ശ്രേഷ്ഠരായ സ്വഹാബികളോട് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ) ശിയാക്കൾ വെച്ചുപുലർത്തുന്ന വിദ്വേഷത്തിന് ഒരു ആമുഖത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല. അവരുടെ ഭ്രാന്തിന്റെയും പക്ഷപാതിത്വത്തിന്റെയും ഫലമായി, റസൂലുല്ലാഹിയുടെ (ﷺ) ആദരണീയരായ അനുചരന്മാർക്കും ശിഷ്യന്മാർക്കുമെതിരെ അടിസ്ഥാനരഹിതവും ദുർബലവുമായ ആരോപണങ്ങൾ അവർ ഉന്നയിക്കുന്നത് തികച്ചും സർവ്വസാധാരണമാണ്. അബൂബക്ർ, ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا) എന്നിവർക്കെതിരെ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ആരോപണമാണ്, റസൂലുല്ലാഹിയുടെ (ﷺ) ജനാസ കർമ്മങ്ങളിൽ അവർ പങ്കെടുത്തില്ല എന്നത്. ആധികാരികമായ നിവേദനങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ സംഭവങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വസ്തുത ഈ ലേഖനം വിശദീകരിക്കുകയും, ശിയാക്കളുടെ ദുർബലമായ ഊഹങ്ങളെ തുറന്നുകാട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു.
കുളിപ്പിക്കുന്നതിലും കഫൻ ചെയ്യുന്നതിലും ഖബറടക്കുന്നതിലും പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന ആരോപണം
സ്വഹാബികളുടെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ വിമർശകർ മുതിർന്ന സ്വഹാബികൾക്കെതിരെ (പ്രത്യേകിച്ചും സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ, സയ്യിദുനാ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവർക്കെതിരെ) ഉന്നയിക്കുന്ന ഒരു ആരോപണമാണ് അവർ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കുളിപ്പിക്കുന്നതിലും കഫൻ ചെയ്യുന്നതിലും ഖബറടക്കുന്നതിലും പങ്കെടുത്തുവെന്നത്. ഖിലാഫത്തിൻ്റെ കാര്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകിയതിനാലാണ് ഈ മഹത്തായ പുണ്യത്തിൽ നിന്ന് അവർ തടയപ്പെട്ടത്; പകരം അവർ സഖീഫത്തു ബനീ സാഇദയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ കാര്യങ്ങൾ തർക്കിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയുമാണ് ചെയ്തത്. മറിച്ച്, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കുളിപ്പിക്കുകയും കഫൻ ചെയ്യുകയും ഖബറടക്കുകയും ചെയ്തത് സയ്യിദുനാ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരുന്നു. ഇപ്രകാരം നിവേദനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു:
عن عروة ان أبا بكر وعمر لم يشهدا دفن النبي صلى الله عليه وسلم وكانا في الأنصار ودفن قبل ان يرجعا
ഉർവ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറടക്കത്തിന് അബൂബക്കറും ഉമറും സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിരുന്നില്ല. അവർ അൻസാറുകൾക്കൊപ്പമായിരുന്നു (സഖീഫയിൽ), അവർ തിരിച്ചുവരുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ അവിടുത്തെ ഖബറടക്കിയിരുന്നു.
ഈ ആരോപണം കൂടുതൽ പ്രചരിപ്പിക്കാനായി, എതിർപ്പുന്നയിക്കുന്നവർ താഴെ പറയുന്ന കവിത രചിക്കുകയും അത് പാടിനടക്കുകയും ചെയ്തു:
“സ്വഹാബികൾ ഭൗതിക കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ. കഫൻ പുടവ പോലുമില്ലാതെ മുസ്തഫാ ഒറ്റയ്ക്ക് കിടക്കുകയായിരുന്നു.”
മറുപടി
എന്നാൽ, ഈ ആരോപണം ചരിത്ര വസ്തുതകൾക്ക് തികച്ചും വിരുദ്ധമാണ്. സ്വിഹാഹുസ്സിത്തയിൽ (ആറ് ആധികാരിക ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ) നിന്നുള്ളതല്ലാത്ത ഒരു നിവേദനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണിത്; സ്വഹീഹായ (ആധികാരികമായ) കാര്യങ്ങൾ മാത്രം നിവേദനം ചെയ്യാമെന്ന് ഉറപ്പുനൽകാത്ത ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നാണത് വന്നിട്ടുള്ളത്. ഇത്തരം ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ, എല്ലാത്തരം നിവേദനങ്ങളും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുകയും എല്ലാ രൂപത്തിലുള്ള വിഷയങ്ങളും സമാഹരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു (അവയിൽ നിന്ന് തെളിവ് പിടിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അതിലെ വിവരങ്ങൾ ആധികാരികമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം വായനക്കാരനാണ്).
ശാഹ് അബ്ദുൽ അസീസ് رَحِمَهُ اللَّهُ ‘തുഹ്ഫ ഇസ്നാ അശ്അരിയ്യ’യിൽ ഇക്കാര്യം സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്:
“അഹ്ലുസ്സുന്നക്കെതിരെയുള്ള വിമർശനങ്ങളിലും ആരോപണങ്ങളിലും ശിയാക്കൾ ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ; ഒന്നാമതായി, അവ അപൂർവ്വമാണ്, മാത്രവുമല്ല അതിൻ്റെ രചയിതാക്കൾ അതിൽ ആധികാരികമായത് മാത്രം സമാഹരിക്കാമെന്ന് ഏറ്റെടുത്തിട്ടുമില്ല. വാസ്തവത്തിൽ, പിന്നീട് പരിശോധിക്കാമെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ അവർ ആധികാരികവും അല്ലാത്തതുമായ എല്ലാത്തരം നിവേദനങ്ങളും അതിൽ സമാഹരിച്ചു…” (തുഹ്ഫ ഇസ്നാ അശ്അരിയ്യ, പേജ് 41).
മാത്രമല്ല, ശാഹ് അബ്ദുൽ അസീസ് رَحِمَهُ اللَّهُ ‘ഉജാല നാഫിഅ’യിൽ ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്; മുഹദ്ദിസുകളുടെ (ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ) അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ മൂന്നാം ഗണത്തിലാണ് വരുന്നത്; മുകളിൽ ഉദ്ധരിച്ച നിവേദനവും ഇതേ ഗണത്തിൽ പെട്ട ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. എല്ലാത്തരം നിവേദനങ്ങളും ഇതിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അത് സമാഹരിക്കുന്നതിൽ ആധികാരികതയുടെ യാതൊരു മാനദണ്ഡങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുമില്ല.
കൂടാതെ, ‘വിമർശകർ’ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ നിവേദനം ‘മുസ്വന്നഫ് ഇബ്നു അബീ ശൈബ’യിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിട്ടുള്ളതെന്നും, അത് മുൻഖത്വിഅ് (മുറിഞ്ഞ പരമ്പരയുള്ളത്) ആയ ഇസ്നാദ് ഉള്ളതാണെന്നും അതിൻ്റെ മത്ൻ (വാചകം) ശാദ്ദ് (അസാധാരണമായത്/വിരുദ്ധമായത്) ആണെന്നും വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഈ നിവേദനം എങ്ങനെയാണ് മുൻഖത്വിഅ് ആയതെന്ന് നാം ആദ്യം ചർച്ച ചെയ്യാം, അതിനുശേഷം ഈ നിവേദനത്തിൻ്റെ അസാധാരണ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം നൽകാം, ഈ നിവേദനം ചരിത്രവസ്തുതകൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും ഇത് സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലെന്നും അത് തെളിയിക്കും.
പരമ്പര മുറിയാൻ (മുൻഖത്വിഅ് ആകാൻ) കാരണം
ഈ നിവേദനം ഉദ്ധരിക്കുന്നത് താബിഇയായ ഉർവത്ത് ഇബ്നു സുബൈറാണ്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗ സമയത്ത് ഉർവത്ത് ഇബ്നു സുബൈർ ജനിച്ചിട്ടുപോലുമില്ലായിരുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ, ജീവചരിത്രകാരന്മാർ എഴുതിയിട്ടുള്ളത് ഉർവത്ത് ഇബ്നു സുബൈർ ജനിച്ചത് സയ്യിദുനാ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ സയ്യിദുനാ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ തുടക്കത്തിലോ ആണെന്നാണ്. പരിശോധിക്കുക:
- തദ്കിറത്തുൽ ഹുഫാസ്, വാള്യം 1 പേജ് 62.
- അത്തഹ്ദീബുത്തഹ്ദീബ്, വാള്യം 7 പേജ് 183, 184.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഈ സംഭവം നടക്കുമ്പോൾ നിവേദകൻ അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നില്ല എന്നത് ഉറപ്പാണ്. മറ്റാരോ ആണ് പിന്നീട് ഉർവയോട് ഇത് പറഞ്ഞതെന്നും നമുക്കറിയാം. അതിനാൽ ഈ നിവേദനം മുൻഖത്വിഅ് ആണെന്ന് വ്യക്തമാണ്.
ശാദ്ദ് ആകാനുള്ള കാരണം
ഈ നിവേദനം ശാദ്ദ് ആകാനുള്ള കാരണം ഇതാണ്; ഈ നിവേദനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് മുറിയാത്ത പരമ്പരകളോടെ വന്നിട്ടുള്ള സുപരിചിതമായ മറ്റ് നിവേദനങ്ങളുണ്ട്, അവ സ്വഹീഹും ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരാൽ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. ഈ സുപരിചിതമായ നിവേദനങ്ങളിൽ സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വും സയ്യിദുനാ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗ സമയത്ത് അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്.
തുടർന്ന്, ഈ വിഷയം വ്യക്തമാക്കുന്ന ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചില സുപരിചിതമായ നിവേദനങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു.
മറ്റ് നിവേദനങ്ങൾ
ഇമാം അത്തിർമിദി رَحِمَهُ اللَّهُ സാലിം ഇബ്നു ഉബൈദ് അൽ-അശ്ജഇയിൽ നിന്നുള്ള താഴെ പറയുന്ന നിവേദനം ഉദ്ധരിക്കുന്നു, ആദ്യം ഇപ്രകാരം പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട്:
عن سالم بن عبيد (الاشجعي) وكانت له صحبة
സാലിം ഇബ്നു ഉബൈദ് അൽ-അശ്ജഇയിൽ നിന്ന്, അദ്ദേഹം ഒരു സ്വഹാബിയായിരുന്നു.
فقال (الصديق) لي إنطلق فانطلقت معه فجاء هو والناس قد دخلوا على رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال (الصديق) يا أيها الناس أفرجوا لي فافرجوا له فجاء حتى أكب عليه ومسه فقال إنك ميت وإنهم ميتون ثم قالوا يا صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم أقبض رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ قال نعم فعلموا أن قد صدق قالوا يا صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم أنصلي على رسول الله صلى الله عليه وسلم ؟ قال نعم وقالوا وكيف ؟ قال يدخل قوم فيكبرون ويدعون ويصلون ثم يخرجون ثم يدخل قوم فيكبرون ويصلون ثم يخرخون حتى يدخل الناس قالوا يا صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم أيدفن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال نعم قالوا أين ؟ قال في المكان الذي قبض الله فيه روحه فان الله لم يقبض روحه إلا في مكان طيب فعلموا أنه صدق ثم أمرهم أن يغسله بنوابيه
പ്രസിദ്ധ ഹദീസ് പണ്ഡിതനായ നൂറുദ്ദീൻ അൽ-ഹൈഥമി ഈ സംഭവം ഇബ്നു മാജയിൽ നിന്നും ത്വബറാനിയിൽ നിന്നും താഴെ പറയുന്ന വാക്കുകളിൽ ഉദ്ധരിക്കുന്നു:
وعن سالم عن عبيد وكان من أصحاب الصفة …. فقال (الصديق رضي الله عنه) أوسعوا فأوسعوا له فأكب عليه ومسه قال الصديق رضي الله عنه إنك ميت وإنهم میتون قالوا يا صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم مات رسول الله صلى الله عليه وسلم ؟ قال نعم فعلموا أنه كما قال قالوا يا صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم أنصلي على رسول الله صلى الله عليه وسلم قال يدخل قوم فيكبرون ويدعون ويصلون ثم ينصرفون ويجى آخرون حتى يفرغوا قالوا يا صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم أيدفن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال نعم قالوا وأين يدفن قال حيث قبض فإن الله تبارك وتعالى لم يقبضه إلا في بقعة طيبة فعلموا أنه كما قال ثم قام فقال عندكم صاحبكم فامرهم يغسلونه … الخ
ഈ രണ്ട് നിവേദനങ്ങളുടെയും പരിഭാഷ ഇതാണ്:
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും സംഭവങ്ങളും വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട്, അഹ്ലുസ്സുഫ്ഫയിൽ പെട്ട സ്വഹാബിയായിരുന്ന സാലിം ഇബ്നു ഉബൈദ് (ഈ രണ്ട് നിവേദനങ്ങളുടെയും നിവേദകൻ) പറഞ്ഞു: “റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അബൂബക്കറിനെ അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം എന്നോട് പറഞ്ഞു: ‘എൻ്റെ കൂടെ വരിക.’ അങ്ങനെ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോയി. ജനങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ അടുത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരിക്കെ അദ്ദേഹം അവിടെയെത്തി. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘ഓ ജനങ്ങളേ! എനിക്ക് വഴിമാറിത്തരിക.’ അവർ അദ്ദേഹത്തിന് വഴിമാറിക്കൊടുത്തു. അദ്ദേഹം റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ അടുത്തേക്ക് വരികയും അവിടുത്തെ നെറ്റിയിൽ ചുംബിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഈ ഖുർആൻ വചനം പാരായണം ചെയ്തു: ‘തീർച്ചയായും താങ്കളും മരിക്കുന്നവനാണ്, അവരും മരിക്കുന്നവരാണ്.’
അവിടെ സന്നിഹിതരായവർ ചോദിച്ചു: ‘ഓ അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂലിൻ്റെ കൂട്ടുകാരാ, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ വഫാത്തായോ?’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അതെ, അവിടുന്ന് വഫാത്തായിരിക്കുന്നു.’ അദ്ദേഹം സത്യമാണ് പറഞ്ഞതെന്ന് അവർക്ക് ബോധ്യമായി (കാരണം ഇതിനുമുമ്പ് അവർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായിരുന്നു).
ജനങ്ങൾ ചോദിച്ചു: ‘ഓ അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂലിൻ്റെ കൂട്ടുകാരാ, ഞങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മേൽ ജനാസ നമസ്കരിക്കണമോ?’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അതെ!’ അവർ ചോദിച്ചു: ‘എങ്ങനെയാണ് ജനാസ നമസ്കരിക്കേണ്ടത്?’ അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു: ‘ഒരു സംഘം ആളുകൾ വരും; അവർ തക്ബീർ ചൊല്ലുകയും, പ്രാർത്ഥിക്കുകയും, ദുറൂദ് ചൊല്ലുകയും ചെയ്ത ശേഷം പുറത്തുപോകും. പിന്നീട് മറ്റൊരു സംഘം പ്രവേശിക്കും; അവർ തക്ബീർ ചൊല്ലുകയും, പ്രാർത്ഥിക്കുകയും, ദുറൂദ് ചൊല്ലുകയും ചെയ്ത ശേഷം പുറത്തുപോകും. ഈ രീതിയിൽ എല്ലാവരും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മേൽ ജനാസ നമസ്കരിക്കുന്നതാണ്.’
അവിടെ സന്നിഹിതരായവർ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: ‘ഓ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ കൂട്ടുകാരാ, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ ഖബറടക്കുമോ?’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അതെ!’ അവർ ചോദിച്ചു: ‘എവിടെയാണ് അവിടുത്തെ ഖബറടക്കുക?’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അല്ലാഹു തൻ്റെ നബിയുടെ ജീവനെടുക്കുന്ന അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ, കാരണം ഏറ്റവും പരിശുദ്ധമായ സ്ഥലത്തല്ലാതെ അല്ലാഹു അവരുടെ ജീവനെടുക്കുകയില്ല.’
അദ്ദേഹം സത്യമാണ് പറയുന്നതെന്ന് അവർക്ക് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കുളിപ്പിക്കാൻ അവിടുത്തെ പിതൃകുടുംബത്തോട് അദ്ദേഹം കൽപ്പിച്ചു (സയ്യിദുനാ അലി അവരിലൊരാളായിരുന്നു).” (ശമാഇലുത്തിർമിദി, പേജ് 600; അസ്സുനനുൽ കുബ്റാ (ബൈഹഖി), വാള്യം 3 പേജ് 395, വാള്യം 4 പേജ് 30, വാള്യം 8 പേജ് 145; മജ്മഉസ്സവാഇദ്, വാള്യം 5 പേജ് 182, ഇബ്നു മാജയിൽ നിന്നും ത്വബറാനിയിൽ നിന്നും).
സയ്യിദ ആഇശയുടെ നിവേദനം
മുകളിൽ നൽകിയ നിവേദനം സാലിം ഇബ്നു ഉബൈദിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ, സയ്യിദ ആഇശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا യിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരു നിവേദനവുമുണ്ട്:
عن عائشة قالت لما قبض رسول الله صلى الله عليه وسلم إختلفوا في دفنه فقال أبو بكر سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم قال ما قبض الله نبيا إلا في الموضع الذي يحب أن يدفن فيه إدفنوه في موضع فراشه
ആഇശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا യിൽ നിന്ന് നിവേദനം: റസൂലുല്ലാഹി ﷺ വഫാത്തായപ്പോൾ, അവിടുത്തെ എവിടെ ഖബറടക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ അവർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായി. അപ്പോൾ അബൂബക്കർ പറഞ്ഞു: “റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ‘ഏതൊരു നബിയും എവിടെ വെച്ചാണോ മരിക്കുന്നത്, അവിടെ ഖബറടക്കപ്പെടാനാണ് അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ അവിടുത്തെ കിടക്കയുടെ സ്ഥാനത്ത് തന്നെ നിങ്ങളവിടുത്തെ ഖബറടക്കുക’.” [സുനനുത്തിർമിദി, വാള്യം 1 പേജ് 121]
അങ്ങനെ, ആ സ്ഥാനത്ത് തന്നെ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഖബറടക്കപ്പെട്ടു.
സയ്യിദുനാ ഇബ്നു അബ്ബാസ് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസ്
സാലിം ഇബ്നു ഉബൈദിൻ്റെയും സയ്യിദ ആഇശയുടെയും നിവേദനങ്ങൾ നാം കണ്ടുകഴിഞ്ഞു. ഇതിനുശേഷം സയ്യിദുനാ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അബ്ബാസിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا നിവേദനം ഇബ്നു മാജയിൽ നിന്ന് താഴെ നൽകുന്നു:
عن ابن عباس قال لما أرادوا أن يحفروا رسول الله صلى الله عليه وسلم بعثوا إلى أبي عبيدة بن الجراح …. لقد اختلف المسلمون في المكان الذي يحفر له فقال قائلون يدفن في مسجده قال قائلون يدفن مع أصحابه فقال أبو بكر إني سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم ما قبض نبي إلا دفن حيث يقبض … الخ
ഇബ്നു അബ്ബാസിൽ നിന്ന് നിവേദനം: റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ക്ക് വേണ്ടി ഖബർ കുഴിക്കാൻ അവർ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ അവർ അബൂ ഉബൈദ ഇബ്നുൽ ജർറാഹിൻ്റെ അടുത്തേക്ക് ആളയച്ചു… അവിടുത്തെ ഖബറടക്കേണ്ട സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായി. ചിലർ പറഞ്ഞു അവിടുത്തെ പള്ളിയിൽ തന്നെ ഖബറടക്കണം എന്ന്. മറ്റുചിലർ പറഞ്ഞു സ്വഹാബികൾക്കൊപ്പം ഖബറടക്കണം എന്ന്. അപ്പോൾ അബൂബക്കർ പറഞ്ഞു: “റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ‘ഒരു നബിയും മരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തല്ലാതെ ഖബറടക്കപ്പെടുകയില്ല’…” [സുനൻ ഇബ്നു മാജ, പേജ് 118]
ജനാസ നമസ്കാരം
മുകളിൽ നൽകിയ നിവേദനങ്ങൾക്കുപുറമെ, ജനാസ നമസ്കാരത്തിൻ്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ച് സയ്യിദുനാ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അബ്ബാസിൽ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا നിന്നുള്ള നിവേദനം അബൂ യഅ്ലാ അൽ-മൂസിലി താഴെ പറയുന്ന വാക്കുകളിൽ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്:
ثم أدخل الناس على رسول الله صلى الله عليه وسلم يصلون عليه أرسالا ادخل الرجال حتى إذا فرغ منهم أدخل النساء حتى إذا فرغ من النساء أدخل الصبيان ولم يؤم الناس على رسول الله صلى الله عليه وسلم أحد فدفن رسول الله صلى الله عليه وسلم من أوسط الليل ليلة الأربعاء
തുടർന്ന് ജനങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ അടുത്തേക്ക് കൂട്ടംകൂട്ടമായി വരികയും ജനാസ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. ആദ്യം പുരുഷന്മാർ പ്രവേശിക്കുകയും ജനാസ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്ത്രീകൾ പ്രവേശിക്കുകയും ജനാസ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കുട്ടികൾ പ്രവേശിക്കുകയും ജനാസ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മേൽ നടത്തിയ ജനാസ നമസ്കാരത്തിന് ആരും നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്നില്ല. ബുധനാഴ്ച പാതിരാത്രിയിലാണ് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ ഖബറടക്കിയത്. [മുസ്നദ് അബീ യഅ്ലാ അൽ-മൂസിലി, വാള്യം 1 പേജ് 45, 46]
പിൻബലം നൽകുന്ന മറ്റ് നിവേദനങ്ങൾ
ഇമാം മാലിക്
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ (മുഹദ്ദിസുകൾ) നിവേദനങ്ങൾ നാം മുൻ പേജുകളിൽ പരാമർശിച്ചു. ഇമാം മാലികിൻ്റെ رَحِمَهُ اللَّهُ പിൻബലം നൽകുന്ന ഒരു നിവേദനം കൂടി ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്നത് ഉചിതമാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതുന്നു, അതിൽ നിരവധി കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മാത്രമല്ല, ഈ സന്ദർഭത്തിൽ സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നുവെന്നും അതിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി തെളിയുന്നുണ്ട്. ഇമാം മാലിക് رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു:
إن رسول الله صلى الله عليه وسلم توفي يوم الإثنين ودفن يوم الثلثاء وصلى عليه أفذاذا لا يؤمهم أحد فقال ناس يدفن عند المنبر وقال آخرون يدفن بالبقيع فجاء أبو بكر الصديق فقال سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول ما دفن نبي قط إلا في مكانه الذي توفي فيه فحفر له فيه فلما كان عند غسله أرادوا نزع قميصه سمعوا صوتا يقول لا تنزعوا القميص فلم ينزع القميص وغسل وهو عليه صلى الله عليه وسلم
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ തിങ്കളാഴ്ച വഫാത്താവുകയും ചൊവ്വാഴ്ച ഖബറടക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ജനങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കൊറ്റയ്ക്കാണ് ജനാസ നമസ്കരിച്ചത്, ആരും അതിന് നേതൃത്വം നൽകിയില്ല. അവിടുത്തെ മിമ്പറിനടുത്ത് ഖബറടക്കണമെന്ന് ചിലർ പറഞ്ഞു. ബഖീഇൽ ഖബറടക്കണമെന്ന് മറ്റുചിലരും പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അബൂബക്കർ അസ്സ്വിദ്ദീഖ് വന്ന് പറഞ്ഞു: “റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ‘ഒരു നബിയും താൻ മരിച്ച സ്ഥലത്തല്ലാതെ ഖബറടക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല’.” അങ്ങനെ അവിടുത്തേക്ക് വേണ്ടി അവിടെത്തന്നെ ഖബർ കുഴിച്ചു. അവിടുത്തെ കുളിപ്പിക്കുന്ന സമയത്ത്, അവിടുത്തെ മേൽകുപ്പായം ഊരിമാറ്റാൻ അവർ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, “മേൽകുപ്പായം ഊരരുത്” എന്ന് പറയുന്ന ഒരു ശബ്ദം അവർ കേട്ടു. അങ്ങനെ മേൽകുപ്പായം ഊരാതെ, അത് ധരിച്ച നിലയിൽ തന്നെയാണ് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ അവർ കുളിപ്പിച്ചത്. [മുവത്തഅ് ഇമാം മാലിക്, പേജ് 212]
ചരിത്രകാരന്മാരും ജീവചരിത്രകാരന്മാരും
ഈ വിഷയത്തിൽ മുഹദ്ദിസുകളുടെ നിവേദനങ്ങളും അവരുടെ വിശദീകരണങ്ങളും വായനക്കാർ ഇതിനകം പഠിച്ചുകഴിഞ്ഞു. വായനക്കാർക്ക് ഈ കാര്യത്തിൽ കൂടുതൽ ഉറപ്പ് ലഭിക്കുന്നതിനായി സീറ പണ്ഡിതന്മാരുടെയും ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും ജീവചരിത്രകാരന്മാരുടെയും നിവേദനങ്ങൾ ഇനി പ്രതിപാദിക്കുന്നതാണ്. മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച കാര്യങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നതിനുള്ള പിൻബലമെന്ന നിലയിലാണ് താഴെ പറയുന്ന റഫറൻസുകൾ നൽകിയിട്ടുള്ളതെന്ന് പ്രത്യേകം ഓർക്കുക.
ഇബ്നു ഹിശാം, ഇബ്നു ജരീർ അത്തബരി
അബൂ മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ മാലിക് ഇബ്നു ഹിശാം അൽ-മആഫിരി (മരണം ഹിജ്റ 213-218) തൻ്റെ പ്രസിദ്ധമായ ‘സീറത്ത് ഇബ്നു ഹിശാം’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം എഴുതുന്നു:
وقد كان المسلمون إختلفوا في دفنه وقال قائل ندفنه في مسجده عند المنبر وقال قائل ندفنه مع أصحابه بالبقيع وقال أبو بكر إني سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول ما قبض نبي إلا دفن حيث يقبض فرفع فراش رسول الله صلى الله عليه وسلم الذي توفي عليه فحفر له تحته ثم دخل الناس على رسول الله صلى الله عليه وسلم يصلون عليه أرسالا دخل الرجال حتى إذا فرغوا دخل النساء حتى إذا فرغ النساء أدخل الصبيان ولم يؤم الناس على رسول الله صلى الله عليه وسلم أحد
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറടക്കത്തിൻ്റെ കാര്യത്തിൽ മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായി. അവിടുത്തെ പള്ളിയിൽ മിമ്പറിനടുത്ത് ഖബറടക്കണമെന്ന് ചിലർ പറഞ്ഞു. സ്വഹാബികൾക്കൊപ്പം ജന്നത്തുൽ ബഖീഇൽ ഖബറടക്കണമെന്ന് മറ്റുചിലർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അബൂബക്കർ പറഞ്ഞു: “റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ‘ഒരു നബിയും മരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തല്ലാതെ ഖബറടക്കപ്പെടുകയില്ല’.” അങ്ങനെ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ വഫാത്തായ അവിടുത്തെ കിടക്ക എടുത്തുമാറ്റുകയും അതിനടിയിൽ ഖബർ കുഴിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ജനങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ അടുത്തേക്ക് കൂട്ടംകൂട്ടമായി പ്രവേശിച്ച് ജനാസ നമസ്കരിച്ചു. ആദ്യം പുരുഷന്മാർ പ്രവേശിച്ചു, അവർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്ത്രീകൾ പ്രവേശിച്ചു, അവർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കുട്ടികൾ പ്രവേശിച്ചു. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മേൽ നടത്തിയ ജനാസ നമസ്കാരത്തിന് ആരും നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്നില്ല. [സീറത്ത് ഇബ്നു ഹിശാം, വാള്യം 2 പേജ് 663; താരീഖ് ഇബ്നു ജരീർ അത്തബരി, വാള്യം 3 പേജ് 205]
ഇബ്നു സഅ്ദ്, അൽ-ബലാദുരി, തുടങ്ങിയവർ
ഇക്കാര്യത്തിലുള്ള ഇബ്നു സഅ്ദ്, അൽ-ബലാദുരി, തുടങ്ങിയവരുടെ നിവേദനങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:
لما كفن رسول الله صلى الله عليه وسلم ووضع على سريره دخل أبو بكر وعمر فقالا السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته ومعهما نفر من المهاجرين قدر ما يسع البيت فسلموا كما سلم أبو بكر وعمر وصفوا صفوفا لا يؤمهم عليه أحد فقال أبو بكر وعمر وهما في الصف الأول حيال رسول الله صلى الله عليه وسلم اللهم إنا نشهد أن قد بلغ ما أنزل عليه ونصح لأمته وجاهد في سبيل الله حتى أعز الله دينه فيقول الناس آمين آمين ثم يخرجون ويدخل آخرون حتى صلوا عليه الرجال ثم النساء ثم الصبيان فلما فرغوا من الصلاة تكلموا في موضع قبره …. الخ
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കഫൻ ചെയ്ത് അവിടുത്തെ കട്ടിലിൽ കിടത്തിയപ്പോൾ അബൂബക്കറും ഉമറും മുറിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു, എന്നിട്ടവർ പറഞ്ഞു: “അല്ലയോ നബിയേ, അവിടുത്തെ മേൽ അല്ലാഹുവിൻ്റെ ശാന്തിയും കാരുണ്യവും അനുഗ്രഹങ്ങളുമുണ്ടാകട്ടെ.” ആ മുറിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്നത്ര മുഹാജിറുകളുടെ ഒരു സംഘവും അവരോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. അബൂബക്കറും ഉമറും സലാം പറഞ്ഞതുപോലെ അവരും സലാം പറഞ്ഞു. അവർ സ്വഫ്ഫുകളായി (വരികളായി) നിന്നു, ആരും അവർക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്നില്ല. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ക്ക് നേരെ ഒന്നാമത്തെ വരിയിലായിരുന്ന അബൂബക്കറും ഉമറും ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “ഓ അല്ലാഹുവേ, അവിടുത്തേക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതെല്ലാം അവിടുന്ന് എത്തിച്ചുതന്നുവെന്നും, തൻ്റെ ഉമ്മത്തിൻ്റെ നന്മ ആഗ്രഹിച്ചുവെന്നും, അല്ലാഹു അവൻ്റെ മതത്തിന് പ്രതാപം നൽകുന്നതുവരെ അവൻ്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ ജിഹാദ് ചെയ്തുവെന്നും ഞങ്ങൾ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.”
അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ “ആമീൻ, ആമീൻ” എന്ന് പറഞ്ഞു. പിന്നീട് അവർ പുറത്തുപോവുകയും മറ്റുള്ളവർ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. ആദ്യം പുരുഷന്മാർ ജനാസ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നീട് സ്ത്രീകൾ, അതിനുശേഷം കുട്ടികൾ. നമസ്കാരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവിടുത്തെ ഖബറിൻ്റെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ച് അവർ സംസാരിച്ചു… (ത്വബഖാത്ത് ഇബ്നു സഅ്ദ്, വാള്യം 2 പേജ് 69; കിതാബു അൻസാബുൽ അശ്റാഫ്, വാള്യം 1 പേജ് 574; അൽ-ബിദായ വന്നിഹായ, വാള്യം 5 പേജ് 265; സീറത്തുൽ ഹലബിയ്യ, വാള്യം 3 പേജ് 394).
മറ്റ് സീറ പണ്ഡിതന്മാരും ചരിത്രകാരന്മാരും ഇതേ രീതിയിലാണ് ജനാസ നമസ്കാരം നടന്നതെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവരുടെയെല്ലാം ഉദ്ധരണികൾ നൽകുന്നത് ഈ പുസ്തകം അനാവശ്യമായി നീണ്ടുപോകാൻ കാരണമാകുമെന്നതിനാൽ റഫറൻസുകൾ മാത്രമാണ് ഇവിടെ നൽകിയിട്ടുള്ളത്.
നിവേദനങ്ങളുടെ സംഗ്രഹം
ചുരുക്കത്തിൽ, ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സുപരിചിതവും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതുമായ നിവേദനങ്ങളിലൂടെയും, സീറ പണ്ഡിതന്മാരുടെയും ജീവചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പിന്തുണയുള്ള നിവേദനങ്ങളിലൂടെയും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗ സമയത്ത് സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. ഈ വേളയിൽ, ശരീഅത്തിലെ നിരവധി വിധികൾ സംബന്ധിച്ച് അദ്ദേഹം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്:
- റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗം അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു.
- റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കുളിപ്പിക്കാൻ ഏറ്റവും അർഹതയുള്ളത് അവിടുത്തെ അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്കാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
- ജനാസ നമസ്കാരത്തിൻ്റെ രൂപവും രീതിയും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.
- ഹദീസിൻ്റെ വെളിച്ചത്തിൽ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറിടം അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചു.
മുകളിൽ പറഞ്ഞ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും, സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നൽകിയ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ അതേപടി നടപ്പിലാക്കുകയാണുണ്ടായത്.
കൂടുതൽ തെളിവുകൾ
ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ തെളിവുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് പ്രയോജനകരമാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതുന്നു. എങ്കിലും ചർച്ച നീണ്ടുപോകാതിരിക്കാൻ, ‘മുസ്വന്നഫ് ഇബ്നു അബീ ശൈബ’യിൽ നിന്നുള്ള പിൻബലം നൽകുന്ന ഒരു നിവേദനം മാത്രം ഇവിടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഇബ്നു അബീ ശൈബ رَحِمَهُ اللَّهُ തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ ഇത് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു:
إنهم شكوا في قبر النبي صلى الله عليه وسلم أين يدفنونه فقال أبو بكر سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقول النبي لا يحول عن مكانه يدفن حيث يموت فحفروا له موضع فراشه
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറിൻ്റെ കാര്യത്തിൽ അവർക്ക് സംശയമുണ്ടായി, “അവിടുത്തെ എവിടെ ഖബറടക്കും?” അപ്പോൾ അബൂബക്കർ പറഞ്ഞു: “റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ‘ഒരു നബിയും അവൻ്റെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് മാറ്റപ്പെടുകയില്ല, താൻ മരിക്കുന്ന സ്ഥലത്താണ് അവൻ ഖബറടക്കപ്പെടുക’.” അങ്ങനെ അവിടുത്തെ കിടക്കയുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനത്ത് അവർ ഖബർ കുഴിച്ചു. [മുസ്വന്നഫ് ഇബ്നു അബീ ശൈബ, വാള്യം 4 പേജ് 553]
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം
വിമർശകർ തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് അവതരിപ്പിച്ച ആക്ഷേപാർഹമായ നിവേദനവും ഇതേ ഗ്രന്ഥകർത്താവ് (ഇബ്നു അബീ ശൈബ رَحِمَهُ اللَّهُ) അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഇതേ ഗ്രന്ഥത്തിൽ തന്നെ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്. ഞങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ച ഇബ്നു അബീ ശൈബയുടെ ഈ നിവേദനവും ഇതേ ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.
എന്നാൽ, ഈ രണ്ട് നിവേദനങ്ങളിലെയും വിഷയങ്ങൾ പരസ്പരവിരുദ്ധമാണ്. കാരണം ഈ നിവേദനം (മുകളിൽ ഉദ്ധരിച്ചത്) വ്യക്തമാക്കുന്നത് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗ വേളയിൽ സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹം നൽകിയ വിശദീകരണത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഖബറടക്കേണ്ട സ്ഥലം നിശ്ചയിക്കപ്പെടുകയും അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നുമാണ്.
അതിനാൽ, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കുളിപ്പിക്കുന്നതിലും കഫൻ ചെയ്യുന്നതിലും ജനാസ നമസ്കാരത്തിലും സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പങ്കെടുത്തില്ല എന്ന ആരോപണം തികച്ചും കെട്ടിച്ചമച്ചതാണെന്നും അതിന് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ലെന്നും വ്യക്തമാണ്. വിമർശകൻ അവതരിപ്പിച്ച നിവേദനത്തിന് സുപരിചിതവും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതുമായ നിവേദനങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ല, അതിനാൽ അത് ശാദ്ദ് (വിശ്വസ്തരായവർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിന് വിരുദ്ധമായത്) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടും. (കൂടുതൽ ആധികാരികമായ നിവേദനങ്ങളോട് വിരുദ്ധമായി വരുന്ന നിവേദനത്തിനാണ് ശാദ്ദ് എന്ന് പറയുന്നത്).
ഒരു സുപ്രധാന തത്വം
ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ, ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ പ്രയോഗിക്കേണ്ട ഒരു തത്വമുണ്ട്:
الثقة إذا شذ لا يقبل ما شذ فيه
വിശ്വസ്തനായ ഒരു നിവേദകൻ വിരുദ്ധമായ എന്തെങ്കിലും പ്രസ്താവിച്ചാൽ, അവൻ പറഞ്ഞ ആ വിരുദ്ധമായ കാര്യം അവനിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല.
വിശ്വസ്തനായ ഒരു നിവേദകൻ സുപരിചിതമായ നിവേദനങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി അപൂർവ്വമായൊരു നിവേദനം കൊണ്ടുവന്നാൽ അത് സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല. അതിനാൽ, ഈ തത്വത്തിൻ്റെ വെളിച്ചത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, ആ ശാദ്ദായ നിവേദനം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല; കാരണം അത് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവിധമുള്ള മറ്റ് വിശ്വസ്തവും സുപരിചിതവുമായ നിവേദനങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണ്.
മറ്റൊരു തത്വം
മറ്റൊരു തത്വവും ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന സാലിം ഇബ്നു ഉബൈദ് അൽ-അശ്ജഇ, ഉമ്മുൽ മുഅ്മിനീൻ സയ്യിദ ആഇശ, സയ്യിദുനാ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അബ്ബാസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ തുടങ്ങിയ സ്വഹാബികളുടെ നിവേദനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, മറ്റ് സ്വഹാബികളെപ്പോലെത്തന്നെ സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറും സയ്യിദുനാ ഉമറും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യെ കുളിപ്പിക്കുന്നതിലും കഫൻ ചെയ്യുന്നതിലും ഖബറടക്കുന്നതിലും സന്നിഹിതരായിരുന്നുവെന്നാണ്. വാസ്തവത്തിൽ, നാം നേരത്തെ വായിച്ചതുപോലെ സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ് ഈ കാര്യങ്ങളെല്ലാം നടന്നത്. എന്നാൽ വിമർശനമുന്നയിക്കുന്ന നിവേദനം ഒരു താബിഇയിൽ നിന്നാണ് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. അപ്പോൾ അത് ഉർവയുടെ പ്രസ്താവന മാത്രമാണ് (സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറും സയ്യിദുനാ ഉമറും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറടക്കത്തിൽ പങ്കെടുത്തില്ല എന്നത്).
അതുകൊണ്ടുതന്നെ, സംഭവത്തിൽ പങ്കെടുത്തവരുടെ പ്രസ്താവനകളും താബിഇയുടെ പ്രസ്താവനയും തമ്മിൽ ഇവിടെ വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട്.
ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ പ്രയോഗിക്കേണ്ട തത്വത്തെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു:
وقول الصحابي رضي الله عنه مقدم على قول التابعي
താബിഇയുടെ പ്രസ്താവനയെക്കാൾ മുൻഗണന നൽകേണ്ടത് സ്വഹാബിയുടെ പ്രസ്താവനയ്ക്കാണ്. (അൽ-ബിദായ വന്നിഹായ, വാള്യം 5 പേജ് 236).
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവത്തിൽ പങ്കെടുത്ത സ്വഹാബികൾക്ക് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ ദൃക്സാക്ഷികളുടെ സ്ഥാനമാണുള്ളതെന്നതാണ് ഇതിൻ്റെ ചുരുക്കം. അതേസമയം ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരു താബിഇക്ക് അവിടെയില്ലാത്ത ഒരാളുടെ സ്ഥാനമാണുള്ളത്, കൂടാതെ ആ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് താൻ കേട്ട കാര്യങ്ങൾ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം നിവേദനം ചെയ്യുന്നത്.
അതിനാൽ ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ തത്വമനുസരിച്ച് അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്ന സ്വഹാബികൾ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ നൽകിയ വിശദീകരണം സ്വീകരിക്കുകയും അതിന് മുൻഗണന നൽകുകയും വേണം. അതോടൊപ്പം താബിഇയുടെ പ്രസ്താവന ഒഴിവാക്കുകയും അത് സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യണം.
കൂടാതെ, ഈ ഘട്ടത്തിൽ നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ പതിയേണ്ട മറ്റൊരു കാര്യമുണ്ട്; നമ്മുടെ അറിവനുസരിച്ച് ഉർവയുടെ ഈ പ്രസ്താവനക്ക് പിൻബലം നൽകുന്ന മറ്റൊരു നിവേദനവും ലഭ്യമല്ല. പിൻബലം നൽകുന്ന മറ്റൊരു നിവേദനവും ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ ഇത്തരമൊരു നിവേദനം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലെന്ന് വിലയിരുത്താൻ ഇതുതന്നെ മതിയായതാണ്.
ചർച്ചയുടെ സംഗ്രഹം
പ്രശസ്ത പണ്ഡിതനായ അബൂ അൽ-മുസഫ്ഫർ അൽ-ഇസ്ഫറാഈനി (മരണം ഹിജ്റ 471) തൻ്റെ പ്രസിദ്ധമായ ‘അത്തബ്സീർ ഫിദ്ദീൻ’ (പേജ് 25-26) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗ സമയത്ത് അവിടുത്തെ ഖബറടക്കുന്ന സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചും അവിടുത്തേക്ക് ശേഷമുള്ള ഖലീഫയെക്കുറിച്ചും സ്വഹാബികൾക്കിടയിലുണ്ടായ താൽക്കാലിക അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെല്ലാം സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് പരിഹരിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് അൽ-ഇസ്ഫറാഈനി പറയുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം താഴെ പറയുന്ന വരികളിൽ ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു:
- ഈ വേളയിൽ, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തെക്കുറിച്ച് അവിടെ സന്നിഹിതരായവർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായി:
وارتفع هذا الخلاف ببركات أبي بكر الصديق رضي الله عنه
അബൂബക്കർ അസ്സ്വിദ്ദീഖിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് ഈ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടു. മാത്രമല്ല അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗം സ്ഥിരീകരിക്കുകയും അങ്ങനെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
- ഖബറടക്കേണ്ട സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായപ്പോൾ:
فزال هذا الخلاف ببركة الصديق رضي الله عنه
അബൂബക്കറിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് ഈ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം നീങ്ങി (അദ്ദേഹം ഖബറടക്കേണ്ട സ്ഥലം നിശ്ചയിച്ചു).
- അതുപോലെ, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം ഖിലാഫത്തിനെച്ചൊല്ലി മുഹാജിറുകൾക്കും അൻസാറുകൾക്കുമിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായി:
واتفقوا على قوله (الصديق) فزال هذا الخلاف أيضا ببركة الصديق
സ്വഹാബികൾ അബൂബക്കറിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പ്രസ്താവനയിൽ യോജിച്ചു (നേതാക്കൾ ഖുറൈശികളിൽ നിന്നായിരിക്കുമെന്ന ഹദീസ് അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു), അങ്ങനെ ഈ അഭിപ്രായവ്യത്യാസവും അബൂബക്കറിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് നീങ്ങി.
ചുരുക്കത്തിൽ, എന്ത് അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടായപ്പോഴും അതെല്ലാം സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറിൻ്റെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളിലൂടെ പരിഹരിക്കപ്പെടുകയും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് ആ പ്രശ്നങ്ങളെല്ലാം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുമാറാകട്ടെ.
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം
ഇസ്ലാമിൽ ഖിലാഫത്തിന് (അതുപോലെ ഇമാമത്തിനും) വലിയൊരു സ്ഥാനമുണ്ടെന്നും ദീനിൻ്റെ നിലനിൽപ്പ് അതിനെ ആശ്രയിച്ചാണെന്നതുമായ കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. അല്ലാഹു തൻ്റെ റസൂലിനെ ﷺ അയച്ച പ്രത്യേക കാര്യമാണ് ദീൻ. ഇതൊരു സാധാരണ കാര്യമല്ല.
സയ്യിദുനാ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ, സയ്യിദുനാ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തുടങ്ങിയവർ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റാനായി സഖീഫത്തു ബനീ സാഇദയിലേക്ക് പോയെങ്കിൽ, അത് ഇസ്ലാമിൻ്റെ കാര്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയായിരുന്നു.
ഇതിനൊപ്പം നാം മുമ്പ് വിശദീകരിച്ചതുപോലെ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ കാര്യം തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറും സയ്യിദുനാ ഉമറും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا കഫൻ ചെയ്യുന്നതിലും ഖബറടക്കുന്നതിലും പങ്കെടുത്തു എന്നതും ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. അതിനാൽ ഈ വിഷയത്തിൽ യാതൊരുവിധ ആക്ഷേപങ്ങളും ഉന്നയിക്കാൻ സാധ്യമല്ല.
മറുവാദം (എതിർവാദം)
സുപരിചിതവും ആധികാരികവുമായ നിവേദനങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നാണ് വിമർശനങ്ങൾക്കും ആക്ഷേപങ്ങൾക്കുമുള്ള മറുപടി അവതരിപ്പിച്ചത്, സർവ്വ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിനാണ് (സുബ്ഹാനഹു വതആലാ). സംവാദങ്ങളിലെ നിയമം ഇതാണ്; തനിക്ക് സ്വീകാര്യമായ കാര്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരാൾക്ക് വിമർശനങ്ങൾക്കും ആക്ഷേപങ്ങൾക്കും മറുപടി പറയാൻ സാധിക്കും. അതിനാൽ, ഈ നിയമമനുസരിച്ച് ഞങ്ങൾ മറുപടി പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഈ കാര്യം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി, ശിയാക്കളെ നിശബ്ദരാക്കാൻ അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മറുപടിയും ഞങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കുകയാണ്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറടക്കത്തിൽ മറ്റ് സ്വഹാബികൾക്കൊപ്പം സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറും സയ്യിദുനാ ഉമറും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെന്നും, അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു സ്വഹാബിക്കും ഈ പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. അവരെല്ലാവരും അതിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.
ശിയാക്കളുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഇത് വളരെ വിശദമായി തന്നെ പറയുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും അവരെ നിശബ്ദരാക്കാൻ അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മൂന്ന് റഫറൻസുകൾ ഉദ്ധരിക്കുന്നത് മതിയാകും.
താഴെ നൽകിയിട്ടുള്ള റഫറൻസുകളിൽ നിന്ന്, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഖബറടക്കത്തിൽ സയ്യിദുനാ അബൂബക്കറും സയ്യിദുനാ ഉമറും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا സജീവമായ പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നുവെന്നും മറ്റ് സ്വഹാബികളും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നുവെന്നും തെളിയുന്നതാണ്.
- സുലൈം ഇബ്നു ഖൈസ് അൽ-ഹിലാലി പറയുന്നു:
ثم أدخل عشرة من المهاجرين وعشرة من الأنصار فكانوا يدخلون ويدعون ويخرجون حتى لم يبق أحد شهد من المهاجرين والأنصار إلا صلى عليه
പിന്നീട് മുഹാജിറുകളിൽ നിന്ന് പത്തുപേരും അൻസാറുകളിൽ നിന്ന് പത്തുപേരും പ്രവേശിച്ചു. അവർ അകത്തുപോവുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും അതിനുശേഷം പുറത്തുവരികയും ചെയ്തു. മുഹാജിറുകളിൽ നിന്നും അൻസാറുകളിൽ നിന്നും അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആരും തന്നെ അവിടുത്തെ മേൽ നമസ്കരിക്കാതെ പോയില്ല. (കിതാബ് സുലൈം ഇബ്നു ഖൈസ് അൽ-ഹിലാലി, പേജ് 70).
- ഇമാം മുഹമ്മദ് അൽ-ബാഖിർ رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു:
عن أبي جعفر (محمد الباقر ) قال لما قبض النبي صلى الله عليه وسلم صلت عليه الملائكة والمهاجرون والأنصار فوجا فوجا
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ വഫാത്തായപ്പോൾ, മലക്കുകളും മുഹാജിറുകളും അൻസാറുകളും സംഘം സംഘമായി അവിടുത്തെ മേൽ ജനാസ നമസ്കാരം നിർവ്വഹിച്ചു. (ഉസൂലുൽ കാഫി, പേജ് 286).
- ഇമാം മുഹമ്മദ് അൽ-ബാഖിർ رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞു:
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ജനാസ നമസ്കാരത്തിൻ്റെ രൂപം ഇതായിരുന്നു: പത്തുപേർ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ഇമാമില്ലാതെ അവർ ജനാസ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇത് തിങ്കളാഴ്ചയും തിങ്കളാഴ്ച വൈകുന്നേരവും ചൊവ്വാഴ്ച മുഴുവനായും ചൊവ്വാഴ്ച വൈകുന്നേരം വരെയും തുടർന്നു. മദീനയിലുള്ളവരും മദീനയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലുള്ളവരുമായ പ്രായപൂർത്തിയായ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, കുട്ടികൾ പോലും ഈ രീതിയിൽ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മേൽ ജനാസ നമസ്കരിച്ചു. (ഹയാത്തുൽ ഖുലൂബ്, വാള്യം 2 പേജ് 866).
ഇതിൻ്റെയൊക്കെ ചുരുക്കം ഇതാണ്; മുഹാജിറുകളിൽ നിന്ന് പത്തുപേരെയും അൻസാറുകളിൽ നിന്ന് പത്തുപേരെയും മുറിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ജനാസ നമസ്കരിക്കാൻ സയ്യിദുനാ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അനുവദിക്കുകയും അതിനുശേഷം അവർ പുറത്തുവരികയുമായിരുന്നു. മുഹാജിറുകളിൽ നിന്നും അൻസാറുകളിൽ നിന്നും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മേൽ ജനാസ നമസ്കരിക്കാത്ത ആരും അവശേഷിക്കാത്ത വിധം ഇത് തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.
ഉപസംഹാരമായി, ശിയാക്കൾ അവരുടെ ഇമാമുമാരിൽ നിന്നും മുജ്തഹിദുകളിൽ നിന്നും ഉദ്ധരിക്കുന്ന വിശ്വസനീയമായ നിവേദനങ്ങൾ വളരെ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ഈ വേളയിൽ മുഴുവൻ മുഹാജിറുകളും അൻസാറുകളും മുഴുവൻ മദീനക്കാരും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ജനാസ നമസ്കാരത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെന്നും ആർക്കും ഈ പുണ്യം നഷ്ടമായിട്ടില്ല എന്നുമാണ്. അബൂബക്കറും ഉമറും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ആയിരുന്നു ഇതിൽ മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ജനാസ നമസ്കാരത്തിൽ അവർ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെന്നത് തീർച്ചയാണ്, കാരണം ഈ റഫറൻസുകളിലൊന്നും ആരെയും ഒഴിവാക്കിയതായി പരാമർശിച്ചിട്ടില്ല. ഈ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കെത്തന്നെ ഒരാൾ തൻ്റെ ആക്ഷേപത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് അയാളുടെ ദുശ്ശാഠ്യവും അഹങ്കാരവുമാണ്, അതിന് യാതൊരു പരിഹാരവുമില്ല.