ഡോ. സുറൂർ ബ്നു മുദക്കിർ അൽ-അജമി
സർവ്വലോക രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന് സർവ്വസ്തുതിയും. നമ്മുടെ നബി മുഹമ്മദ് ﷺ യുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെയും സ്വഹാബികളുടെയും, അന്ത്യനാൾ വരെ അവരുടെ പാത പിന്തുടർന്ന എല്ലാവരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും രക്ഷയും ഉണ്ടാകുമാറാകട്ടെ.
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ നാം തുടരുകയാണ്. യസീദ് ബ്നു മുആവിയയുടെ മരണശേഷം ‘അൽ-ജാബിയ’ എന്ന സ്ഥലത്ത് നടന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഉമയ്യദ് സമ്മേളനത്തിന് ശേഷം മർവാൻ ബ്നുൽ ഹകം رَحِمَهُ اللَّهُ ഭരണമേറ്റെടുത്തു. ഏറ്റവും പ്രായം ചെന്ന വ്യക്തിയെന്ന നിലയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. മുആവിയയുടെ മന്ത്രിയായിരുന്ന ളഹ്ഹാക് ബ്നു ഖൈസ് അൽ-ഫിഹ്രി رَحِمَهُ اللَّهُ വിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതോടെ ശാം പ്രദേശം പൂർണ്ണമായും മർവാന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തും പിടിച്ചെടുക്കുകയും, തന്റെ മകനായ അബ്ദുൽ അസീസ് ബ്നു മർവാനെ (ഉമർ ബ്നു അബ്ദിൽ അസീസിന്റെ പിതാവിനെ) അവിടെ ഗവർണറായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഏകദേശം അറുപതോ അതിൽ അല്പം കൂടുതലോ വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് മർവാൻ ബ്നുൽ ഹകം മരണപ്പെട്ടത്.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ അസാമാന്യ പ്രതിഭയായ അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ ഭരണമേറ്റെടുത്തു. ഹിജ്റ 65-ന്റെ അവസാനത്തിലോ 66-ലോ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം ഖിലാഫത്ത് ഏറ്റെടുത്തത്. ഹിജ്റ 26-ൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം മദീനയിലെ പ്രഗത്ഭരായ പണ്ഡിതന്മാരിലും കർമ്മശാസ്ത്രജ്ഞരിലും (ഫുഖഹാഅ്) ഒരാളായിട്ടാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് മർവാൻ മദീനയിലായിരുന്നു കൂടുതൽ കാലവും താമസിച്ചിരുന്നത്. ഉസ്മാൻ ബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും, പിന്നീട് മുആവിയ ബ്നു അബീസുഫ്യാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ മദീന ഗവർണറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ വളർന്നതും പഠിച്ചതും മദീനയിലായിരുന്നു. ഉർവ ബ്നു സുബൈറിനെപ്പോലെയുള്ള മദീനയിലെ പ്രസിദ്ധരായ ഏഴ് ഫുഖഹാക്കളിൽ (അല്ലെങ്കിൽ നാല് പേരിൽ) ഒരാളായാണ് അദ്ദേഹം എണ്ണപ്പെട്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ ഖിലാഫത്ത് ഏറ്റെടുത്തതോടെ, “അറിവുമായുള്ള അവസാന ബന്ധമാണിത്” എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതായി ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കാരണം രാഷ്ട്രീയവും ഭരണവും അറിവ് നേടുന്നതിൽ നിന്ന് ഒരുവനെ വ്യതിചലിപ്പിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് ഉമർ ബ്നുൽ ഖത്താബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരുന്നത്:
‘നിങ്ങൾ നേതാക്കളാകുന്നതിന് മുമ്പ് ദീനിൽ അറിവ് നേടുക.’ (تَفَقَّهُوا قَبْلَ أَنْ تُسَوَّدُوا)²
ഭരണമോ ഉദ്യോഗമോ മറ്റ് തിരക്കുകളോ വരുന്നതിന് മുമ്പ് അറിവ് സമ്പാദിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ഇതിലൂടെ ഉപദേശിച്ചത്.
മർവാൻ ബ്നുൽ ഹകമും അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറും തമ്മിലുണ്ടായ ഭിന്നിപ്പുകൾക്ക് ശേഷം അബ്ദുൽ മലിക് ഭരണമേറ്റെടുത്തപ്പോൾ ഇസ്ലാമിക ലോകത്ത് വലിയ അരാജകത്വമായിരുന്നു നിലനിന്നിരുന്നത്. ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തിരുന്നു. ശാം പ്രദേശവും ഈജിപ്തും മാത്രമാണ് ഉമയ്യാക്കളുടെ കീഴിലുണ്ടായിരുന്നത്. ഇസ്ലാമിക ലോകത്തുണ്ടായ ഈ അരാജകത്വവും ഭിന്നിപ്പും മുസ്ലീങ്ങളുടെ മുന്നേറ്റത്തെയും ഇസ്ലാം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനെയും വലിയ രീതിയിൽ ബാധിച്ചു. മുസ്ലീം രാജ്യങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏത് അരാജകത്വവും കുഴപ്പങ്ങളും അവരുടെ പുരോഗതിയെയും നന്മയെയും പിന്നോട്ടടിപ്പിക്കുമെന്ന വലിയൊരു പാഠം നാം ഇതിൽ നിന്ന് ഉൾക്കൊള്ളേണ്ടതുണ്ട്.
ഈ അരാജകത്വത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് മുഖ്താർ ബ്നു അബീ ഉബൈദ് അസ്സഖഫി (المختار الثقفي) എന്നൊരാൾ രംഗത്തുവരുന്നത്. ഇബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യുടെ ഭാര്യയായ സ്വഫിയ്യ ഇയാളുടെ സഹോദരിയായിരുന്നു. സ്വഹാബിയായ നുഅ്മാൻ ബ്നുൽ ബഷീറിന്റെ മകൾ അംറയായിരുന്നു ഇയാളുടെ ഭാര്യ. അലി ബ്നു അബീത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ സൈന്യത്തിലായിരുന്നു ഇയാൾ ആദ്യകാലത്തുണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട് അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയായപ്പോൾ അയാൾ അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്യുകയും പിന്നീട് കൂഫയിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
ഹുസൈൻ ബ്നു അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യുടെ കൊലപാതകത്തിന് ശേഷം കൂഫക്കാരും ബസറക്കാരുമായ ഇറാഖുകാർ കടുത്ത കുറ്റബോധത്തിലായിരുന്നു. ഹുസൈനെ അങ്ങോട്ട് ക്ഷണിച്ചുവരുത്തിയിട്ട് അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാതെ ശത്രുക്കൾക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തതിലെ വഞ്ചന അവരെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഹിജ്റ 61-ലെ ആ സംഭവത്തിന് ശേഷം ഈ സാഹചര്യം മുതലെടുക്കാൻ മുഖ്താർ അസ്സഖഫി തീരുമാനിച്ചു. അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിന്റെ അടുത്തുനിന്ന് ഇറാഖിലെത്തിയ അയാൾ പോകുന്നിടത്തെല്ലാം ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു: “ഞങ്ങൾ നബി ﷺ യുടെ ആലുബൈത്തിന്റെ സഹായികളാണ്. ഹുസൈന്റെ ഘാതകരോട് ഞങ്ങൾ പകരം ചോദിക്കും.” അലി ബ്നു അബീത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ മകനായ മുഹമ്മദ് ബ്നുൽ ഹനഫിയ്യ തനിക്ക് നൽകിയതാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരു വ്യാജ കത്തും അയാൾ ജനങ്ങളെ കാണിച്ചുനടന്നു. ആലുബൈത്തിന് വേണ്ടി പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹം തന്നെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുകയാണെന്ന് അയാൾ വാദിച്ചു. ‘യാ ലസാറാത്തിൽ ഹുസൈൻ’ (يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ – ഹുസൈന്റെ രക്തത്തിന് പകരം ചോദിക്കുക) എന്ന മുറവിളി ആദ്യമായി ഉണ്ടാക്കിയത് ഈ മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയായിരുന്നു. ഇന്നും അത്തരം മുറവിളികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ നാം ഈ ചരിത്രം ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്.
അക്കാലത്ത് അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് കൂഫയുടെ ഗവർണറായിരുന്നത് അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു മുത്വീഅ് ആയിരുന്നു. അൽ-ഹർറ സംഭവത്തിൽ മദീനക്കാരുടെ സൈനിക കമാൻഡറായിരുന്ന അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഇബ്നു സുബൈറിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്യുകയായിരുന്നു. മുഖ്താർ അസ്സഖഫി ഇറാഖിലെത്തി ഭരണകൂടത്തിനും ഇബ്നു സുബൈറിനും എതിരെ രഹസ്യമായി ഒരു സംഘത്തെ രൂപീകരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു മുത്വീഅ് അയാളെ പിടികൂടി ജയിലിലടച്ചു.
ഇതേസമയം, ഹുസൈനെ സഹായിക്കാതിരുന്നതിൽ പശ്ചാത്തപിച്ചുകൊണ്ട് ചെറിയ സ്വഹാബികളിൽ പെട്ട സുലൈമാൻ ബ്നു സ്വർദ് അൽ-ഖുസാഇ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ‘തവ്വാബീൻ’ (التوابين – പശ്ചാത്തപിച്ചവർ) എന്ന പേരിൽ ഒരു സൈന്യം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹുസൈന്റെ ഘാതകരോട് പകരം ചോദിക്കാൻ പുറപ്പെട്ട അവർ ശാമിലെ സൈന്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. ഹുസൈനെ കൊല്ലാൻ ഉത്തരവിട്ട ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദായിരുന്നു ശാമിലെ സൈന്യത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ആ യുദ്ധത്തിൽ സുലൈമാൻ ബ്നു സ്വർദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വും അനുയായികളും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഒരു ചരിത്രവസ്തുത നാം ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇറാഖുകാർ ഒന്നടങ്കമോ അല്ലെങ്കിൽ അവരിൽ ഭൂരിഭാഗമോ റവാഫിദുകളായ ശിയാക്കളായിരുന്നില്ല. മറിച്ച് അവർ അഹ്ലുസ്സുന്ന തന്നെയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ കുഴപ്പക്കാരനായ മുഖ്താർ അസ്സഖഫി അവരുടെ ഇടയിൽ കടന്നുകൂടുകയും, ഹുസൈന് വേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ പ്രതികാരത്തെ കേവലം രക്തത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടമല്ലാതാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ആലുബൈത്തിന് ഖിലാഫത്തും അധികാരവും ലഭിക്കണമെന്ന ആവശ്യമാക്കി അയാൾ അതിനെ മാറ്റിത്തീർത്തു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അയാൾ ആലുബൈത്തിന് വേണ്ടിയാണോ അധികാരം ചോദിച്ചത് അതോ സ്വന്തം താല്പര്യത്തിന് വേണ്ടിയായിരുന്നോ എന്ന് പിന്നീട് വ്യക്തമാകുന്നതാണ്.
സുലൈമാൻ ബ്നു സ്വർദ് കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരമറിഞ്ഞ മുഖ്താർ, ജയിലിൽ കിടന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ആ സൈന്യത്തിലെ അവശേഷിച്ചവർക്ക് കത്തുകളയക്കുകയും ഹുസൈന് വേണ്ടി പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ അവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ആലുബൈത്തിനോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ സ്നേഹത്തെ ചൂഷണം ചെയ്തുകൊണ്ട് അവരുടെ വൈകാരിക തലങ്ങളെ അയാൾ സ്വാധീനിച്ചു. ആ പ്രസ്ഥാനത്തെ പിന്തുണച്ചവരിൽ ധീരനും തന്റെ ഗോത്രത്തിൽ സ്വാധീനവുമുള്ള ഇബ്രാഹീം അൽ-അശ്തർ എന്ന വ്യക്തിയുമുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് മുഖ്താർ അസ്സഖഫി മദീനയിലുള്ള അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ക്ക് കത്തെഴുതുകയും, തന്നെ ജയിലിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിനോട് ശുപാർശ ചെയ്യണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. മുമ്പ് ഉമയ്യാക്കളുടെ ഭരണകാലത്തും ഇബ്നു ഉമർ ഇയാൾക്ക് വേണ്ടി ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു. ഇബ്നു ഉമറിന്റെ ശുപാർശ പ്രകാരം അയാൾ മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അയാൾ കൂഫയിൽ തന്നെ തുടരുകയും, ‘യാ ലസാറാത്തിൽ ഹുസൈൻ’ എന്ന മുറവിളിയുമായി ആളുകളെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ഇളക്കിവിടുകയും ചെയ്തു. അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെതിരെയുള്ള ഒരു വിപ്ലവമായിരുന്നു അത്.
ഒരു ദിവസം രാത്രി കൂഫ ഒന്നടങ്കം ‘യാ ലസാറാത്തിൽ ഹുസൈൻ’ എന്ന് മുറവിളികൂട്ടി. ഇതോടെ കൂഫയുടെ ഗവർണറായ അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു മുത്വീഅ് ചുരുക്കം ചില ആളുകളുമായി ബസറയിലേക്ക് രക്ഷപ്പെട്ടു. മുഖ്താർ അസ്സഖഫി കൂഫയുടെ പൂർണ്ണ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു. തുടർന്ന് ഹുസൈനെ കൊലപ്പെടുത്തിയവരെ അയാൾ ഓരോരുത്തരായി തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് കൊലപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. ഹുസൈനെ കുത്തിവീഴ്ത്തിയ ശിംറ് ബ്നു ദി ജൗശൻ, ഹുസൈന്റെ ശിരസ്സ് അറുത്തെടുത്ത സിനാൻ ബ്നു അനസ്, ഹുസൈനെതിരെ സൈന്യത്തെ നയിച്ച ഉമർ ബ്നു സഅ്ദ് ബ്നു അബീ വഖാസ് എന്നിവരെല്ലാം പിടിക്കപ്പെടുകയും കൊലചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇബ്രാഹീം അൽ-അശ്തറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അവർ ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദിന്റെ സൈന്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. മുഖ്താർ കൂഫയിൽ തന്നെയായിരുന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദ് കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഹുസൈന്റെ കൊലപാതകത്തിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരും അങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഉസ്മാൻ ബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ കൊലയാളികളോട് അല്ലാഹു പകരം ചോദിച്ചതുപോലെ ഹുസൈന്റെ കൊലയാളികളോടും അവൻ പകരം ചോദിച്ചു.
ഇമാം ഇബ്നു കസീർ رَحِمَهُ اللَّهُ ‘അൽ-ബിദായ വന്നിഹായ’യിൽ ഒരു ഗുണപാഠമെന്ന നിലയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു കാര്യമുണ്ട്. ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദിന്റെ ശിരസ്സ് കൂഫയിലെ കൊട്ടാരത്തിൽ മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയുടെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു. മുമ്പ് ഹുസൈൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ ശിരസ്സ് എവിടെയാണോ വെച്ചിരുന്നത് കൃത്യമായി അതേ സ്ഥലത്താണ് ഉബൈദുല്ലാഹിന്റെ ശിരസ്സും വെച്ചത്. അന്ന് ഹുസൈന്റെ ശിരസ്സ് കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ അക്രമിയായ ഉബൈദുല്ലാഹ് ഒരു വടികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല്ലുകളിൽ കുത്തിനോക്കിയിരുന്നു. 56 വയസ്സുണ്ടായിരുന്ന ഹുസൈൻ വളരെ സുന്ദരനായിരുന്നു. ഇതുകണ്ട സ്വഹാബിയായ ഇബ്നു അബീ ഫദാല رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അന്ന് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരുന്നു: “റസൂലിന്റെ മകളുടെ മകന്റെ പല്ലുകളിൽ നിന്ന് ആ വടി മാറ്റുക. അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ ആ ചുണ്ടുകളിൽ ചുംബിക്കുന്നത് ഞാൻ എത്രയോ തവണ കണ്ടിരിക്കുന്നു.” സുബ്ഹാനല്ലാഹ്! ഇപ്പോൾ അതേ സ്ഥലത്ത് ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദിന്റെ ശിരസ്സ് വെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇതിന് ശേഷം മുഖ്താർ അസ്സഖഫി തനിക്ക് അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് വഹ്യ് ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് വാദിക്കാൻ തുടങ്ങി. താൻ ആലുബൈത്തിന്റെ സഹായിയാണെന്ന് വാദിച്ചിരുന്ന അയാൾ എന്തുകൊണ്ട് അധികാരം ആലുബൈത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തില്ല? അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് മാത്രമായിരുന്നു അയാളുടെ ലക്ഷ്യം. ഇന്ന് ചിലർ ഇപ്രകാരം മുറവിളികൂട്ടുന്നത് കാണാം; ‘യാ ലസാറാത്തിൽ ഹുസൈൻ’ എന്നും പറഞ്ഞ് ആലുബൈത്തിന് അധികാരം വേണമെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു, എന്നാൽ അവരൊരിക്കലും അധികാരം ആർക്കും വിട്ടുകൊടുക്കില്ല. മറിച്ച് ‘വിലായത്തുൽ ഫഖീഹ്’ പോലുള്ള പുതിയ വാദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി ജനങ്ങളെ ഭരിക്കാൻ മാത്രമാണ് അവർ ശ്രമിക്കുന്നത്.
തുടർന്ന് അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തന്റെ സഹോദരനായ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറിനെ ബസറയിലേക്ക് അയച്ചു. ഖവാരിജുകളോട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രഗത്ഭനായ മുഹല്ലബ് ബ്നു അബീ സുഫ്റ رَحِمَهُ اللَّهُ വും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു. ഇറാഖിന്റെ നിയന്ത്രണം ലഭിക്കുന്നവർക്ക് അതിനപ്പുറമുള്ള ഖുറാസാൻ പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണവും ലഭിക്കുമെന്നതായിരുന്നു അന്നത്തെ അവസ്ഥ. അങ്ങനെ ഹിജ്റ 67-ൽ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈന്യം മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി കൂഫയിലേക്ക് നീങ്ങി. ഈ സമയത്ത് അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ ശാമും ഈജിപ്തും ഭരിക്കുകയും, അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈർ മറ്റെല്ലാ പ്രദേശങ്ങളും ഭരിക്കുകയുമായിരുന്നു.
മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈർ കൂഫയിലെത്തി മുഖ്താറിനെയും അനുയായികളെയും ഉപരോധിച്ചു. 5000-ത്തോളം പോരാളികൾ മുഖ്താറിനൊപ്പം കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. ഭക്ഷണവും സഹായങ്ങളും നിലച്ചപ്പോൾ ആ 5000 പേർ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറിനോട് അഭയം ചോദിക്കുകയും കീഴടങ്ങുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയും അയാളോടൊപ്പമുള്ള 19 പേരും, അതുപോലെ അയാളുടെ ഭാര്യയായ അംറ ബിൻത് നുഅ്മാൻ ബ്നുൽ ബഷീറും കീഴടങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ആ 19 പേർ വാളെടുത്ത് പുറത്തുവന്ന് വലിയൊരു സൈന്യത്തോട് പോരാടുകയും എല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയുടെ ശിരസ്സ് അറുത്തെടുക്കപ്പെട്ടു. മുമ്പ് ഹുസൈന്റെയും ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദിന്റെയും ശിരസ്സുകൾ വെച്ച അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ അയാളുടെ ശിരസ്സും വെക്കപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈർ رَحِمَهُ اللَّهُ ഇവിടെ വളരെ ദാരുണമായ ഒരു തെറ്റ് ചെയ്തു. തന്നോട് അഭയം ചോദിച്ച് കീഴടങ്ങിയ ആ 5000 പേരെയും ബന്ധിയാക്കി കൊലപ്പെടുത്താൻ അദ്ദേഹം ഉത്തരവിട്ടു. ചരിത്രത്തിലെ ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ വിവരിക്കുമ്പോൾ ഇസ്ലാമിന്റെ യഥാർത്ഥ അധ്യാപനങ്ങൾ നാം വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇത്തരം ക്രൂരതകളൊന്നും ഇസ്ലാം അനുവദിക്കുന്നില്ല. ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈർ പിന്നീട് വല്ലാതെ പശ്ചാത്തപിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഹജ്ജിന് പോയപ്പോൾ അദ്ദേഹം അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യെ കണ്ടുമുട്ടി. തനിക്ക് സംഭവിച്ച തെറ്റുകൾ ഏറ്റുപറഞ്ഞ് തനിക്ക് പശ്ചാത്താപമുണ്ടോ എന്ന് അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഇബ്നു ഉമർ പറഞ്ഞു: “മുസ്അബ്, അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, താങ്കൾ ഒറ്റദിവസം 5000 ആടുകളെയാണ് അറുത്തിരുന്നതെങ്കിൽ പോലും അതൊരു അതിക്രമമായി (ഇസ്രാഫ്) നാം കണക്കാക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ അഭയം നൽകിയതിന് ശേഷം 5000 മനുഷ്യജീവനുകൾ ഇല്ലാതാക്കിയ താങ്കൾ അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ എന്ത് മറുപടിയാണ് നൽകുക?” ഇറാഖുകാർ വഞ്ചകരാണെന്നും അവരെ വെറുതെ വിട്ടാൽ അവർ വീണ്ടും തിരിഞ്ഞുകൊത്തുമെന്നും ചിലർ നൽകിയ ഉപദേശമായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഇതിന് ന്യായമായി പറഞ്ഞത്. എന്നാൽ അതൊരിക്കലും ഒരു മുസ്ലീമിന്റെ ജീവനെടുക്കാൻ ന്യായമാകുന്നില്ല. അവരെ തടവിലാക്കുകയോ നാടുകടത്തുകയോ ചെയ്യാമായിരുന്നു.
മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയുടെ ഫിത്ന അങ്ങനെ അവസാനിച്ചു. എങ്കിലും അയാളുടെ ആ ആശയങ്ങളും വാദങ്ങളും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. വിഭാഗീയതകൾ ഉണ്ടാക്കാനും ആളുകളുടെ വികാരങ്ങൾ ഇളക്കിവിടാനും ചിലർ ഇന്നും ‘യാ ലസാറാത്തിൽ ഹുസൈൻ’ എന്ന് വിളിച്ചുപറയുന്നത് കാണാം. ഇന്ന് ജീവിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും ഒരു മുസ്ലീം ഹുസൈൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ കൊലപാതകത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ? ഇല്ല. പിന്നെ ആരോടാണ് ഇവർ പ്രതികാരം ചോദിക്കുന്നത്? ഇതിന്റെ പിന്നിൽ ഇസ്ലാമിന്റെ പേരിൽ ഇസ്ലാമിനെ തകർക്കാനും, കഴിഞ്ഞുപോയ സംഭവങ്ങളുടെ പേരിൽ മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭിന്നിപ്പുണ്ടാക്കാനും, അതുവഴി അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാനുമുള്ള ചിലരുടെ ഗൂഢലക്ഷ്യങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്. ഈ പറയുന്ന ന്യായപ്രകാരമാണെങ്കിൽ, അന്യായമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട സച്ചരിതരായ ഖലീഫമാരായ ഉമർ ബ്നുൽ ഖത്താബിനും ഉസ്മാൻ ബ്നു അഫ്ഫാനും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا വേണ്ടി അഹ്ലുസ്സുന്നയും ഇപ്രകാരം മുറവിളികൂട്ടേണ്ടതായിരുന്നില്ലേ? എന്നാൽ അഹ്ലുസ്സുന്ന ഖുർആനിന്റെയും സുന്നത്തിന്റെയും അധ്യാപനങ്ങളാണ് പിൻപറ്റുന്നത്. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം നോക്കുക:
الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
‘തങ്ങൾക്ക് വല്ല വിപത്തും ബാധിച്ചാൽ അവർ (ആ ക്ഷമാശീലർ) പറയുന്നത്; ഞങ്ങള് അല്ലാഹുവിന്റെ അധീനത്തിലാണ്. അവങ്കലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങേണ്ടവരുമാണ് എന്നായിരിക്കും.’³
നബി ﷺ പറയുന്നു:
لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَطَمَ الْخُدُودَ وَشَقَّ الْجُيُوبَ وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ
‘കവിളത്തടിക്കുകയും, വസ്ത്രം വലിച്ചുകീറുകയും, ജാഹിലിയ്യാ കാലത്തെ വിളികൾ വിളിച്ചുപറയുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നമ്മിൽ പെട്ടവനല്ല.’⁴
നാം ഇത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ ക്ഷമിക്കുകയും പ്രതിഫലം കാംക്ഷിക്കുകയുമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. നബി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികൾക്ക് വേണ്ടി നാമെല്ലാവരും പാപമോചനം തേടുകയും അല്ലാഹുവിന്റെ പൊരുത്തത്തിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുക. അവരോട് അനീതി ചെയ്തവരെ അല്ലാഹു വിചാരണ ചെയ്തുകൊള്ളും, കാരണം അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കൽ യാതൊരു അനീതിയും സംഭവിക്കുകയില്ല.
കൂഫ കൂടി പിടിച്ചെടുത്തതോടെ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈർ ഇറാഖിന്റെ മുഴുവൻ ഭരണാധികാരിയായി. ഹിജ്റ 72-ൽ അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ മുസ്ലിം പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം തന്റെയോ അല്ലെങ്കിൽ അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിന്റെയോ കീഴിൽ പൂർണ്ണമായി ഏകീകരിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ശാമിലെ വലിയൊരു സൈന്യവുമായി ഇറാഖിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. പോരാട്ടത്തിനും യുദ്ധരംഗത്തെ ഉറപ്പുകൾക്കും പേരുകേട്ടവരായിരുന്നു ശാമുകാർ. ഇതറിഞ്ഞ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറും ഇറാഖിലെ സൈന്യവുമായി പുറപ്പെട്ടു. ‘ദൈറുൽ ജാസിലീഖ്’ (دير الجاثليق) എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച് ഇരുസൈന്യങ്ങളും ഏറ്റുമുട്ടി. ഒരു വശത്ത് അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാനും മറുവശത്ത് മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറും. മദീനയിലായിരുന്ന കാലത്ത് ഇരുവരും അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കളും കുടുംബക്കാരുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അധികാരത്തിനും ഭരണത്തിനും വേണ്ടി ആർക്കും ആരെയും ഇല്ലാതാക്കാവുന്ന അവസ്ഥയായിരുന്നു അന്നുണ്ടായിരുന്നത്.
എന്നാൽ മുസ്അബ് കൊല്ലപ്പെടുന്നത് കാണാൻ അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല. ഉമയ്യാക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ വാളുകൾക്കൊപ്പം ബുദ്ധിയും തന്ത്രങ്ങളും പ്രയോഗിക്കുന്നവരായിരുന്നു. അബ്ദുൽ മലിക് ഇറാഖിലെ ഗോത്രത്തലവന്മാർക്കും കമാൻഡർമാർക്കും രഹസ്യമായി കത്തുകളയച്ചു. മുസ്അബിനെ കൈവിട്ട് യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയാൽ അവർക്ക് സമ്പത്തും ഗവർണർ പദവികളും നൽകാമെന്ന് അദ്ദേഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ആ കത്തുകളിൽ ഒന്ന് ഇബ്രാഹീം അൽ-അശ്തറിനും ലഭിച്ചു. മുഖ്താറിനൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന അയാൾ പിന്നീട് മുഖ്താറിന്റെ പിഴച്ച വാദങ്ങൾ കണ്ട് അയാളെ വിട്ടുപോന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു. ആ കത്തുമായി ഇബ്രാഹീം മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് പറഞ്ഞു: “മുസ്അബ്, അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ എനിക്ക് സമ്പത്തും പദവിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് കത്തയച്ചിട്ടുണ്ട്. തീർച്ചയായും താങ്കളുടെ കൂടെയുള്ള മറ്റ് കമാൻഡർമാർക്കും ഇത്തരം കത്തുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അതിനാൽ ആ ഗോത്രത്തലവന്മാരെ വിളിച്ചുവരുത്തി അവരുടെ ആളുകൾക്ക് മുന്നിൽ വെച്ച് അവരുടെ ശിരസ്സ് കൊയ്യുക, അതാണ് എന്റെ ഉപദേശം.” അപ്പോൾ മുസ്അബ് ചോദിച്ചു: “ഇബ്രാഹീം, ഈ യുദ്ധമുഖത്തുവെച്ച് നാം നമ്മുടെ സ്വന്തം കമാൻഡർമാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയാൽ അവരുടെ ആളുകളും ഗോത്രങ്ങളും എന്ത് ചെയ്യും?” ഇബ്രാഹീം പറഞ്ഞു: “ചതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചതുകൊണ്ടാണല്ലോ അവർ ആ കത്തുകൾ താങ്കളെ കാണിക്കാതിരുന്നത്.” എന്നാൽ മുസ്അബ് ആ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചില്ല. ഇറാഖിലെ 60,000 പേരടങ്ങുന്ന സൈന്യം രാവിലെ യുദ്ധമാരംഭിച്ചു, എന്നാൽ വൈകുന്നേരമായപ്പോഴേക്കും സമ്പത്തും അധികാരവും മോഹിച്ച് ഗോത്രത്തലവന്മാർ പിന്മാറിയതോടെ ആ സൈന്യം വെറും 3000 ആയി ചുരുങ്ങി.
അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ മുഹമ്മദ് ബ്നു മർവാനും മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറിന് അഭയം നൽകിക്കൊണ്ട് കത്തയച്ചു. “മുസ്അബ്, താങ്കൾ ഞങ്ങളുടെ പിതൃവ്യപുത്രനാണ്. ഇറാഖുകാർ മറ്റുള്ളവരെ വഞ്ചിച്ചതുപോലെ താങ്കളെയും വഞ്ചിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ 60,000 പേർക്കെതിരെ താങ്കളുടെ കൂടെയുള്ളത് കേവലം 3000 പേർ മാത്രമാണ്. അതിനാൽ മക്കയിലുള്ള താങ്കളുടെ സഹോദരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകാൻ ഞങ്ങൾ താങ്കൾക്ക് അഭയം നൽകുന്നു. ഇനി അതിന് താങ്കൾ തയ്യാറല്ലെങ്കിൽ, താങ്കളുടെ മകൻ ഈസാ ബ്നു മുസ്അബിനെയെങ്കിലും മക്കയിലേക്ക് പറഞ്ഞയക്കുക. സുബൈറിന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് ഒരാളെങ്കിലും അവശേഷിക്കട്ടെ.” ഈ കത്ത് വായിച്ച മുസ്അബ് പറഞ്ഞു: “സുബൈറിന്റെ മക്കൾ യുദ്ധമുഖത്ത് നിന്ന് ഒന്നുകിൽ വിജയിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ രക്തസാക്ഷിയായോ മാത്രമേ മടങ്ങുകയുള്ളൂ എന്ന് നിങ്ങൾക്ക് നന്നായി അറിയാമല്ലോ. യുദ്ധമുഖത്ത് നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞോടുന്നവനല്ല ഞാൻ.” തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ മകൻ ഈസായോട് പറഞ്ഞു: “മകനേ, താങ്കളുടെ പിതൃവ്യന്മാരായ അബ്ദുൽ മലിക്കും മുഹമ്മദും താങ്കൾക്ക് മക്കയിലേക്ക് പോകാൻ അഭയം നൽകിയിരിക്കുന്നു. താങ്കൾ പോയി ഈ വിവരങ്ങൾ താങ്കളുടെ പിതൃവ്യൻ അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിനെ അറിയിക്കുക.” എന്നാൽ ആ മകൻ നൽകിയ മറുപടി ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: “അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, ഞാൻ എന്റെ പിതാവിനെ ഇത്തരം പ്രതിസന്ധിഘട്ടത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചുവെന്ന് ഖുറൈശി സ്ത്രീകൾ പറയാൻ ഞാൻ ഒരിക്കലും അനുവദിക്കില്ല. ഒന്നുകിൽ ഞാൻ താങ്കളോടൊപ്പം വിജയിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കൾക്ക് വേണ്ടി പോരാടി മരിക്കും.” ഇതുകേട്ട മുസ്അബ് പറഞ്ഞു: “എങ്കിൽ മകനേ, മുന്നോട്ട് പോവുക. ഞാൻ താങ്കളെ അല്ലാഹുവിങ്കൽ സമർപ്പിക്കുന്നു.” അങ്ങനെ ആ മകൻ ഒരു സംഘത്തോടൊപ്പം പോരാടുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറും പോരാടി രക്തസാക്ഷിയായി رَحِمَهُ اللَّهُ.
അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ ഇറാഖ് മുഴുവൻ കീഴടക്കി. കൂഫയിലെ കൊട്ടാരത്തിൽ മുസ്അബ് ബ്നു സുബൈറിന്റെ ശിരസ്സ് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു. ചരിത്രം ആവർത്തിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. ഹുസൈൻ, ഉബൈദുല്ലാഹ് ബ്നു സിയാദ്, മുഖ്താർ അസ്സഖഫി എന്നിവരുടെ ശിരസ്സുകൾ വെക്കപ്പെട്ട അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ മുസ്അബിന്റെ ശിരസ്സും വെക്കപ്പെട്ടു. ഈ സംഭവങ്ങൾ കണ്ട ഒരു വ്യക്തി അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാനോട് പറഞ്ഞു: “അബുൽ വലീദ്, ഈ സ്ഥലത്ത് നാല് ശിരസ്സുകൾ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഹുസൈന്റെ ശിരസ്സ്, അദ്ദേഹത്തെ കൊലപ്പെടുത്തിയ ഉബൈദുല്ലാഹിന്റെ ശിരസ്സ്, അയാളെ കൊലപ്പെടുത്തിയ മുഖ്താറിന്റെ ശിരസ്സ്, അയാളെ കൊലപ്പെടുത്തിയ മുസ്അബിന്റെ ശിരസ്സ്.” അഞ്ചാമതായി താങ്കളുടെ ശിരസ്സും വരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് അതിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇതുകേട്ട അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ ഉത്തരവിട്ടു: “ഞാൻ ഇവിടെനിന്നിറങ്ങിയാൽ ഉടനെ ഈ കൊട്ടാരം പൂർണ്ണമായും ഇടിച്ചുനിരത്തുക. ഒരു കല്ലുപോലും ഇവിടെ അവശേഷിക്കരുത്.” അങ്ങനെ ആ കൊട്ടാരം പൂർണ്ണമായും ഇടിച്ചുനിരത്തപ്പെട്ടു.
തുടർന്ന് അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ തന്റെ സൈനിക കമാൻഡർമാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടി ചോദിച്ചു: “മക്കയിൽ അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആരുണ്ട്?” മക്കയിൽ വെച്ച് ഒരു യുദ്ധം ചെയ്യാനും, അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈറിനെപ്പോലെയുള്ള ഒരു വലിയ സ്വഹാബിയോട് ഏറ്റുമുട്ടാനും എല്ലാവർക്കും ഭയമായിരുന്നു. എല്ലാവരും മൗനം പാലിച്ചു. അബ്ദുൽ മലിക് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ ഒരു വ്യക്തി മാത്രം മുന്നോട്ടുവന്ന് പറഞ്ഞു: “അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ, ഞാൻ തയ്യാറാണ്.” ഹജ്ജാജ് ബ്നു യൂസുഫ് അസ്സഖഫി എന്നയാളായിരുന്നു അത്. മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയുടെ അതേ കുടുംബത്തിൽ (സഖീഫ് ഗോത്രത്തിൽ) പെട്ടയാൾ. സ്വഹീഹ് മുസ്ലിമിൽ വന്നിട്ടുള്ള ഒരു ഹദീസ് നാം ഇവിടെ ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. നബി ﷺ പറയുന്നു:
إِنَّ فِي ثَقِيفٍ كَذَّابًا وَمُبِيرًا
‘തീർച്ചയായും സഖീഫ് ഗോത്രത്തിൽ ഒരു കള്ളവാദി (കദ്ദാബ്) യും ഒരു രക്തദാഹി (മുബീർ) യും ജനിക്കാനിരിക്കുന്നു.’⁵
ആ കള്ളവാദി മുഖ്താർ അസ്സഖഫിയാണെന്നും, രക്തദാഹി ഹജ്ജാജ് ബ്നു യൂസുഫാണെന്നും പണ്ഡിതന്മാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മുഖ്താർ ആലുബൈത്തിന്റെ ആളാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ചിലർ അയാളെ പുകഴ്ത്തുമ്പോഴും റസൂൽ ﷺ അയാളെ കള്ളവാദി എന്നാണ് വിളിച്ചത്. ലക്ഷത്തിലധികം മനുഷ്യരെ കൊലപ്പെടുത്തിയ ഹജ്ജാജ് ബ്നു യൂസുഫിനെയാണ് രക്തദാഹി (മുബീർ – നാശം വിതക്കുന്നവൻ) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാൻ ഈ ഹജ്ജാജ് ബ്നു യൂസുഫിനെ മക്കയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ നയിക്കാൻ നിയോഗിച്ചു. ഹജ്ജാജ് വലിയൊരു സൈന്യവുമായി മക്കയിലേക്ക് തിരിക്കുകയും, അബ്ദുൽ മലിക് ശാമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഹിജ്റ 73-ലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു സുബൈർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മക്കയിൽ ഹറമിനുള്ളിലായിരുന്നു. ആ സംഭവങ്ങളുടെ പൂർണ്ണരൂപവും, അബ്ദുൽ മലിക് ബ്നു മർവാന്റെ ശേഷിക്കുന്ന കാലഘട്ടവും വരും അധ്യായങ്ങളിൽ വിശദീകരിക്കുന്നതാണ്. അല്ലാഹു നമുക്കും മുൻകഴിഞ്ഞുപോയവർക്കും പൊറുത്തുനൽകുകയും, നമുക്കേവർക്കും ഉപകാരപ്രദമായ അറിവും സൽക്കർമ്മങ്ങളും നൽകുമാറാകട്ടെ.
- സുനനുത്തിർമിദി – 1977
- ഇമാം ബുഖാരി തന്റെ സ്വഹീഹിൽ ഈ അഥർ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
- സൂറത്തുൽ ബഖറ – 156
- സഹിഹ് ബുഖാരി – 1294, സഹിഹ് മുസ്ലിം – 103
- സഹിഹ് മുസ്ലിം – 2545