ഡോ. സുറൂർ ബ്നു മുദക്കിർ അൽ-അജമി
മുൻ അദ്ധ്യായങ്ങളിൽ സച്ചരിതരായ ഖലീഫമാരുടെ ഭരണകാലം മുതൽ ഉമയ്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനം വരെയുള്ള ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ നാം പരിശോധിച്ചു. ഹിജ്റ 132-ൽ പൗരസ്ത്യ ദേശത്ത് ഉമയ്യ ഭരണകൂടം തകർന്നതിന് ശേഷം അബ്ബാസിയ്യ ഭരണകൂടം നിലവിൽ വന്നതും, അബ്ദുല്ല അസ്സഫ്ഫാഹ് മുതൽ പത്താമത്തെ ഖലീഫയായ ജഅ്ഫർ അൽ മുതവക്കിൽ അലല്ലാഹ് വരെയുള്ള ശക്തരായ ഭരണാധികാരികളുടെ കാലഘട്ടവും നാം ചർച്ച ചെയ്തു. ഹിജ്റ 247 മുതൽ ‘തുർക്കി സൈന്യത്തിന്റെ കാലഘട്ടം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അബ്ബാസിയ്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ തളർച്ചയുടെ കാലം ആരംഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും കഴിഞ്ഞ ഭാഗങ്ങളിൽ വിശദീകരിച്ചിരുന്നു. ഖലീഫ മുഹമ്മദ് അൽ മുഅ്തസിം ബില്ലാഹ് ആണ് തുർക്കി സൈന്യത്തെ കൊണ്ടുവരികയും അവർക്കായി സാമർറാഅ് എന്ന നഗരം നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തത്. പിന്നീട് ഈ സൈന്യം പ്രബലരാകുകയും അബ്ബാസിയ്യ ഖലീഫമാരെ തങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിൽ നിയമിക്കാനും പുറത്താക്കാനും തുടങ്ങി. ഈ ദൗർബല്യത്തിന്റെ കാലത്ത്, ഇഖ്‌ശീദിയ്യ, ഹംദാനിയ്യ, ബുവൈഹിയ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ സ്വതന്ത്ര പ്രവിശ്യകളും ഭരണകൂടങ്ങളും രൂപംകൊണ്ടു. ശിയാ വിശ്വാസക്കാരായ ബുവൈഹിയ്യ കുടുംബം ബാഗ്ദാദിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചതോടെയാണ് ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്ത് ആദ്യമായി ഖബറുകൾക്ക് മുകളിൽ കെട്ടിടങ്ങളും മഖാമുകളും നിർമ്മിക്കുന്ന ശിർക്കൻ ബിദ്അത്തുകൾ ആരംഭിച്ചത്. ഹിജ്റ 247 മുതൽ 422 വരെ നീണ്ടുനിന്ന ഈ ദൗർബല്യത്തിന്റെ കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുന്നത്, സൽജൂഖിയ്യ ഭരണകൂടം അധികാരത്തിൽ വരികയും അവർ അബ്ബാസിയ്യ ഖലീഫമാരുടെ പേരിൽ ഭരണം നടത്തി അഹ്‌ലുസ്സുന്നയുടെയും ഖിലാഫത്തിന്റെയും പ്രതാപം വീണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്തതോടെയാണ്.
അതുപോലെ, അന്തുലുസിലെ ഉമയ്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചരിത്രവും നാം പരിശോധിച്ചു. ഹിജ്റ 92-ൽ വലീദ് ബിൻ അബ്ദുൽ മാലികിന്റെ കാലത്ത് ത്വാരിഖ് ബിൻ സിയാദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മുസ്ലീങ്ങൾ അന്തുലുസ് കീഴടക്കിയതുമുതലുള്ള കാര്യങ്ങൾ നാം മനസ്സിലാക്കി. പൗരസ്ത്യ ദേശത്ത് ഉമയ്യ ഭരണകൂടം തകർന്നപ്പോൾ, ഹിജ്റ 136-ൽ തന്റെ 20-ാമത്തെ വയസ്സിൽ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ മുആവിയ (അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിൽ) അവിടെയെത്തുകയും സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ഉമയ്യ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാഖിലിന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികളുടെയും, പ്രത്യേകിച്ചും അന്തുലുസിൽ ആദ്യമായി ഖലീഫ എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ച അബ്ദുറഹ്മാൻ അന്നാസിറിന്റെയും ചരിത്രം നാം ചർച്ച ചെയ്തു. പിന്നീട് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബീ ആമിർ അൽ മആഫിരി (അൽ ഹാജിബ് അൽ മൻസൂർ) അന്തുലുസിലെ യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരിയായി മാറിയതും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ അബ്ദുൽ മാലിക്, പിന്നീട് മുഹമ്മദ് ശൻജൂൽ എന്നിവരുടെ കാലത്ത് ആമിരി കുടുംബവും ഉമയ്യ കുടുംബവും തമ്മിലുണ്ടായ അധികാര വടംവലികളും നാം കണ്ടു. ഈ ആഭ്യന്തര കലാപങ്ങളുടെ ഫലമായി അന്തുലുസിലെ ഉമയ്യ ഭരണകൂടം പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. ഹിജ്റ 423-ൽ (ക്രിസ്തുവർഷം 1022) അന്തുലുസിലെ മന്ത്രിയായിരുന്ന അബുൽ ഹസം ബിൻ ജഹ്‌വർ ഉമയ്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഇതിന് ശേഷമാണ് അന്തുലുസിലെ ചരിത്രത്തിൽ ‘മുലൂകുത്ത്വവാഇഫ്’ (ملوك الطوائف – കുറുനില രാജാക്കന്മാർ) എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഉമയ്യ ഭരണകൂടത്തിന് കീഴിൽ അന്തുലുസിലെ വിവിധ നഗരങ്ങളെയും പ്രവിശ്യകളെയും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന ഗവർണർമാരും പ്രമുഖരുമായിരുന്നു ഇവർ. ഉമയ്യ ഭരണകൂടം തകർന്നപ്പോൾ ഇവർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ പ്രവിശ്യകളിൽ സ്വതന്ത്രമായി അധികാരം സ്ഥാപിക്കുകയും തങ്ങളെത്തന്നെ ഖലീഫമാരോ അമീറുമാരോ ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവരിലധികവും അറബ് വംശജരായിരുന്നു; ചിലർ സഖാലിബകളും അമാസീഗ് വംശജരുമായിരുന്നു. ഇഷ്‌ബീലിയ്യയിൽ (Seville) അബ്ബാദ് കുടുംബവും (ഇബ്നു അബ്ബാദ്), ബത്വ്‌ലയൂസിൽ (Badajoz) ഇബ്നു അഫ്ത്വസും, ഖുർത്വുബയിൽ ഇബ്നു ജഹ്‌വറിന് ശേഷം ഹമൂദിയ്യ കുടുംബവും ഇപ്രകാരം ഭരണത്തിലേറി. ഒന്നായി നിലനിന്നിരുന്ന അന്തുലുസിലെ ഇസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രം ചിതറിപ്പോവുകയും ഏകദേശം 22 ചെറിയ രാജ്യങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിലെ ഭിന്നിപ്പും അനൈക്യവും എന്നും ഇസ്‌ലാമിക സമൂഹത്തിന് വലിയ തളർച്ചയും പരാജയവും മാത്രമേ നൽകിയിട്ടുള്ളൂ. ഭിന്നിപ്പ് ഒഴിവാക്കാനും ഐക്യത്തോടെ നിലകൊള്ളാനും ഇസ്‌ലാം ശക്തമായി കൽപ്പിക്കുന്നു. പരിശുദ്ധ ഖുർആൻ ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു:
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ
‘നിങ്ങളെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് അല്ലാഹുവിൻ്റെ പാശം മുറുകെ പിടിക്കുക. നിങ്ങൾ ഭിന്നിച്ചു പോകരുത്.’¹
ചെറിയൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയുടെ പേരിലാണെങ്കിൽ പോലും ഭിന്നിപ്പ് ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ മുൻഗാമികൾ എത്രമാത്രം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു എന്നതിന് അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്ഊദ് റളിയള്ളാഹു അൻഹുവിന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സംഭവം ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ഉസ്മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ റളിയള്ളാഹു അൻഹു മക്കയിൽ വെച്ച് യാത്രാവേളയിൽ നാല് റക്അത്തുള്ള നമസ്കാരങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി (ഖസ്ർ ആക്കാതെ) നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ, ഇബ്നു മസ്ഊദ് അതിനെ എതിർത്തു. നബി ﷺ യുടെ കൂടെ യാത്രയിൽ തങ്ങൾ നമസ്കാരം ചുരുക്കിയാണ് നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നത് എന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അപ്പോൾ ഉസ്മാൻ റളിയള്ളാഹു അൻഹു പ്രതികരിച്ചത്, ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമീണരായ ആളുകൾക്ക് നമസ്കാരത്തെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ അറിവില്ലാത്തതിനാൽ, താൻ നമസ്കാരം ചുരുക്കി നിർവ്വഹിക്കുന്നത് കണ്ട് നമസ്കാരം രണ്ട് റക്അത്ത് മാത്രമാണെന്ന് അവർ തെറ്റിദ്ധരിച്ചേക്കാം എന്നാണ്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു വ്യാഖ്യാനമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഉസ്മാൻ റളിയള്ളാഹു അൻഹുവിനെ എതിർത്തിട്ടും, അദ്ദേഹം ഇമാമായി നിന്നപ്പോൾ ഇബ്നു മസ്ഊദ് അദ്ദേഹത്തിന് പിന്നിൽ പൂർണ്ണമായി തന്നെ നമസ്കരിച്ചു. അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ചോദിച്ചു: “താങ്കൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവൃത്തിയെ എതിർക്കുകയും എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് പിന്നിൽ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവോ?” അപ്പോൾ അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടി ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: “الخلاف شر” ‘ഭിന്നിപ്പ് എന്നത് തിന്മയാണ്‘. സലഫുകൾ പറയാറുണ്ടായിരുന്നു: “നിങ്ങൾ വെറുക്കുന്ന കാര്യത്തിലാണെങ്കിൽ പോലും ഐക്യത്തോടെ നിൽക്കുന്നതാണ്, നിങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന കാര്യത്തിലാണെങ്കിലും ഭിന്നിച്ചു നിൽക്കുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്.” സലഫുകളുടെ മാർഗ്ഗം പിൻപറ്റുന്ന കാലത്തോളം മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഒരിക്കലും അവരെ ഭിന്നിപ്പിക്കില്ല; മറിച്ച്, സൽസ്വഭാവത്തോടെ അവ പരിഹരിക്കാനാണ് അവർ ശ്രമിക്കുക.
അന്തുലുസിലെ ഈ ചെറിയ രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ അധികാരം നിലനിർത്താൻ പരസ്പരം പോരടിക്കുകയും ശത്രുത പുലർത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ ഭിന്നിപ്പ് മുതലെടുത്തത് കസ്തീലിയയിലെ (Castile) ക്രിസ്ത്യൻ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന അൽഫോൺസോ ആറാമൻ (Alfonso VI) ആയിരുന്നു. മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിലെ അനൈക്യം മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ഓരോ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരിക്കും കത്തുകളയച്ചു. തങ്ങളുടെ അധികാരം നിലനിർത്തണമെങ്കിൽ മുൻകാലങ്ങളിൽ ക്രിസ്ത്യാനികൾ മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്നതുപോലെ മുസ്ലീങ്ങൾ തനിക്ക് ജിസ്‌യ (നികുതി) നൽകണം എന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഭൂരിഭാഗം ഭരണാധികാരികളും അൽഫോൺസോയുടെ സൈന്യത്തെ ഭയന്ന് ഈ നിബന്ധന അംഗീകരിക്കുകയും വലിയൊരു തുക ജിസ്‌യയായി നൽകുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ബത്വ്‌ലയൂസിലെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഇബ്നു അഫ്ത്വസ് മാത്രം ഇതിന് തയ്യാറായില്ല. അദ്ദേഹം അൽഫോൺസോയ്ക്ക് ശക്തമായ ഭാഷയിൽ മറുപടി നൽകി: “ജിസ്‌യ എന്ന ഈ ആവശ്യം പിൻവലിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ മുൻഗാമികൾ കാണിച്ചുതന്നതുപോലെ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും ജിഹാദിന് ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെടും. ഞങ്ങൾക്ക് രണ്ട് നല്ല കാര്യങ്ങളിൽ ഒന്നേ ലഭിക്കാനുള്ളൂ; ഒന്നുകിൽ വിജയം, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രക്തസാക്ഷിത്വം.” ഈ ധീരമായ മറുപടി കണ്ട് ഭയന്ന അൽഫോൺസോ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തോട് ജിസ്‌യ ആവശ്യപ്പെട്ടില്ല.
എന്നാൽ മുലൂകുത്ത്വവാഇഫിലെ മറ്റ് ഭരണാധികാരികളുടെ അവസ്ഥ വളരെ പരിതാപകരമായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ ഭരണം നിലനിർത്തുക എന്നത് മാത്രമായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. അൽഫോൺസോ ഓരോ ദിവസവും അവരോടുള്ള നിബന്ധനകൾ കർശനമാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. തങ്ങളുടെ ഒരു സഹോദരന്റെ രാജ്യം ആക്രമിക്കാൻ അൽഫോൺസോയ്ക്ക് ആയുധവും പണവും സൈന്യവും നൽകി സഹായിക്കാൻ പോലും ഇവർ തയ്യാറായി. അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിനേക്കാൾ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതിന്റെ അനന്തരഫലമായിരുന്നു ഇത്. കവി പറഞ്ഞതുപോലെ:
كل العداوات قد ترجى مودتها إلا عداوة من عاداك في الدين
‘എല്ലാ ശത്രുതകളും സ്നേഹമായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്; എന്നാൽ മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള ശത്രുതയൊഴികെ.’
മറ്റൊരു കവിതയിൽ ഇങ്ങനെ കാണാം:
تأبى الرماح إذا اجتمعن تكسراً وإذا افترقن تكسرت آحادا
‘കുന്തങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുനിന്നാൽ അവയെ ഒടിക്കാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ അവയെ വേർപിരിച്ചാൽ ഓരോന്നായി എളുപ്പത്തിൽ ഒടിച്ചെടുക്കാം.’
മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിലെ ഈ ദയനീയമായ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ കവിയും وزീറുമായിരുന്ന അബൂബക്കർ ഇബ്നു അമ്മാർ ഇങ്ങനെ പാടി:
مما يزهدني في أرض أندلس أسماء معتمد فيها ومعتضد ألقاب مملكة في غير موضعها كالهر يحكي انتفاخاً صولة الأسد
‘അന്തുലുസിലെ മണ്ണിൽ എനിക്ക് വെറുപ്പുളവാക്കുന്നത് അവിടത്തെ അൽ മുഅ്തമിദ്, അൽ മുഅ്തളിദ് തുടങ്ങിയ പേരുകളാണ്. യഥാർത്ഥ സ്ഥാനത്തല്ലാത്ത രാജകീയ പദവികളാണവ; ഒരു പൂച്ച വീർർപ്പുമുട്ടി സിംഹത്തെപ്പോലെ ഗർജ്ജിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണത്.’
അൽഫോൺസോ ആറാമന്റെ ധിക്കാരം എത്രത്തോളമെത്തിയെന്നാൽ, ഒരിക്കൽ അയാൾ ഇഷ്‌ബീലിയ്യയിലെ ഭരണാധികാരിയായ അൽ മുഅ്തമിദ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ബാദിന്റെ അടുത്തേക്ക് ഗർഭിണിയായ തന്റെ ഭാര്യയെ ഒരു ദൂതനോടൊപ്പം അയച്ചു. തന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്‌ബീലിയ്യയിലെ വലിയ പള്ളിയിൽ വെച്ച് പ്രസവിക്കണം എന്നതായിരുന്നു അയാളുടെ ആവശ്യം. ആ പള്ളിയിൽ വെച്ച് ജനിക്കുന്ന കുട്ടി ഭാവിയിൽ അന്തുലുസ് മുഴുവൻ ഭരിക്കുമെന്ന് ക്രിസ്ത്യൻ പുരോഹിതന്മാർ പ്രവചിച്ചിരുന്നു. ഇത് കേട്ട് രോഷാകുലനായ ഇബ്നു അബ്ബാദ് ആ ദൂതനെ വധിക്കുകയും അൽഫോൺസോയുടെ ഭാര്യയെ തിരിച്ചയക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവത്തോടെ അൽഫോൺസോ ഇഷ്‌ബീലിയ്യ ആക്രമിക്കാൻ തയ്യാറെടുത്തു. അയാൾ ഇബ്നു അബ്ബാദിന് ഒരു പരിഹാസ സന്ദേശം അയച്ചു: “ഇഷ്‌ബീലിയ്യയിലെ ചൂട് സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ എനിക്ക് കുറച്ച് വിശറികൾ (മറാവീഹ്) നൽകണം.” അപ്പോൾ ഇബ്നു അബ്ബാദ് മറുപടി നൽകി: “നീ പിന്മാറിയില്ലെങ്കിൽ, മുറാബിത്വീൻ രാജ്യത്തിൽ (المغرب – മൊറോക്കോ) നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന തുകൽകൊണ്ടുള്ള വിശറികൾ ഞാൻ നിനക്ക് നൽകും.” മുറാബിത്വീൻ സൈന്യത്തെ വിളിച്ചുവരുത്തും എന്ന മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു ഇത്. ഇത് കേട്ട് ഭയന്ന അൽഫോൺസോ തന്റെ സൈന്യത്തെ പിൻവലിച്ചു.
ഈ സംഭവത്തിന് ശേഷം ഇബ്നു അബ്ബാദ് മറ്റ് മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികളെ വിളിച്ച് ഒരു യോഗം ചേർന്നു. അൽഫോൺസോയെ നേരിടാൻ മൊറോക്കോയിലെ മുറാബിത്വീൻ ഭരണാധികാരിയായ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീന്റെ സഹായം തേടാൻ അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചു. എന്നാൽ ചില ഭരണാധികാരികൾ ഇതിനെ എതിർത്തു. മുറാബിത്വീൻ സൈന്യം അന്തുലുസിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ അവർ അന്തുലുസിന്റെ ഭരണം പിടിച്ചെടുക്കുമെന്നും തങ്ങളുടെ അധികാരം നഷ്ടപ്പെടുമെന്നും അവർ ഭയപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ചരിത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു മറുപടി ഇബ്നു അബ്ബാദ് നൽകി: “നമ്മുടെ അനാസ്ഥ കാരണം അന്തുലുസ് മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നും, നാളെ മുസ്ലീങ്ങളുടെ മിമ്പറുകളിൽ നാം ശപിക്കപ്പെടുമെന്നും ഞാൻ ഭയക്കുന്നു. അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, അൽഫോൺസോയുടെ കീഴിൽ പന്നികളെ മേയ്ക്കുന്നതിനേക്കാൾ എനിക്കിഷ്ടം യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീന്റെ കീഴിൽ ഒട്ടകങ്ങളെ മേയ്ക്കുന്നതാണ്.”
ഈ വാക്കുകൾ അവരിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും അവർ മുറാബിത്വീൻ ഭരണാധികാരിയായ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീന് കത്തയക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഹിജ്റ 440-ൽ അറേബ്യൻ മരുഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിതമായ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടം വളരെ വേഗം വളർന്ന് വലിയൊരു സൈനിക ശക്തിയായി മാറിയിരുന്നു. അവരുടെ തലസ്ഥാനം മാരാകേഷ് (Marrakesh) ആയിരുന്നു. അന്തുലുസിലെ മുസ്ലീങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന ദുരിതങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീൻ, 7000 സൈനികരുമായി കപ്പലുകളിൽ അന്തുലുസിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ജിബ്രാൾട്ടർ കടലിടുക്ക് കടക്കുന്ന സമയത്ത് കടുത്ത കാറ്റും തിരമാലകളും ഉണ്ടായപ്പോൾ അദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു: “അല്ലാഹുവേ, ഞങ്ങൾ ഈ കടൽ കടക്കുന്നത് ഇസ്‌ലാമിനും മുസ്ലീങ്ങൾക്കും നന്മയാണെങ്കിൽ ഞങ്ങളെ നീ രക്ഷപ്പെടുത്തേണമേ; അല്ലാത്തപക്ഷം നിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ പ്രവർത്തിച്ചാലും.” അപ്പോൾ കാറ്റ് ശമിക്കുകയും അവർ സുരക്ഷിതമായി അന്തുലുസിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തു. അന്തുലുസിലെ ജനങ്ങൾ വലിയ ആവേശത്തോടെയാണ് അവരെ സ്വീകരിച്ചത്. പ്രാദേശിക മുസ്ലീങ്ങൾ കൂടി ചേർന്നതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യം 30,000 ആയി വർദ്ധിച്ചു.
ഹിജ്റ 479-ൽ (ക്രിസ്തുവർഷം 1086) അൽഫോൺസോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ക്രിസ്ത്യൻ സൈന്യവും യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുസ്ലീം സൈന്യവും തമ്മിൽ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ‘സല്ലാഖ’ (معركة الزلاقة) യുദ്ധം നടന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ട ക്രിസ്ത്യൻ സൈനികരുടെ രക്തത്തിൽ കുതിരകളുടെ കാലുകൾ തെന്നിമാറിയതുകൊണ്ടാണ് ഈ യുദ്ധത്തിന് ‘സല്ലാഖ’ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. ഈ യുദ്ധത്തിൽ മുസ്ലീങ്ങൾ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കെതിരെ വലിയ വിജയം നേടി. അൽഫോൺസോയും അവശേഷിച്ച സൈനികരും ജീവനുംകൊണ്ട് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഈ വിജയത്തിന് ശേഷം യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീൻ അന്തുലുസിലെ ഭരണാധികാരികൾക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി മൊറോക്കോയിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങി. അന്തുലുസിന്റെ ഒരു പിടി മണ്ണോ ഒരു ദിർഹമോ അദ്ദേഹം തനിക്കായി എടുത്തില്ല. ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നത്, ഈ യുദ്ധം അന്തുലുസിലെ ഇസ്‌ലാമിക ഭരണത്തിന്റെ ആയുസ്സ് 100 വർഷത്തോളം നീട്ടിക്കൊടുത്തു എന്നാണ്.
എന്നാൽ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീൻ മടങ്ങിയയുടനെ മുലൂകുത്ത്വവാഇഫിലെ ഭരണാധികാരികൾ തങ്ങളുടെ പഴയ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങി. അവർ വീണ്ടും പരസ്പരം പോരടിക്കാനും ക്രിസ്ത്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായി രഹസ്യബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനും തുടങ്ങി. ഇത് മനസ്സിലാക്കിയ അക്കാലത്തെ പ്രഗത്ഭ പണ്ഡിതനായ അബൂബക്കർ അത്ത്വർത്തൂശി (അദ്ദേഹം അന്തുലുസ് സ്വദേശിയായിരുന്നു) ഉൾപ്പെടെയുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീന് ഫത്‌വകൾ അയച്ചു. അന്തുലുസിലെ ഭരണാധികാരികളെ പുറത്താക്കി അവിടം മുറാബിത്വീൻ ഭരണത്തിന് കീഴിലാക്കാൻ അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ പണ്ഡിതന്മാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹിജ്റ 483-ൽ യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീൻ വീണ്ടും അന്തുലുസിലെത്തുകയും അവിടത്തെ രാജാക്കന്മാരെ പുറത്താക്കി അന്തുലുസിനെ മുറാബിത്വീൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇബ്നു അബ്ബാദ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പലരും തടവിലാക്കപ്പെട്ടു. ഇബ്നു അബ്ബാദിനെ അഗ്മാത് എന്ന പ്രദേശത്തേക്ക് നാടുകടത്തുകയും അദ്ദേഹവും ഭാര്യ ഇഅ്തിമാദും അവിടെവെച്ച് തന്നെ മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഹിജ്റ 484-ഓടെ മുലൂകുത്ത്വവാഇഫിന്റെ കാലഘട്ടം പൂർണ്ണമായും അവസാനിച്ചു. യൂസുഫ് ബിൻ താശ്‌ഫീൻ ‘അമീറുൽ മുസ്ലിമീൻ’ എന്ന പദവി സ്വീകരിച്ചു ഭരണം നടത്തി. ബാഗ്ദാദിൽ അബ്ബാസിയ്യ ഖലീഫയുള്ളതിനാൽ അദ്ദേഹം ‘അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ’ എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചില്ല. ഏകദേശം നൂറ് വയസ്സിനടുത്ത് പ്രായമുള്ളപ്പോൾ ഹിജ്റ 500-ൽ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടു.
മുലൂകുത്ത്വവാഇഫിന്റെ ഈ ചരിത്രം മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് വലിയൊരു പാഠമാണ് നൽകുന്നത്. അനൈക്യവും ഭിന്നിപ്പും മുസ്ലീം സമുദായത്തെ എത്രത്തോളം ദുർബലമാക്കുമെന്നും, തഖ്‌വയും ദൃഢനിശ്ചയവുമുള്ള ഭരണാധികാരികൾ എങ്ങനെയാണ് ഇസ്‌ലാമിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതെന്നും ഈ ചരിത്രം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ജിഹാദ് എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ, ഇസ്‌ലാമിക ഭരണാധികാരിയുടെ കീഴിൽ നടക്കുന്നതാണ്; അല്ലാതെ ഇന്നത്തെ ചില തീവ്രവാദ കക്ഷികൾ ചെയ്യുന്നതുപോലെ നാശവും കുഴപ്പവും ഉണ്ടാക്കുന്നതിനെയല്ല ജിഹാദ് എന്ന് പറയുന്നത്. അല്ലാഹു നമുക്കെല്ലാവർക്കും ഉപകാരപ്രദമായ വിജ്ഞാനവും സൽകർമ്മങ്ങളും ചെയ്യാനുള്ള തൗഫീഖ് നൽകുമാറാകട്ടെ.
- സൂറത്ത് ആലു ഇംറാൻ – 103