ശൈഖ് ഡോ. സുറൂർ ബ്നു മുദക്കിർ അൽ-അജമി
സർവ്വലോക രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന് സർവ്വസ്തുതിയും. നമ്മുടെ നബി മുഹമ്മദ് ﷺ യുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെയും സ്വഹാബികളുടെയും, അന്ത്യനാൾ വരെ അവരുടെ പാത പിന്തുടർന്ന എല്ലാവരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും രക്ഷയും ഉണ്ടാകുമാറാകട്ടെ.
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ തുടരുകയാണ്. മുആവിയ ബ്നു അബീസുഫ്യാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ കാലം മുതൽ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ച ഉമയ്യദ് ഭരണകൂടം ഹിജ്റ 132-ൽ അബ്ബാസികളുടെ കൈകളാൽ തകർന്നുവീണ ചരിത്രം നാം മുമ്പ് മനസ്സിലാക്കി. ഉമയ്യാക്കളെ ഒന്നടങ്കം കൊന്നൊടുക്കിയ ആ കൂട്ടക്കൊലയിൽ നിന്ന് വളരെ ചുരുക്കം ചിലർ മാത്രമേ രക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ. അവരിലൊരാളായിരുന്നു അബ്ദുറഹ്മാൻ ബ്നു മുആവിയ ബ്നു ഹിശാം ബ്നു അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ. ആയിരത്തൊന്ന് രാവുകളിലെ കഥകളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള അത്ഭുതകരമായ ഒരു രക്ഷപ്പെടലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. യൂഫ്രട്ടീസ് നദി നീന്തിക്കടന്ന്, കുതിരപ്പുറത്ത് ശാമിലേക്കും അവിടെനിന്ന് ഈജിപ്ത്, ലിബിയ, ടുണീഷ്യ തുടങ്ങിയ നാടുകളിലൂടെയും അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ചു. പിന്നീട് ടുണീഷ്യയിൽ നിന്ന് മടങ്ങി ലിബിയയിലെ ബർഖയിൽ 4 വർഷത്തോളം ഒളിച്ചുതാമസിച്ച അദ്ദേഹം, നിരന്തരമായ ആസൂത്രണങ്ങൾക്കൊടുവിൽ ഹിജ്റ 136-ൽ അൻഡലുഷ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഏകദേശം 4 വർഷം നീണ്ടുനിന്ന ആ ഒളിവുജീവിതത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം അൻഡലുഷ്യയിലെത്തി അവിടെയുള്ള ഉമയ്യദ് അനുകൂലികളെയും യമനി ഗോത്രങ്ങളെയും ഒന്നിപ്പിച്ചു. അന്നത്തെ അൻഡലുഷ്യൻ ഗവർണറായിരുന്ന യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രിയോട് അദ്ദേഹം യുദ്ധം ചെയ്യുകയും, കോർദോബയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ ഈ ചരിത്രമാണ് നാം അവസാനമായി വിവരിച്ചത്. ഇതേ കാലയളവിൽ തന്നെയാണ് കിഴക്ക് അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂർ അബ്ബാസി ഖലീഫയായി അധികാരമേൽക്കുന്നത്.
അബ്ബാസി ഭരണകൂടം സ്ഥാപിച്ച അബ്ദുല്ലാഹ് അസ്സഫ്ഫാഹ് ഹിജ്റ 132 മുതൽ 136 വരെ കേവലം 4 വർഷം മാത്രമാണ് ഭരണത്തിലിരുന്നത്. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ അൻഡലുഷ്യയിൽ പ്രവേശിച്ച അതേ വർഷം തന്നെയാണ് അബ്ദുല്ലാഹ് അസ്സഫ്ഫാഹ് മരണപ്പെടുന്നത്. ഹിജ്റ 92-ൽ ത്വാരിഖ് ബ്നു സിയാദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മുസ്ലിം സൈന്യം അൻഡലുഷ്യ കീഴടക്കിയ ചരിത്രം നാം ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. അവർ തെക്കൻ പാരീസിന് കേവലം 30 കിലോമീറ്റർ അടുത്തുവരെ എത്തിയിരുന്നു. അബ്ദുറഹ്മാൻ അൽ-ഗാഫിഖി رَحِمَهُ اللَّهُ യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ‘ബലാത്വുശ്ശുഹദാഅ്’ എന്ന പ്രസിദ്ധമായ ആ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് നാം പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇന്നത്തെ സ്പെയിൻ, പോർച്ചുഗൽ, തെക്കൻ ഫ്രാൻസിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഐബീരിയൻ ഉപദ്വീപ് അക്കാലത്ത് ഉമയ്യദ് ഖിലാഫത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു ‘വിലായത്ത്’ (പ്രവിശ്യ) ആയാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ അവിടെ പ്രവേശിച്ചതോടെ അത് ‘ഇമാറത്ത്’ (എമിറേറ്റ്) ആയി മാറി. കാരണം അൻഡലുഷ്യ അബ്ബാസി ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വേർപെടുകയും, അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന്റെ കീഴിൽ ഉമയ്യാക്കളുടെ പുതിയൊരു സ്വതന്ത്ര ഇസ്ലാമിക രാജ്യമായി മാറുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ ഹിജ്റ 136 മുതൽ മുസ്ലിം ലോകത്ത് രണ്ട് ഭരണകൂടങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു; കിഴക്ക് അബ്ബാസികളുടെ ഭരണകൂടവും, പടിഞ്ഞാറ് അൻഡലുഷ്യയിൽ ഉമയ്യാക്കളുടെ പുതിയ ഭരണകൂടവും.
യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രിയെ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയ നദീതീരത്തുവെച്ച് നടന്ന ‘അൽ-മുസ്വാറ’ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് നാം പ്രതിപാദിച്ചിരുന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട യൂസുഫ് കോർദോബയിലേക്ക് ഓടിരക്ഷപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ തന്റെ സൈന്യത്തോട് ഇപ്രകാരം കൽപ്പിച്ചു: “നിങ്ങളുടെ സഹോദരങ്ങളെ നിങ്ങൾ കൊന്നൊടുക്കരുത്. നിങ്ങളുടെ പിന്നിലുള്ള ശത്രുവിനെതിരെ (ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കെതിരെ) പോരാടാൻ അവരെ ജീവിക്കാൻ അനുവദിക്കുക. പരിക്കേറ്റവരെ നിങ്ങൾ ഉപദ്രവിക്കരുത്.” അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന്റെ ഉന്നതമായ സ്വഭാവഗുണത്തെയും ഇസ്ലാമിക മൂല്യങ്ങളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയെയുമാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്. കോർദോബ കീഴടക്കിയതോടെ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ അൻഡലുഷ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ഭരണാധികാരിയായി മാറി. യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രി അവിടെനിന്ന് തുലയ്തുലയിലേക്ക് (طليطلة – Toledo) രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഒരു അഭയാർത്ഥിയിൽ നിന്നും പോരാളിയിൽ നിന്നും മാറി, അൻഡലുഷ്യയുടെ മുഴുവൻ ഭരണാധികാരിയാകാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ അവിടെ ആരംഭിച്ചു. അൻഡലുഷ്യ എന്നത് ഒട്ടേറെ നഗരങ്ങളുള്ള വളരെ വലിയൊരു പ്രദേശമായിരുന്നു. യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രിയുമായി സമാധാനക്കരാറുണ്ടാക്കാൻ അദ്ദേഹം പരമാവധി ശ്രമിച്ചു. മുസ്ലീങ്ങളെ തമ്മിലടിപ്പിച്ച് നശിപ്പിക്കരുതെന്നും, പിന്നിലുള്ള ശത്രുക്കളായ ക്രിസ്ത്യാനികളെ നേരിടാൻ മുസ്ലീങ്ങൾ ഒന്നിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചു. മാത്രമല്ല, കിഴക്കുനിന്നുള്ള അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂറിന്റെ ആക്രമണത്തെയും അദ്ദേഹം ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രി സമാധാനത്തിന് തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ 6 വർഷത്തോളം നീണ്ട പോരാട്ടങ്ങൾക്കും ഉപരോധങ്ങൾക്കുമൊടുവിൽ അദ്ദേഹം തുലയ്തുല കീഴടക്കുകയും യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രിയെ പിടികൂടി വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അൻഡലുഷ്യൻ നഗരങ്ങളെല്ലാം അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.
എന്നാൽ പ്രശ്നങ്ങൾ അവിടെ അവസാനിച്ചിരുന്നില്ല. തന്റെ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് അൻഡലുഷ്യ പോലൊരു വലിയ പ്രദേശം വിട്ടുപോയത് അബ്ബാസി ഖലീഫയായ അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂറിനെ ചൊടിപ്പിച്ചിരുന്നു. അൻഡലുഷ്യ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഫ്രിക്കയുടെ ഗവർണറായിരുന്ന അൽ-അലാഅ് ബ്നു മുഗീഥ് അൽ-ഹദ്റമിയെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. യമനി ഗോത്രക്കാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അൻഡലുഷ്യയിൽ യമനി ഗോത്രക്കാർ ധാരാളമുള്ളതുകൊണ്ട് അവരെ സ്വാധീനിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുമെന്ന് അബൂ ജഅ്ഫർ കണക്കുകൂട്ടി. അബ്ബാസികളുടെ കറുത്ത പതാകകളേന്തിയ വലിയൊരു സൈന്യവുമായി അൽ-അലാഅ് അൽ-ഹദ്റമി സമുദ്രം കടന്ന് അൻഡലുഷ്യയിലെത്തി. ഹിജ്റ 146-ലായിരുന്നു ഇത്. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ അൻഡലുഷ്യയിലെത്തിയിട്ട് അപ്പോൾ 10 വർഷം പിന്നിട്ടിരുന്നു.
അൽ-അലാഅ് അൽ-ഹദ്റമി അൻഡലുഷ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചയുടനെ, അബ്ബാസികളുടെ സൈനികബലം കണ്ട് അവിടുത്തെ യമനി, ബർബർ, ഖൈസി ഗോത്രങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെച്ചേർന്നു. അബ്ബാസികളുടെ കറുത്ത പതാകകൾ വീണ്ടും തന്നെ തേടിവന്നത് അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിനെ ആശങ്കപ്പെടുത്തി. വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് യൂഫ്രട്ടീസ് നദിക്കരയിൽ വെച്ച് തന്റെ സഹോദരൻ വലീദിനെ അബ്ബാസികൾ വഞ്ചിച്ചുകൊലപ്പെടുത്തിയ രംഗം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. പിന്നീട് വർഷങ്ങളോളം നീണ്ട ഒളിവുജീവിതത്തിനൊടുവിലാണ് അദ്ദേഹം അൻഡലുഷ്യയിലെത്തിയത്. ഇപ്പോൾ ആ കറുത്ത പതാകകൾ വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.
യൂസുഫ് അൽ-ഫിഹ്രിയോട് പോരാടിയതുപോലെ തുറന്നൊരു യുദ്ധം ഈ അബ്ബാസി സൈന്യത്തോട് സാധ്യമല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. അതിനാൽ അദ്ദേഹം കോർദോബയിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി കർമൂന (كرمونة – Carmona) എന്ന ശക്തമായ കോട്ടയിലേക്ക് മാറി. 6 മാസത്തേക്കുള്ള ഭക്ഷണവും വെള്ളവും, ഒപ്പം യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള 700 ധീരരായ കുതിരപ്പടയാളികളെയും അദ്ദേഹം കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ കൂട്ടി. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ കർമൂന കോട്ടയിലുണ്ടെന്നറിഞ്ഞ അൽ-അലാഅ് അൽ-ഹദ്റമി തന്റെ സൈന്യവുമായി അവിടെയെത്തി കോട്ട ഉപരോധിച്ചു. അബ്ദുറഹ്മാനെ പിടികൂടി അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂറിന് നൽകിയാൽ അൻഡലുഷ്യ മുഴുവൻ അബ്ബാസികൾക്ക് സ്വന്തമാകുമായിരുന്നു. രണ്ട് മാസത്തോളം ആ ഉപരോധം നീണ്ടുനിന്നു. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ യാതൊരു പ്രതികരണവും നടത്താതെ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ കഴിഞ്ഞു. പുറത്ത് ഉപരോധിച്ചിരുന്ന അബ്ബാസി സൈന്യത്തിൽ അപ്പോൾ 7,000-ത്തോളം പേരുണ്ടായിരുന്നു (മടുപ്പ് കാരണം പലരും തിരിച്ചുപോയതിന് ശേഷമുള്ള കണക്കാണിത്). ആ കോട്ട ഭേദിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
ഒരു ദിവസം രാത്രി അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ വലിയൊരു തീക്കുണ്ടം ഉണ്ടാക്കി. തന്റെ 700 പോരാളികളെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, തന്റെ വാൾ ഉറയിൽ നിന്നൂരി ആ ഉറ തീയിലേക്കെറിഞ്ഞു. ശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “പുറത്ത് നമ്മെ ഉപരോധിക്കുന്നവരോട് നാം പോരാടാൻ പോവുകയാണ്. ഒന്നെങ്കിൽ നാം വിജയിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ നാം മരിക്കും. ജീവനോടെ തിരിച്ചുപോരാൻ ആരും ആഗ്രഹിക്കേണ്ടതില്ല. അവരുടെ ഗോത്രത്തലവന്മാരെയും സൈനിക കമാൻഡർമാരെയുമാണ് നിങ്ങൾ ലക്ഷ്യം വെക്കേണ്ടത്. അൽ-അലാഅ് അൽ-ഹദ്റമിയെ ഞാൻ തന്നെ നേരിടും.” അങ്ങനെ അവർ പെട്ടെന്ന് കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ തുറന്ന് പുറത്തേക്ക് കുതിച്ചു. രാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിൽ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെയൊരു മിന്നലാക്രമണം അബ്ബാസി സൈന്യം ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. അസാമാന്യ ധീരനായിരുന്ന അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ, ശത്രുക്കളെ ഓരോരുത്തരെയായി വെട്ടിമാറ്റി അൽ-അലാഅ് അൽ-ഹദ്റമിയുടെ കൂടാരത്തിലേക്ക് കുതിച്ചു. ഒറ്റ വെട്ടിന് തന്നെ അദ്ദേഹം അൽ-അലാഇന്റെ ശിരസ്സ് കൊയ്തെടുത്തു. ഇതോടെ അബ്ബാസി സൈന്യം ചിതറിയോടുകയും, പലരും കൊല്ലപ്പെടുകയും കീഴടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
കീഴടങ്ങിയ അബ്ബാസി ഭടന്മാരോട് അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ ദയ കാണിച്ചില്ല. ഉമയ്യാക്കളോട് അബ്ബാസികൾ കാണിച്ച അതേ ക്രൂരതയ്ക്ക് അദ്ദേഹം പകരം ചോദിച്ചു. അഭയം ചോദിച്ചവരെപ്പോലും അദ്ദേഹം കൊലപ്പെടുത്തി. അൽ-അലാഇന്റെയും മറ്റ് കമാൻഡർമാരുടെയും ശിരസ്സുകൾ അദ്ദേഹം പെട്ടികളിലാക്കി, അതിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും പേരും പദവിയും എഴുതിവെച്ചു. ആ പെട്ടികൾ അദ്ദേഹം ടുണീഷ്യയിലെ ഖൈറവാനിലേക്കും, അവിടെനിന്ന് മക്കയിൽ ഹജ്ജ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂറിന്റെ അടുത്തേക്കും കൊടുത്തയച്ചു. ഒപ്പം ശക്തമായൊരു താക്കീതും നൽകി: “ഞാൻ എന്റെ പിതാമഹന്മാരുടെ നാടായ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് അൻഡലുഷ്യയിൽ ഉമയ്യാക്കൾക്ക് പുതിയൊരു രാജ്യമുണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് മുസ്ലീങ്ങളെ തമ്മിലടിപ്പിച്ച് രക്തം ചിന്താൻ താല്പര്യമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് ഞാൻ കിഴക്കോട്ട് വരാതിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ നിങ്ങൾ വീണ്ടും സമുദ്രം കടന്ന് ഇങ്ങോട്ട് വന്നാൽ, ഞാനും എന്റെ അൻഡലുഷ്യൻ സൈന്യവും സമുദ്രം കടന്ന് അങ്ങോട്ട് വരും. പിന്നെ അബ്ബാസികളും ഉമയ്യാക്കളും തമ്മിലുള്ള നിർണ്ണായക യുദ്ധമായിരിക്കും അവിടെ നടക്കുക.”
കേവലം 23 വയസ്സ് മാത്രം പ്രായമുള്ള ആ ചെറുപ്പക്കാരന്റെ ഈ ധീരത കണ്ട് അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഈ ചെറുപ്പക്കാരനെ നേരിടാൻ നമുക്ക് കഴിയില്ല. നമ്മുക്കും അവനുമിടയിൽ സമുദ്രത്തെ ഒരുക്കിയ അല്ലാഹുവിന് സ്തുതി.” കരമാർഗ്ഗമായിരുന്നു യാത്രയെങ്കിൽ അബ്ദുറഹ്മാൻ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ മുഴുവൻ പിടിച്ചെടുത്ത് അബ്ബാസികളെ തകർത്ത് ഉമയ്യദ് ഖിലാഫത്ത് പുനഃസ്ഥാപിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹമാണ് അബ്ദുറഹ്മാന് ‘ഖുറൈശികളുടെ പരുന്ത്’ എന്ന് പേരുനൽകിയത്. സ്വന്തം കഴിവും ഇച്ഛാശക്തിയും കൊണ്ട് ആരുമറിയാത്ത നാട്ടിൽ തനിച്ചെത്തി ഒരു സാമ്രാജ്യം തന്നെ കെട്ടിപ്പടുത്തതിനാലാണ് ശത്രുവായ അബൂ ജഅ്ഫർ പോലും അദ്ദേഹത്തെ അപ്രകാരം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ അവിടെ അവസാനിച്ചിരുന്നില്ല. സ്പെയിൻ, പോർച്ചുഗൽ, തെക്കൻ ഫ്രാൻസ് എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന അൻഡലുഷ്യ മുഴുവൻ അദ്ദേഹം തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി. ഈ സമയത്ത് മുമ്പ് ആഫ്രിക്ക ഭരിച്ചിരുന്ന ഖവാരിജ് ആശയക്കാരനായ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബ്നു ഹബീബ് ഒരു സൈന്യവുമായി അൻഡലുഷ്യയിലെത്തി. ഇതിനുപുറമെ, ബർസലൂനയുടെ (برشلونة – Barcelona) ഗവർണറായിരുന്ന സുലൈമാൻ ബ്നു യഖ്ദാൻ ഫ്രാൻസിലെ ക്രിസ്ത്യൻ രാജാവായ ചാൾസുമായി (شارل – Charlemagne) സഖ്യമുണ്ടാക്കി. ഉമയ്യാക്കളിൽ നിന്ന് അബ്ബാസികൾ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത ഈ സാഹചര്യം മുതലെടുത്ത് അൻഡലുഷ്യ കീഴടക്കാമെന്ന് അവർ കണക്കുകൂട്ടി. ഇങ്ങനെ ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യവും, ഖവാരിജുകളും ഒരേസമയം അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന് ഭീഷണിയായിവന്നു.
അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ തന്റെ വിശ്വസ്തനായ ഭൃത്യൻ ബദ്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വലിയൊരു സൈന്യത്തെ സജ്ജമാക്കി. രണ്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യങ്ങൾ ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് സ്പെയിനിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം കടന്നുപോകേണ്ട നഗരമായിരുന്നു സറഖുസ്ത്വ (سرقسطة – Zaragoza). അവിടുത്തെ മുസ്ലിം ഗവർണറായിരുന്നു ഹുസൈൻ ബ്നു യഹ്യ. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിനെതിരെ ക്രിസ്ത്യാനികളുമായി ഒന്നിക്കാമെന്ന് സുലൈമാൻ ബ്നു യഖ്ദാൻ അയാളോട് പറഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു മുസ്ലിമായ ഗവർണർക്കെതിരെ ക്രിസ്ത്യാനികളുമായി കൂട്ടുചേരുന്നത് ശരിയല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഹുസൈൻ ബ്നു യഹ്യ ആ സഖ്യത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും, താനും തന്റെ സൈന്യവും അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിനൊപ്പമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു.
ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യം സറഖുസ്ത്വയിലെത്തിയപ്പോൾ ഹുസൈൻ ബ്നു യഹ്യയുടെയും ബദ്റിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുസ്ലിം സൈന്യം അവരെ നേരിട്ടു. ഈ പോരാട്ടത്തിൽ അവർ സുലൈമാൻ ബ്നു യഖ്ദാന്റെ സൈന്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. പരാജയപ്പെട്ട സുലൈമാൻ ബർസലൂനയിലേക്ക് ഓടിരക്ഷപ്പെട്ടു. സറഖുസ്ത്വയിലെ ഗവർണർ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിനൊപ്പം ചേർന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ചാൾസ് രാജാവ് ഭയന്നു. ഇതിനിടയിൽ ഫ്രാൻസിൽ ക്രിസ്ത്യൻ പുരോഹിതന്മാരും മറ്റും രാജാവിനെതിരെ കലാപമാരംഭിച്ച വാർത്തയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. ഇതോടെ യുദ്ധം ചെയ്യാതെ അവർ ഫ്രാൻസിലേക്ക് മടങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു. അവർ ഒരു മലയിടുക്കിലൂടെ മടങ്ങുമ്പോൾ അവിടെ കാത്തുനിന്നിരുന്ന മുസ്ലിം സൈന്യം അവരുടെ മേൽ അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും വർഷിക്കുകയും അവരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗത്തെ കൊന്നൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അവശേഷിച്ച ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യം ജീവനുംകൊണ്ട് ഫ്രാൻസിലേക്ക് ഓടിരക്ഷപ്പെട്ടു.
ഇനി അബ്ദുറഹ്മാന് മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നത് ബർസലൂനയിലെ സുലൈമാൻ ബ്നു യഖ്ദാനും, സമുദ്രം കടന്നുവന്ന അബ്ദുറഹ്മാൻ ബ്നു ഹബീബുമായിരുന്നു. അബ്ദുറഹ്മാൻ ബ്നു ഹബീബിന്റെ തല കൊണ്ടുവരുന്നവർക്ക് വലിയൊരു പ്രതിഫലം (1000 സ്വർണ്ണ ദീനാർ) അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതോടെ ബർബർ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട ഒരാൾ അയാളെ കൊലപ്പെടുത്തി ശിരസ്സ് അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന് കൊണ്ടുവന്നുകൊടുത്തു. തുടർന്ന് ബദ്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈന്യം ബർസലൂന ഉപരോധിക്കുകയും സുലൈമാൻ ബ്നു യഖ്ദാനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അബ്ബാസികളുടെയോ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെയോ പ്രാദേശിക വിമതരുടെയോ യാതൊരു ഭീഷണിയുമില്ലാതെ അൻഡലുഷ്യ പൂർണ്ണമായും അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.
അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ കേവലം ഒരു സൈനിക പ്രതിഭ മാത്രമായിരുന്നില്ല; ഒന്നാംകിട ഭരണതന്ത്രജ്ഞൻ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സ്പെയിൻകാർ ഇന്നും അദ്ദേഹത്തെ ആദരിക്കുന്നത് അദ്ദേഹം അൻഡലുഷ്യ കീഴടക്കിയത് കൊണ്ട് മാത്രമല്ല. അദ്ദേഹം ലോകപ്രശസ്തമായ കോർദോബ സർവ്വകലാശാല സ്ഥാപിച്ചു. യൂറോപ്പിലെ രാജാക്കന്മാർ പോലും തങ്ങളുടെ മക്കളെ വൈദ്യശാസ്ത്രവും എഞ്ചിനീയറിംഗും സാഹിത്യവും ഇസ്ലാമിക വിജ്ഞാനീയങ്ങളും പഠിക്കാൻ അവിടേക്കാണ് അയച്ചിരുന്നത്. കൂടാതെ, അദ്ദേഹം സ്വന്തം പണം കൊടുത്ത് കോർദോബയിലെ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളി വിലക്കുവാങ്ങുകയും അവിടെ പ്രശസ്തമായ കോർദോബ പള്ളി നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രഗത്ഭരായ പണ്ഡിതന്മാരെല്ലാം അവിടെ വന്ന് ക്ലാസുകൾ എടുത്തിട്ടുണ്ട്. നിർഭാഗ്യവശാൽ, പിൽക്കാലത്ത് ക്രിസ്ത്യാനികൾ ആ പള്ളി മുസ്ലീങ്ങളിൽ നിന്ന് അന്യായമായി പിടിച്ചെടുക്കുകയും ഇന്നതൊരു മ്യൂസിയമായി (അല്ലെങ്കിൽ ചർച്ചായി) മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലും അദ്ദേഹം വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വരുമാനത്തെ അദ്ദേഹം മൂന്നായി തിരിച്ചു. ഒരു ഭാഗം സൈന്യത്തിനും പ്രതിരോധത്തിനുമായി മാറ്റിവെച്ചു. രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം വിദ്യാഭ്യാസം, പള്ളികൾ, റോഡുകൾ, പോസ്റ്റൽ സംവിധാനം, കൃഷി എന്നിവയ്ക്കായി വിനിയോഗിച്ചു. ഇതോടെ അൻഡലുഷ്യ പച്ചപ്പണിഞ്ഞതും സമൃദ്ധവുമായ ഒരു നാടായി മാറി. മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം ഭാവിയിലുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാൻ വേണ്ടി അദ്ദേഹം ഖജനാവിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
തന്റെ രാജ്യം ഇവിടെയാണെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സും ഹൃദയവും എപ്പോഴും തന്റെ ജന്മനാടായ ശാമിലായിരുന്നു. ഒരു കവിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം തന്റെ ഈ വിരഹം കവിതകളിലൂടെ പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. തന്റെ രാജ്യം ഒരിടത്തും മനസ്സ് മറ്റൊരിടത്തുമായി കഴിയുക എന്നത് അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയൊരു വേദനയായിരുന്നു. എങ്കിലും അദ്ദേഹം തളർന്നില്ല. ഹിജ്റ 167-ൽ തന്റെ 55-ാം വയസ്സിൽ അബ്ബാസികൾക്കെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്ത് തന്റെ പൂർവ്വികരുടെ രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. വലിയൊരു സൈന്യത്തെ സജ്ജമാക്കിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ആ തീരുമാനത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ വീണ്ടും രക്തച്ചൊരിച്ചിലുണ്ടാകുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു അത്. മുസ്ലീങ്ങളുടെ രക്തം ചിന്താതിരിക്കാൻ അദ്ദേഹം എടുത്ത ഈ തീരുമാനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നന്മകളിലൊന്നാണ്. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും കരുണ കാണിക്കുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.
ഹിജ്റ 172-ൽ ആ മഹാനായ ഭരണാധികാരിയും പോരാളിയുമായ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ رَحِمَهُ اللَّهُ മരണപ്പെട്ടു. കോർദോബയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ മറവുചെയ്തത്. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മകൻ ഹിശാം ബ്നു അബ്ദുറഹ്മാൻ ഭരണമേറ്റെടുത്തു. ഇൻഷാ അല്ലാഹ്, പടിഞ്ഞാറൻ അൻഡലുഷ്യയിലെ ഈ ഭരണകൂടത്തിന്റെ തുടർച്ചയും, കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂറിന് ശേഷമുള്ള അബ്ബാസി ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചരിത്രവും വരും അധ്യായങ്ങളിൽ നാം വിശദീകരിക്കുന്നതാണ്.
മുസ്ലിം സമൂഹത്തിൽ ഭിന്നിപ്പുണ്ടാക്കുന്നതിനെതിരെ നബി ﷺ നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പ് നാം എപ്പോഴും ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. നബി ﷺ പറയുന്നു:
مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ، يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ، أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ، فَاقْتُلُوهُ
‘നിങ്ങൾ ഒരു നേതാവിന് കീഴിൽ ഐക്യത്തോടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ഐക്യം തകർക്കാനോ നിങ്ങളുടെ സഭയെ ഭിന്നിപ്പിക്കാനോ ലക്ഷ്യമിട്ട് ആരെങ്കിലും നിങ്ങളുടെ അടുക്കൽ വന്നാൽ അവനെ കൊന്നുകളയുക.’³
ചരിത്രം പഠിക്കുമ്പോൾ നാം എപ്പോഴും നീതി പുലർത്തേണ്ടതുണ്ട്. അബ്ബാസികൾ ചെയ്ത ക്രൂരതകളെ നാം എതിർക്കുമ്പോഴും, അബൂ ജഅ്ഫർ അൽ-മൻസൂറിനെപ്പോലെയുള്ളവർ നൽകിയ ചില നല്ല സംഭാവനകളെ നാം മറക്കാൻ പാടില്ല. അതുപോലെ ഉമയ്യാക്കളുടെ നന്മകൾ പറയുമ്പോൾ അവരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായ ചില പിഴവുകളെ നാം ന്യായീകരിക്കാനും പാടില്ല. അതാണ് ചരിത്രപഠനത്തിലെ സത്യസന്ധത. സർവ്വലോക രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന് സർവ്വസ്തുതിയും.
- സഹിഹ് ബുഖാരി – 6878, സഹിഹ് മുസ്ലിം – 1676
- മുസ്നദ് അഹ്മദ് – 20695, സ്വഹീഹുൽ ജാമിഅ് – 7662
- സഹിഹ് മുസ്ലിം – 1852