ഡോ. സുറൂർ ബ്നു മുദക്കിർ അൽ-അജമി
മംഗോളിയൻ സൈന്യം സിറിയയുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് സീനായ് ഉപദ്വീപ് കടന്ന് ഈജിപ്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നതുവരെയുള്ള ചരിത്രമാണ് ഈ ഭാഗത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. മംഗോളിയർ ഖ്വാറസ്മിയ്യ ഭരണകൂടത്തെ പൂർണ്ണമായും തകർത്തതും, തുടർന്ന് ഹസൻ അസ്സബ്ബാഹ് സ്ഥാപിച്ച ഇസ്മാഈലിയ്യ വിഭാഗക്കാരായ ഹശ്ശാശീനുകളുടെ കോട്ടകൾ തകർത്തതും ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഹശ്ശാശീനുകൾ (അവർ മയക്കുമരുന്ന് ഉപയോഗിച്ച് സുന്നികളെ കൊലപ്പെടുത്തിയിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്) ഇന്നത്തെ കാലത്തെ ഖവാരിജുകളെപ്പോലെ മയക്കുമരുന്നിനടിമകളായി ചാവേർ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നവരാണ്. തുടർന്ന് ഹിജ്റ 656-ൽ മംഗോളിയർ ബാഗ്ദാദിൽ പ്രവേശിച്ച് അബ്ബാസിയ്യ ഖിലാഫത്ത് അവസാനിപ്പിക്കുകയും ഖലീഫ അൽ മുസ്തഅ്സിം ബില്ലാഹിനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. എട്ടുലക്ഷത്തോളം മുസ്ലീങ്ങളെയാണ് അവർ ബാഗ്ദാദിൽ മാത്രം കൊന്നൊടുക്കിയത് എന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. പിന്നീട് അവർ അലപ്പോ, ഹിംസ് എന്നീ നഗരങ്ങൾ കീഴടക്കി ഡമാസ്കസിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ഡമാസ്കസിലെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന അന്നാസിർ യൂസുഫ് എന്ന ഭീരു നഗരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭയന്നോടിയതിനാൽ നഗരം മംഗോളിയർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ കീഴടങ്ങി. എന്നാൽ ഡമാസ്കസ് കോട്ടയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച ചില ധീരന്മാർ കീഴടങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല; മംഗോളിയർ കോട്ട ഉപരോധിക്കുകയും കോട്ട തകർത്ത് അതിലുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരെയും വധിക്കുകയും കൊള്ളയടിക്കുകയും ചെയ്തു.
തുടർന്ന് മംഗോളിയൻ ഭരണാധികാരിയായ ഹുലാകൂ ഈജിപ്തിലെ മംലൂക്കുകൾക്ക് അങ്ങേയറ്റം ധിക്കാരവും ഭീഷണിയും നിറഞ്ഞ ഒരു കത്തയച്ചു. അതിൽ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരുന്നു: “ഭൂമി വിസ്തൃതമാക്കിയവനും ആകാശം ഉയർത്തിയവനുമായ അല്ലാഹുവിന്റെ നാമത്തിൽ. നിങ്ങളുടെ മുൻഗാമികൾക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചു എന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമല്ലോ. കോട്ടകളോ കുതിരപ്പടയാളികളോ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കില്ല. ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ പർവ്വതങ്ങൾ പോലെ കടുപ്പമുള്ളതാണ്; ഞങ്ങളുടെ എണ്ണം മണൽത്തരികൾ പോലെയാണ്. ഞങ്ങളുടെ കോപം നിങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കീഴടങ്ങുക. ഞങ്ങളുടെ കുതിരകൾ അതിവേഗത്തിൽ ഓടുന്നവയാണ്, ഞങ്ങളുടെ വാളുകൾ മൂർച്ചയുള്ളതാണ്, ഞങ്ങളുടെ കുന്തങ്ങൾ തുളച്ചുകയറുന്നവയാണ്.” കൂടാതെ അവർ അല്ലാഹുവിന്റെ കോപമാണെന്നും, അല്ലാഹു അവർക്ക് നൽകിയ ശക്തിയാണെന്നും അതിൽ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. ഏറ്റവും വിരോധാഭാസമായ കാര്യം, ആ ഭീഷണിക്കത്ത് അവസാനിക്കുന്നത് ഖുർആനിലെ ഈ വചനത്തോടെയാണ് എന്നതാണ്:
وَسَيَعْلَمُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَىَّ مُنقَلَبٍۢ يَنقَلِبُونَ
‘അക്രമം ചെയ്തവർ തങ്ങൾ ഏത് മടക്കസ്ഥാനത്തേക്കാണ് മടങ്ങുകയെന്ന് വഴിയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ്.’¹
ഇത് ഫിർഔനിന്റെ വാക്കുകളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഫിർഔൻ തന്റെ ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് ഖുർആൻ ഇങ്ങനെ വ്യക്തമാക്കുന്നു:
وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِىٓ أَقْتُلْ مُوسَىٰ وَلْيَدْعُ رَبَّهُۥٓ ۖ إِنِّىٓ أَخَافُ أَن يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَن يُظْهِرَ فِى ٱلْأَرْضِ ٱلْفَسَادَ
‘ഫിർഔൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ എന്നെ വിടൂ; മൂസായെ ഞാൻ കൊല്ലും. അവൻ അവന്റെ രക്ഷിതാവിനെ വിളിച്ചു പ്രാർത്ഥിക്കട്ടെ. തീർച്ചയായും അവൻ നിങ്ങളുടെ മതം മാറ്റുമെന്നോ, അല്ലെങ്കിൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ കുഴപ്പം വെളിപ്പെടുത്തുമെന്നോ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു.’²
مَآ أُرِيكُمْ إِلَّا مَآ أَرَىٰ وَمَآ أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ
‘ഞാൻ കാണുന്നതെന്തോ അത് മാത്രമേ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നുള്ളൂ. ശരിയായ വഴിയിലേക്കല്ലാതെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് മാർഗ്ഗദർശനം നൽകുന്നുമില്ല.’³
അതുകൊണ്ട് വാക്കുകളിൽ നാം വഞ്ചിതരാകരുത്. ഒരു ഭരണാധികാരിയോ നേതാവോ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ പ്രായോഗികമായി നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പ്രധാനം. വാക്കും പ്രവൃത്തിയും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തമാണ് അടിസ്ഥാനം.
ആ സമയത്ത് ഈജിപ്തിലെ അവസ്ഥ എന്തായിരുന്നുവെന്ന് പരിശോധിക്കാം. സലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബിയുടെ മക്കളിലൊരാളായ അസ്സ്വാലിഹ് അയ്യൂബ് ആയിരുന്നു ഈജിപ്ത് ഭരിച്ചിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം മകൻ തൂറാൻ ഷാ അധികാരത്തിൽ വന്നു. എന്നാൽ മംലൂക്ക് സൈന്യാധിപന്മാർക്ക് അദ്ദേഹം സ്വീകാര്യനായിരുന്നില്ല. സലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികളും സൈന്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ അടിമച്ചന്തകളിൽ നിന്ന് ആരോഗ്യമുള്ള കുട്ടികളെ വാങ്ങി സൈനിക പരിശീലനം നൽകിയിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് തുർക്കിസ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, ജർമ്മനി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇവരെ കൊണ്ടുവന്നിരുന്നത്. ഇവരാണ് ചരിത്രത്തിൽ ‘മംലൂക്കുകൾ’ എന്നറിയപ്പെട്ടത്. പരിശീലനം ലഭിച്ച കോട്ടകൾക്ക് കാവൽനിൽക്കുന്നവർ ‘മംലൂക്ക് ബുർജിയ്യ’ എന്നും, നാവികസേനയിലുള്ളവർ ‘മംലൂക്ക് ബഹ്‌രിയ്യ’ എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. അസ്സ്വാലിഹ് അയ്യൂബിന്റെ കീഴിൽ ഫാരിസുദ്ദീൻ അഖ്ത്വായി, സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസ്, റുക്നുദ്ദീൻ ബൈബർസ്, ഇസ്സുദ്ദീൻ അയ്ബക് തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരായ സൈന്യാധിപന്മാർ വളർന്നുവന്നു. ഇവരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്ന സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസിന്റെ യഥാർത്ഥ പേര് മഹ്‌മൂദ് ബിൻ മംദൂദ് എന്നാണ്. അദ്ദേഹം മുഹമ്മദ് ഷാ ഖ്വാറസ്മിന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനായിരുന്നു. മംഗോളിയരുടെ ആക്രമണത്തിൽ പിടിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഡമാസ്കസിലെ അടിമച്ചന്തയിൽ വിൽക്കപ്പെടുകയും, അവിടെ വെച്ച് അസ്സ്വാലിഹ് അയ്യൂബ് അദ്ദേഹത്തെ വിലക്കുവാങ്ങി മംലൂക്കുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയുമാണുണ്ടായത്. രാജകീയ പാരമ്പര്യമുള്ള അദ്ദേഹം അങ്ങനെ പിൽക്കാലത്ത് മംലൂക്കുകളുടെ സുൽത്താനായി മാറി.
അധികാരമേറ്റ തൂറാൻ ഷായുമായി ഈ മംലൂക്ക് സൈന്യാധിപന്മാർക്ക് ഒത്തുപോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവർ ഗൂഢാലോചന നടത്തി അദ്ദേഹത്തെ കൊലപ്പെടുത്തി. പകരം ആരെ അധികാരത്തിലേറ്റും എന്ന ചോദ്യമുയർന്നപ്പോൾ, അസ്സ്വാലിഹ് അയ്യൂബിന്റെ ഭാര്യയായിരുന്ന (അദ്ദേഹം അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രയാക്കി വിവാഹം കഴിച്ചതാണ്) ‘ശജറത്തുദ്ദുർ’ എന്ന സ്ത്രീയെ അവർ സുൽത്താനയായി അവരോധിച്ചു. എന്നാൽ ഒരു സ്ത്രീ ഭരണാധികാരിയാകുന്നത് ഇസ്‌ലാമിക നിയമപ്രകാരം ശരിയല്ല എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ ഫത്‌വ നൽകിയപ്പോൾ അവർ ഇസ്സുദ്ദീൻ അയ്ബകിനെ അവളുമായി വിവാഹം കഴിപ്പിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ സുൽത്താനായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അധികാരത്തർക്കങ്ങളെത്തുടർന്ന് ശജറത്തുദ്ദുർ അയ്ബകിനെ കൊലപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് മംലൂക്കുകൾ ഇസ്സുദ്ദീൻ അയ്ബകിന് മറ്റൊരു ഭാര്യയിലുള്ള മകനായ അലിയെ സുൽത്താനായി വാഴിച്ചു; അപ്പോൾ അവന് വെറും 15 വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.
ഈ അസ്ഥിരമായ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഹുലാകൂവിന്റെ ഭീഷണിക്കത്ത് ഈജിപ്തിലെത്തുന്നത്. 15 വയസ്സ് മാത്രമുള്ള ഒരു സുൽത്താന് ഈ പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടാൻ കഴിയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസ് പണ്ഡിതന്മാരുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് ‘സുൽത്താനുൽ ഉലമാഅ്’ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇസ്സുദ്ദീൻ ബിൻ അബ്ദിസ്സലാമുമായി കൂടിയാലോചിച്ചു. അടിയന്തര സാഹചര്യത്തിൽ കഴിവുള്ള ഒരു സൈന്യാധിപൻ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ചതനുസരിച്ച് സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസ് ഈജിപ്തിന്റെ അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹം മറ്റ് മംലൂക്ക് നേതാക്കളെയും, പ്രത്യേകിച്ച് താനുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിലായിരുന്ന റുക്നുദ്ദീൻ ബൈബർസിനെയും വിളിച്ച് ഐക്യപ്പെടാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഇസ്‌ലാമിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ എല്ലാവരും ഒന്നിക്കണമെന്നും, അല്ലെങ്കിൽ വലിയ ദുരന്തമുണ്ടാകുമെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. റുക്നുദ്ദീൻ ബൈബർസ് ആ ക്ഷണം സ്വീകരിക്കുകയും ഇരുവരും ചേർന്ന് മംഗോളിയരെ നേരിടാൻ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹു ഈ അനുഗ്രഹം അറബികളിലൂടെയോ അനറബികളിലൂടെയോ നൽകാം, അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിനെ സഹായിക്കുന്നവരെ അവൻ സഹായിക്കും. ഖുർആൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു:
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن تَنصُرُواْ ٱللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ
‘സത്യവിശ്വാസികളേ, നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവെ സഹായിക്കുന്ന പക്ഷം അവൻ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുകയും നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ അവൻ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.’⁴
നബി ﷺ പറയുന്നു:
إِنَّ اللهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ
‘നിശ്ചയമായും അല്ലാഹു നിങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളിലേക്കോ നിങ്ങളുടെ സമ്പത്തിലേക്കുമല്ല നോക്കുന്നത്; മറിച്ച് അവൻ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്കും കർമ്മങ്ങളിലേക്കുമാണ് നോക്കുന്നത്.’⁵
സൈന്യത്തെ സജ്ജമാക്കാൻ വലിയ സാമ്പത്തിക ചെലവ് ആവശ്യമായിരുന്നു. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് നികുതി പിരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, രാജകുമാരന്മാരും സൈന്യാധിപന്മാരും തങ്ങളുടെ സമ്പത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം നൽകണമെന്നും, അതിനുശേഷം മാത്രമേ സാധാരണക്കാരിൽ നിന്ന് പിരിക്കാവൂ എന്നും സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസ് ഉത്തരവിട്ടു. നാല് മംഗോളിയൻ ദൂതന്മാരാണ് ആ ഭീഷണിക്കത്തുമായി വന്നിരുന്നത്; ഈജിപ്ത് ഭയന്ന് കീഴടങ്ങുമെന്നായിരുന്നു അവരുടെ പ്രതീക്ഷ. എന്നാൽ ധീരനായ ഖുതുസ് ആ നാല് ദൂതന്മാരെയും വധിക്കുകയും അവരുടെ തലകൾ കെയ്‌റോയുടെ കവാടത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഖുതുസും ബൈബർസും സൈന്യത്തെ നയിച്ചുകൊണ്ട് ഈജിപ്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് സിനായ് വഴി ഫലസ്തീനിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. നാബ്ലുസിനും ബൈസാനുമിടയിലുള്ള ‘ഐൻ ജാലൂത്ത്’ എന്ന താഴ്‌വരയിൽ അവർ തമ്പടിച്ചു. മംഗോളിയരുടെ പതനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ച ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ മഹത്തായ യുദ്ധങ്ങളിലൊന്നാണ് ഐൻ ജാലൂത്ത് യുദ്ധം.
ഈ വിജയത്തിന് ചില മുന്നൊരുക്കങ്ങളും കാരണങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. ഡമാസ്കസ് കീഴടക്കിയ ഹുലാകൂവിന്, തന്റെ ജ്യേഷ്ഠനും മംഗോളിയൻ ചക്രവർത്തിയുമായ മോങ്കെ ഖാൻ മരണപ്പെട്ടു എന്ന വിവരം ലഭിച്ചു. അടുത്ത ചക്രവർത്തിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഹുലാകൂ തന്റെ സൈന്യത്തിലെ ഭൂരിഭാഗത്തെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് തബ്‌രീസിലേക്ക് (ഇറാൻ) മടങ്ങി. തന്റെ വിശ്വസ്തനായ സൈന്യാധിപൻ കുത്ബുഗയെ ഇരുപതിനായിരം വരുന്ന സൈന്യത്തോടൊപ്പം ഈജിപ്ത് കീഴടക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയാണ് അയാൾ മടങ്ങിയത്. ഇത് മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് വലിയൊരു സഹായമായി മാറി.
മംഗോളിയൻ സൈന്യത്തെ ഐൻ ജാലൂത്ത് താഴ്‌വരയിലേക്ക് ആകർഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു മുസ്ലീങ്ങളുടെ തന്ത്രം. മലനിരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ താഴ്‌വരയ്ക്ക് ഒരേയൊരു പ്രവേശന കവാടം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. മംഗോളിയൻ സൈന്യം തങ്ങളെ കീഴ്പ്പെടുത്താൻ മാത്രം ശക്തരല്ലെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കാനായി, റുക്നുദ്ദീൻ ബൈബർസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ‘മരണത്തിന്റെ സംഘം’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ വിഭാഗത്തെ മാത്രം മുന്നിൽ നിർത്തി. തങ്ങളുടെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ചെറിയ സംഘത്തെ കണ്ട് കുത്ബുഗ കരുതിയത് ഇതാണ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യം എന്നാണ്. ബൈബർസിന്റെ സംഘം മംഗോളിയരുമായി ഏറ്റുമുട്ടുകയും തന്ത്രപരമായി താഴ്‌വരയിലേക്ക് പിൻമാറുകയും ചെയ്തു. തങ്ങൾ അവരെ പരാജയപ്പെടുത്തി എന്ന് കരുതി മംഗോളിയൻ സൈന്യം പൂർണ്ണമായി ആ താഴ്‌വരയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. തന്ത്രപരമായ ഈ പിൻമാറ്റം മംഗോളിയർ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
താഴ്‌വരയിൽ പ്രവേശിച്ച മംഗോളിയൻ സൈന്യത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി മലനിരകളിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്ന ഇസ്‌ലാമിക സൈന്യം എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും വർഷിച്ചുകൊണ്ട് ആക്രമണം ആരംഭിച്ചു. മംഗോളിയൻ സൈന്യം പൂർണ്ണമായും വളയപ്പെട്ടു. ഐൻ ജാലൂത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ജമാലുദ്ദീൻ അശ്-ശിംസി എന്ന ധീരനായ പോരാളി മംഗോളിയൻ സൈന്യത്തിന്റെ നിരകൾ ഭേദിച്ച് മുന്നേറുകയും സൈന്യാധിപനായ കുത്ബുഗയുടെ ശിരസ്സ് കൊയ്യുകയും ചെയ്തു. ഇതുകണ്ട ഖുതുസ് ‘വാ ഇസ്‌ലാമാഹ്, വാ ഇസ്‌ലാമാഹ്’ എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് സൈന്യത്തിന് ആവേശം പകർന്നു. ഹിജ്റ 658 റമദാൻ 25-ന് (ക്രിസ്തുവർഷം 1260) നടന്ന ഈ യുദ്ധത്തിൽ മംഗോളിയൻ സൈന്യം തകർക്കപ്പെട്ടു.
ഈ മഹത്തായ വിജയത്തിന് ശേഷം സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസ് സിറിയൻ നഗരങ്ങളായ ഡമാസ്കസ്, അലപ്പോ, ഹിംസ് എന്നിവ മംഗോളിയരിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുപിടിച്ചു. ഈ വിജയ വാർത്ത തബ്‌രീസിലായിരുന്ന ഹുലാകൂ അറിഞ്ഞപ്പോൾ അയാൾക്ക് വലിയ ഞെട്ടലുണ്ടായി. ഐൻ ജാലൂത്ത് യുദ്ധം മംഗോളിയരുടെ അജയ്യത തകർക്കുകയും അവരുടെ പതനത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മംഗോളിയരുടെ പൂർണ്ണമായ പതനം സംഭവിക്കുന്നത് ഐൻ ജാലൂത്തിന് ശേഷം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞ് നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ശഖ്ഹബ് യുദ്ധത്തിലാണ് . ഈ യുദ്ധത്തിൽ മംഗോളിയർ ഇസ്‌ലാമിക നാടുകളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും തുടച്ചുനീക്കപ്പെട്ടു. ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം അഹ്‌മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ ഹലീം ഇബ്നു തൈമിയ്യ (റഹി.) ഈ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധീരമായ നിലപാടുകളും സൈന്യത്തിന് നൽകിയ പ്രോത്സാഹനങ്ങളും ഈ മഹത്തായ വിജയത്തിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഐൻ ജാലൂത്ത് യുദ്ധം മംഗോളിയരുടെ അജയ്യത തകർക്കുകയും മംലൂക്ക് ഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു. മംലൂക്ക് ഭരണകൂടം ഹിജ്റ 658 മുതൽ 923 വരെ (ക്രി.വ 1260 – 1516), ഉസ്മാനിയ്യ ഭരണകൂടം ഈജിപ്ത് കീഴടക്കുന്നതുവരെ നിലനിന്നു.
എന്നാൽ ഈജിപ്തിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്രയിൽ മംലൂക്ക് നേതാക്കൾക്കിടയിലുണ്ടായ അധികാര തർക്കങ്ങളെത്തുടർന്ന് സൈഫുദ്ദീൻ ഖുതുസ് കൊലചെയ്യപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ അലപ്പോയുടെ ഭരണം തനിക്ക് നൽകാത്തതിനാൽ റുക്നുദ്ദീൻ ബൈബർസും മറ്റ് ചിലരും ചേർന്നാണ് അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചതെന്ന് ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് തികച്ചും അപലപനീയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. എങ്കിലും റുക്നുദ്ദീൻ ബൈബർസ് മംലൂക്ക് ഭരണകൂടത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥാപകനായി മാറി. സിറിയ പൂർണ്ണമായും കുരിശുയുദ്ധക്കാരിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചതും, ദമാസ്കസിൽ ദാഹിരിയ്യ ഗ്രന്ഥശാല സ്ഥാപിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. സിറിയയിലെ മംഗോളിയരുടെ ആക്രമണങ്ങളെ ചെറുത്തുതോൽപ്പിച്ചതും അദ്ദേഹം തന്നെ. ബാഗ്ദാദിൽ മംഗോളിയർ വധിച്ച ഖലീഫയുടെ പരമ്പരയിലുള്ള അഹ്‌മദ് എന്നയാളെ ഈജിപ്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് അദ്ദേഹം അബ്ബാസിയ്യ ഖലീഫയായി വാഴിച്ചു. എങ്കിലും അധികാരം പൂർണ്ണമായും മംലൂക്ക് സുൽത്താനായ ബൈബർസിന്റെ കൈകളിൽ തന്നെയായിരുന്നു.
ലോകത്തിന്റെ പകുതിയോളം കീഴടക്കിയിട്ടും മംഗോളിയൻ സാമ്രാജ്യം വളരെ വേഗം തകർന്നടിയാൻ കാരണം അവർക്ക് തങ്ങളുടേതായ ഒരു സംസ്കാരമോ നാഗരികതയോ അല്ലെങ്കിൽ ജീവിതരീതിയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതാണ്. ഒരു നാഗരികതയും വ്യക്തമായ നിയമവ്യവസ്ഥയുമില്ലാത്ത ഒരു സാമ്രാജ്യവും നിലനിൽക്കില്ല. എന്നാൽ ഇസ്‌ലാം അങ്ങനെയല്ല; ഭരണകൂടങ്ങൾ തകർന്നാലും ഇസ്‌ലാമിക സംസ്കാരവും നിയമങ്ങളും നിലനിൽക്കും. തുർക്കികളും അറബികളും കുർദുകളും പേർഷ്യക്കാരും ഇസ്‌ലാമിനെ നെഞ്ചേറ്റിയവരാണ്. മംഗോളിയരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം പിന്നീട് ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിച്ചു. ചെങ്കിസ് ഖാന്റെ പേരക്കുട്ടിയായ ബെർകെ ഖാൻ ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിക്കുകയും ‘സുവർണ്ണ ഗോത്രം’ (القبيلة الذهبية) എന്ന പേരിലുള്ള തന്റെ സൈന്യവുമായി ഹുലാകൂവിനെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
അല്ലാഹു തന്റെ ദീനിനെ ആരെക്കൊണ്ടാണ് സഹായിക്കുക എന്ന് നമുക്ക് പ്രവചിക്കാനാവില്ല. ചരിത്രത്തിൽ നീതിയും ധർമ്മവും നിലനിർത്തിയവരെയാണ് അല്ലാഹു സഹായിച്ചത്. ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ വ്യക്തമാക്കിയതുപോലെ: “അല്ലാഹു നീതിമാനായ കാഫിറായ ഭരണാധികാരിയെ സഹായിക്കും, എന്നാൽ അക്രമിയായ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരിയെ സഹായിക്കില്ല.” ഇസ്‌ലാമിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് ഈ പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാനും അതിനനുസരിച്ച് ജീവിക്കാനും അല്ലാഹു നമുക്ക് തൗഫീഖ് നൽകുമാറാകട്ടെ.
- സൂറത്ത് അശ്ശുഅറാഅ് – 227
- സൂറത്ത് ഗാഫിർ – 26
- സൂറത്ത് ഗാഫിർ – 29
- സൂറത്ത് മുഹമ്മദ് – 7
- സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം – 2564