരം യുവാക്കളെയും കൊണ്ട് ഗോത്രങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ട് ചെന്ന് പ്രബോധനം നടത്താൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു എന്നാണ്. ഓരോ ഗോത്രങ്ങളിലേക്കും ഇസ്‌ലാമിന്റെ സന്ദേശവുമായി അവർ കടന്നുചെന്നു.
അദ്ദേഹം അവർക്ക് മതപരമായ അറിവ് മാത്രമാണോ നൽകിയിരുന്നത്? അല്ല, അദ്ദേഹം അവർക്ക് ഇസ്‌ലാമിക വിജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം ജിഹാദും യുദ്ധമുറകളും കുതിരസവാരിയും ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യാനും കൂടാരങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനുമെല്ലാം പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തിരുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയിൽ തന്നെ ഒരു സമൂഹം മുഴുവൻ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയാൻ തക്കവണ്ണമുള്ള അസാമാന്യ പ്രതിഭയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ജുദാല ഗോത്രനേതാവായ യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീമിന്റെ സഹായത്തോടെ ഈയൊരു ഭരണകൂടത്തിന് അടിത്തറ പാകിയത് അദ്ദേഹമാണ്.
സ്വൻഹാജ ഗോത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ അദ്ദേഹം ഈ പ്രബോധനം വ്യാപിപ്പിച്ചു. വൈകാതെ അവരുടെ എണ്ണം പതിനായിരവും പതിനയ്യായിരവും കടന്നു. യഹ്‌യാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം അൽ-ജുദാലിയുടെ മരണശേഷം, പ്രബോധനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്ന ശൈഖ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് യഹ്‌യാ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനിയെ നിയമിച്ചു. ശ്രദ്ധിക്കുക, മരണപ്പെട്ട നേതാവ് ജുദാല ഗോത്രക്കാരനായിരുന്നിട്ടും പുതിയ നേതാവായി നിയമിക്കപ്പെട്ടത് ലംതൂന ഗോത്രക്കാരനെയായിരുന്നു. ഗോത്രമഹിമയിലോ പക്ഷപാതിത്വത്തിലോ യാതൊരു അർത്ഥവുമില്ലെന്നും, ഇസ്‌ലാമിനെയും നന്മയെയും സഹായിക്കുക എന്നത് മാത്രമാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ കൂടിയായിരുന്നു ഇത്.
സൈനികമായും നേതൃപരമായുമെല്ലാം ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തിയ വ്യക്തിയായിരുന്നു യഹ്‌യാ ബിൻ ഉമർ. അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീനോടൊപ്പം ജിഹാദിലും പ്രബോധനത്തിലും അദ്ദേഹം ഉറച്ചുനിന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം ശൈഖ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനെയായിരുന്നു. യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീനോളവും അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീനോളവും തന്നെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന അതുല്യനായ ഒരു വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അത്; പ്രബോധകനും പണ്ഡിതനും മുജാഹിദും മഹാനായ സൈന്യാധിപനുമായ അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനി.
മുസ്‌ലിംകളിൽ പലർക്കും ഇദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അറിയില്ല എന്നത് വളരെ സങ്കടകരമായ കാര്യമാണ്. ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ച ഏറ്റവും മികച്ച പുരുഷന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രം വായിച്ചാൽ മനസ്സിലാകും. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യം ആഫ്രിക്ക മുഴുവൻ നന്മയും ഇസ്‌ലാമും നബിﷺയുടെ സുന്നത്തും പ്രചരിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. പതിനഞ്ചോളം ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഇസ്‌ലാം എത്തിയത് അദ്ദേഹത്തിലൂടെയാണ്. ഇന്ന് ഫുട്ബോൾ ടീമുകളിലൂടെ മാത്രം ആളുകൾക്ക് പരിചിതമായ ഘാനയിലേക്ക് ഇസ്‌ലാം കൊണ്ടുവന്നത് അദ്ദേഹമാണ്. നൈജറിലേക്കും കാമറൂണിലേക്കും സെനഗലിലേക്കും ഇസ്‌ലാം എത്തിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. ഈ രാജ്യങ്ങളെല്ലാം അക്കാലത്ത് ‘ബിലാദുസ്സുഡാൻ’ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് കറുത്ത നിറമായതുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ വിളിച്ചിരുന്നത്. ഇന്നത്തെ സുഡാൻ രാജ്യം മാത്രമല്ല, ആഫ്രിക്ക മുഴുവനും അന്ന് ബിലാദുസ്സുഡാൻ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
മുൻകാല ചരിത്രപാഠങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ ഉമവി ഭരണകൂടം ഈജിപ്ത്, ലിബിയ, ടുണീഷ്യ, മഗ്‌രിബ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് വ്യാപിച്ചിരുന്നതെന്ന് കാണാം. എന്നാൽ ആഫ്രിക്കൻ മരുഭൂമിയുടെ ഉള്ളറകളിലേക്ക്, ഇസ്‌ലാമിനെക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുപോലുമില്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഇസ്‌ലാം എത്തിക്കുന്നതിൽ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗോത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇസ്‌ലാമും നന്മയും പ്രചരിപ്പിക്കുക എന്നത് മാത്രമായിരുന്നു അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനിയുടെ ലക്ഷ്യം.
ഇങ്ങനെ ചരിത്രം ഹിജ്‌റ 452 വരെ എത്തിനിൽക്കുന്നു. ഈ വർഷത്തിലാണ് മുറാബിത്വീൻ പ്രസ്ഥാനത്തിനും ഭരണകൂടത്തിനും അടിത്തറ പാകിയ ശൈഖ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ ഒരു യുദ്ധത്തിലേറ്റ പരിക്കുകളെ തുടർന്ന് മരണപ്പെടുന്നത്. അതോടെ അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആത്മീയ നേതാവും ഭരണകൂടത്തിന്റെ അമീറുമായി മാറി. ഗോത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇസ്‌ലാം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ദീർഘയാത്രകൾ നടത്തി. അങ്ങനെ പോകുമ്പോഴെല്ലാം തന്റെ പിതൃവ്യപുത്രനായ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ അൽ-ലംതൂനിയെ അദ്ദേഹം പകരക്കാരനായി ഏൽപ്പിക്കുമായിരുന്നു. ഹിജ്‌റ 452-ലെ ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ എന്ന പേര് ചരിത്രത്തിൽ സജീവമാകുന്നത്.
അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ ആഫ്രിക്കയിൽ ഇസ്‌ലാം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ പോയ സമയത്ത് യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ മഗ്‌രിബ് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധനം നടത്തുകയും അതിനെ എതിർത്ത ഗോത്രങ്ങളോട് യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം മൊറോക്കോയിലെ മറാകിശ് നഗരം നിർമ്മിക്കുകയും അതിനെ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കുകയും ചെയ്തു. ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാർ അൻദലുസിൽ ഇസ്‌ലാമിനെ സഹായിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് ദൂതന്മാരെ അയച്ചത് മറാകിശിലേക്കായിരുന്നു എന്ന് ഞാൻ നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നല്ലോ.
ആഫ്രിക്കയിൽ വലിയൊരു മുന്നേറ്റം നടത്തിയ ശേഷം അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ തിരിച്ചെത്തി. ഇനിയും കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഇസ്‌ലാം എത്തിക്കണമെന്ന അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ വളരെ ശക്തമായ ഒരു ഭരണകൂടം അവിടെ സ്ഥാപിതമായതായി അദ്ദേഹം കണ്ടു. യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന്റെ നേതൃപാടവവും ഭരണതന്ത്രങ്ങളും വളരെ മികച്ചതാണെന്നും ജനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ വലിയ തോതിൽ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹത്തിന് ബോധ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ആ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അമീർ ഒരു തീരുമാനമെടുത്തു; ഏതൊരു ഭരണാധികാരിക്കും എളുപ്പത്തിൽ എടുക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു തീരുമാനം!
യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന്റെ കഴിവും ഭരണനൈപുണ്യവും മനസ്സിലാക്കിയ അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനി പറഞ്ഞു: “യൂസുഫേ, ഭരണകൂടത്തെ നയിക്കുന്നതിൽ എന്നേക്കാൾ ഉത്തമൻ താങ്കളാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ അധികാരം താങ്കൾക്ക് വിട്ടുതരുന്നു. ആഫ്രിക്കൻ മരുഭൂമിയിൽ ഇസ്‌ലാം പ്രചരിപ്പിക്കാനും ജനങ്ങളെ മതപഠിപ്പിക്കാനും ഞാൻ കുറച്ചു സൈനികരെയും കൂട്ടി പോവുകയാണ്.” അങ്ങനെ അദ്ദേഹം യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന് അധികാരം കൈമാറുകയും അദ്ദേഹം മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭരണാധികാരിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. അധികാരവും നേതൃത്വവും ഉപേക്ഷിച്ച് അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ ആഫ്രിക്കൻ നാടുകളിൽ പ്രബോധനം നടത്താൻ തിരിച്ചുപോയി. മരണം വരെ അദ്ദേഹം ആ ദൗത്യത്തിൽ തുടർന്നു. ഒരു ഗോത്രവുമായുണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റ പരിക്കുകൾ കാരണമാണ് അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് വിശാലമായ കാരുണ്യം ചൊരിയുകയും ഇസ്‌ലാമിനും മുസ്‌ലിംകൾക്കും വേണ്ടി അദ്ദേഹം ചെയ്ത സേവനങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച പ്രതിഫലം നൽകുകയും ചെയ്യട്ടെ. ആഫ്രിക്കൻ മരുഭൂമികളിൽ ഇന്നും ജനങ്ങൾ ആ മഹാനായ വ്യക്തിത്വത്തെ ഓർക്കുകയും അവരുടെ മക്കൾക്ക് അബൂബക്ർ എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്വവും സ്ഥാനവും അവർക്കറിയാം. ഇസ്‌ലാമിനും മുസ്‌ലിംകൾക്കും സേവനം ചെയ്ത അദ്ദേഹത്തെയും മറ്റെല്ലാവരെയും സ്മരിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ ബാധ്യതയാണ്.
അതിനുശേഷം യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന്റെ പ്രശസ്തി ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിച്ചു. അപ്പോഴാണ് അൻദലുസിലെ മുസ്‌ലിംകളെ സഹായിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് അവിടത്തെ പ്രതിനിധികൾ അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ഹിജ്‌റ 479-ൽ (ക്രിസ്തുവർഷം 1086) യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ ജിബ്രാൾട്ടർ കടലിടുക്ക് വഴി അൻദലുസിലേക്ക് കടന്നു. അൻദലുസിലെ അനേകം മുജാഹിദുകൾ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു. അൽ-മുഅ്തമിദ് ബിൻ അബ്ബാദ്, ഇബ്നുൽ അഫ്ത്വസ് തുടങ്ങി ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ അണിനിരന്നു. അങ്ങനെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ സല്ലാഖ യുദ്ധം നടക്കുന്നത്. ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ രക്തത്തിൽ കുതിരകളുടെ കാൽ വഴുതിവീഴാൻ (സലഖ) തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടാണ് ആ യുദ്ധത്തിന് സല്ലാഖ എന്ന് പേരുവന്നത്. മുസ്‌ലിം സൈന്യത്തേക്കാൾ ഏഴിരട്ടി വലുതായിരുന്നു ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യം. മുസ്‌ലിംകളുടെ എണ്ണം 30,000 ആയിരുന്നപ്പോൾ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ എണ്ണം രണ്ടര ലക്ഷത്തിന് മുകളിലായിരുന്നു! എന്നിട്ടും മുസ്‌ലിംകൾ മഹത്തായ വിജയം നേടി.
ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാരുടെ കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു; പരാജിതരായ ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യത്തെ യൂറോപ്പിലേക്ക് പിന്തുടർന്ന് ആക്രമിക്കണമെന്ന അൽ-മുഅ്തമിദ് ബിൻ അബ്ബാദിന്റെ ഉപദേശം യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ സ്വീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് ബർലിനിലും പാരീസിലും ലണ്ടനിലും യൂറോപ്പിലെ മുഴുവൻ തലസ്ഥാനങ്ങളിലും ബാങ്കൊലി ഉയരുമായിരുന്നു. കാരണം അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അവരായിരുന്നു. അവർ ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യത്തെ പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിൽ യൂറോപ്പ് മുഴുവൻ അവർക്ക് കീഴടക്കാനാകുമായിരുന്നു. എന്നാൽ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന്റെ അഭിപ്രായം മറിച്ചായിരുന്നു. “മുറിവേറ്റ നായയെ പിന്തുടരരുത്, അത് നിനക്കെതിരെ കൂടുതൽ ഉന്മാദത്തോടെ തിരിഞ്ഞേക്കാം. അത് അതിന്റെ മുറിവുകളോടെ മരിക്കാൻ വിടുക” എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇബ്നു അബ്ബാദിനോട് പറഞ്ഞത്. എന്നാൽ ശത്രുക്കളെ എല്ലായിടത്തും പിന്തുടർന്ന് നശിപ്പിക്കുക എന്ന ഇബ്നു അബ്ബാദിന്റെ അഭിപ്രായമായിരുന്നു കൂടുതൽ ശരി. ചരിത്രം അതാണ് തെളിയിച്ചത്. അല്ലാഹു അവർക്കെല്ലാം പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും കരുണ ചൊരിയുകയും ചെയ്യട്ടെ.
അൻദലുസിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച വലിയ യുദ്ധമുതലുകളുമായി യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ മടങ്ങി. ആയുധങ്ങൾ, സമ്പത്ത്, കൂടാരങ്ങൾ തുടങ്ങി വലിയ യുദ്ധമുതലുകൾ ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ ആ ഗനീമത്തുകളെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് യാതൊന്നും എടുക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ മുറാബിത്വീൻ സൈനികർക്ക് കർശന നിർദ്ദേശം നൽകി. “നാം സമുദ്രം കടന്നുവന്നത് ഇസ്‌ലാമിനെയും മുസ്‌ലിംകളെയും സഹായിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്, അല്ലാതെ യുദ്ധമുതലുകൾക്ക് വേണ്ടിയല്ല. ഇതെല്ലാം അൻദലുസിലെ നമ്മുടെ സഹോദരങ്ങൾക്കുള്ളതാണ്” എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പരിശുദ്ധമായ നിയ്യത്തുള്ള ഒരു മഹാനായ നേതാവിന്റെ ഉൽകൃഷ്ടമായ തീരുമാനമായിരുന്നു അത്. സമുദ്രം കടക്കുന്ന സമയത്ത് തിരമാലകൾ ആർത്തലച്ചപ്പോൾ സൈന്യത്തോടൊപ്പം കപ്പലിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം കൈകളുയർത്തി ആത്മാർത്ഥമായി പ്രാർത്ഥിച്ചത് ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്:
اللهم إن كنت تعلم أننا عبرنا هذا البحر من أجل نصرة دينك ونصرة المسلمين، اللهم فسكن علينا هذا البحر
‘അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ ദീനിനെയും മുസ്‌ലിംകളെയും സഹായിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞങ്ങൾ ഈ കടൽ കടക്കുന്നതെന്ന് നിനക്കറിയാമെങ്കിൽ, ഈ കടലിനെ ഞങ്ങൾക്ക് നീ ശാന്തമാക്കിത്തരേണമേ…’
അദ്ദേഹം പ്രാർത്ഥിച്ചയുടനെ കടൽ ശാന്തമായി. ആ നല്ലവനായ ഭരണാധികാരിയുടെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് അല്ലാഹു നൽകിയ ഉത്തരമായിരുന്നു അത്. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ കരുണ ചൊരിയട്ടെ.
അദ്ദേഹം മടങ്ങിപ്പോയതിന് ശേഷം ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാർക്കിടയിൽ വീണ്ടും ഭിന്നതകളും തർക്കങ്ങളും തലപൊക്കി. അതോടെ അൻദലുസിലെ മന്ത്രിമാരും പണ്ഡിതന്മാരും നേതാക്കളും വീണ്ടും യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീനെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. “ഈ ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാർക്കും ഭരണകൂടങ്ങൾക്കും യാതൊരു പരിഹാരവുമില്ല. അങ്ങ് വീണ്ടും വന്ന് അൻദലുസിന്റെ മുഴുവൻ ഭരണവും ഏറ്റെടുക്കണം. ശക്തനും വിശ്വസ്തനുമായ ഒരു ഭരണാധികാരിയെയാണ് അൻദലുസിന് ആവശ്യം. അതിന് താങ്കൾക്ക് മാത്രമേ സാധിക്കൂ.”
അദ്ദേഹം പണ്ഡിതന്മാരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചു. ‘അൽ-അവാസ്വിം മിനൽ ഖവാസ്വിം’ എന്ന പ്രശസ്ത ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചയിതാവായ മാലികീ പണ്ഡിതൻ അബൂബക്ർ ബിൻ അൽ-അറബിയെ അദ്ദേഹം ബാഗ്ദാദിലേക്കയച്ചു. (ഇദ്ദേഹം വിശ്വാസത്തിൽ പിഴച്ച സൂഫിയായ ഇബ്നു അറബിയല്ല എന്ന് പ്രത്യേകം മനസ്സിലാക്കുക). അൻദലുസിന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കാൻ അനുമതി നൽകിക്കൊണ്ടുള്ള അബ്ബാസി ഖലീഫയുടെ ഔദ്യോഗിക ഉത്തരവ് വാങ്ങാനാണ് അദ്ദേഹത്തെ അയച്ചത്. ഖലീഫ അതിന് അനുമതി നൽകി. അതുപോലെ ഇറാഖിലുണ്ടായിരുന്ന അബൂ ഹാമിദ് അൽ-ഗസാലിയിൽ നിന്നും ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിലുണ്ടായിരുന്ന അബൂബക്ർ അത്ത്വർത്തൂശിയിൽ നിന്നും അതിനനുകൂലമായ ഫത്‌വകളും ലഭിച്ചു. പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഫത്‌വകളും ഖലീഫയുടെ ഉത്തരവും ലഭിച്ചതോടെ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ വീണ്ടും സമുദ്രം കടന്നെത്തി. മുസ്‌ലിംകളെ ഭിന്നിപ്പിച്ച ത്വാഇഫാ രാജാക്കന്മാർക്കെതിരെ അദ്ദേഹം യുദ്ധം ചെയ്തു. അങ്ങനെ അൻദലുസിന്റെ ഭരണം പൂർണ്ണമായും അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുക്കുകയും അത് മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കീഴിലാവുകയും ചെയ്തു. ശേഷം അദ്ദേഹം ഭരണകൂടത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ മറാകിശിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങി.
ഹിജ്‌റ 500-ൽ (ക്രിസ്തുവർഷം 1106-07) തന്റെ നൂറാമത്തെ വയസ്സിലാണ് ഈ മഹാനായ പണ്ഡിതനും നേതാവും സൈന്യാധിപനുമായ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ മരണപ്പെടുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കളും ഒരു പേരക്കുട്ടിയും ഭരണം നടത്തി. എന്നാൽ അവരുടെ ഭരണം 40 വർഷം മാത്രമേ നീണ്ടുനിന്നുള്ളൂ. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആകെ കാലയളവ് കണക്കാക്കിയാൽ അത് 80 അല്ലെങ്കിൽ 85 വർഷം മാത്രമേ വരികയുള്ളൂ. അതിനുശേഷം അൽ-മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം അധികാരത്തിൽ വന്നു.
യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീന് ശേഷം മകൻ അലി ബിൻ യൂസുഫും പിന്നീട് താശ്ഫീൻ ബിൻ അലിയുമാണ് ഭരണമേറ്റത്. സൈനിക-ജിഹാദ് കാര്യങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ ചുമതല അലി ബിൻ യൂസുഫ് ഏൽപ്പിച്ചത് തന്റെ സഹോദരനായ തമീം ബിൻ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീനെയായിരുന്നു. അൻദലുസിൽ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കെതിരെ അതിശക്തമായ യുദ്ധങ്ങളും പോരാട്ടങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. സല്ലാഖ യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ പിതാവ് പരാജയപ്പെടുത്തിയ അൽഫോൺസോ ആറാമന്റെ മകനെ ഒരു യുദ്ധത്തിൽ തമീം പരാജയപ്പെടുത്തുകയും കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ആ മകന്റെ വേർപാടിലുണ്ടായ ഹൃദയവേദനയിലാണ് അൽഫോൺസോ ആറാമൻ പിന്നീട് മരിക്കുന്നത്. പിതാക്കന്മാരുടെ പ്രതാപം മക്കൾ എങ്ങനെയാണ് കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതെന്നും, വിത്തുകൾ അതിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗുണങ്ങളോടെ എങ്ങനെയാണ് മുളച്ചുവരുന്നതെന്നും ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. കവി പറഞ്ഞത് എത്ര ശരിയാണ്:
وينشأ ناشئ الفتيان منا … على ما كان عوده أبوه
‘നമ്മിലെ ചെറുപ്പക്കാർ വളർന്നുവരുന്നത് അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ അവരെ എന്ത് ശീലിപ്പിച്ചുവോ അതിലൂടെയാണ്.’
മറ്റൊരു കവി പറഞ്ഞു:
لسنا وإن أحسابنا كرمت … يوما على الأحساب نتكل
نبني كما كانت أوائلنا … تبني ونفعل مثل ما فعلوا
‘നമ്മുടെ കുടുംബപരമ്പര എത്ര ഉന്നതമാണെങ്കിലും, നാം ഒരിക്കലും പിതാക്കന്മാരെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നവരല്ല. പൂർവ്വികർ പടുത്തുയർത്തിയതുപോലെ നാമും പടുത്തുയർത്തുകയും അവർ പ്രവർത്തിച്ചതുപോലെ നാമും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യും.’
മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം എങ്ങനെയാണ് സ്ഥാപിതമായതെന്നും അവർ എന്തെല്ലാം വലിയ നേട്ടങ്ങളുണ്ടാക്കിയെന്നും ഇസ്‌ലാമിനും നന്മയ്ക്കും വേണ്ടി അവർ എപ്രകാരം നിലകൊണ്ടുവെന്നും നാം മനസ്സിലാക്കി.
ഒരു കാര്യം കൂടി ഉണർത്തേണ്ടതുണ്ട്. മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധനത്തിനും ജിഹാദിനും പേരുകേട്ടവരായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ഭരണകൂടത്തിലെ പണ്ഡിതന്മാർ ഏത് വിശ്വാസപ്രമാണമാണ് വെച്ചുപുലർത്തിയിരുന്നത് എന്ന് കൃത്യമായി നിർണ്ണയിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കില്ല. അവർ അഹ്‌ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅയുടെ സലഫി അഖീദയിലായിരുന്നോ അതോ അശ്അരി അഖീദയിലായിരുന്നോ എന്ന് വ്യക്തമായി പറയാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ പഠനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്ന കാര്യം, അവർ പൊതുവെ അഹ്‌ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅയുടെ അഖീദയിൽ തന്നെയായിരുന്നു എന്നതാണ്. കാരണം, ഇവർക്ക് ശേഷം വന്ന മുവഹ്ഹിദൂൻ ഭരണകൂടം ഇവരെ അധിക്ഷേപിച്ചിരുന്നത് ഇവർ ‘മുജസ്സിമ’ (അല്ലാഹുവിന് സൃഷ്ടികളുടെ രൂപവും അവയവങ്ങളും കൽപ്പിക്കുന്നവർ) ആണെന്ന് ആരോപിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു. അഹ്‌ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅയുടെ വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ച ബിദ്അത്തുകാർ എക്കാലത്തും സുന്നത്തിന്റെ ആളുകൾക്ക് മേൽ ആരോപിക്കാറുള്ള സ്ഥിരം വാദമായിരുന്നു മുജസ്സിമ, മുശബ്ബിഹ എന്നൊക്കെയുള്ളത്. അതിനാൽ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ യാസീൻ, അബൂ ഇംറാൻ മൂസാ ബിൻ ഈസാ അൽ-ഫാസി, അബൂബക്ർ ബിൻ ഉമർ അൽ-ലംതൂനി, യൂസുഫ് ബിൻ താശ്ഫീൻ തുടങ്ങിയ എല്ലാവരും അടിസ്ഥാനപരമായി ശരിയായ വിശ്വാസപ്രമാണമുള്ളവർ തന്നെയായിരുന്നുവെന്നാണ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നത്. അല്ലാഹു അവർക്ക് കരുണ ചൊരിയുകയും സ്വർഗ്ഗീയ ആരാമങ്ങളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.