മയ്യിത്ത് മറവ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ഖബർസ്ഥാൻ പള്ളിയിൽ വെച്ച് നടത്തുന്ന ഉദ്ബോധനം

ശൈഖ് അബ്ദുല്ല അൽ-ഉബൈലാൻ

അടിസ്ഥാനപരമായി ഉദ്ബോധനം മതവിധിയിലുള്ളതാണ്

ഉദ്ബോധനം നൽകുക, മരണത്തെയും പരലോകത്തെയും കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുക എന്നിവ അടിസ്ഥാനപരമായി മതത്തിൽ നിയമമാക്കപ്പെട്ട (മശ്റൂഅ്) കാര്യങ്ങളാണ്. ജനങ്ങളെ അല്ലാഹുവിനെയും അന്ത്യദിനത്തെയും കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതും സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതും ശരീയത്ത് കൊണ്ടുവന്ന കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണെന്നതിൽ യാതൊരു തർക്കവുമില്ല. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَىٰ تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ

‘നീ ഉൽബോധനം നൽകുക; കാരണം ഉൽബോധനം സത്യവിശ്വാസികൾക്ക് പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നതാണ്.’¹

നബി ﷺ തന്റെ അനുചരന്മാർക്ക് ഉദ്ബോധനം നൽകുകയും, അല്ലാഹുവിനെയും അന്ത്യദിനത്തെയും കുറിച്ച് അവരെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയും, അല്ലാഹുവുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കാൻ അവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് ഉദ്ബോധനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന നിയമസാധുതയെക്കുറിച്ചല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക രൂപത്തെക്കുറിച്ചാണ്. അതായത്:

ഓരോ ജനാസയോടൊപ്പവും (മയ്യിത്തിനോടൊപ്പവും) ഉദ്ബോധനത്തെ ഒരു അവിഭാജ്യ ഘടകമാക്കുകയും, ജനാസയുടെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു രീതിയായി മാറത്തക്ക വിധത്തിൽ അത് പതിവാക്കുകയും ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് മയ്യിത്ത് മറവ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പായി ഖബർസ്ഥാൻ പള്ളിയിൽ വെച്ച് അത് നൽകുക എന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്.

പ്രവൃത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനവും അതിൻ്റെ രൂപവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം

ഇവിടെ ഒരു പ്രവൃത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനവും അതിന് സ്വീകരിച്ച രൂപവും തമ്മിൽ വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു പ്രവൃത്തി അടിസ്ഥാനപരമായി മതവിധിയിലുള്ളതായിരിക്കാം, എന്നാൽ വ്യക്തമായ തെളിവില്ലാതെ അതിനൊരു പ്രത്യേക സമയമോ, സ്ഥലമോ, സന്ദർഭമോ, രൂപമോ നിശ്ചയിക്കുന്നത് അനുവദനീയമല്ല.

ഉദാഹരണത്തിന്, ദിക്റ് അടിസ്ഥാനപരമായി നിയമമാക്കപ്പെട്ടതാണ്. എന്നാൽ ദിക്റിന്റെ കാര്യത്തിൽ ആളുകൾ പതിവാക്കിയ എല്ലാ രൂപങ്ങളും സുന്നത്തായിരിക്കണമെന്നില്ല. ആരാധനാകർമ്മങ്ങളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുക എന്നത് ആ പ്രവൃത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലും വിശേഷണത്തിലും രൂപത്തിലും നബി ﷺ യിൽ നിന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടുവന്നതാണ്; അല്ലാതെ ആ പ്രവൃത്തി പൊതുവായി നിയമമാക്കപ്പെട്ടതാണ് എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രമല്ല.

ഇതുപോലെ തന്നെയാണ് ഉദ്ബോധനവും നിയമമാക്കപ്പെട്ടതാണ്. എന്നാൽ അതിനർത്ഥം ഓരോ മയ്യിത്ത് മറവ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പുമുള്ള ഉദ്ബോധനം ജനാസയുടെ സുന്നത്തുകളിൽ പെട്ട ഒരു സുന്നത്താണ് എന്നല്ല.

പണ്ഡിതന്മാരുടെ വിശദീകരണങ്ങൾ

ഹാഫിദ് ഇബ്നു ഹജർ رَحِمَهُ اللَّهُ ഖുദൈഫ് ബിൻ അൽ-ഹാരിഥ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ അഥർ വിശദീകരിക്കുന്നിടത്ത് പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ഈ അടിസ്ഥാനത്തെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. സുബ്ഹി, അസ്ർ നമസ്കാരങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഉദ്ബോധനങ്ങൾക്കും കഥകൾക്കുമായി (ഖസ്വസ്വ്) അവർ ജനങ്ങളെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്ന കാര്യം അബ്ദുൽ മാലിക് ബിൻ മർവാൻ ഖുദൈഫിനോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടി ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: “തീർച്ചയായും എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അവ രണ്ടും നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ബിദ്അത്തുകളിൽ പെട്ടതാണ്. അവ രണ്ടിലേക്കും ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകുന്നതല്ല.”

ഇത് വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഹാഫിദ് ഇബ്നു ഹജർ رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു: “സുന്നത്തിൽ അടിസ്ഥാനമുള്ള ഒരു കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ഈ സ്വഹാബിയുടെ മറുപടി ഇപ്രകാരമാണെങ്കിൽ, സുന്നത്തിൽ യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളുടെ അവസ്ഥ എന്തായിരിക്കും? സുന്നത്തിന് എതിരായ കാര്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണെങ്കിലോ? ജനങ്ങൾക്ക് മടുപ്പ് തോന്നാതിരിക്കാൻ ഇബ്നു മസ്ഊദ് എല്ലാ വ്യാഴാഴ്ചകളിലും സ്വഹാബികൾക്ക് ഉദ്ബോധനം നൽകാറുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കിതാബുൽ ഇൽമിൽ കഴിഞ്ഞുപോയിട്ടുണ്ട്. ‘ജനങ്ങളോട് എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും സംസാരിക്കുക, അതിന് വിസമ്മതിക്കുകയാണെങ്കിൽ രണ്ട് തവണ സംസാരിക്കുക’ എന്ന് ഇബ്നു അബ്ബാസ് പറഞ്ഞതും, ഉബൈദ് ബിൻ ഉമൈറിനോട് ആയിശ നൽകിയ ഉപദേശവും കിതാബുർ രിഖാഖിൽ കഴിഞ്ഞുപോയിട്ടുണ്ട്. ഖസ്വസ്വ് (കഥകൾ പറയുക) എന്നത് കൊണ്ട് ഇവിടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഓർമ്മപ്പെടുത്തലും ഉദ്ബോധനവുമാണ്. നബി ﷺ യുടെ കാലത്ത് അത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ ജുമുഅ ഖുതുബയെപ്പോലെ അവിടുന്ന് അതൊരു പതിവാക്കിയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ആവശ്യാനുസരണമായിരുന്നു അത് നൽകിയിരുന്നത്.” _{(അവസാനിച്ചു)}

ഹാഫിദ് رَحِمَهُ اللَّهُ ഖസ്വസ്വിന്റെയും ഉദ്ബോധനത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തെ നിഷേധിച്ചിട്ടില്ല. മറിച്ച്, അത് നബി ﷺ യുടെ കാലത്ത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. എന്നാൽ ജുമുഅ ഖുതുബയെപ്പോലെ നബി ﷺ അതൊരു പതിവാക്കിയിരുന്നില്ലെന്നും, ആവശ്യാനുസരണമായിരുന്നു അത് നൽകിയിരുന്നതെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയത്.

നബി ﷺ നിയമമാക്കുകയും ജുമുഅയുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ട ഒരു ഭാഗമായി ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത ഉദ്ബോധനത്തിന് ഉദാഹരണമാണ് ജുമുഅ ഖുതുബ. എന്നാൽ പൊതുവായ ഉദ്ബോധനങ്ങൾക്ക് അത്തരമൊരു പതിവ് അവിടുന്ന് നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.

പതിവാക്കുന്നതിലെ അപകടങ്ങൾ

നമ്മുടെ ഈ വിഷയത്തിലുള്ള പ്രശ്നം എന്താണെന്ന് ഇതിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു: എല്ലാ ജനാസകൾക്കും മുമ്പായി, ഖബർസ്ഥാൻ പള്ളിയിൽ വെച്ച്, ആവർത്തിച്ചുള്ള രൂപത്തിൽ, ജനങ്ങൾ അതൊരു ജനാസയുടെ ചടങ്ങായി കാത്തിരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ ഉദ്ബോധനം നൽകുക എന്നത് കേവലം ആകസ്മികമായി സംഭവിക്കുന്ന ഒരു ഉദ്ബോധനമല്ല. മറിച്ച്, അത് ജനാസയോടൊപ്പം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതും അവിഭാജ്യവുമായ ഒരു രൂപമായി മാറിയിരിക്കുന്നു; ഈ പ്രത്യേക രൂപത്തിന് യാതൊരു തെളിവുമില്ല.

ജനങ്ങൾ ഇത് ശീലമാക്കുകയും അവർക്ക് പരിചിതമായി മാറുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഇതിന്റെ ഗൗരവം വർദ്ധിക്കുന്നു. ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ رَحِمَهُ اللَّهُ തന്റെ ‘ഇഖ്തിദാഉ സ്സ്വിറാത്വുൽ മുസ്തഖീം’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇക്കാര്യം ഉണർത്തിയിട്ടുണ്ട്: പുത്തനാചാരങ്ങൾ ശീലമാക്കുന്നതും പരിചിതമാകുന്നതും മനസ്സുകളിൽ സുന്നത്തുകളെ ദുർബ്ബലപ്പെടുത്തുന്നതിലേക്കും സുന്നത്തുകൾക്ക് പകരം അവ സ്ഥാനം പിടിക്കുന്നതിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം. കാരണം, ജനങ്ങൾ ഒരു കാര്യം കൂടുതലായി പ്രവർത്തിക്കുകയും അതിൽ തുടരുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, കാലക്രമേണ ജനങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിൽ അതിനൊരു സ്ഥാനം ലഭിക്കുകയും അത് മതത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളിൽ പെട്ടതാണെന്ന് അവർ ധരിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം.

ഈ കാര്യം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്; ഓരോ ജനാസയും മറവ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പുള്ള ഉദ്ബോധനവുമായി ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ, കാലക്രമേണ ഈ ഉദ്ബോധനം ജനാസയുടെ സുന്നത്തുകളിൽ പെട്ടതാണെന്ന് സാധാരണക്കാർ വിശ്വസിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ ജനാസയുടെ വിഷയത്തിൽ നബി ﷺ യിൽ നിന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടുവന്ന സുന്നത്തുകളാണ് ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ആദരിക്കാനും ഏറ്റവും അർഹമായിട്ടുള്ളത്.

സമാപനം

അതിനാൽ, ഇവിടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഉദ്ബോധനം അനുവദനീയമാണോ എന്നതിനെക്കുറിച്ചോ, മരണത്തെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ചോ ഉള്ള ചർച്ചയല്ല. മറിച്ച്, എല്ലാ ജനാസയിലും, ഖബർസ്ഥാൻ പള്ളിയിൽ വെച്ച്, മറവ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പായി അത് നിർബന്ധമാക്കുകയും, ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥിരമായ ഒരു രൂപമായി അതിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്.

അതുകൊണ്ട്: ആവശ്യാനുസരണം ആകസ്മികമായി നൽകുന്ന ഉദ്ബോധനം നിയമമാക്കപ്പെട്ടതാണ്. എന്നാൽ, മറവ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് എല്ലാ ജനാസകൾക്കൊപ്പവും അതൊരു സ്ഥിരമായ രൂപമായി സ്വീകരിക്കുകയും, ഈ പ്രത്യേക രൂപത്തിൽ അത് നിയമമാക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ബിദ്അത്താണ് (പുത്തനാചാരം). നബി ﷺ യുടെ വചനം അതാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്:

مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ

‘നമ്മുടെ കൽപ്പനയില്ലാത്ത വല്ല കർമ്മവും ആരെങ്കിലും ചെയ്താൽ അത് തള്ളപ്പെടേണ്ടതാണ്.’²

---

1. സൂറ അദ്ദാരിയാത്ത് – 55
2. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം – 1718