ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഇസ്ലാമിക നവോത്ഥാന ചരിത്രത്തിലെ മായ്ച്ചുളയാക്കാനാവാത്ത, എന്നാൽ പലപ്പോഴും തമസ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരധ്യായമാണ് പട്നയിലെ സ്വാദിഖ്പൂർ കുടുംബത്തിന്റെ ജീവിതം. ഇത് കേവലം ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ കഥയല്ല; മറിച്ച്, തൗഹീദെന്ന ആദർശത്തിന് വേണ്ടി സർവ്വതും ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായ, ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ ഉറക്കം കെടുത്തിയ ധീരരായ സലഫി (അഹ്ലുൽ ഹദീസ്) പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഇതിഹാസമാണ്. സമ്പത്തും അധികാരവും പദവികളും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ അവയെല്ലാം തൃണവൽഗണിച്ച ആ മഹാരഥന്മാരുടെ ചരിത്രം ഇന്നും സത്യവിശ്വാസികളുടെ സിരകളിൽ ആവേശമായി പടരുന്നു. സലഫികൾ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ പാദസേവകരാണെന്ന നുണപ്രചരണങ്ങൾക്കുള്ള ചരിത്രത്തിന്റെ മറുപടി കൂടിയാണ് സ്വാദിഖ്പൂരിന്റെ മണ്ണിൽ വീണുകിടക്കുന്ന രക്തത്തുള്ളികൾ.

പട്ന നഗരത്തിലെ സമ്പന്നവും പ്രശസ്തവുമായ ഒരു കുടുംബമായിരുന്നു സ്വാദിഖ്പൂർ കുടുംബം. അറിവിലും ആഢ്യത്തത്തിലും മുൻപന്തിയിൽ നിന്നവർ. എന്നാൽ, സയ്യിദ് അഹ്മദ് ശഹീദ് റഹ്മത്തുള്ളാഹി അലൈഹിയുടെ തൗഹീദീ പ്രബോധനം ആ കുടുംബത്തിൽ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന് തിരി കൊളുത്തി. ശിർക്കിനും ബിദ്അത്തുകൾക്കുമെതിരെ, അധിനിവേശ ശക്തികൾക്കെതിരെ പോരാടുക എന്നത് തങ്ങളുടെ ബാധ്യതയാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മൗലാനാ വിലായത്ത് അലി, മൗലാനാ ഇനായത്ത് അലി റഹ്മത്തുള്ളാഹി അലൈഹിമാ തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതന്മാർ ആ കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു വന്നു. അവർ സുഖലോലുപതയുടെ മെത്തകൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രവാചക ചര്യയെ (സുന്നത്തിനെ) മുറുകെപ്പിടിച്ച്, കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും ത്യാഗത്തിന്റെയും പാത തിരഞ്ഞെടുത്തു. തൗഹീദിന്റെ പ്രചാരണമായിരുന്നു അവരുടെ മുഖ്യലക്ഷ്യം.

ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭയപ്പെട്ടത് ഈ സംഘത്തെയായിരുന്നു. അഹ്ലുൽ ഹദീസിനേയും അവരുടെ നവോത്ഥാന സംരംഭങ്ങളെയും തകർക്കാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അവരെ “വഹാബികൾ” എന്ന് മുദ്രകുത്തി. 1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് മുൻപും ശേഷവും ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ ഈ അഹ്‌ലെ ഹദീസ് കുടുംബമുണ്ടായിരുന്നു. അതിർത്തിയിലെ മുജാഹിദീനുകൾക്ക് സാമ്പത്തികവും കായികവുമായ സഹായങ്ങൾ പട്നയിൽ നിന്ന് ഒഴുകി. ഇത് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്റലിജൻസിനെ അസ്വസ്ഥരാക്കി. തൗഹീദിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഈ മുന്നേറ്റം തങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന് ഭീഷണിയാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

തുടർന്ന് നടന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ വേട്ടയാടലുകളിലൊന്നാണ്. അംബാലയിലും പട്നയിലും നടന്ന കുപ്രസിദ്ധമായ വിചാരണകൾ (The Great Wahhabi Trials). മൗലാനാ യഹ്യ അലി, മൗലാനാ അഹ്മദുല്ല, മൗലാനാ അബ്ദുറഹീം തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ അഹ്‌ലെ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കള്ളസാക്ഷികളെയും കെട്ടിച്ചമച്ച തെളിവുകളെയും ഉപയോഗിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് കോടതി അവർക്ക് വധശിക്ഷ വിധിച്ചു. പിന്നീട് അത് ജീവപര്യന്തം നാടുകടത്തലായി (കലാപാനി) ഇളവ് ചെയ്തു.

വിധി കേട്ടപ്പോൾ മൗലാനാ അഹ്മദുല്ല റഹ്മത്തുള്ളാഹി അലൈഹി കാണിച്ച ധീരത ശത്രുക്കളെ പോലും അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. മരണത്തെ മുന്നിൽ കണ്ടിട്ടും ആ മുഖത്ത് പുഞ്ചിരി മാഞ്ഞില്ല. “ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചതും ഈ രക്തസാക്ഷിത്വമാണ്” എന്നായിരുന്നു അവരുടെ നിലപാട്.

​ഈ കുടുംബത്തോടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പക അവരെ നാടുകടത്തിയത് കൊണ്ട് മാത്രം അടങ്ങിയില്ല. സ്വാദിഖ്പൂർ എന്ന പേര് തന്നെ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് മായ്ച്ചുകളയാൻ അവർ തീരുമാനിച്ചു. അതിനായി അവർ ചെയ്ത ക്രൂരതകൾ ചരിത്രരേഖകളിൽ കാണാം.

​ആ കുടുംബത്തിന്റെ വീടുകളും സ്വത്തുക്കളും കണ്ടുകെട്ടി. തലമുറകളായി അവർ താമസിച്ചിരുന്ന വലിയ മാളികകളും വീടുകളും ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളം ഇടിച്ചുനിരത്തി. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കുടുംബ ശ്മശാനത്തിലെ ഖബറുകൾ പോലും അവർ വെറുതെ വിട്ടില്ല. ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ ഇടിച്ചുനിരത്തി, മനുഷ്യവാസമില്ലാത്ത വെറും പറമ്പാക്കി മാറ്റി. അവിടെ കഴുതകളെയും നായ്ക്കളെയും കൊണ്ട് ഉഴുതുമറിച്ചു. ഒരു കാലത്ത് തൗഹീദിന്റെയും വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും കേന്ദ്രമായിരുന്ന സ്വാദിഖ്പൂരിനെ അവർ പേരിന് പോലും അവശേഷിക്കാത്ത വിധം തകർത്തെറിഞ്ഞു. ഇന്ന് പട്ന മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലം ഒരുകാലത്ത് ഈ ശ്രേഷ്ഠപുരുഷന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു എന്ന് ചരിത്രം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ആ മണ്ണിൽ ഇന്നും അവരുടെ ത്യാഗത്തിന്റെ ഗന്ധമുണ്ട്.

ആന്തമാനിലെ ഇരുട്ടറകളിലും ആ ധീരന്മാർ തളർന്നില്ല. മൗലാനാ അഹ്മദുല്ലയും മൗലാനാ യഹ്യ അലിയും ജാഫർ താനേസരിയുമെല്ലാം അവിടെയും ദഅ്വത്ത് തുടർന്നു. കൊടും പീഡനങ്ങൾക്കിടയിലും അവർ നിസ്കാരവും ഖുർആൻ പാരായണവും മുടക്കിയില്ല. ആന്തമാനിലെ ജയിലുകളിൽ കിടന്നുകൊണ്ട് അവർ തൗഹീദിന്റെ വെളിച്ചം പകർന്നു. സഹതടവുകാരെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും അവർ തങ്ങളുടെ സ്വഭാവമഹിമ കൊണ്ട് അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. പല കൊടും കുറ്റവാളികളും അവരുടെ സഹവാസം കൊണ്ട് സന്മാർഗ്ഗികളായി മാറി.

​ആന്തമാനിലെ കഠിനമായ കാലാവസ്ഥയോടും പീഡനങ്ങളോടും പൊരുതി മൗലാനാ യഹ്യ അലിയും മൗലാനാ അഹ്മദുല്ലയും അവിടെ വെച്ച് തന്നെ വഫാത്തായി. അവരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ ആന്തമാനിലെ മണ്ണിൽ, അന്യദേശത്ത് മറവുചെയ്യപ്പെട്ടു. (ഇന്നാലില്ലാഹി വ ഇന്നാ ഇലൈഹി റാജിഊൻ).

ഭൗതികമായി നോക്കിയാൽ സ്വാദിഖ്പൂർ കുടുംബം തകർക്കപ്പെട്ടു. അവരുടെ വീടുകൾ ഇല്ലാതായി, സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടു, നേതാക്കൾ ജയിലിലായി. പക്ഷേ, ആദർശപരമായി അവർ വിജയിക്കുകയായിരുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം (കലിമത്തുല്ലാഹ്) ഉയർത്താൻ വേണ്ടി അവർ നൽകിയ ത്യാഗം ഇന്നും വിസ്മരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. സലഫി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെ കൂടി ചരിത്രമാണെന്ന് സ്വാദിഖ്പൂർ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

​സ്വാദിഖ്പൂർ കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്, സത്യത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള നിലനിൽപ്പ് പൂമെത്തയിലുള്ള വിശ്രമമല്ല, മറിച്ച് കനലിലൂടെയുള്ള സഞ്ചാരമാണെന്നാണ്. ദുനിയാവിലെ ക്ഷണികമായ സുഖങ്ങളെക്കാൾ, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിയും പരലോകത്തെ വിജയവുമാണ് വലുതെന്ന് തങ്ങളുടെ ജീവിതം കൊണ്ട് അവർ കാണിച്ചുതന്നു.

​ കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്:
ഈ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക്, ഈ കുടുംബത്തിലെ അംഗവും ദൃക്സാക്ഷിയുമായ മൗലാനാ അബ്ദുറഹീം സ്വാദിഖ്പൂരി രചിച്ച “അദ്ദുററുൽ മൻസൂർ ഫീ തറാജിമി അഹ്ലി സ്വാദിഖ്പൂർ” (തസ്കിറയെ സ്വാദിഖ – تذکرہ صادقہ) എന്ന ഉർദു ഗ്രന്ഥം പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്.

തസ്കിറയെ സ്വാദിഖ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നുള്ള ഹൃദയസ്പർശിയായ ഏടുകൾ ചുവടെ നൽകുന്നു

കോടതിമുറിയിലെ നിസ്കാരം: തോക്കിൻമുനയിലെ ഈമാൻ

​അംബാലയിലെ കോടതിയിൽ വിചാരണ നടക്കുകയാണ്. മൗലാനാ യഹ്യ അലിയും മൗലാനാ ജാഫർ താനേസരിയും അടങ്ങുന്ന സംഘം പ്രതിക്കൂട്ടിൽ നിൽക്കുന്നു. ചുറ്റും തോക്കേന്തിയ നൂറുകണക്കിന് പട്ടാളക്കാർ. കോടതി നടപടികൾക്കിടയിൽ ളുഹർ നിസ്കാരത്തിന്റെ സമയമായി.
​തടവുകാർ ജഡ്ജിയോട് പറഞ്ഞു:
“ഞങ്ങൾക്ക് നിസ്കരിക്കാൻ സമയം അനുവദിക്കണം.”
ബ്രിട്ടീഷ് ജഡ്ജി അഹങ്കാരത്തോടെ പറഞ്ഞു:
“നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി കോടതി നടപടികൾ നിർത്തിവെക്കാൻ സാധിക്കില്ല.”
​അപ്പോൾ ആ ധീരരായ മനുഷ്യർ നൽകിയ മറുപടി ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

​”കോടതി നിർത്തിവെക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ പറയുന്നില്ല. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ നടപടികൾ തുടർന്നോളൂ. ഞങ്ങളുടെ അസാന്നിധ്യം കൊണ്ട് കേസിൽ എന്ത് നഷ്ടം സംഭവിച്ചാലും ഞങ്ങൾക്കത് പ്രശ്നമല്ല. പക്ഷേ, അല്ലാഹുവിന്റെ മുന്നിലുള്ള സാഷ്ടാംഗം (സുജൂദ്) ഞങ്ങൾക്ക് ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയില്ല.”

​ഇത്രയും പറഞ്ഞ് ആ കോടതി മുറിയിൽ വെച്ച്, തോക്കിൻമുനയിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് അവർ ജമാഅത്തായി നിസ്കരിച്ചു. വിചാരണ കേൾക്കാൻ വന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും നാട്ടുകാരും ഈ കാഴ്ച കണ്ട് സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. മരണത്തെ മുഖാമുഖം കാണുമ്പോഴും റബ്ബിനോടുള്ള കടമ മറക്കാത്ത ആ ഈമാനിക കരുത്താണ് അവരെ വിജയികളാക്കിയത്.

ചങ്ങലകളുടെ സംഗീതം

​മൗലാനാ അഹ്മദുല്ല رَحِمَهُ اللَّهُ പട്നയിലെ ഒരു ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥനും ആദരണീയനായ വ്യക്തിത്വവുമായിരുന്നു. ഒരൊറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് അയാൾ ചങ്ങലകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരനായി. കൈകളിലും കാലുകളിലും ഇരുമ്പ് ചങ്ങലകളിട്ട് പട്ന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേക്ക് നടത്തിക്കൊണ്ടു പോകുമ്പോൾ, കാണികൾ പലരും കരയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ മൗലാനയുടെ മുഖത്ത് പ്രകാശം പരക്കുകയായിരുന്നു.
​നടക്കുമ്പോൾ ചങ്ങലകൾ കൂട്ടിമുട്ടി ശബ്ദമുണ്ടാകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അത് കേട്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

​”അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ ലഭിച്ച ഈ ചങ്ങലകളുടെ കിലുക്കം, എനിക്ക് ദാവൂദ് നബി (അലൈഹിസ്സലാം) യുടെ സങ്കീർത്തനങ്ങളെക്കാൾ (സബൂർ) ഇമ്പമുള്ളതായി തോന്നുന്നു.”

ഈദ് ആഘോഷം ജയിലിൽ

​ആന്തമാനിൽ വെച്ച് ഒരു ഈദ് ദിവസം വന്നെത്തി. നല്ല വസ്ത്രങ്ങളോ ഭക്ഷണമോ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ. മൗലാനാ അഹ്മദുല്ല رَحِمَهُ اللَّهُ സഹതടവുകാരോട് പറഞ്ഞു:

“ഇന്ന് നമുക്ക് യഥാർത്ഥ ഈദാണ്. കാരണം ദുനിയാവിന്റെ സുഖങ്ങൾ വെടിഞ്ഞ്, അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി ത്യാഗം സഹിക്കാൻ പറ്റിയതിലുള്ള സന്തോഷമാണ് നമ്മുടെ ഈദ്.”

അവർ ഉണക്ക റൊട്ടി കഴിച്ച് ആ പെരുന്നാൾ അല്ലാഹുവിന് നന്ദി രേഖപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ആഘോഷിച്ചു.

കാളയ്ക്ക് പകരം മനുഷ്യൻ: മൗലാനാ അഹ്മദുല്ലയുടെ സഹനം

​പട്ന നഗരത്തിലെ ആഢ്യനും വലിയ പണ്ഡിതനും മുൻ ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുമായിരുന്ന മൗലാനാ അഹ്മദുല്ല (റഹ്മത്തുള്ളാഹി അലൈഹി) ജയിലിലെത്തിയപ്പോൾ നേരിട്ട ക്രൂരത മനുഷ്യ മനസ്സാക്ഷിയെ മരവിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു.
​ജയിൽ സൂപ്രണ്ടായിരുന്ന ക്യാപ്റ്റൻ ടൈ (Captain Tighe) എന്ന ക്രൂരനായ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മൗലാനയോടുള്ള പക തീർക്കാൻ ഒരു വഴികണ്ടെത്തി. ജയിലിലെ കിണറ്റിൽ നിന്ന് വെള്ളം കോരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വലിയ ചക്രം തിരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ശിക്ഷ. സാധാരണയായി കാളകളെയും പോത്തുകളെയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ വലിയ ചക്രം തിരിക്കാറുള്ളത്.
​കഠിനമായ വെയിലത്ത്, ഒരു മൃഗത്തെപ്പോലെ ആ വയോധികനായ പണ്ഡിതനെക്കൊണ്ട് അവർ ആ ചക്രം തിരിപ്പിച്ചു. മണിക്കൂറുകളോളം അത് തുടർന്നു. ഒടുവിൽ കഠിനമായ ശാരീരിക ആയാസം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് മൂത്രത്തിലൂടെ രക്തം വരാൻ തുടങ്ങി. എന്നിട്ടും ആ വായയിൽ നിന്ന് പരാതിയുടെ ഒരു വാക്ക് പോലും വന്നില്ല.
“അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ എനിക്ക് ഇതെല്ലാം എളുപ്പമാണ്” എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാവം. പിന്നീട് ഡോക്ടർ വന്ന് ഇടപെട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തെ ആ ക്രൂരതയിൽ നിന്ന് മാറ്റിയത്.

ജയിലിലെ പനി: ശത്രുക്കൾക്ക് പോലും സേവനം ചെയ്തവർ

​അംബാലയിലെ ജയിലിൽ വെച്ച് കൊടും പനി പടർന്നുപിടിച്ചു. തടവുകാരും ജയിലർമാരും രോഗം ബാധിച്ച് വീണു. മലമൂത്ര വിസർജ്ജനങ്ങളിൽ കിടന്ന് പലരും നരകിച്ചു. ആരും തിരിഞ്ഞുനോക്കാനില്ലാത്ത അവസ്ഥ.

​ഈ സമയത്ത് സ്വാദിഖ്പൂർ മൗലാനമാർ തങ്ങൾക്കും പനിയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, സ്വന്തം ശരീരം മറന്ന് മറ്റുള്ളവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാൻ ഇറങ്ങി.

ഗ്രന്ഥകാരൻ പറയുന്നു: “ഞങ്ങൾക്കും പനിയുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ, മറ്റുള്ളവരുടെ അവസ്ഥ കണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് വെറുതെയിരിക്കാനായില്ല. മലമൂത്രങ്ങളിൽ കിടന്നിരുന്ന രോഗികളെ ഞങ്ങൾ എടുത്തു കുളിപ്പിച്ചു, അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ അലക്കിക്കൊടുത്തു, അവർക്ക് ഭക്ഷണം വാരി നൽകി.”

​തങ്ങളെ തൂക്കിലേറ്റാൻ വിധിച്ച കോടതിയുടെ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് പോലും അവർ കാണിച്ച ഈ കാരുണ്യം കണ്ട് പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇസ്ലാം സ്വീകരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ കടുത്ത അനുഭാവികളൊ ആയി മാറി.

കപ്പലിലെ പ്രബോധനം: ചങ്ങലക്കിട്ട സിംഹങ്ങൾ

​ആന്തമാനിലേക്കുള്ള കപ്പൽ യാത്ര. കയ്യിലും കാലിലും ചങ്ങലകളുമായി സ്വാദിഖ്പൂർ മൗലാനമാർ കപ്പലിൽ കയറി. കപ്പലിൽ നിറയെ പല നാടുകളിൽ നിന്നുള്ള കുറ്റവാളികളും നാടുകടത്തപ്പെടുന്നവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
​സാധാരണഗതിയിൽ ആരും തകർന്നുപോകുന്ന നിമിഷം. എന്നാൽ മൗലാനാ അഹ്മദുല്ല (റഹ്മത്തുള്ളാഹി അലൈഹി) അവിടെയും തന്റെ ദൗത്യം മറന്നില്ല. കപ്പലിലെ തടവുകാരെ വിളിച്ച് അദ്ദേഹം തൗഹീദ് പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. നിരാശരായ മനുഷ്യർക്ക് അദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആന്തമാനിൽ എത്തുമ്പോഴേക്കും ആ കപ്പൽ ഒരു മദ്രസയായി മാറിയിരുന്നു. പല കൊടും കുറ്റവാളികളും തൗഹീദിന്റെ വക്താക്കളായി മാറി.

ആന്തമാനിലെ അവസാന നിമിഷം

​മൗലാനാ യഹ്യ അലി رَحِمَهُ اللَّهُ ആന്തമാനിലെ ജയിലിൽ വെച്ച് മരണശയ്യയിലായി. കടുത്ത പീഡനങ്ങളും പോഷകാഹാരക്കുറവും അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തിയിരുന്നു. മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തന്റെ സഹോദരനും ശിഷ്യനുമായ മൗലാനാ അബ്ദുറഹീമിനെ (ഈ ചരിത്രമെഴുതിയ ഗ്രന്ഥകാരൻ) അടുത്ത് വിളിച്ചു.
​അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

“അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയിൽ ഞാൻ പൂർണ്ണ സംതൃപ്തനാണ്. എന്റെ ഖബർ ഈ ദ്വീപിലെ വിജനമായ ഒരിടത്തായിരിക്കും. പക്ഷേ, അന്ത്യനാളിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് നമുക്ക് വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടാം. സങ്കടപ്പെടരുത്, ഈ വഴിയിൽ മരിക്കാനായതാണ് എന്റെ വിജയം.”

​ഇത്രയും പറഞ്ഞ്, വളരെ ശാന്തനായി, പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ആ ജയിൽ മുറിയിൽ വെച്ച് റബ്ബിലേക്ക് യാത്രയായി. ആന്തമാൻ ദ്വീപിലെ ഏതോ വിജനമായ തീരത്ത്, സഹതടവുകാരായ മുസ്ലിംകൾ ചേർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ മറവു ചെയ്തു. ഇന്നും ആ ദ്വീപിന്റെ മണ്ണിൽ തൗഹീദിന്റെ സുഗന്ധം പരത്തിയ ആ മഹാൻ അന്തിയുറങ്ങുന്നു.

ഈ ധീരരായ പൂർവ്വികരുടെ ഖബറുകൾ അല്ലാഹു സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകളാക്കി മാറ്റട്ടെ. ആമീൻ.

മുഹമ്മദ് അമീൻ