ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം മുഹമ്മദ് ഇബ്നു അബ്ദിൽ വഹ്ഹാബ് – മൂന്ന് അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾ
അറിയുക – അല്ലാഹുവെ അനുസരിക്കുന്നതിലേക്ക് അവൻ നിനക്ക് മാർഗ്ഗദർശനം നൽകട്ടെ – തീർച്ചയായും ‘ഹനീഫിയ്യത്ത്’ എന്നത് ഇബ്രാഹീം നബിയുടെ മാർഗ്ഗമാണ്. അതായത്, കീഴ്വണക്കം അല്ലാഹുവിന് മാത്രം നിഷ്കളങ്കമാക്കിക്കൊണ്ട് നീ അവനെ മാത്രം ആരാധിക്കുക എന്നതാണ്. അക്കാര്യമാണ് അല്ലാഹു മുഴുവൻ മനുഷ്യരോടും കൽപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതിനുവേണ്ടിയാണ് അവൻ അവരെ സൃഷ്ടിച്ചതും. അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഈ വചനം പോലെ:
﴿وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ﴾
ജിന്നുകളെയും മനുഷ്യരെയും എന്നെ ആരാധിക്കുവാന് വേണ്ടിയല്ലാതെ ഞാന് സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല. [സൂറത്തുദ്ദാരിയാത്ത്: 56]
(യഅ്ബുദൂൻ) ‘എന്നെ ആരാധിക്കുവാൻ’ എന്നതിൻ്റെ അർത്ഥം: ‘എന്നെ ഏകനാക്കുവാൻ’ (യുവഹ്ഹിദൂൻ) എന്നാണ്.
അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും മഹത്തായത്: ‘തൗഹീദ്’ ആകുന്നു. അതായത് ആരാധനകളിൽ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കുക എന്നത്.
അവൻ നിരോധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ളത്: ‘ശിർക്ക്’ ആകുന്നു. അതായത് അവനോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരോട് പ്രാർത്ഥിക്കുക (ആരാധിക്കുക) എന്നത്. ഇതിനുള്ള തെളിവ് അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഈ വചനമാണ്:
﴿وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا﴾
നിങ്ങള് അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുക. അവനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്ക് ചേര്ക്കാതിരിക്കുക. [സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 36]
ശൈഖ് സ്വാലിഹ് അൽ ഉസൈമി:
ഗ്രന്ഥകർത്താവ് (رَحِمَهُ اللَّهُ) പരാമർശിച്ചു: “തീർച്ചയായും ഹനീഫിയ്യത്ത് എന്നത് ഇബ്രാഹീം നബിയുടെ മാർഗ്ഗമാണ്”. ശർഇയ്യായ അർത്ഥത്തിൽ അതുകൊണ്ട് എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്ന് ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു വാക്കിലൂടെ അദ്ദേഹം അതിൻ്റെ യാഥാർത്ഥ്യം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. കാരണം ശർഇൽ ‘ഹനീഫിയ്യത്ത്’ എന്നതിന് രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: പൊതുവായ അർത്ഥം; അത് ഇസ്ലാമാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: പ്രത്യേകമായ അർത്ഥം; അത് തൗഹീദിലൂടെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് മുന്നിടുക എന്നതാണ്. ശിർക്കിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവല്ലാത്തവരിൽ നിന്നും തിരിഞ്ഞുകളയുക എന്നത് ഇതിൻ്റെ അനിവാര്യമായ താല്പര്യമാണ്.
ഭാഷാപരമായി ‘ഹനീഫിയ്യത്ത്’ എന്നതിൻ്റെ അടിസ്ഥാന അർത്ഥം: മുന്നിടുക (അൽ-ഇഖ്ബാൽ) എന്നതാണ്. തിരിഞ്ഞുകളയുക (അൽ-മൈൽ) എന്നത് ഇതിൻ്റെ അനിവാര്യമായ താല്പര്യമാണ്. ഒരു പദത്തെ പ്രാഥമികമായി അതിൻ്റെ അനിവാര്യമായ താല്പര്യത്തെക്കൊണ്ടല്ല വിശദീകരിക്കേണ്ടത്, മറിച്ച് അറബികളുടെ സംസാരത്തിൽ അത് ഏത് അർത്ഥത്തിലാണോ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത് അതുകൊണ്ടാണ് വിശദീകരിക്കേണ്ടത്. അതിനുശേഷം അനിവാര്യമായ താല്പര്യം അതിനെ തുടർന്ന് വരുന്നതാണ്. അതിനാൽ ഹനീഫിയ്യത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനം എന്നത്: മുന്നിടലാണ്. ഒരു ദാസൻ ഒന്നിലേക്ക് മുന്നിട്ടാൽ, അവൻ മറ്റുള്ളവയിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുകളഞ്ഞുവെന്നാണല്ലോ അർത്ഥമാക്കുന്നത്.
ഗ്രന്ഥകർത്താവിൻ്റെ “കീഴ്വണക്കം അല്ലാഹുവിന് മാത്രം നിഷ്കളങ്കമാക്കിക്കൊണ്ട് നീ അവനെ മാത്രം ആരാധിക്കുക” എന്ന വാക്കിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളതാണ് ഹനീഫിയ്യത്തിൻ്റെ ഉദ്ദേശ്യം. ഈ രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളെയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്ന സമഗ്രമായ വിശേഷണത്തെ അത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇത് മുഴുവൻ പ്രവാചകൻമാരുടെയും മതമാണ്. അതിനാൽ അത് ഇബ്രാഹീം (അലൈഹിസ്സലാം) യുമായി മാത്രം പ്രത്യേകമായ ഒന്നല്ല. വിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ അത് അദ്ദേഹത്തിലേക്ക് ചേർത്തുപറഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് മാത്രമാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് തൻ്റെ വാക്കുകളിൽ അത് അദ്ദേഹത്തിലേക്ക് ചേർത്തുപറഞ്ഞത്. കാരണം, വിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ട ഈ മാർഗ്ഗം – അതായത് തൗഹീദും അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള മുന്നിടലും – ഖുർആനിലെ പല സ്ഥലങ്ങളിലും മറ്റ് പ്രവാചകന്മാരെ കൂടാതെ ഇബ്രാഹീം (അലൈഹിസ്സലാം) യെ പ്രത്യേകമായി ചേർത്താണ് പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. അതിനാൽ ഗ്രന്ഥകർത്താവും ശർഇയ്യായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ അറിയിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവരും ശർഇന്റെ സംബോധനകളിൽ വന്നതിനെ മുൻനിർത്തി ഇതിനെ പിൻപറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്.
മറ്റ് പ്രവാചകൻമാരെ കൂടാതെ ഈ തൗഹീദിൻ്റെ മാർഗ്ഗം ഇബ്രാഹീം നബിയിലേക്ക് ചേർത്തുപറയാൻ രണ്ട് കാരണങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ (ﷺ) നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ജനതയ്ക്ക് ഇബ്രാഹീം നബിയെ അറിയാമായിരുന്നു. തങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സന്തതിപരമ്പരയിൽ പെട്ടവരാണെന്ന് അവർ പറയുകയും, തങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മതത്തിലാണെന്ന് വാദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതിനാൽ അല്ലാഹുവിനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്ക് ചേർക്കാത്ത, അവനിലേക്ക് മാത്രം മുന്നിടുന്ന (ഹുനഫാഅ്) അദ്ദേഹത്തെപ്പോലെ ആകാൻ അവർക്ക് അനിവാര്യതയുണ്ടായിരുന്നു.
- രണ്ടാമത്തേത്: മുൻകഴിഞ്ഞുപോയ പ്രവാചകന്മാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, അല്ലാഹു ഇബ്രാഹീം (അലൈഹിസ്സലാം) യെ അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം വരുന്ന പ്രവാചകന്മാർക്ക് ഒരു നേതാവായി നിശ്ചയിച്ചു. മുൻകഴിഞ്ഞവരിൽ ആരെയും അവർക്ക് ശേഷമുള്ളവർക്ക് നേതാവായി അവൻ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നില്ല. അബൂ ജഅ്ഫർ ഇബ്നു ജരീർ തൻ്റെ ‘തഫ്സീറിൽ’ ഇത് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അല്ലാഹുവിനുള്ള ആരാധനയ്ക്ക് (ഇബാദത്തിന്) ശർഇൽ രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: പൊതുവായ അർത്ഥം; അത് സ്നേഹത്തോടും താഴ്മയോടും (ഖുദൂഅ്) കൂടി ശർഇന്റെ സംബോധനകൾ അനുസരിക്കലാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: പ്രത്യേകമായ അർത്ഥം; അത് തൗഹീദാണ്.
ആരാധനയുടെ പൊതുവായ അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്നിടത്ത് ‘നിന്ദ്യത’ (ദുൽ) എന്നതിന് പകരം ‘താഴ്മ’ (ഖുദൂഅ്) എന്ന് പ്രയോഗിക്കാൻ രണ്ട് കാരണങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: ശർഇന്റെ സംബോധനകളോടുള്ള യോജിപ്പ്; കാരണം ‘നിന്ദ്യത’യിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ‘താഴ്മ’ കൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ താഴ്മ എന്നത് മതപരവും ശർഇയ്യായതുമാകാം, അതുപോലെ പ്രപഞ്ചപരവും ഖദറുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുമാകാം. എന്നാൽ ‘നിന്ദ്യത’ എന്നത് പ്രപഞ്ചപരവും ഖദറുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുമാണ്, അത് മതപരവും ശർഇയ്യായതുമല്ല. അതിനാൽ താഴ്മകൊണ്ട് അല്ലാഹുവിലേക്ക് സാമീപ്യം തേടുകയും അത് അവനുള്ള ആരാധനയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ നിന്ദ്യതകൊണ്ട് അല്ലാഹുവിലേക്ക് സാമീപ്യം തേടുകയില്ല, അത് അവനുള്ള ആരാധനയുമാകുകയില്ല. സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിൽ അബൂഹുറൈറ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) വിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: റസൂലുല്ലാഹി (ﷺ) പറഞ്ഞു:
إِذَا قَضَى اللَّهُ الأَمْرَ فِي السَّمَاءِ ضَرَبَتِ المَلَائِكَةُ بِأَجْنِحَتِهَا خُضْعَانًا لِقَوْلِهِ
“അല്ലാഹു ആകാശത്ത് വച്ച് ഒരു കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്താൽ, അവൻ്റെ വചനത്തോടുള്ള താഴ്മയാൽ (ഖുദ്ആനൻ) മലക്കുകൾ അവരുടെ ചിറകുകൾ ഇട്ടടിക്കുന്നതാണ്.” [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 7481]
മലക്കുകൾ അവരുടെ ചിറകുകൾ ഇട്ടടിക്കുന്ന ഈ താഴ്മ അവരുടെ ആരാധനയിൽ പെട്ടതാണ്. അതുപോലെ അൽ-ബൈഹഖി തൻ്റെ ‘അസ്സുനനുൽ കുബ്റാ’യിൽ സ്വഹീഹായ പരമ്പരയോടെ ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) വിൻ്റെ ഖുനൂത്തിൽ ഉദ്ധരിക്കുന്നു, അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു:
وَنُؤْمِنُ بِكَ وَنَخْضَعُ لَكَ
“ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ വിശ്വസിക്കുകയും, നിനക്ക് താഴ്മ കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.”
- രണ്ടാമത്തേത്: ‘നിന്ദ്യത’ എന്നത് നിർബന്ധിതാവസ്ഥയെയും കീഴ്പ്പെടുത്തലിനെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇത് രണ്ട് വിലക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നു:
- ഒന്ന്: അതിൽ ഹൃദയം ആരാധനയുടെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥമായ ആദരവോടെയുള്ള മുന്നിടലിൽ നിന്ന് ശൂന്യമാണ്.
- രണ്ട്: അല്ലാഹുവിനുള്ള ആരാധനയുടെ സ്ഥാനത്തിന് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത ന്യൂനത അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ആരാധനയുടെ സ്ഥാനം അവസ്ഥയുടെ പൂർണ്ണതയാണ് നൽകുന്നത്. അല്ലാഹു തആലാ പറയുന്നു:
﴿خَاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ﴾
നിന്ദ്യത കാരണം അവർ കീഴൊതുങ്ങിയവരായിരിക്കും. [സൂറത്തുശ്ശൂറാ: 45]
അവൻ വീണ്ടും പറയുന്നു:
﴿تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ﴾
അവരെ ഒരുതരം നിന്ദ്യത മൂടുന്നതാണ്. [സൂറത്തുൽ ഖലം: 43]
അതിനാൽ ആരാധന സ്നേഹത്തെയും താഴ്മയെയുമാണ് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നത്, അല്ലാതെ സ്നേഹത്തെയും നിന്ദ്യതയെയുമല്ല. ഇതിനെ കവിതാരൂപത്തിൽ ഞാൻ ഇപ്രകാരം ക്രോഡീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:
وَعِبَادَةُ الرَّحْمَنِ غَايَةُ حُبِّهِ وَخُضُوعُ قَاصِدِهِ هُمَا قُطْبَانِ وَالذُّلُّ قَيْدٌ مَا أَتَى فِي وَحْيِنَا وَالوَحْيُ قَطْعًا أَكْمَلُ التَّبْيَانِ
(പരമകാരുണികനായ അല്ലാഹുവിനുള്ള ആരാധന അവൻ്റെ സ്നേഹത്തിൻ്റെ പാരമ്യമാണ്, അവനെ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നവൻ്റെ താഴ്മയുമാണ്; അവ രണ്ടും അതിൻ്റെ രണ്ട് അച്ചുതണ്ടുകളാകുന്നു. എന്നാൽ നിന്ദ്യത നമ്മുടെ ദിവ്യബോധനത്തിൽ വന്നിട്ടില്ലാത്ത ഒരു നിബന്ധനയാണ്, ദിവ്യബോധനം തീർച്ചയായും ഏറ്റവും പൂർണ്ണമായ വിശദീകരണമാകുന്നു).
ഇബ്നു തൈമിയ്യ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരായ ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം, ഇബ്നു കസീർ തുടങ്ങിയ അന്വേഷണാത്മകരായ പണ്ഡിതന്മാരുടെ (മുഹഖിഖുകൾ) വാക്കുകളിൽ ആരാധന സ്നേഹത്തെയും താഴ്മയെയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നതാണെന്ന് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത് കാണാം. നേരത്തെ പറഞ്ഞ കാരണങ്ങളാൽ ആരാധനയെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുമ്പോൾ ഇതാണ് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായത്. ഇവരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും അടുക്കൽ ഹൃദയം ആരാധന മുഖേന അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം ഇലാഹായി സ്വീകരിക്കുന്നത് രണ്ട് വാചകങ്ങളിലൂടെയാണ് വിവരിക്കപ്പെടുന്നത്:
- ഒന്ന്: സ്നേഹവും താഴ്മയും (അൽ-ഹുബ്ബ് വൽ-ഖുദൂഅ്).
- മറ്റൊന്ന്: സ്നേഹവും നിന്ദ്യതയും (അൽ-ഹുബ്ബ് വദ്ദുൽ).
ഇതിൽ ശർഇയ്യായ തെളിവുകളുടെയും അറബി ഭാഷയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ മുൻഗണന നൽകപ്പെടേണ്ടത്: സ്നേഹവും താഴ്മയുമാണ്.
പിന്നീട് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പരാമർശിച്ചു: മുഴുവൻ ജനങ്ങളോടും അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിക്കാൻ കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അതാണ് ഹനീഫിയ്യത്തിൻ്റെ ഉദ്ദേശ്യം. അതിനുവേണ്ടിയാണ് അവർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും. അതിനുള്ള തെളിവ് അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഈ വചനമാണ്:
﴿وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ﴾
ജിന്നുകളെയും മനുഷ്യരെയും എന്നെ ആരാധിക്കുവാന് വേണ്ടിയല്ലാതെ ഞാന് സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല. [സൂറത്തുദ്ദാരിയാത്ത്: 56]
ഈ വചനം രണ്ട് കാര്യങ്ങളെ രണ്ട് രീതിയിലാണ് അറിയിക്കുന്നത്:
- ഒന്നാമത്തേത്: അവർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ആരാധനയ്ക്ക് വേണ്ടിയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന അതിൻ്റെ പ്രത്യക്ഷത്തിലുള്ള പ്രഖ്യാപനം.
- രണ്ടാമത്തേത്: ജനങ്ങൾ അതിനോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവരാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന അതിൻ്റെ പദപ്രയോഗത്തിൻ്റെ അനിവാര്യമായ താല്പര്യം. കാരണം അവർ അതിനുവേണ്ടിയാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.
ജിന്നുകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ലോകങ്ങളെ ഏറ്റവും ശരിയായ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് (അന്നാസ്) ‘ജനങ്ങൾ’ എന്ന പേര് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ അവ രണ്ടും ഗ്രന്ഥകർത്താവിൻ്റെ (അക്കാര്യമാണ് അല്ലാഹു മുഴുവൻ മനുഷ്യരോടും കൽപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതിനുവേണ്ടിയാണ് അവൻ അവരെ സൃഷ്ടിച്ചതും) എന്ന വാക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ ഈ വിശദീകരണത്തിലൂടെ ആയത്ത് രണ്ട് കാര്യങ്ങളെയും – അതായത് ആരാധന കൊണ്ടുള്ള കൽപ്പനയെയും അതിനായുള്ള സൃഷ്ടിപ്പിനെയും – അറിയിക്കുന്ന രീതി വ്യക്തമായി. ആരാധനയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള സൃഷ്ടിപ്പ് അതിൻ്റെ പ്രത്യക്ഷത്തിലുള്ള പ്രഖ്യാപനമാണ്, അതിനുള്ള കൽപ്പന അതിൻ്റെ പദപ്രയോഗത്തിൻ്റെ അനിവാര്യമായ താല്പര്യവുമാണ്.
ജനങ്ങൾ ആരാധനയ്ക്കായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരും അതിനോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവരുമാണെന്നത് ഖിബ്ലയുടെ ആളുകൾക്കിടയിൽ ആരും നിഷേധിക്കാത്ത ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുള്ള കാര്യമാണ്. മുഴുവൻ മുസ്ലിംകളും മനുഷ്യരെയും ജിന്നുകളെയും അല്ലാഹു സൃഷ്ടിച്ചത് അവനെ ആരാധിക്കാനാണെന്നും അവരോട് അതിനായി കൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഏകോപിച്ച് വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ്.
ഗ്രന്ഥകർത്താവ് (رَحِمَهُ اللَّهُ) (യഅ്ബുദൂൻ) ‘ആരാധിക്കാൻ’ എന്നതിന് (യുവഹ്ഹിദൂൻ) ‘ഏകനാക്കാൻ’ എന്ന് വ്യാഖ്യാനം നൽകി. ഇതിന് രണ്ട് കാരണങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: ഒരു പദത്തെ അതിൻ്റെ മഹത്വം കാരണം അതിലെ ഏറ്റവും സവിശേഷമായ ഇനങ്ങളെക്കൊണ്ട് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണിത്. കാരണം ആരാധനയുടെ ഏറ്റവും ശക്തവും മഹത്തായതുമായ ഇനം തൗഹീദാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: ശർഇന്റെ സംബോധനകളിൽ അത് ഏത് അർത്ഥത്തിലാണോ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത് അതുകൊണ്ട് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണിത്. കാരണം ശർഇൽ ‘ആരാധന’ എന്ന് പറയുമ്പോൾ അതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ‘തൗഹീദ്’ ആണ്. അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഈ വചനം പോലെ:
﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ﴾
മനുഷ്യരേ, നിങ്ങള് നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ ആരാധിക്കുവിന്. [സൂറത്തുൽ ബഖറ: 21]
അതായത്: അവനെ ഏകനാക്കുവിൻ. ഇബ്നു അബ്ബാസ് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا) പറഞ്ഞു: “ഖുർആനിൽ എവിടെയെല്ലാം ആരാധനയെക്കുറിച്ച് വന്നിട്ടുണ്ടോ അതിൻ്റെ അർത്ഥം തൗഹീദാണ്.” അൽ-ബഗവി തൻ്റെ ‘തഫ്സീറിൽ’ ഇത് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ആരാധനയും തൗഹീദും പരസ്പരം വേർതിരിഞ്ഞും ഒത്തുചേർന്നും നിൽക്കുന്ന രണ്ട് മഹത്തായ അടിസ്ഥാനങ്ങളാണ്. നോക്കിക്കാണുന്ന അർത്ഥത്തിനനുസരിച്ചാണ് അവയുടെ ബന്ധം പൂർണ്ണമാകുന്നത്. അവയ്ക്ക് രണ്ട് അവസ്ഥകളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തെ അവസ്ഥ: അല്ലാഹുവിലേക്ക് സാമീപ്യം തേടുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ അവ രണ്ടും യോജിക്കുന്നു. അതായത്, അല്ലാഹുവിലേക്ക് സാമീപ്യം തേടുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഹൃദയം ഒരു കർമ്മത്തിലേക്ക് തിരിയുക. ആ അവസ്ഥയിൽ അവ രണ്ടും ഒരേ ആശയമുള്ള ഒന്നായിത്തീരുന്നു. അപ്പോൾ അല്ലാഹുവിലേക്ക് സാമീപ്യം തേടിക്കൊണ്ട് ചെയ്യുന്ന ഓരോ ആരാധനയും അവനുള്ള തൗഹീദാണ്. ഇതാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് തൻ്റെ ‘അൽ-ഖവാഇദുൽ അർബഅ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞതിൻ്റെ അർത്ഥം: “നീ അറിയുക, തൗഹീദ് ഇല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്ക് ആരാധന എന്ന് പേര് പറയപ്പെടുകയില്ല”. മതപരമായി കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട ആരാധനയാണ് അദ്ദേഹം അതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിച്ചത്. കാരണം, അത് ചെയ്യുന്നവൻ ഏകദൈവവിശ്വാസി ആകുമ്പോൾ മാത്രമേ അത് അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ച ആരാധനയായി മാറുകയുള്ളൂ.
- രണ്ടാമത്തെ അവസ്ഥ: സാമീപ്യം തേടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങളിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ അവ രണ്ടും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. അതായത് കർമ്മങ്ങളുടെ ഓരോ ഇനങ്ങളും. അവിടെ ആരാധന എന്നത് കൂടുതൽ വിശാലമാണ്. കാരണം അല്ലാഹുവിലേക്ക് സാമീപ്യം തേടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതെല്ലാം ആരാധനയാണ്. അല്ലാഹുവിന് സാമീപ്യം തേടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അത്തരം കാര്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലുള്ള ഒന്നാണ് തൗഹീദ്. അത് അല്ലാഹുവിൻ്റെ മാത്രം പ്രത്യേകമായ അവകാശമാണ്. ഇതാണ് തൗഹീദും ആരാധനയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം. ചിലപ്പോൾ അവ യോജിക്കുകയും മറ്റ് ചിലപ്പോൾ വ്യത്യാസപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
അവ രണ്ടും യോജിക്കുന്നത് സാമീപ്യം തേടുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തിലാണ്. ഹൃദയം ഒരു കാര്യത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നത് ആരാധനയെയും തൗഹീദിനെയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നതാണ്. അപ്പോൾ അവ രണ്ടും ആശയത്തിൽ ഒന്നായിത്തീരുന്നു. അവയെ ‘പര്യായപദങ്ങൾ’ (മുതറാദിഫൈനി) എന്ന് പറയാൻ പാടില്ല, മറിച്ച് ‘ആശയത്തിലുള്ള ഐക്യം’ (ഇത്തിഹാദ്) എന്നതാണ് ശരി. കാരണം അറബി ഭാഷയിലെ ഓരോ വാക്കും അതിൻ്റെ അടിസ്ഥാന അർത്ഥത്തിൽ മറ്റൊന്നിനോട് പങ്കുചേരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത് അതിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്ന മറ്റൊരു അർത്ഥത്തിലേക്കാണ് ചെന്നെത്തുന്നത്. ഭാഷാപണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ഇത് അറിയപ്പെട്ട കാര്യമാണ്.
അല്ലാഹുവിനോട് സാമീപ്യം തേടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ അവ രണ്ടും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ഒരു ദാസൻ തൻ്റെ രക്ഷിതാവിലേക്ക് അവനെ ഏകനാക്കിക്കൊണ്ട് (തൗഹീദിലൂടെ) സാമീപ്യം തേടുന്നു, നമസ്കാരത്തിലൂടെ സാമീപ്യം തേടുന്നു, നോമ്പിലൂടെ സാമീപ്യം തേടുന്നു. സ്വഹീഹായ രണ്ട് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ (ബുഖാരിയിലും മുസ്ലിമിലും) ഇബ്നു അബ്ബാസിൽ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا) നിന്നുള്ള ഹദീസ് താങ്കൾ ഓർക്കുമ്പോൾ ഈ ആശയം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും. നബി (ﷺ) മുആദുബ്നു ജബലിനെ യെമനിലേക്ക് അയച്ച സംഭവത്തിൽ അദ്ദേഹത്തോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:
إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا أَهْلَ كِتَابٍ، فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ أَنْ يُوَحِّدُوا اللَّهَ
“വേദക്കാരായ ഒരു ജനതയിലേക്കാണ് നീ ചെല്ലുന്നത്. അതിനാൽ, നീ അവരെ ആദ്യമായി ക്ഷണിക്കുന്നത് അവർ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കുന്നതിലേക്ക് (തൗഹീദിലേക്ക്) ആയിരിക്കണം.”
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ إِلَى ذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ…
“അവർ നിനക്ക് അതിന് ഉത്തരം നൽകിയാൽ, രാപ്പകലുകളിലായി അഞ്ചുനേരത്തെ നമസ്കാരം അല്ലാഹു അവർക്ക് നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് നീ അവരെ അറിയിക്കുക…” [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 1458, സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം: 19]
അതിൽ സാമീപ്യം തേടാനുള്ള ഓരോ കർമ്മങ്ങളെയും അദ്ദേഹം വെവ്വേറെയായി പരാമർശിച്ചു. ആ കർമ്മങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് അല്ലാഹുവിനുള്ള തൗഹീദ്. സാമീപ്യ കർമ്മങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും മഹത്തായതിനാലാണ് മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ മുൻഗണന നൽകി അതിനെ അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ചത്.
പിന്നീട് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പരാമർശിച്ചു: “അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും മഹത്തായത്: ‘തൗഹീദ്’ ആകുന്നു”, അതുപോലെ “അവൻ നിരോധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ളത്: ‘ശിർക്ക്’ ആകുന്നു”. അതോടൊപ്പം തൗഹീദിന്റെയും ശിർക്കിൻ്റെയും നിർവചനവും നൽകി. കാരണം, ഹനീഫിയ്യത്ത് എന്നത് തൗഹീദിലൂടെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് മുന്നിടലും, അതിൻ്റെ അനിവാര്യമായ താല്പര്യമായി ശിർക്കിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവല്ലാത്തവരിൽ നിന്നും തിരിഞ്ഞുകളയലുമായിരിക്കെ; തൗഹീദിൻ്റെയും ശിർക്കിൻ്റെയും യാഥാർത്ഥ്യം അറിയേണ്ടതുണ്ട്.
തൗഹീദിന് ശർഇൽ രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: പൊതുവായ അർത്ഥം; അത് അല്ലാഹുവിനെ അവൻ്റെ അവകാശങ്ങളിൽ ഏകനാക്കുക എന്നതാണ്. അല്ലാഹുവിൻ്റെ അവകാശങ്ങൾ രണ്ട് ഇനങ്ങളാണ്: അറിയുന്നതിലും സ്ഥാപിക്കുന്നതിലുമുള്ള അവകാശം, ഉദ്ദേശിക്കുന്നതിലും ആവശ്യപ്പെടുന്നതിലുമുള്ള അവകാശം. ഈ രണ്ട് അവകാശങ്ങളിൽ നിന്നും അല്ലാഹുവിനോട് നിർബന്ധമായും കാണിക്കേണ്ട തൗഹീദ് മൂന്ന് ഇനങ്ങളായി രൂപപ്പെടുന്നു; അവ: തൗഹീദുർറുബൂബിയ്യ, തൗഹീദുൽ ഉലൂഹിയ്യ, തൗഹീദുൽ അസ്മാഇ വസ്സ്വിഫാത് എന്നിവയാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: പ്രത്യേകമായ അർത്ഥം; അത് അല്ലാഹുവിനെ ആരാധനയിൽ ഏകനാക്കുക എന്നതാണ്.
രണ്ടാമത്തെ അർത്ഥമാണ് ശർഇൽ അറിയപ്പെട്ടത്. അതായത്, ഖുർആൻ വചനങ്ങളിലും ഹദീസുകളിലും തൗഹീദ്) എന്ന് പരാമർശിക്കുമ്പോൾ അതാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് മറ്റ് ഇനങ്ങളെ പരാമർശിക്കാതെ ഇതിൽ മാത്രം ചുരുക്കുകയും ഇതിനെ പ്രത്യേകമായി പരാമർശിക്കുകയും ചെയ്തത്. അതിനാൽ ശർഇൽ അറിയപ്പെട്ടതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: (തൗഹീദ്, അതായത് ആരാധനകളിൽ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കുക എന്നത്). കാരണം ഖുർആനിലും സുന്നത്തിലും തൗഹീദ് എന്ന് കേവലമായി പറഞ്ഞാൽ അതുകൊണ്ട് മറ്റ് ഇനങ്ങളെക്കൂടാതെ ആരാധനയിലുള്ള തൗഹീദ് (തൗഹീദുൽ ഇബാദഃ) മാത്രമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ശിർക്ക് എന്നതിന് ശർഇൽ രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: പൊതുവായ അർത്ഥം; അത് അല്ലാഹുവിൻ്റെ അവകാശങ്ങളിൽപ്പെട്ട ഒന്നിനെ മറ്റൊരാൾക്ക് നൽകലാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: പ്രത്യേകമായ അർത്ഥം; അത് ആരാധനയിൽപ്പെട്ട ഒന്നിനെ അല്ലാഹുവല്ലാത്തവർക്ക് നൽകലാണ്.
രണ്ടാമത്തെ അർത്ഥമാണ് ശർഇൽ അറിയപ്പെട്ടത്. അതായത്, ഖുർആൻ വചനങ്ങളിലും ഹദീസുകളിലും (ശിർക്ക്) എന്ന് കേവലമായി പറഞ്ഞാൽ അതാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഇതിൽ മാത്രം ചുരുക്കിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “അവൻ നിരോധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ളത്: ശിർക്ക് ആകുന്നു. അതായത് അവനോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരോട് പ്രാർത്ഥിക്കുക എന്നത്”. കാരണം ശർഇന്റെ സംബോധനകളിൽ ശിർക്ക് എന്ന് പറഞ്ഞാൽ അതുകൊണ്ട് ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശിർക്കാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ആരാധനയെക്കുറിച്ച് – നേരത്തെ പറഞ്ഞതുപോലെ – ‘ദുആ’ എന്നാണ് പറയാറുള്ളത്. അതിനാൽ “അതായത് അവനോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരോട് പ്രാർത്ഥിക്കുക എന്നത്” എന്ന അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വാക്ക്, ‘അതായത് അല്ലാഹുവോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരെ ആരാധിക്കുക’ എന്ന് നാം പറയുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
ശിർക്കിൻ്റെ നിർവചനത്തിൽ ‘തിരിച്ചുവിടുക’ (അസ്സ്വർഫ്) എന്ന പദത്തിന് പകരം ‘ആക്കുക/നൽകുക’ (അൽ-ജഅ്ല്) എന്ന് ഉപയോഗിക്കാൻ രണ്ട് കാരണങ്ങളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: ശർഇന്റെ സംബോധനകളോടുള്ള യോജിപ്പ്; കാരണം ശിർക്കിനെ വ്യക്തമാക്കാൻ ശർഇന്റെ സംബോധനകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് ‘നൽകുക’ (അൽ-ജഅ്ല്) എന്നാണ്. അല്ലാഹു തആലാ പറയുന്നു:
﴿فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَندَادًا وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ﴾
അതിനാൽ (ഇതെല്ലാം) അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് നിങ്ങള് അല്ലാഹുവിന് സമന്മാരെ ആക്കരുത്. [സൂറത്തുൽ ബഖറ: 22]
അതുപോലെ ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും ഉദ്ധരിച്ച ഇബ്നു മസ്ഊദിൻ്റെ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ഹദീസിൽ വന്നിട്ടുള്ളത്:
أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ
“അല്ലാഹു നിന്നെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കെ, നീ അവന് സമന്മാരെ ആക്കലാണ്.” [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 4477, സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം: 86]
അതിനാൽ ജനങ്ങളുടെ സംസാരത്തിലുള്ളതിനേക്കാൾ മുൻഗണന നൽകേണ്ടത് അല്ലാഹുവിൻ്റെയും അവൻ്റെ പ്രവാചകൻ്റെയും (ﷺ) വാക്കുകളിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവയ്ക്കാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: ‘ആക്കുക/നൽകുക’ (അൽ-ജഅ്ല്) എന്നത് ഹൃദയത്തിൻ്റെ ഇലാഹായി സ്വീകരിക്കലിനെയും അതിൻ്റെ മുന്നിടലിനെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഈ അർത്ഥം ‘തിരിച്ചുവിടുക’ (അസ്സ്വർഫ്) എന്ന പദത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ല. കാരണം, ഒരു വസ്തുവിനെ അതിൻ്റെ വഴിയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിടുക എന്നതിനാണ് അത് ഭാഷയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്, എന്തിലേക്കാണ് തിരിച്ചുവിടപ്പെട്ടത് എന്ന് അതിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
തുടർന്ന് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും മഹത്തായത് തൗഹീദാണെന്നും, അവൻ നിരോധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ളത് ശിർക്കാണെന്നതിനുമുള്ള തെളിവ് പരാമർശിച്ചു. അത് അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഈ വചനമാണ്:
﴿وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا﴾
നിങ്ങള് അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുക. അവനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്ക് ചേര്ക്കാതിരിക്കുക. [സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 36]
പത്ത് അവകാശങ്ങൾ (അൽ-ഹുഖൂഖുൽ അശറ) പരാമർശിക്കുന്ന ആയത്തിൻ്റെ തുടക്കം ഈ വചനമായതുകൊണ്ടാണ് ഇവയുടെ മഹത്വം ബോധ്യപ്പെടുന്നത്. അതായത് അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഈ വചനം:
﴿وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى﴾
നിങ്ങള് അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുക. അവനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്ക് ചേര്ക്കാതിരിക്കുക. മാതാപിതാക്കളോട് നല്ല നിലയില് വര്ത്തിക്കുക. ബന്ധുക്കളോടും അനാഥകളോടും… [സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 36] എന്ന ആയത്തിൻ്റെ അവസാനം വരെ.
കല്പനകളിലും നിരോധനങ്ങളിലും ഇവ രണ്ടും ഏറ്റവും മഹത്തായതാണെന്ന് ഇത് അറിയിക്കുന്നത് രണ്ട് രീതിയിലാണ്:
- ഒന്നാമത്തേത്: അതിമഹത്തായ ആ അവകാശങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത് ആരാധനകൊണ്ടുള്ള കൽപ്പനയിലൂടെയും – അതിൻ്റെ യാഥാർത്ഥ്യം തൗഹീദാണ് – ശിർക്കിൽ നിന്നുള്ള നിരോധനത്തിലൂടെയുമാണ്.
- രണ്ടാമത്തേത്: അതിനുശേഷം വരുന്ന കാര്യങ്ങളെ ഇവയോട് ചേർത്താണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് (അത്വ്ഫ്). കാരണം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുകൊണ്ടല്ലാതെ ഒന്നും ആരംഭിക്കുകയില്ല. ഇബ്നു ഖാസിം അൽ-ആസ്വിമി (رَحِمَهُ اللَّهُ) ‘സലാസത്തുൽ ഉസ്വൂൽ’ എന്നതിൻ്റെ വ്യാഖ്യാനക്കുറിപ്പിൽ ഇത് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ‘കിതാബുത്തൗഹീദി’ലെ ഒന്നാമത്തെ അധ്യായത്തിൻ്റെ പാഠങ്ങളിൽ ഇതിലേക്ക് സൂചന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
(പതിനൊന്നാമത്തെ പാഠം: പത്ത് അവകാശങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സൂറത്തുന്നിസാഇലെ ആയത്ത്, അല്ലാഹു അതിനെ ആരംഭിച്ചത് അവൻ്റെ ഈ വചനം കൊണ്ടാണ്: ﴿وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا﴾ (നിങ്ങള് അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുക. അവനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്ക് ചേര്ക്കാതിരിക്കുക) [സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 36]).
അതിനാൽ പത്ത് അവകാശങ്ങളുടെ ആയത്ത് പരാമർശിക്കുമ്പോൾ അതിൽ ആദ്യം പറഞ്ഞ കാര്യം മാത്രം അദ്ദേഹം ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞത്, തൗഹീദിൻ്റെ കല്പനയും ശിർക്കിൻ്റെ നിരോധനവുമാണ് ഏറ്റവും മഹത്തായത് എന്നതിന് ഈ വഴിയിലൂടെ തെളിവ് പിടിക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്. ഈ ഗ്രന്ഥം വിശദീകരിച്ച ചിലർക്ക് ഈ കാര്യം അവ്യക്തമായിപ്പോയിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ അവർ ഈ ആയത്തിൽ തൗഹീദിൻ്റെ കല്പനയും ശിർക്കിൻ്റെ നിരോധനവും മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, കാരണം അല്ലാഹു പറഞ്ഞത്: ﴿وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا﴾ (നിങ്ങള് അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുക. അവനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്ക് ചേര്ക്കാതിരിക്കുക) [സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 36] എന്നാണല്ലോ. അതിനാൽ കൽപ്പനയിലും നിരോധനത്തിലുമുള്ള ഇതിൻ്റെ മഹത്വം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ബാഹ്യമായ മറ്റ് തെളിവുകളിൽ നിന്നാണെന്നും അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഇത് തെറ്റാണ്. കാരണം ഈ ആയത്ത് രണ്ടിനെയും ഒരുമിച്ചറിയിക്കുന്നതാണ്. തൗഹീദ് കൊണ്ടുള്ള കൽപ്പനയെയും ശിർക്കിൽ നിന്നുള്ള നിരോധനത്തെയും അത് അറിയിക്കുന്നുണ്ട്, അതുപോലെത്തന്നെ നാം മേൽപറഞ്ഞ രീതിയിലൂടെ തൗഹീദ് കൊണ്ടുള്ള കൽപ്പനയുടെയും ശിർക്കിൽ നിന്നുള്ള നിരോധനത്തിൻ്റെയും മഹത്വത്തെയും അത് അറിയിക്കുന്നുണ്ട്.