ശൈഖ് ഉഥൈമീൻ (റഹി.) പറയുന്നു: “(ഒന്നാമതായി), മുൻ ഖലീഫ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചാൽ, അദ്ദേഹം (പുതിയ) ഖലീഫയാണ്, ഇതിനെ എതിർക്കാൻ പാടില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅ (അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ) യുടെ ആവശ്യമില്ല, കാരണം (ആദ്യ ഖലീഫയ്ക്കുള്ള) ബൈഅ അദ്ദേഹത്തിന്റെ (പുതിയ ഖലീഫയുടെ) ബൈഅയ്ക്ക് പര്യാപ്തമാണ്.
കാരണം ആദ്യത്തെ (ഖലീഫയ്ക്കുള്ള) ബൈഅയുടെ അർത്ഥം, ആദ്യത്തെ (ഖലീഫയെ) നിർബാധം പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിക്കേണ്ടത് ജനങ്ങളുടെ ബാധ്യതയാണ് എന്നതാണ്.
അതിനാൽ ആദ്യത്തെ (ഖലീഫ) ഈ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത്, “എനിക്കുശേഷമുള്ള ഇമാം അല്ലെങ്കിൽ ഖലീഫ ഇന്നയാളാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അദ്ദേഹം യാതൊരു അനുസരണ പ്രതിജ്ഞയും കൂടാതെ തന്നെ (പുതിയ) ഖലീഫയാണ്. ഇതാണ് ഒന്നാമത്തെ (അധികാരം നേടുന്ന വഴി).
രണ്ടാമതായി, ഏകാഭിപ്രായത്തിലൂടെ – അതായത് സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികൾ അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅ നൽകുന്നതിൽ ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്തുന്നതിലൂടെ. ഉമർ നിയോഗിച്ച ആറ് ശൂറാ (കൂടിയാലോചന സമിതി) അംഗങ്ങൾ ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാന് (റ) ബൈഅ നൽകുന്നതിൽ ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്തിയത് പോലെയാണിത്.
അതിനാൽ സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികൾ ഒരാളിൽ ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്തി അദ്ദേഹത്തെ ഇമാമായി നിയമിച്ചാൽ അദ്ദേഹം ഇമാമാകുന്നു.
എന്നാൽ ഇത് (സാധ്യമാകുന്നത്) യഥാർത്ഥ ഖലീഫ (അതായത് മുൻഗാമി) ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിയെ (തനിക്കുശേഷം ഖലീഫയാകാൻ) നിയമിച്ചിട്ടില്ലെന്ന വ്യവസ്ഥയോടെ മാത്രമാണ്.
അദ്ദേഹം ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിയെ നിയമിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പിന്നെ കൂടുതൽ ഒന്നും പറയേണ്ട ആവശ്യമില്ല. എന്നാൽ അദ്ദേഹം (ആദ്യ ഖലീഫ) ആരെയും നിയമിക്കാതെ മരണപ്പെട്ടാൽ, സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികൾ യോഗം ചേരുന്നു; അവർ ഒരാളെ ഖലീഫയാക്കുന്നതിൽ ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്തിയാൽ, അദ്ദേഹം ഖലീഫയാകുന്നു.
(മുസ്ലിം) സമുദായത്തിലെ ഓരോ വ്യക്തിയും അദ്ദേഹത്തിന് (പുതിയ ഖലീഫയ്ക്ക്) ബൈഅ നൽകണമെന്നത് മുൻവ്യവസ്ഥയാണോ?
ഉത്തരം: അത് മുൻവ്യവസ്ഥയല്ല, (വാസ്തവത്തിൽ) ഇത് സാധ്യമല്ലാത്ത കാര്യമാണ്. ഈ കാരണത്താലാണ് സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികൾ മാത്രം അബൂബക്കർ (റ)ന് അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ നൽകിയത്. അദ്ദേഹം ഓരോ കൗമാരക്കാരനെയും, ഓരോ പ്രായമായവരെയും, ഓരോ യുവാവിനെയും, ഓരോ പുരുഷനെയും അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ നൽകാൻ ആളയച്ചില്ല. മക്കയിലേക്കോ താഇഫിലേക്കോ മറ്റു നഗരങ്ങളിലേക്കോ – മദീനയിലെ (സാധാരണ) ജനങ്ങളിലേക്ക് പോലുമോ ആളയച്ചില്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹം ആരുടെ അനുസരണ പ്രതിജ്ഞകൊണ്ട് തൃപ്തനായി? സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികളുടെ. ഈ രീതിയിൽ വിഡ്ഢികൾ പറയുന്നത് നമുക്കറിയാം, “ഞാൻ (ഈ ഭരണാധികാരിക്ക്) അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ നൽകിയിട്ടില്ല!!”, നാം പറയുന്നു, “നിങ്ങൾ അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ നൽകണമെന്നത് വ്യവസ്ഥയാണെന്ന് ആരു പറഞ്ഞു?” അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ ഓരോ വ്യക്തിയും നൽകേണ്ടതല്ല – (മറിച്ച്) അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികൾക്കുള്ളതാണ്. അതിനാൽ അവർ ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്തി അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅ നൽകിയാൽ, അദ്ദേഹം ഇമാമാകുന്നു. സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികൾ ഐക്യപ്പെട്ട ഈ മനുഷ്യനെ സംബന്ധിച്ച് ഇമാമിന്റെ വിധികൾ പാലിക്കൽ എല്ലാവർക്കും നിർബന്ധമാണ്. ഇതാണ് മറ്റൊരു (അധികാരം നേടുന്ന വഴി).
ആരുടെ ഉദാഹരണമാണിത്? ഉസ്മാന്റെ ഉദാഹരണം, ഉസ്മാൻ (റ)ന് ഉമർ (റ) നിയോഗിച്ച കൂടിയാലോചന സമിതി അംഗങ്ങളുടെ ഏകാഭിപ്രായത്തിലൂടെയാണ് അനുസരണ പ്രതിജ്ഞ ലഭിച്ചത്.
മൂന്നാമതായി, ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ – അതായത് ഒരു മനുഷ്യൻ കലാപം നടത്തി അധികാരം പിടിച്ചെടുത്താൽ, ജനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് വഴങ്ങൽ നിർബന്ധമാണ്, അത് അവർക്ക് സന്തോഷമില്ലാതെ നിർബന്ധത്തിലൂടെയാണെങ്കിൽ പോലും, കാരണം അദ്ദേഹം അധികാരം കീഴടക്കി…
നാലാമതൊന്ന് ബാക്കിയുണ്ടോ?
അവർ പറയുന്നു “ഇല്ല”; ഇമാം ഇമാമാകുന്ന മൂന്നു മാർഗങ്ങളാണിവ:
എ) നിയമനം
ബി) ഏകാഭിപ്രായം
സി) ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ
അതിനാൽ ഖിലാഫത്ത് ഈ മൂന്നു മാർഗങ്ങളിലൊന്നിലൂടെ സ്ഥാപിതമാകുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ (മാർഗങ്ങളിൽ) ഒന്നിലൂടെ ഇമാമായവനെതിരെ കലാപം നടത്താൻ ഒരിക്കലും പാടില്ലെന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം.”
[ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ഇബ്നു സ്വാലിഹ് അൽ-ഉഥൈമീന്റെ അൽ-അഖീദ അൽ-സഫാരീനിയ്യയുടെ വിശദീകരണം, പേജ് 533-534.]
