ശൈഖ് ഡോ. അസീസ് ബിൻ ഫർഹാൻ അൽ അനസി
ഹദീസ് വിജ്ഞാന ശാഖയിലെ ലോകപ്രശസ്തനായ പണ്ഡിതനും മുഅ്ജമുകളുടെ രചയിതാവുമായ അബുൽ ഖാസിം അത്തബറാനി رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ ജീവിതമാണ് നാം ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്. ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ മുസ്നിദുദ്ദുൻയാ എന്നാണ് പണ്ഡിതലോകം ആദരവോടെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.
ജനനവും പശ്ചാത്തലവും
അബുൽ ഖാസിം സുലൈമാൻ ബിൻ അഹ്മദ് ബിൻ അയ്യൂബ് അല്ലഖ്മി അത്തബറാനി എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണനാമം. ഹിജ്റ 260ൽ ശാമ് പ്രദേശത്തെ ത്വബരിയ്യ എന്ന ദേശത്താണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ആ നാടിലേക്ക് ചേർത്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം അത്തബറാനി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. വിജ്ഞാനത്തോട് വലിയ താല്പര്യമുള്ള കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് തന്നെ മകനെ ഹദീസ് പഠിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും അതിനായി ഒട്ടനവധി പണ്ഡിതന്മാരുടെ സദസ്സുകളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഹിജ്റ 273ൽ തന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിലാണ് അദ്ദേഹം ഹദീസുകൾ കേട്ടെഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്.
വിജ്ഞാനാന്വേഷണ യാത്രകൾ
ഹദീസ് ശേഖരണത്തിനായി അദ്ദേഹം നടത്തിയ യാത്രകൾ ചരിത്രത്തിൽ അത്ഭുതകരമാണ്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ കാലം അദ്ദേഹം വിജ്ഞാനം തേടി ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചു. ഹിജാസ്, യമൻ, ഈജിപ്ത്, ഇറാഖ്, ഇസ്ഫഹാൻ തുടങ്ങി ഇസ്ലാമിക ലോകത്തെ സുപ്രധാന വിജ്ഞാന കേന്ദ്രങ്ങളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം എത്തിച്ചേർന്നു. ഈ ദീർഘയാത്രകൾ അദ്ദേഹത്തെ അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഹദീസ് ശേഖരം കൈവശമുള്ള പണ്ഡിതനാക്കി മാറ്റി.
വിജ്ഞാനം നേടുന്നതിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അർപ്പണബോധം സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഇത്രയും വലിയ പാണ്ഡിത്യവും ബൃഹത്തായ ഹദീസ് ശേഖരവും എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്ന് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടി ചരിത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. മുപ്പത് വർഷക്കാലം ഈത്തപ്പനയോല കൊണ്ടുള്ള പായയിൽ കിടന്നുറങ്ങിയതിന്റെ ഫലമായാണ് എനിക്കിത് ലഭിച്ചത് എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. സുഖസൗകര്യങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ചുള്ള കഠിനാധ്വാനമാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഈ അത്യുന്നത പദവിയിൽ എത്തിച്ചത്.
ഗുരുക്കന്മാരും ശിഷ്യന്മാരും
ആയിരത്തിലധികം പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം നേരിട്ട് ഹദീസുകൾ കേട്ടുപഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹാശിം ബിൻ മർഥദ്, അഹ്മദ് ബിൻ ഹൻബൽ رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ മകനായ അബ്ദുല്ല, ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഇബ്രാഹീം അദ്ദബരി തുടങ്ങി അക്കാലത്തെ പ്രഗത്ഭരായ ഒട്ടനവധി പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുക്കന്മാരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനസാഗരത്തിൽ നിന്നും മുത്തുകൾ പെറുക്കിയെടുക്കാൻ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും വിദ്യാർത്ഥികൾ ഒഴുകിയെത്തി. പ്രമുഖ ഹദീസ് പണ്ഡിതനായ അബൂ നുഐം അൽഅസ്ബഹാനി, ഇബ്നു മന്ദഃ, അൽഹാകിം അന്നൈസാപൂരി രَحِمَهُمُ اللَّهُ തുടങ്ങിയ മഹാപണ്ഡിതന്മാരെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരിൽ പ്രധാനികളാണ്.
മഹത്തായ ഗ്രന്ഥരചനകൾ
ഇസ്ലാമിക ലോകത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവനകളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂന്ന് മുഅ്ജമുകൾ. ഹദീസ് വിജ്ഞാന ശാഖയിൽ ഇവ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ഒന്ന്: അൽമുഅ്ജമുൽകബീർ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഗ്രന്ഥമാണിത്. സ്വഹാബികളുടെ പേരുകളുടെ അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലാണ് ഇതിൽ ഹദീസുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. അബൂഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഒഴികെയുള്ള ഒട്ടുമിക്ക സ്വഹാബികളുടെയും ഹദീസുകൾ ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
രണ്ട്: അൽമുഅ്ജമുൽഔസത്വ്. തന്റെ ഗുരുക്കന്മാരുടെ പേരുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ ഗ്രന്ഥം രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിലെ അപൂർവ്വമായ ഒട്ടനവധി നിവേദനങ്ങളും വിവരങ്ങളും ഇതിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഗ്രന്ഥം അദ്ദേഹത്തിന് വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
മൂന്ന്: അൽമുഅ്ജമുസ്സഗീർ. താൻ വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കിയ ആയിരത്തോളം വരുന്ന ഓരോ ഗുരുക്കന്മാരിൽ നിന്നും ഓരോ ഹദീസുകൾ വീതം ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് തയ്യാറാക്കിയ ഗ്രന്ഥമാണിത്.
ഇവയ്ക്ക് പുറമെ അദ്ദുആഅ്, അൽഅവാഇൽ, മുസ്നദുശ്ശാമീൻ തുടങ്ങി നിരവധി മഹത്തായ ഗ്രന്ഥങ്ങളും അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിയോഗം
ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. വിജ്ഞാന സേവനത്തിനായി നൂറ് വർഷക്കാലം ജീവിച്ച ആ മഹാപണ്ഡിതൻ ഹിജ്റ 360 ദുൽഖഅദ് മാസത്തിൽ ഇസ്ഫഹാനിൽ വെച്ച് അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് യാത്രയായി. പ്രമുഖ സ്വഹാബിയായ ഹുമൈദ് ബിൻ അബൂഹുമൈദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ ഖബറിനരികിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്.
മുൻഗാമികളിലും പിൻഗാമികളിലുമുള്ള വിശ്വാസികൾക്കിടയിൽ ഇമാം അത്തബറാനി رَحِمَهُ اللَّهُ വിന് മേൽ സലാം ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് മഗ്ഫിറത്തും മർഹമത്തും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. പ്രവാചകന്മാരോടും സിദ്ദീഖുകളോടും ശഹീദുകളോടും സ്വാലിഹുകളോടുമൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെയും നമ്മെയും അല്ലാഹു ﷻ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടട്ടെ.