മുസ്ലിം ഉമ്മത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ ഖലീഫയായി ഉസ്മാൻ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) നിയമിതനായി. റസൂലുല്ലാഹിയുടെ (ﷺ) ശ്രേഷ്ഠരായ സ്വഹാബികൾ ഈ നിയമനത്തെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നു; അവരിൽ ഒന്നാമൻ അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ആയിരുന്നു. ഉസ്മാൻ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) നിയമിതനായതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളെ ചരിത്ര യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾക്ക് തികച്ചും വിരുദ്ധമായ രീതിയിൽ ശിയാക്കൾ വളച്ചൊടിച്ചിരിക്കുന്നു. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ശിയാ വാദങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായുള്ള ശ്രമത്തിൽ, സത്യസന്ധനായ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് (ﷺ) സ്വർഗ്ഗം വാഗ്ദാനം ചെയ്തവരെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്താൻ വ്യാജ വാഗ്ദാനങ്ങളുടെയും വഞ്ചനയുടെയും ഭീഷണിയുടെയും കടുത്ത അതൃപ്തിയുടെയും കള്ളക്കഥകൾ അവർ തന്ത്രപരമായി മെനഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്. യഥാർത്ഥ മൂന്നാം ഖലീഫയും റസൂലുല്ലാഹിയുടെ (ﷺ) മരുമകനുമായ ദുന്നൂറൈൻ ഉസ്മാൻ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) നിയമിതനായതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യഥാർത്ഥ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഈ ലേഖനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
പിൻഗാമിയെ നിയമിക്കുന്നതിൽ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഉൾക്കാഴ്ച
തൻ്റെ ജീവിതാന്ത്യത്തിലെ അവസാന നിമിഷങ്ങളിൽ, താൻ അനുഭവിക്കുന്ന മുറിവുകളുടെ കഠിനമായ വേദനകൾക്കിടയിലും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ശ്രദ്ധ മുഴുവനും ഉമ്മത്തിൻ്റെ ഐക്യത്തിലും ഭാവിയുമായിരുന്നു. അനിഷേധ്യമായും ഇതൊരു നിർണ്ണായക ചരിത്രമുഹൂർത്തമായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അടിയുറച്ച വിശ്വാസവും, ആത്മാർത്ഥതയും, നിസ്വാർത്ഥതയും ഇതിൽ പ്രകടമായിരുന്നു. ആ നിർണ്ണായക നിമിഷങ്ങളിൽ, പുതിയ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനായി പുതിയതും അഭൂതപൂർവ്വവുമായ ഒരു രീതി ആവിഷ്കരിക്കാൻ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് സാധിച്ചു.
ഉമ്മത്തിൻ്റെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള ധാരണയുടെയും പാടവത്തിൻ്റെയും സ്പഷ്ടവും വ്യക്തവുമായ തെളിവാണിത്. ഒരു പിൻഗാമിയെ കൃത്യമായി നിയമിക്കാതെയാണ് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ അദ്ദേഹത്തിന് മുമ്പ് വഫാത്തായത്. അബൂബക്കർ അസ്സ്വിദ്ദീഖ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മരണാസന്നനായപ്പോൾ മുതിർന്ന സ്വഹാബികളുമായി കൂടിയാലോചിച്ച ശേഷം ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി നിയമിച്ചു. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തൻ്റെ മരണശയ്യയിലായിരിക്കെ ഒരു പിൻഗാമിയെ നിയമിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, അൽപ്പനേരം ചിന്തിച്ച ശേഷം, ആ സാഹചര്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ മറ്റൊരു രീതി അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ വഫാത്തായപ്പോൾ, അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ശ്രേഷ്ഠതയിലും മുൻഗണനയിലും ജനങ്ങളെല്ലാം ഏകോപിച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ അവിടെ ഒരു തർക്കത്തിനുള്ള സാധ്യത വളരെ അകലെയായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച്, തനിക്ക് ശേഷം നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഏറ്റവും യോഗ്യൻ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആണെന്ന് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ തൻ്റെ വാക്കുകളിലൂടെയും പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും ഉമ്മത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ നിയമിച്ചപ്പോൾ, തനിക്ക് ശേഷം ആ വലിയ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഏറ്റവും കരുത്തനും കഴിവുള്ളവനും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആണെന്ന കാര്യത്തിൽ സ്വഹാബികൾക്കെല്ലാം ഉറപ്പുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു. അങ്ങനെ മുതിർന്ന സ്വഹാബികളുമായി കൂടിയാലോചിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ ഖലീഫയായി നിയമിച്ചു, ആരും അദ്ദേഹത്തോട് വിയോജിച്ചില്ല. അങ്ങനെ അവിടെ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുണ്ടാകുകയും (ഇജ്മാഅ്) എല്ലാവരും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് അനുസരണപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. (അൽ-ഖലീഫത്തുൽ ഫാറൂഖ് ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ്, അൽ-ആനി, പേജ് 161. അടിക്കുറിപ്പ് 2: അവ്വലിയ്യത്തുൽ ഫാറൂഖ്, പേജ് 124; ഫത്ഹുൽ ബാരി, 13/208)
പുതിയ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള രീതി, ശൂറയെ (കൂടിയാലോചനാ സമിതിയെ) ഒരു പ്രത്യേക എണ്ണം ആളുകളിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികളിൽ നിന്ന് ആറുപേരെ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തിരഞ്ഞെടുത്തു. സ്ഥാനത്തിനായുള്ള യോഗ്യതകളിൽ അവർക്കിടയിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും അവരെല്ലാവരും ഖലീഫയാകാൻ തികച്ചും യോഗ്യരായിരുന്നു. ഏത് രീതിയിലാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തേണ്ടതെന്നും, അതിന് എത്ര സമയമെടുക്കണമെന്നും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നിർണ്ണയിച്ചു. നടപടിക്രമങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം ചില സൈനികരോട് കൽപ്പിക്കുകയും, ജമാഅത്തിന് എതിരെ പോകുന്ന ഏതൊരാൾക്കും ശിക്ഷകൾ നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. തീരുമാനമെടുക്കുന്നവരുടെ സമിതിയിലേക്ക് ആരും പ്രവേശിക്കുന്നില്ലെന്നും അവിടെ നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ആരും ഒളിഞ്ഞുകേൾക്കുന്നില്ലെന്നും ഉറപ്പുവരുത്തിക്കൊണ്ട് കുഴപ്പങ്ങൾ തടയാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. ഈ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയാണ് താഴെ നൽകുന്നത്:
ശൂറക്കായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവരുടെ എണ്ണവും അവരുടെ പേരുകളും
നിയോഗിക്കപ്പെട്ട പുരുഷന്മാരുടെ എണ്ണം ആറായിരുന്നു. അവരിവരാണ്: അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ്, ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ്, സഅ്ദ് ഇബ്നു അബീ വഖാസ്, സുബൈർ ഇബ്നുൽ അവ്വാം, ത്വൽഹ ഇബ്നു ഉബൈദുല്ല رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ. സ്വർഗ്ഗം വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട പത്തുപേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടയാളായിരുന്നിട്ടും സഈദ് ഇബ്നു സൈദ് ഇബ്നു നുഫൈൽ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഇതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു; ഒരുപക്ഷേ അദ്ദേഹം ബനൂ അദി ഗോത്രത്തിൽ (ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ സ്വന്തം ഗോത്രം) പെട്ടയാളായതുകൊണ്ടാകാം ഇത്. അധികാര സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് തൻ്റെ ബന്ധുക്കളെ ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അതീവ ശ്രദ്ധ പുലർത്തിയിരുന്നു, അതിന് യോഗ്യതയുള്ളവർ അവർക്കിടയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും അദ്ദേഹം അങ്ങനെ ചെയ്തു. അതിനാൽ തൻ്റെ ബന്ധുവായ സഈദ് ഇബ്നു സൈദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ അദ്ദേഹം ഖിലാഫത്തിനായുള്ള സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്തി. (അൽ-ബിദായ വന്നിഹായ, 7/142; അൽ-ഖുലഫാഉ റാഷിദൂൻ, ഖാലിദി, പേജ് 98)
ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ട രീതി
അവരിൽ ഒരാളുടെ വീട്ടിൽ ഒത്തുകൂടാനും പരസ്പരം കൂടിയാലോചിക്കാനും അദ്ദേഹം അവരോട് കൽപ്പിച്ചു. അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ഒരു ഉപദേശകൻ എന്ന നിലയിൽ മാത്രം അവർക്കിടയിൽ സന്നിഹിതനായിരിക്കണം, ഖിലാഫത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് യാതൊരു പങ്കുമുണ്ടായിരിക്കുകയില്ല. ഈ കൂടിയാലോചനാ വേളയിൽ സുഹൈബ് അർറൂമി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരിക്കണം നമസ്കാരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകേണ്ടത്. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: “ഈ മൂന്ന് ദിവസത്തേക്ക് താങ്കളാണ് ഇമാമായി ജനങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകേണ്ടത്.” അവരിൽ ആരെയെങ്കിലും ഖലീഫയായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ, ആ ആറുപേരിൽ ആരെയും നമസ്കാരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകാൻ അദ്ദേഹം ചുമതലപ്പെടുത്തിയില്ല. മിഖ്ദാദ് ഇബ്നുൽ അസ്വദ്, അബൂ ത്വൽഹ അൽ-അൻസാരി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവരോട് നടപടിക്രമങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. (അൽ-ഖിലാഫത്തു വൽ ഖുലഫാഉ റാഷിദൂൻ, ബഹ്നസാവി, പേജ് 213; അശ്ഹറു മശാഹീരിൽ ഇസ്ലാം ഫിൽ ഹർബി വസ്സിയാസ, പേജ് 648)
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ എത്ര സമയം എടുത്തു
ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മൂന്ന് ദിവസത്തെ സമയം നിശ്ചയിച്ചു, അത് മതിയായ സമയമായിരുന്നു. അതിൽ കൂടുതൽ സമയമെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് ആഴത്തിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ വ്യാപിക്കാൻ കാരണമാകും, അതിനാൽ അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു:
“നിങ്ങൾക്ക് മീതെ ഒരു നേതാവില്ലാതെ നാലാമത്തെ പകൽ വരാൻ നിങ്ങൾ അനുവദിക്കരുത്.” (ഇബ്നു സഅ്ദിൻ്റെ അത്ത്വബഖാത്ത്, 3/364)
ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പര്യാപ്തമായ അംഗീകാരങ്ങളുടെ എണ്ണം
നിവേദകർ വിശ്വസ്തരായ (സിക) ഒരു പരമ്പരയിലൂടെ ഇബ്നു സഅ്ദ് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സുഹൈബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് പറഞ്ഞു:
“മൂന്ന് ദിവസം ജനങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുക, ഈ കൂട്ടാളികളെ ഒരു വീട്ടിൽ വിടുക. അവർ ഒരാളുടെ കാര്യത്തിൽ യോജിച്ചാൽ, പിന്നീട് ആരെങ്കിലും അവരോട് വിയോജിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ്റെ കഴുത്ത് വെട്ടുക (കൊലപ്പെടുത്തുക).” (അത്ത്വബഖാത്ത്, 3/342)
ഈ ഗ്രൂപ്പിനെതിരെ പോകാനും മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭിന്നതയുണ്ടാക്കാനും ശ്രമിക്കുന്ന ഏതൊരാളെയും വധിക്കാൻ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഉത്തരവിട്ടു, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ താഴെ പറയുന്ന കൽപ്പന നടപ്പിലാക്കിക്കൊണ്ടായിരുന്നു ഇത്:
مَنْ آتَاكُمْ ، وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ ، عَلَي رَجُلٍ وَاحِدٍ ، يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ ، أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ ، فَاقْتُلُوهُ
ഒരൊറ്റ മനുഷ്യന് പിന്നിൽ നിങ്ങൾ ഐക്യപ്പെട്ടിരിക്കെ, നിങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭിന്നതയുണ്ടാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ട് ആരെങ്കിലും നിങ്ങളുടെ അടുത്ത് വന്നാൽ, അവനെ നിങ്ങൾ കൊലപ്പെടുത്തുക. [മുസ്ലിം – ഹദീസ് 1852]
അവർ ഒത്തുകൂടാനും പരസ്പരം കൂടിയാലോചിക്കാനും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ കൽപ്പിച്ചുവെന്നും, അഞ്ചുപേർ ഒരാളുടെ കാര്യത്തിൽ യോജിക്കുകയും ഒരാൾ എതിർക്കുകയും ചെയ്താൽ അയാളുടെ തല വാളുകൊണ്ട് വെട്ടണമെന്നും, നാലുപേർ ഒരാളുടെ കാര്യത്തിൽ യോജിക്കുകയും രണ്ടുപേർ എതിർക്കുകയും ചെയ്താൽ അവരുടെ തലകൾ വെട്ടണമെന്നും ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയപ്പെടുന്നത് ശരിയായ പരമ്പരയില്ലാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ടാണ്. അബൂ മിഖ്നഫ് എന്ന റാഫിദിയായ ശിയാ കെട്ടിച്ചമച്ച വിചിത്രമായ റിപ്പോർട്ടുകളിലൊന്നാണിത്; അത് സ്വഹീഹായ പ്രമാണങ്ങൾക്കും സ്വഹാബികളുടെ പെരുമാറ്റരീതികൾക്കും വിരുദ്ധമാണ്. അബൂ മിഖ്നഫ് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സുഹൈബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് പറഞ്ഞു:
“അവരുടെ മേൽ – അതായത് ശൂറയിലെ ആളുകളുടെ മേൽ – നിൽക്കുക, അഞ്ചുപേർ ഒരാളുടെ കാര്യത്തിൽ യോജിക്കുകയും ഒരാൾ എതിർക്കുകയും ചെയ്താൽ വാളുകൊണ്ട് അവൻ്റെ തല വെട്ടുക. നാലുപേർ ഒരാളുടെ കാര്യത്തിൽ യോജിക്കുകയും രണ്ടുപേർ എതിർക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവരുടെ തലകളും വെട്ടുക.” (താരീഖുത്തബരി, 5/226)
എന്നാൽ ഇതൊരു തെറ്റായ റിപ്പോർട്ടാണ്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികളിലെ ഉന്നതരാണ് അവരെന്ന് അറിയാമായിരുന്നിട്ടും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് എങ്ങനെ അത്തരമൊരു കാര്യം പറയാൻ കഴിയും? അവരുടെ ശ്രേഷ്ഠതയും ഉന്നതമായ പദവിയും അറിയാമായിരുന്നതുകൊണ്ടാണല്ലോ അദ്ദേഹം അവരെ ഈ ദൗത്യത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. (മർവിയ്യാത്ത് അബൂ മിഖ്നഫ് ഫി താരീഖിത്തബരി, ഡോ. യഹ്യ അൽ-യഹ്യ, പേജ് 175)
അൻസാറുകളോട് ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു എന്ന് ഇബ്നു സഅ്ദിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു:
“അവരെ മൂന്ന് ദിവസം ഒരു വീട്ടിൽ താമസിക്കാൻ അനുവദിക്കുക. അവർ ഒരു തീരുമാനത്തിലെത്തുകയാണെങ്കിൽ (അത് നല്ലത്), അല്ലാത്തപക്ഷം അവരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്ന് അവരുടെ കഴുത്തുകൾ വെട്ടുക.” (അത്ത്വബഖാത്ത്, 3/342)
ഈ നിവേദനങ്ങൾ മുറിഞ്ഞ പരമ്പരകളുള്ളതാണ്, കൂടാതെ അവയിൽ സമ്മാക് ഇബ്നു ഹർബ് ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്; അദ്ദേഹം ഒരു ദുർബ്ബലനായ നിവേദകനാണ്. (മർവിയ്യാത്ത് അബൂ മിഖ്നഫ് ഫി താരീഖിത്തബരി, പേജ് 176)
അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യത്തിലെ വിധി
യോഗത്തിൽ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا സന്നിഹിതനായിരിക്കണമെന്നും എന്നാൽ ഖിലാഫത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് യാതൊരു പങ്കുമുണ്ടായിരിക്കില്ലെന്നും ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവരെ ഉപദേശിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു:
“മൂന്ന് ആളുകൾ ഒരാളെയും മറ്റ് മൂന്ന് ആളുകൾ വേറൊരാളെയും അനുകൂലിച്ചാൽ, അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യുടെ അഭിപ്രായം തേടുക, ആ രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളിൽ അദ്ദേഹം അനുകൂലിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് അവർ ഒരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കട്ടെ. അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യുടെ വിധി അവർ അംഗീകരിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഉൾപ്പെടുന്ന ഗ്രൂപ്പിനൊപ്പം പോവുക.”
അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫിനെ അദ്ദേഹം യുക്തിമാനും പക്വതയുള്ളവനുമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു:
“അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് എത്ര യുക്തിമാനും പക്വതയുള്ളവനുമാണ്. അദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിനാൽ നേർവഴിയിലാക്കപ്പെട്ടവനും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്, അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ അനുസരിക്കുക.” (താരീഖുത്തബരി, 5/225)
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിരീക്ഷിക്കാനും കുഴപ്പങ്ങൾ തടയാനും ഒരു കൂട്ടം മുസ്ലീം സൈനികരെ ചുമതലപ്പെടുത്തുന്നു
ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അബൂ ത്വൽഹ അൽ-അൻസാരി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് പറഞ്ഞു:
“ഓ അബൂ ത്വൽഹ, ഉന്നതനും മഹാനുമായ അല്ലാഹു താങ്കളിലൂടെ ഇസ്ലാമിനെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അൻസാറുകളിൽ നിന്ന് അമ്പത് പുരുഷന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ഈ ഗ്രൂപ്പ് തങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് വരെ അവരെ പ്രേരിപ്പിക്കാനാണിത്.”
മിഖ്ദാദ് ഇബ്നുൽ അസ്വദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
“നിങ്ങൾ എന്നെ എൻ്റെ ഖബറിൽ വെച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, ഈ കൂട്ടാളികളെ ഒരു വീട്ടിൽ ഒത്തുകൂട്ടുവിൻ; അവർ തങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുവരെ.”
ഒരാളെക്കാൾ മികച്ച മറ്റൊരാൾ ഉണ്ടെങ്കിൽപ്പോലും അയാളെ ഖലീഫയായി നിയമിക്കുന്നതിൻ്റെ അനുവദനീയത
ശൂറയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് നാം പഠിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിലൊന്ന്, ഒരാളെക്കാൾ മികച്ച മറ്റൊരാൾ ഉണ്ടെങ്കിൽപ്പോലും അയാളെ ഖലീഫയായി നിയമിക്കുന്നത് അനുവദനീയമാണ് എന്നതാണ്; കാരണം ചിലർ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ മികച്ചവരാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ശൂറയിലേക്ക് ആറുപേരെ നിയമിച്ചത്. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഗവർണ്ണർമാരെ നിയമിച്ചപ്പോൾ, അവരുടെ മതപരമായ അർപ്പണബോധം മാത്രമല്ല അദ്ദേഹം പരിഗണിച്ചത്, മറിച്ച് ശരീഅത്തിന് വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ജനങ്ങളോട് ഇടപഴകാനുള്ള അവരുടെ കഴിവും അദ്ദേഹം നോക്കിയിരുന്നു എന്ന വസ്തുതയിലും ഇത് കാണാൻ കഴിയും.
അങ്ങനെ അദ്ദേഹം മുആവിയ, മുഗീറത്ത് ഇബ്നു ശുഅ്ബ, അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്വ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ എന്നിവരെ നിയമിച്ചു; സിറിയയിലെ അബുദ്ദർദാഅ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ, കൂഫയിലെ ഇബ്നു മസ്ഊദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ എന്നിവരെപ്പോലെ മതപരമായ അർപ്പണബോധത്തിലും വിജ്ഞാനത്തിലും അവരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠരായ മറ്റുള്ളവർ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും അദ്ദേഹം അങ്ങനെ ചെയ്തു. (അൽ-മദീനത്തുന്നബവിയ്യ – ഫജ്റുൽ ഇസ്ലാം വൽ അസ്റുറാഷിദി, 2/97)
പിൻഗാമിയെ നിയമിക്കുന്നതിനും നിയമിക്കാതിരിക്കുന്നതിനുമിടയിൽ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സ്വീകരിച്ച മധ്യമാർഗ്ഗം
അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ചെയ്തതുപോലെ സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊണ്ട് പിൻഗാമിയെ നിയമിക്കുന്നതിനും, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ചെയ്തതുപോലെ ആരെയും നിയമിക്കാതിരിക്കുന്നതിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു മധ്യമാർഗ്ഗമാണ് ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സ്വീകരിച്ചത്. അദ്ദേഹം ആറുപേരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ഈ വിഷയത്തിൽ പരസ്പരം കൂടിയാലോചിക്കാൻ അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
കൂടിയാലോചന ഈ ആറുപേർക്കിടയിൽ മാത്രമായിരുന്നില്ല
ഈ ആറുപേർക്കിടയിൽ മാത്രമായിരിക്കില്ല കൂടിയാലോചന നടക്കുകയെന്നും, മറിച്ച് ആരെ ഖലീഫയായി നിയമിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള മദീനയിലെ പൊതുജനാഭിപ്രായവും പരിഗണിക്കപ്പെടുമെന്നും ഉമറിനറിയാമായിരുന്നു. തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നയാളെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മദീനയിൽ അന്ന് സന്നിഹിതരായിരുന്ന ഭൂരിഭാഗം ആളുകളുടെയും അംഗീകാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം മൂന്ന് ദിവസത്തെ പരിധി നിശ്ചയിച്ചത്; അവിടെയാണല്ലോ ഭൂരിഭാഗം സ്വഹാബികളും താമസിച്ചിരുന്നത്. മറ്റിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവരെല്ലാം അവർ അംഗീകരിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ അവരെ പിന്തുടരുന്നവരായിരിക്കും. ഹിജ്റ 23 വരെ, മദീന സ്വഹാബികളുടെ ഒത്തുചേരൽ കേന്ദ്രമായി തുടർന്നു, മുതിർന്ന സ്വഹാബികൾ അവിടെത്തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു; കാരണം ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവരെ തൻ്റെ കൂടെ നിർത്തുകയും കീഴടക്കിയ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറാൻ അവരെ അനുവദിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ശൂറ കൗൺസിൽ ആയിരുന്നു പരമോന്നത രാഷ്ട്രീയ സമിതി
തങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ശൂറ കൗൺസിലിന് മാത്രമാണ് നൽകിയത്. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ എടുത്ത ഈ തീരുമാനത്തോട് ശൂറ കൗൺസിലിലെ ഒരാളോ, മറ്റ് സ്വഹാബികളോ യാതൊരു എതിർപ്പും പ്രകടിപ്പിച്ചില്ലെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. നമ്മുടെ മുമ്പിലുള്ള പ്രമാണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഇതാണ്, കൂടാതെ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഈ കൽപ്പനക്കെതിരെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസാന നിമിഷങ്ങളിലോ മരണശേഷമോ മറ്റാരെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും നിർദ്ദേശങ്ങൾ വെച്ചതായോ എതിർപ്പുകൾ പ്രകടിപ്പിച്ചതായോ നമുക്കറിയില്ല. ജനങ്ങളെല്ലാം ഈ ക്രമീകരണത്തോട് യോജിക്കുകയും, അത് മുഴുവൻ മുസ്ലീങ്ങളുടെയും മികച്ച താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസൃതമാണെന്ന് അവർ കരുതുകയും ചെയ്തു.
ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പരമോന്നത രാഷ്ട്രീയ സമിതിക്ക് രൂപം നൽകുകയും രാഷ്ട്രത്തലവനെ അഥവാ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം അതിനെ ഏൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് നമുക്ക് പറയാൻ കഴിയും. ഇത് ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ബുദ്ധിസാമർത്ഥ്യത്താൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട പുതിയൊരു സംഘടനാ സംവിധാനമായിരുന്നു; അത് ഇസ്ലാം സ്ഥാപിച്ച അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായിരുന്നില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ശൂറയുടെ തത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയ്ക്ക്. കാരണം ജാമിഅ് മസ്ജിദിൽ വെച്ച് നടക്കുന്ന പൊതുവായ അനുസരണപ്രതിജ്ഞയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം.
ഇവിടെ ഒരു ചോദ്യം ഉയർന്നുവന്നേക്കാം: ഇതിനുള്ള അധികാരം ഉമറിന് നൽകിയത് ആരാണ്? ഉമർ ഈ ക്രമീകരണം നടപ്പിലാക്കിയതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനമെന്താണ്? ഒരു കൂട്ടം മുസ്ലീങ്ങൾ ഈ ക്രമീകരണത്തെ അംഗീകരിച്ചുവെന്നും അതിനെ എതിർത്തുകൊണ്ട് ഒരു ശബ്ദവും ഉയർന്നുകേട്ടില്ലെന്നും മനസ്സിലാക്കുന്നത് തന്നെ ഇതിനുള്ള മതിയായ ഉത്തരമാണ്, അതിനാൽ ഇതൊരു സാധുവായ ക്രമീകരണമായിരുന്നു എന്നതിൽ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുണ്ടെന്ന് നമുക്ക് ഉറപ്പിക്കാം; ഇജ്മാഅ് എന്നത് ശരീഅത്തിൻ്റെ സ്രോതസ്സുകളിലൊന്നാണല്ലോ. (നിസാമുൽ ഹുക്മ് ഫിശ്ശരീഅത്തിൽ ഇസ്ലാമിയ്യ, 1/227, 228)
ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഒരു യുക്തിമാനായ ഖലീഫയായിരുന്നുവെന്ന കാര്യം നാം മറക്കരുത്, കൂടാതെ ശൂറ കൗൺസിൽ ആണ് പരമോന്നത രാഷ്ട്രീയ സമിതി എന്ന ഈ തത്വത്തിന് സച്ചരിതരായ ഖലീഫമാരുടെ കാലത്തെ ഇസ്ലാമിക ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരുന്നുവെന്നും നമുക്ക് ഉറപ്പിക്കാം. മാത്രമല്ല, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നിയമിച്ച ഈ കൗൺസിലിന് മറ്റ് വിഭാഗങ്ങൾക്കൊന്നും അവകാശപ്പെടാൻ കഴിയാത്ത നിരവധി പ്രത്യേകതകളുണ്ടായിരുന്നു; അല്ലാഹു നൽകിയതും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ സ്ഥിരീകരിച്ചതുമായ പ്രത്യേകതകളാണവ. ഈ പത്തുപേർ എത്തിച്ചേർന്ന ഭക്തിയുടെയും വിശ്വസ്തതയുടെയും തലത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ മറ്റൊരു മുസ്ലീമിനും സാധ്യമല്ല.
അങ്ങനെ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ജീവിതത്തിന് അന്ത്യമായി. അദ്ദേഹത്തെ ബാധിച്ച ദുരന്തത്തിനോ മരണവെപ്രാളത്തിനോ മുസ്ലീങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും അഭൂതപൂർവ്വമായ ഒരു ശൂറ സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തെ തടയാനായില്ല. അനിഷേധ്യമായും ശൂറയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വം വിശുദ്ധ ഖുർആനിലും, സുന്നത്തിലും (വാക്കുകളിലും പ്രവൃത്തികളിലും) സ്ഥാപിതമാണ്, റസൂലുല്ലാഹിയും അബൂബക്കറും ഈ തത്വം നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഇവിടെ പുതിയതോ നൂതനമായതോ ആയ ഒരു തത്വവുമല്ല അവതരിപ്പിച്ചത്, മറിച്ച് പുതിയ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രീതി ആവിഷ്കരിക്കുകയും, തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടേണ്ട ആളുകളുടെ എണ്ണം പരിമിതപ്പെടുത്തുകയുമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്. റസൂലുല്ലാഹിയോ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വോ ചെയ്യാതിരുന്ന ഒരു കാര്യമായിരുന്നു ഇത്; ഇതാദ്യമായി ചെയ്തത് ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരുന്നു, അദ്ദേഹം ചെയ്തത് എത്രയോ നല്ലൊരു കാര്യമായിരുന്നു. ആ സമയത്ത് സ്വഹാബികൾക്ക് മുമ്പിലുണ്ടായിരുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച ഓപ്ഷനായിരുന്നു അത്. (അവ്വലിയ്യാത്തുൽ ഫാറൂഖ്, ഡോ. ഗൈബ് അബ്ദുൽ കാഫി അൽ-ഖുറശി, പേജ് 127)
തനിക്ക് ശേഷം വരുന്ന ഖലീഫക്കുള്ള ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഉപദേശം
ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തനിക്ക് ശേഷം വരുന്ന ഖലീഫക്കും സമുദായത്തെ നയിക്കുന്നവനുമായി സുപ്രധാനമായ ചില ഉപദേശങ്ങൾ നൽകി. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
“പങ്കുകാരുമില്ലാത്ത ഏകനായ അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടാൻ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. ആദ്യകാല മുഹാജിറുകളോട് നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറാനും അവരുടെ മുൻഗണന അംഗീകരിക്കാനും ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. അൻസാറുകളോട് നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറാനും, അവരിൽ നന്മ ചെയ്യുന്നവരെ അംഗീകരിക്കാനും, തെറ്റുകൾ വരുത്തുന്നവരോട് പൊറുക്കാനും ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. വിദൂരപ്രദേശങ്ങളിലുള്ള ജനങ്ങളോട് നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറാൻ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു, കാരണം അവർ ശത്രുക്കൾക്കെതിരെയുള്ള പരിചയും ഫൈഇൻ്റെ (യുദ്ധമില്ലാതെ ലഭിക്കുന്ന സ്വത്ത്) വാഹകരുമാണ്; അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതലുള്ളതല്ലാതെ അവരിൽ നിന്ന് യാതൊന്നും നിങ്ങൾ എടുക്കരുത്. മരുഭൂമിയിലുള്ള ജനങ്ങളോട് നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറാൻ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു, കാരണം അവർ യഥാർത്ഥ അറബികളും ഇസ്ലാമിൻ്റെ സംരക്ഷകരുമാണ്. അവരുടെ സ്വത്തിൽ മിച്ചമുള്ളത് എടുത്ത് അവരുടെ ഇടയിലെ ദരിദ്രർക്ക് നൽകുക. അഹ്ലുദ്ദിമ്മയോട് (മുസ്ലീം രാജ്യങ്ങളിൽ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ കഴിയുന്ന ജൂത-ക്രിസ്ത്യാനികളോട്) നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറാനും, അവരുടെ ശത്രുക്കൾക്കെതിരെ അവരെ പ്രതിരോധിക്കാനും, അവർ സത്യവിശ്വാസികളോടുള്ള കടമകൾ നിറവേറ്റുകയോ അല്ലെങ്കിൽ കീഴൊതുങ്ങിയവരായിക്കൊണ്ട് പൂർണ്ണമനസ്സോടെ ജിസ്യ നൽകുകയോ ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവർക്ക് താങ്ങാനാവാത്ത ഭാരം അവരുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാതിരിക്കാനും ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവിനെയും അവൻ്റെ കോപത്തെയും ഭയപ്പെടാൻ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു, നിങ്ങൾ വല്ല തെറ്റും ചെയ്തേക്കരുതല്ലോ.
ജനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടാൻ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു, എന്നാൽ അല്ലാഹുവിൻ്റെ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾ ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടരുത്. ജനങ്ങളോട് നീതിപൂർവ്വം പെരുമാറാനും, അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് കാക്കുന്നതിലും സ്വയം സമർപ്പിക്കാനും ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. ദരിദ്രരെക്കാൾ സമ്പന്നരോട് യാതൊരു പക്ഷപാതവും കാണിക്കരുത്. അത് നിങ്ങളുടെ ആത്മീയ ക്ഷേമത്തിന് ഉത്തമവും നിങ്ങളുടെ പാപഭാരം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതുമായിരിക്കും, നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലുള്ളത് അറിയുന്നവനുമായി നിങ്ങൾ കണ്ടുമുട്ടുന്നതുവരെ നിങ്ങളുടെ പരലോകത്തിന് അതാണ് ഉത്തമം. അല്ലാഹുവിൻ്റെ കൽപ്പനകൾ, അവൻ്റെ പവിത്രമായ അതിരുകൾ, അനുസരണക്കേട് എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ ബന്ധുക്കളായാലും മറ്റുള്ളവരായാലും എല്ലാവരോടും കർശനമായി പെരുമാറാൻ ഞാൻ നിങ്ങളോട് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ കുറ്റത്തിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രതികാരം അവനോട് ചെയ്യുന്നത് വരെ നിങ്ങൾ ആരോടും യാതൊരു കരുണയും കാണിക്കരുത്. എല്ലാ ആളുകളെയും തുല്യരായി കാണുക, ആരുടെ ഭാഗത്താണ് തെറ്റുള്ളത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ വേവലാതിപ്പെടുകയോ നിന്ദിക്കുന്നവരുടെ നിന്ദയെ ഭയപ്പെടുകയോ ചെയ്യരുത്. അല്ലാഹു നിങ്ങളെ ഏൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഫൈഇൻ്റെ കാര്യത്തിൽ സത്യവിശ്വാസികൾക്കിടയിൽ പക്ഷപാതം കാണിക്കുന്നത് സൂക്ഷിക്കുക, അത് അനീതിയിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുക. ഇഹലോകത്തിനും പരലോകത്തിനുമിടയിലുള്ള ഒരു സ്ഥാനത്താണ് നിങ്ങളുള്ളത്. നിങ്ങൾ ഈ ലോകത്ത് നിങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ നീതിപൂർവ്വം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഭൗതിക സുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്താൽ, അത് നിങ്ങൾക്ക് വിശ്വാസവും ദൈവിക പ്രീതിയും നേടിത്തരും. എന്നാൽ നിങ്ങൾ ഇച്ഛകൾക്കും താല്പര്യങ്ങൾക്കും അടിമപ്പെട്ടാൽ, നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിൻ്റെ കോപത്തിന് ഇരയാകും.
നിങ്ങളോ മറ്റാരെങ്കിലുമോ അഹ്ലുദ്ദിമ്മയോട് അനീതി കാണിക്കാൻ അനുവദിക്കരുതെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ആത്മാർത്ഥമായ ഉപദേശമാണ് നൽകുന്നത്; അതിലൂടെ അല്ലാഹുവിൻ്റെ പ്രീതിയും പരലോകവും തേടുക. എനിക്കോ എൻ്റെ മകനോ നൽകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഉപദേശമാണ് ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുള്ളത്. ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉപദേശിച്ചതുപോലെ നിങ്ങൾ ചെയ്യുകയും എൻ്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കുകയും ചെയ്താൽ, നിങ്ങൾ ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കും. നിങ്ങൾ അത് സ്വീകരിക്കുകയോ ശ്രദ്ധിക്കുകയോ ചെയ്യാതിരിക്കുകയും, അല്ലാഹുവിന് തൃപ്തികരമായ രീതിയിൽ നിങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അത് നിങ്ങളുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ഒരു വീഴ്ചയായിരിക്കും, നിങ്ങൾക്ക് ആത്മാർത്ഥത കാണിക്കാൻ കഴിയാതെ പോവുകയും ചെയ്യും; കാരണം ഇച്ഛകളും താല്പര്യങ്ങളും ഒരുപോലെയാണ്, പാപത്തിൻ്റെ കാരണം ഇബ്ലീസ് ആണ്, മനുഷ്യനെ അവൻ്റെ നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലേക്കും അവൻ അവനെ ക്ഷണിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് കഴിഞ്ഞുപോയ തലമുറകളെ അവൻ വഴിതെറ്റിക്കുകയും അവരെ നരകത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു, അത് എത്ര മോശമായ വാസസ്ഥലമാണ്! അല്ലാഹുവെ ധിക്കരിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്ന അല്ലാഹുവിൻ്റെ ശത്രുവിനെ ഒരു മനുഷ്യൻ തൻ്റെ സുഹൃത്തായി സ്വീകരിക്കുന്നത് എത്ര മോശമായ ഇടപാടാണ്!
സത്യത്തെ മുറുകെപ്പിടിക്കുക, അതിൽ എത്തിച്ചേരാൻ കഠിനമായി പരിശ്രമിക്കുകയും നിങ്ങളെത്തന്നെ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുക. മുസ്ലീങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കാൻ അല്ലാഹുവിനെ മുൻനിർത്തി ഞാൻ നിങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു; അവരിലെ പ്രായമായവരെ ബഹുമാനിക്കുക, ചെറിയവരോട് അനുകമ്പ കാണിക്കുക, അറിവുള്ളവരെ ആദരിക്കുക. അവരെ ഉപദ്രവിക്കുകയോ അപമാനിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്, ഫൈഅ് (യുദ്ധമില്ലാതെ ലഭിക്കുന്ന സ്വത്ത്) നിങ്ങൾക്ക് മാത്രമായി മാറ്റിവെക്കരുത്, അത് അവരെ കോപിപ്പിച്ചേക്കാം. അവരുടെ വേതനം നൽകാനുള്ള സമയമാകുമ്പോൾ അത് നൽകാതെ അവരെ ദരിദ്രരാക്കരുത്. അവർക്ക് മക്കളില്ലാത്ത അവസ്ഥ വന്നെത്തുന്ന രീതിയിൽ സൈനിക പോരാട്ടങ്ങളിൽ അവരെ ദീർഘകാലം അകറ്റിനിർത്തരുത്. സമ്പത്ത് സമ്പന്നർക്കിടയിൽ മാത്രം കറങ്ങാൻ അനുവദിക്കരുത്. ശക്തർ ദുർബ്ബലരെ അടിച്ചമർത്താൻ ഇടവരുത്തുംവിധം നിങ്ങളുടെ വാതിലുകൾ ജനങ്ങൾക്ക് നേരെ കൊട്ടിയടക്കരുത്. അല്ലാഹുവിനെ സാക്ഷിയാക്കിക്കൊണ്ട് ഞാൻ നിങ്ങൾക്കുള്ള ഉപദേശം ഇതാണ്, സമാധാനത്തോടെ ഞാൻ നിങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു.” (ഇബ്നു സഅ്ദിൻ്റെ അത്ത്വബഖാത്ത്, 3/339; അൽ-ബയാനു വത്തബ്യീൻ, 2/46; ജംഹറത്തു ഖുത്വബിൽ അറബ്, 1/263-265; അൽ-കാമിൽ ഫിത്താരീഖ്, 2/210; അൽ-ഖലീഫത്തുൽ ഫാറൂഖ് ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ്, അൽ-ആനി, പേജ് 171, 172)
ഭരണപരവും ഭരണനിർവ്വഹണപരവുമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനുള്ള ദീർഘവീക്ഷണത്തെയാണ് ഈ ഉപദേശം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; ഭരണത്തിൻ്റെയും നിർവ്വഹണത്തിൻ്റെയും സമഗ്രമായ ഒരു രീതിശാസ്ത്രത്തെയും വ്യവസ്ഥിതിയെയുമാണ് അത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട നിരവധി വിഷയങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ഉപദേശം വിലപ്പെട്ട ഒരു രേഖയായി കാണേണ്ടതുണ്ട്, കാരണം ഭരണത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; മതപരവും, രാഷ്ട്രീയവും, സൈനികവും, സാമ്പത്തികവും, സാമൂഹികവുമായ തലങ്ങളെല്ലാം അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ശൂറയുടെ നടപടിക്രമങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത രീതി
കൂടിയാലോചനക്കായി സംഘത്തെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടൽ
ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ ഖബറടക്കി കഴിഞ്ഞയുടൻ തന്നെ, കൂടിയാലോചനാ സമിതിയിലെ അംഗങ്ങളും ഭരണകൂടത്തിലെ ഉന്നത സമിതിയും വിശ്വാസികളുടെ മാതാവായ ആഇശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا യുടെ വീട്ടിൽ ഒത്തുകൂടാൻ തിടുക്കം കൂട്ടി. (അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദഹ്ഹാക് ഇബ്നു ഖൈസിൻ്റെ സഹോദരിയായ ഫാത്വിമ ബിൻ്റ് ഖൈസ് അൽ-ഫിഹ്രിയ്യയുടെ വീട്ടിലാണ് അവർ ഒത്തുകൂടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു). ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം മുസ്ലീങ്ങൾ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയം തീരുമാനിക്കാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു ഇത്. അവിടെ സന്നിഹിതരായവർ തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി, പ്രമുഖരും മുഴുവൻ മുസ്ലീങ്ങളും അംഗീകരിച്ച ചില വ്യവസ്ഥകളിൽ യോജിക്കാൻ അല്ലാഹു അവർക്ക് വഴികാട്ടി. (ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ, സാദിഖ് അർജൂൻ, പേജ് 62, 63)
ഖിലാഫത്തിനായുള്ള സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവരിൽ ചിലരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു
ശൂറ കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങൾ ഒത്തുകൂടിയപ്പോൾ, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവരോട് പറഞ്ഞു: “നിങ്ങളിൽ മൂന്നുപേരെ ഈ വിഷയം ഏൽപ്പിക്കുക.” സുബൈർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “എൻ്റെ അഭിപ്രായം ഞാൻ അലിയെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു.” ത്വൽഹ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “എൻ്റെ അഭിപ്രായം ഞാൻ ഉസ്മാനെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു.” സഅ്ദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “എൻ്റെ അഭിപ്രായം ഞാൻ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫിനെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു.” അങ്ങനെ ഇപ്പോൾ മൂന്ന് സ്ഥാനാർത്ഥികളായി: അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ്, ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ. അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ചോദിച്ചു: “തന്നെ നിയമിക്കരുതെന്ന് നിങ്ങളിൽ ആരാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുക? എങ്കിൽ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം നമുക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് നൽകാം; അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തെ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരിക്കും, അങ്ങനെ ആരാണ് ഏറ്റവും മികച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്വയം ചിന്തിക്കാമല്ലോ.” ആ രണ്ട് പുരുഷന്മാരും നിശബ്ദരായി തുടർന്നു. അപ്പോൾ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ചോദിച്ചു: “നിങ്ങളത് എന്നെ ഏൽപ്പിക്കുമോ? അല്ലാഹു നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ, നിങ്ങളിൽ മികച്ചയാളെ മാത്രമേ ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയുള്ളൂ.” അവർ പറഞ്ഞു: “അതെ.” (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബു ഫദാഇലി അസ്ഹാബിന്നബി – ഹദീസ് 3700)
ശൂറ നടപടിക്രമങ്ങൾ നടത്താൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ ചുമതലപ്പെടുത്തുന്നു
ആറ് സ്ഥാനാർത്ഥികളുമായുള്ള യോഗം കഴിഞ്ഞ ഉടൻ തന്നെ ഞായറാഴ്ച രാവിലെ മുതൽ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആളുകളെ ബന്ധപ്പെടാനും അവരുമായി കൂടിയാലോചിക്കാനും തുടങ്ങി. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവർക്കായി നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന സമയപരിധിയുടെ അവസാനമായ മുഹറം 4 ബുധനാഴ്ച പുലർച്ചെ വരെ മൂന്ന് മുഴുവൻ ദിവസങ്ങളിൽ അത് തുടർന്നു. അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിച്ചത്. അദ്ദേഹം അലിയോട് ചോദിച്ചു: “ഞാൻ താങ്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഖലീഫയായി താങ്കൾ ആരെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുമെന്ന് എന്നോട് പറയുക.” അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ.” അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ അടുക്കൽ ചെന്ന് ചോദിച്ചു: “ഞാൻ താങ്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഖലീഫയായി താങ്കൾ ആരെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യും?” ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ്.” അതിനുശേഷം, ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മറ്റ് സ്വഹാബികളുടെ അടുത്ത് പോയി അവരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചു. മദീനയിൽ വെച്ച് കണ്ടുമുട്ടിയ മുതിർന്ന സ്വഹാബികളോരോരുത്തരോടും, സൈനിക മേധാവികളോടും, മദീന സന്ദർശിക്കാനെത്തിയവരോടുമെല്ലാം അദ്ദേഹം കൂടിയാലോചന നടത്തി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൂടിയാലോചനയിൽ വീടുകളിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു, അവരും തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി; മദീനയിലെ കുട്ടികളും അടിമകളും വരെ ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. (അൽ-ഖുലഫാഉ റാഷിദൂൻ, അൽ-ഖാലിദി, പേജ് 106, 107)
അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൂടിയാലോചനയുടെ ഫലം ഇതായിരുന്നു: മുസ്ലീങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചത്, ചിലർ അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെയും നിർദ്ദേശിച്ചു. ബുധനാഴ്ച അർദ്ധരാത്രി, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തൻ്റെ സഹോദരിയുടെ മകനായ അൽ-മിസ്വർ ഇബ്നു മഖ്റമയുടെ വീട്ടിൽ ചെന്നു. അദ്ദേഹം വാതിലിൽ മുട്ടിയപ്പോൾ മിസ്വർ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ ഉണർത്തുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം വാതിലിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഉണർന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നീ ഉറങ്ങുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു, എന്നാൽ അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, ഞാൻ അധികമൊന്നും ഉറങ്ങിയിട്ടില്ല. നീ പോയി സുബൈറിനെയും സഅ്ദിനെയും വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരിക.” അങ്ങനെ ഞാൻ (മിസ്വർ) അവർക്കായി അവരെ വിളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു, അദ്ദേഹം അവരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം എന്നെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു: “എനിക്കായി അലിയെ വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരിക.” അങ്ങനെ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും, പാതിരാത്രി വരെ അദ്ദേഹം അലിയുമായി സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ എഴുന്നേറ്റുപോയി. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “എനിക്കായി ഉസ്മാനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരിക.” ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും, സുബ്ഹി നമസ്കാരത്തിനുള്ള ബാങ്ക് വിളി അവരെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ഉസ്മാനുമായി സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബുൽ അഹ്കാം – ഹദീസ് 7207)
ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ബൈഅത്ത് യോജിക്കുന്നു
ബൈഅത്ത് ചെയ്യുന്ന ദിവസത്തെ സുബ്ഹി നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം (ഹിജ്റ 23 ദുൽഹിജ്ജയുടെ അവസാന ദിനം / 644 നവംബർ 6). ആ നമസ്കാരത്തിന് സുഹൈബ് അർറൂമി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരുന്നു നേതൃത്വം നൽകിയത്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ തൻ്റെ തലയിൽ ധരിച്ചിരുന്ന തലപ്പാവ് ധരിച്ചുകൊണ്ട് അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വന്നു. ശൂറ കമ്മിറ്റിയിലെ ആളുകൾ മിമ്പറിനരികിൽ ഒത്തുകൂടിയിരുന്നു. അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്ന മുഹാജിറുകൾ, അൻസാറുകൾ, സൈനിക മേധാവികൾ എന്നിവർക്കായി അദ്ദേഹം ആളുകളെ അയച്ചു. അവരിൽ സിറിയയുടെ ഗവർണ്ണർ മുആവിയ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ, ഹിംസിലെ ഗവർണ്ണർ ഉമൈർ ഇബ്നു സഅ്ദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ, ഈജിപ്തിലെ ഗവർണ്ണർ അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്വ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനൊപ്പം ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിക്കാൻ പോയ അവർ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം മദീനയിൽ എത്തിയതായിരുന്നു. (ശഹീദുദ്ദാർ ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ, അഹ്മദ് അൽ-ഖുറൂഫ്, പേജ് 37)
അൽ-ബുഖാരിയുടെ നിവേദനത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: ജനങ്ങൾ സുബ്ഹി നമസ്കാരം നിർവ്വഹിക്കുകയും ആ സംഘം മിമ്പറിനരികിൽ ഒത്തുകൂടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മുഴുവൻ മുഹാജിറുകളെയും അൻസാറുകളെയും അദ്ദേഹം വിളിച്ചുവരുത്തി; ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനൊപ്പം ആ വർഷം ഹജ്ജിൽ പങ്കെടുത്ത സൈനിക മേധാവികളെയും അദ്ദേഹം വിളിച്ചുവരുത്തി. അവരെല്ലാവരും ഒത്തുകൂടിയപ്പോൾ, അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ശഹാദത്ത് കലിമ ചൊല്ലുകയും തുടർന്ന് ഇപ്രകാരം പറയുകയും ചെയ്തു: “ഓ അലി, ഞാൻ ജനങ്ങളോട് സംസാരിക്കുകയും അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ചോദിച്ചറിയുകയും ചെയ്തു. ഉസ്മാനോളം പോന്ന മറ്റൊരാളും ഉണ്ടെന്ന് അവർ കരുതുന്നതായി എനിക്ക് തോന്നുന്നില്ല. അതിനാൽ (ഭൂരിപക്ഷത്തോട് വിയോജിപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്) താങ്കളെ വിമർശിക്കാൻ ആർക്കും ഒരു അവസരം താങ്കൾ നൽകരുത്.”
അദ്ദേഹം (അതായത് അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിൻ്റെയും അവൻ്റെ റസൂലിൻ്റെയും അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം വന്ന രണ്ട് ഖലീഫമാരുടെയും മാർഗ്ഗമനുസരിച്ച് ഞാൻ താങ്കൾക്ക് ബൈഅത്ത് ചെയ്യുന്നു.” അങ്ങനെ അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു, ജനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു; മുഹാജിറുകൾ, അൻസാറുകൾ, സൈനിക മേധാവികൾ, മുഴുവൻ മുസ്ലീങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു. ‘അത്തംഹീദ് വൽ ബയാൻ’ ഗ്രന്ഥകർത്താവിൻ്റെ നിവേദനപ്രകാരം, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ശേഷം ആദ്യം ബൈഅത്ത് ചെയ്തത് അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരുന്നു. (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബുൽ അഹ്കാം – ഹദീസ് 7207; അത്തംഹീദ് വൽ ബയാൻ, പേജ് 26)
ശൂറ നടപടിക്രമങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ യുക്തി
അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ശൂറയുടെ നടപടിക്രമങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത രീതി അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ യുക്തിയെയും ഉത്തമ സ്വഭാവത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; വ്യക്തിപരമായ താല്പര്യങ്ങളേക്കാൾ മുസ്ലീങ്ങളുടെ പൊതുവായ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം മുൻഗണന നൽകി എന്നതും ഇതിൽ വ്യക്തമാണ്. മുസ്ലീങ്ങളെ ഐക്യത്തോടെ നിലനിർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, ഈ ലോകത്ത് ഒരു മനുഷ്യന് പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനത്തേക്കുള്ള തൻ്റെ അവസരം അദ്ദേഹം സ്വമനസ്സാലെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഖലീഫയായി വന്ന് മുസ്ലീങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടത് ആരായിരിക്കണം എന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനായി തികച്ചും ചിട്ടയായ രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം ശൂറ പ്രക്രിയ നടപ്പിലാക്കിയത്. ആഴത്തിലുള്ള ചിന്ത, ക്ഷമ, നിശ്ചയദാർഢ്യം, മികച്ച ഭരണനിർവ്വഹണം എന്നിവയിലൂടെ തൻ്റെ മഹത്തായ ദൗത്യം നിർവ്വഹിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ താഴെ പറയുന്നവയായിരുന്നു:
a. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നിശ്ചയിച്ച സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ വെച്ച് നടന്ന ശൂറ കൗൺസിലിൻ്റെ ആദ്യ യോഗത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം തൻ്റെ പദ്ധതി വിശദീകരിച്ചു. അങ്ങനെ കൗൺസിലിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളെക്കൊണ്ടും അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. അവരിലോരോരുത്തരുടെയും കാഴ്ചപ്പാടുകളും ലക്ഷ്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു, തികഞ്ഞ വ്യക്തതയോടെ അദ്ദേഹം തൻ്റെ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കി.
b. തന്നെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതൊരു സംശയവും നീക്കാനും വിശ്വാസ്യത സൃഷ്ടിക്കാനുമായി സ്വന്തം സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു.
c. ശൂറ കൗൺസിലിലുള്ള തൻ്റെ സഹപ്രവർത്തകർ ഓരോരുത്തരും എന്താണ് ലക്ഷ്യമാക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം അന്വേഷിച്ചു. ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് അനുകൂലമായി സഅ്ദ് ഇബ്നു അബീ വഖാസ്, സുബൈർ ഇബ്നുൽ അവ്വാം رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവരുടെ പിന്തുണ ലഭിക്കുന്ന ഭാഗികമായ ഒരു ഫലം ലഭിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം അവരുമായി ചർച്ചകൾ തുടർന്നു. അതിനാൽ അവിടെ സന്നിഹിതരായവരിൽ ഭൂരിപക്ഷത്തിൻ്റെയും പിന്തുണ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി.
d. തുടർന്ന് പ്രധാന വ്യക്തിത്വങ്ങളായ ഉസ്മാൻ, അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവർ പരസ്പരം എങ്ങനെ കാണുന്നുവെന്നും, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്ത മറ്റുള്ളവരെ അവർ എങ്ങനെ കാണുന്നുവെന്നും കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. താൻ ഖലീഫയാകുന്നില്ലെങ്കിൽ തൻ്റെ എതിരാളിയേക്കാൾ മികച്ചതായി മറ്റാരുമില്ലെന്ന് അവരിരുവർക്കും തോന്നിയതായി അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി.
e. ശൂറ കൗൺസിലിന് പുറത്തുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായം തേടാൻ അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചു; ഉമ്മത്തിലെ പ്രമുഖർ, വിവേകമുള്ള ആളുകൾ, തുടർന്ന് സാധാരണക്കാർ, സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ദുർബ്ബലരായവർ എന്നിവരുടെയെല്ലാം അഭിപ്രായം അദ്ദേഹം ആരാഞ്ഞു. ജനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് തുല്യനായി മറ്റാരെയും പരിഗണിക്കുന്നില്ലെന്ന് അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു, ജനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു. (ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ, സാദിഖ് അർജൂൻ, പേജ് 70, 71)
അങ്ങനെ തൻ്റെ ബുദ്ധിസാമർത്ഥ്യം, സത്യസന്ധത, നേരായ മാർഗ്ഗം, നിസ്വാർത്ഥത എന്നിവയിലൂടെ, ഖിലാഫത്തിനായുള്ള തൻ്റെ സ്വന്തം ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിക്കാനും ഭരണകൂടത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനത്തോട് യാതൊരു താല്പര്യവും കാണിക്കാതിരിക്കാനും അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് കഴിഞ്ഞു. ഈ പരീക്ഷണത്തിൽ അദ്ദേഹം വിജയിക്കുകയും ശൂറ കൗൺസിലിനെ അതിവിദഗ്ദ്ധമായി നയിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് ഏറ്റവും വലിയ അഭിനന്ദനങ്ങൾ അർഹിക്കുന്നു. അദ്ദഹബി حِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു:
“ശൂറയുടെ സമയത്ത് തൻ്റെ സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം പിൻവലിച്ചതാണ് അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ചെയ്ത ഏറ്റവും മഹത്തായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൊന്ന്. തീരുമാനമെടുക്കാൻ ചുമതലപ്പെട്ടവർ നിർദ്ദേശിച്ച കാര്യം അദ്ദേഹം ഉമ്മത്തിന് വേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഉമ്മത്തിനെ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് പിന്നിൽ അണിനിരത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം അത്ഭുതകരമായ ഒരു സേവനമാണ് ചെയ്തത്. അദ്ദേഹം നീതിമാനായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന് ആ സ്ഥാനം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കാമായിരുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ തൻ്റെ കസിനും കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളിൽ തനിക്ക് ഏറ്റവും വേണ്ടപ്പെട്ടവനുമായ സഅ്ദ് ഇബ്നു അബീ വഖാസിന് അത് നൽകാമായിരുന്നു.” (മജല്ലത്തുൽ ബുഹൂസിൽ ഇസ്ലാമിയ്യ, ലക്കം 10, പേജ് 225; സിയറു അഅ്ലാമിന്നുബലാഅ്, ശംസുദ്ദീൻ അദ്ദഹബി, വാള്യം 1 പേജ് 86)
അങ്ങനെ സച്ചരിതരായ ഖലീഫമാരുടെ കാലത്ത് മറ്റൊരു രൂപത്തിലുള്ള ശൂറ അരങ്ങേറി. പൊതുജനാഭിപ്രായം വിലയിരുത്തിയ ശേഷം തങ്ങളിൽ നിന്നൊരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഒരു ശൂറ കൗൺസിലിലൂടെ ഖലീഫയെ നിയമിക്കുന്ന രീതിയായിരുന്നു അത്. അതിനുശേഷം ഉമ്മത്ത് ഒന്നടങ്കം അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു. (ദിറാസാത്ത് ഫി അഹ്ദിന്നുബുവ്വ വൽ ഖിലാഫത്തി റാഷിദ, പേജ് 278)
ശൂറയുടെ ചരിത്രത്തിൽ റാഫിദികൾ തിരുകിക്കയറ്റിയ വ്യാജ റിപ്പോർട്ടുകൾ
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ റാഫിദികളായ ശിയാക്കൾ തിരുകിക്കയറ്റിയ വ്യാജ റിപ്പോർട്ടുകളും നുണകളുമുണ്ട്; ശൂറയുടെ ചരിത്രവും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ പിന്നീട് ഓറിയൻ്റലിസ്റ്റുകൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും അവ വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. പല ആധുനിക ചരിത്രകാരന്മാരും ചിന്തകന്മാരും ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ പരിശോധിക്കാതെയും അവയുടെ നിവേദക പരമ്പരകളും വാചകങ്ങളും സ്ഥിരീകരിക്കാതെയും അതിൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ അവ വ്യാപകമായിത്തീർന്നു.
ശൂറയുടെ ചരിത്രത്തിലും ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടതിലും റാഫിദികളായ ശിയാ ചരിത്രകാരന്മാർ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു; അതിലേക്ക് അവർ നുണകളും വ്യാജ റിപ്പോർട്ടുകളും തിരുകിക്കയറ്റി. അവരിൽ ചിലർ ഈ വിഷയത്തിൽ മുഴുവൻ പുസ്തകങ്ങളും തന്നെ രചിച്ചു. അബൂ മിഖ്നഫ് ‘കിതാബുശ്ശൂറ’ എന്ന പേരിൽ ഒരു പുസ്തകം രചിച്ചു. ഇബ്നു ഉഖ്ദ, ഇബ്നു ബാബവൈഹ് എന്നിവരും സമാനമായ പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. (അദ്ദരീഅ ഇലാ തസാനീഫിശ്ശിയാ, വാള്യം 14 പേജ് 246)
ശൂറയെക്കുറിച്ചും, ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തതിനെക്കുറിച്ചും, അദ്ദേഹം ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടതിനെക്കുറിച്ചും അൽ-വാഖിദിയിലൂടെ ഒമ്പത് റിപ്പോർട്ടുകൾ ഇബ്നു സഅ്ദ് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഉബൈദുല്ല ഇബ്നു മൂസയിലൂടെ അദ്ദേഹം മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ട് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അതിൽ ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വധിക്കപ്പെട്ടതും, ശൂറയെ അദ്ദേഹം ആറുപേരിലേക്ക് ചുരുക്കിയതും, അലി, ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവരിൽ ആരെങ്കിലും ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടാൽ ഇരുവർക്കും അദ്ദേഹം നൽകിയ ഉപദേശങ്ങളും, ഇക്കാര്യത്തിൽ സുഹൈബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് നൽകിയ ഉപദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. (ഇബ്നു സഅ്ദിൻ്റെ അത്ത്വബഖാത്തുൽ കുബ്റാ, 3/63, 3/67, 3/340)
ശൂറയെക്കുറിച്ചും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തതിനെക്കുറിച്ചും അൽ-ബലാദുരി ഒരു റിപ്പോർട്ട് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അബൂ മിഖ്നഫിൽ നിന്നും ഹിശാം അൽ-കൽബിയിൽ നിന്നുമാണ് ഇതിലെ വിവരങ്ങൾ വരുന്നത്; അതിൽ ചിലത് അബൂ മിഖ്നഫിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചതും ചിലത് അദ്ദേഹം മാത്രം നിവേദനം ചെയ്തതുമാണ്. കൂടാതെ അൽ-വാഖിദിയിൽ നിന്നും ഉബൈദുല്ല ഇബ്നു മൂസയിൽ നിന്നുമുള്ള വിവരങ്ങളും അതിലുണ്ട്. അത്തബരി ഈ സംഭവത്തിൻ്റെ തൻ്റെ വിവരണം അബൂ മിഖ്നഫിൻ്റേത് പോലെയുള്ള നിരവധി റിപ്പോർട്ടുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് നൽകിയിട്ടുള്ളത്. അഹ്മദ് ഇബ്നു അബ്ദിൽ അസീസ് അൽ-ജൗഹരിയിലൂടെ ഇബ്നു അബിൽ ഹദീദ് ശൂറ സംഭവത്തിലെ ചില കാര്യങ്ങൾ നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, അൽ-വാഖിദിയുടെ അശ്ശൂറ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ നിന്നാണ് താനിത് ഉദ്ധരിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിട്ടുമുണ്ട്. ശിയാ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ കൃത്യമായ തെളിവുകളില്ലാത്ത നിരവധി കൃത്രിമങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: (അൻസാബുൽ അശ്റാഫ്, അൽ-ബലാദുരി, 5/18, 19, 9/15; അഥറുത്തശയ്യുഅ് അലർറിവായാത്തിത്താരീഖിയ്യ, പേജ് 322)
മുസ്ലീങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളിൽ സ്വഹാബികൾ സ്വജനപക്ഷപാതം കാണിച്ചുവെന്ന ആരോപണം
മുസ്ലീങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളിൽ സ്വഹാബികൾ സ്വജനപക്ഷപാതം കാണിച്ചുവെന്ന് ശിയാ റിപ്പോർട്ടുകൾ ആരോപിക്കുകയും, അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുത്തതിൽ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സന്തുഷ്ടനായിരുന്നില്ലെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുല്യമായ പിളർപ്പുണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നിർണ്ണായകമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള അധികാരം ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് നൽകിയെന്നും, അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമെന്നും കാരണം അവർ വിവാഹബന്ധത്തിലൂടെ ബന്ധുക്കളായതുകൊണ്ടാണെന്നും, അതിനാൽ ഖിലാഫത്ത് തൻ്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോയെന്ന് അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തിരിച്ചറിഞ്ഞുവെന്നും അബൂ മിഖ്നഫും, തൻ്റെ പിതാവിൽ നിന്ന് ഹിശാം അൽ-കൽബിയും, അഹ്മദ് അൽ-ജൗഹരിയും നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. (അഥറുത്തശയ്യുഅ് അലർറിവായാത്തിത്താരീഖിയ്യ, ഡോ. അബ്ദുൽ അസീസ് നൂർ, പേജ് 321; ശർഹ് നഹ്ജുൽ ബലാഗ, 9/49, 50-58)
എന്നാൽ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനും അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനുമിടയിൽ അടുത്ത രക്തബന്ധമുണ്ടായിരുന്നില്ല എന്ന് ഇബ്നു തൈമിയ്യ رَحِمَهُ اللَّهُ ഇത് ഖണ്ഡിച്ചുകൊണ്ട് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറയുന്നു: “അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഉസ്മാൻ്റെ സഹോദരനോ കസിനോ ആയിരുന്നില്ല, അദ്ദേഹം ഒരേ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവനുമായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, ഒരാൾ ബനൂ സുഹ്റ ഗോത്രത്തിലും മറ്റൊരാൾ ബനൂ ഉമയ്യ ഗോത്രത്തിലുമായിരുന്നു. ബനൂ ഉമയ്യയെക്കാൾ ബനൂ ഹാശിമിനോട് അടുത്തുനിൽക്കുന്നവരായിരുന്നു ബനൂ സുഹ്റ. അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ്, സഅ്ദ് ഇബ്നു അബീ വഖാസ് എന്നിവരുൾപ്പെടെയുള്ള ബനൂ സുഹ്റ ഗോത്രക്കാർ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മാതുലന്മാരായിരുന്നു. സഅ്ദ് ഇബ്നു അബീ വഖാസിനെക്കുറിച്ച് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:
هَذَا خَالِيْ فَلْيُرِنِي امْرُؤٌ خَالَهُ
ഇത് എൻ്റെ മാതുലനാണ്; തൻ്റെ മാതുലനെ എൻ്റേതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ ആരുണ്ട്? ]” (സ്വഹീഹ് സുനനുത്തിർമിദി, 3/220, ഹദീസ് 3752)
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഒരു മുഹാജിറിനും മറ്റൊരു മുഹാജിറിനുമിടയിലോ, ഒരു അൻസാരിക്കും മറ്റൊരു അൻസാരിക്കുമിടയിലോ സാഹോദര്യം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നില്ല; മറിച്ച് മുഹാജിറുകൾക്കും അൻസാറുകൾക്കുമിടയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം സാഹോദര്യം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നത്. അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനും സഅ്ദ് ഇബ്നു റബീഅ് അൽ-അൻസാരി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനുമിടയിലാണ് അദ്ദേഹം സാഹോദര്യം സ്ഥാപിച്ചത്. ഈ ഹദീസ് സ്വഹീഹായ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും മറ്റും സുപരിചിതവും സ്ഥാപിതവുമാണ്, പണ്ഡിതന്മാർക്കെല്ലാം അതറിയുകയും ചെയ്യാം. അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ അനുകൂലിച്ചു എന്ന ശിയാക്കളുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയിരിക്കുന്നത് അവർ വിവാഹബന്ധത്തിലൂടെ ബന്ധുക്കളായിരുന്നു എന്നതിനാലാണ്. എന്നാൽ വിവാഹബന്ധത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ് രക്തബന്ധമെന്ന കാര്യം അവർ മറന്നുപോയി. കൂടാതെ ഇസ്ലാമിൻ്റെ ഒന്നാം തലമുറയിലെ വിശ്വാസികൾക്കിടയിലുള്ള ബന്ധത്തിൻ്റെ സ്വഭാവം രക്തബന്ധത്തിലോ വിവാഹബന്ധത്തിലോ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നില്ല എന്ന കാര്യവും അവർ മറന്നു. അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വും തമ്മിൽ വിവാഹത്തിലൂടെ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നത്, അൽ-വലീദിൻ്റെ സഹോദരിയായ ഉമ്മു കുൽസൂം ബിൻ്റ് ഉഖ്ബ ഇബ്നു അബീ മുഐത്വിനെ അബ്ദുർറഹ്മാൻ വിവാഹം കഴിച്ചു എന്നതിലൂടെയാണ്. (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി, കിതാബു മനാഖിബിൽ അൻസാർ – ഹദീസ് 3780; മിൻഹാജുസ്സുന്നത്തിന്നബവിയ്യ, ഇബ്നു തൈമിയ്യ, 6/271, 272; അത്ത്വബഖാത്തുൽ കുബ്റാ, 3/127)
ഉമവി കക്ഷിയും ഹാശിമി കക്ഷിയും
അനുസരണപ്രതിജ്ഞ വേളയിൽ ബനൂ ഹാശിമിനും ബനൂ ഉമയ്യക്കുമിടയിൽ ഒരു തർക്കമുണ്ടായതായി അബൂ മിഖ്നഫിൻ്റെ റിപ്പോർട്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഇത് സത്യമല്ല. ആധികാരികമോ ദുർബ്ബലമോ ആയ ഒരു റിപ്പോർട്ടിലും ഇത് പരാമർശിച്ചിട്ടില്ല. ചില ചരിത്രകാരന്മാർ റാഫിദികളായ ശിയാക്കളുടെ റിപ്പോർട്ടുകളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുകയും തങ്ങളുടെ തെറ്റായ വിശകലനങ്ങൾ ഈ റിപ്പോർട്ടുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികൾക്കിടയിൽ പുതിയ ഖലീഫയെ നിയമിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളെ അവർ ഒരു ഗോത്ര വർഗ്ഗീയ തർക്കമായി ചിത്രീകരിക്കുകയും, അവർ ഉമവി കക്ഷിയെന്നും ഹാശിമി കക്ഷിയുമെന്ന രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സാങ്കല്പിക ആശയവും തെറ്റായ നിഗമനവുമാണ്, ഇതിന് യാതൊരു തെളിവുമില്ല. കാരണം റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികൾ ജീവിച്ചിരുന്ന അന്തരീക്ഷം അങ്ങനെയുള്ളതായിരുന്നില്ല; സ്വന്തം പിതാവിനോ സഹോദരനോ കസിനോ സ്വന്തം ഗോത്രത്തിനോ എതിരെ ഒരു അൻസാരിക്കൊപ്പം ഒരു മുഹാജിർ നിലകൊള്ളുന്ന സാഹചര്യമായിരുന്നു അന്ന്.
തങ്ങളുടെ മതം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ലൗകിക നേട്ടങ്ങളെല്ലാം ത്യജിച്ചവരാണ് ഈ സ്വഹാബികൾ എന്ന വസ്തുത ഇത് അവഗണിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗം വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ മാന്യന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ അറിവിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല ഈ നിഗമനമുള്ളത്. തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത്തരം ഇടുങ്ങിയ വീക്ഷണകോണിലൂടെ കാര്യങ്ങളെ നോക്കിക്കാണുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ ഉന്നതരായിരുന്നു അവർ എന്ന് തെളിയിക്കുന്ന നിരവധി സംഭവങ്ങൾ അവരുടെ ജീവിതത്തിലുണ്ട്. അതൊരു കുടുംബത്തെയോ ഗോത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന വിഷയമായിരുന്നില്ല; ഇസ്ലാമിലെ അവരുടെ പദവിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അവർ ശൂറ കൗൺസിലിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. (അൽ-ഖുലഫാഉ റാഷിദൂൻ, അമീൻ അൽ-ഖുദാഹ്, പേജ് 78, 79)
അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിലേക്ക് തെറ്റായി ചേർക്കപ്പെട്ട വാക്കുകൾ
ഇബ്നു കസീർ رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു: “ഇബ്നു ജരീറിനെപ്പോലുള്ള പല ചരിത്രകാരന്മാരും അജ്ഞാതരായ ആളുകളിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്. അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് പറഞ്ഞു: ‘താങ്കളെന്നെ വഞ്ചിച്ചു; വിവാഹബന്ധത്തിലൂടെ താങ്കളുമായി ബന്ധമുള്ളതുകൊണ്ടും, എല്ലാ ദിവസവും അദ്ദേഹം താങ്കളോട് ഉപദേശം ചോദിക്കാൻ വേണ്ടിയുമാണ് താങ്കളദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചത്.’ കൂടാതെ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ താഴെ പറയുന്ന ഖുർആൻ വചനം ഓതുന്നത് വരെ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഉസ്മാന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തില്ല എന്നും അവർ പറയുന്നു:
إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُوْنَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفَى بِمَا عُهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيْهِ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿١٠﴾
തീര്ച്ചയായും നിന്നോട് അനുസരണപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നവര് അല്ലാഹുവോട് തന്നെയാണ് അനുസരണപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നത്. അവരുടെ കൈകള്ക്ക് മീതെ അല്ലാഹുവിൻ്റെ കൈയുണ്ട്. അതിനാല് ആരെങ്കിലും അത് ലംഘിക്കുന്ന പക്ഷം ലംഘിക്കുന്നതിൻ്റെ ദോഷം അവന് തന്നെയാകുന്നു. താന് അല്ലാഹുവുമായി ഉടമ്പടിയിലേര്പെട്ട കാര്യം ആരെങ്കിലും നിറവേറ്റിയാല് അവന് അവന് മഹത്തായ പ്രതിഫലം നല്കുന്നതാണ്.
ഈ പറയുന്നത് കളവാണ്.”
അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്വ്, മുഗീറത്ത് ഇബ്നു ശുഅ്ബ എന്നിവർക്കെതിരെയുള്ള ആരോപണം
ശൂറയെക്കുറിച്ചുള്ള തൻ്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ അബൂ മിഖ്നഫ് പറയുന്നു, അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്വ്, മുഗീറത്ത് ഇബ്നു ശുഅ്ബ എന്നിവർ വാതിലിനരികിൽ ഇരിക്കുകയും സഅ്ദ് അവരെ ശകാരിക്കുകയും ചെയ്തു. തരംതാണ ആളുകളാണ് ഇത് ചെയ്തിരുന്നതെങ്കിൽ കൂടി വിചിത്രമായി തോന്നുമായിരുന്നു, അപ്പോൾ മാന്യരായ സ്വഹാബികളുടെ കാര്യത്തിൽ പറയാനുണ്ടോ! ശൂറയിലെ ആളുകളെ പേരെടുത്ത് ജനങ്ങൾക്ക് അറിയാമായിരിക്കുകയും അതവർക്കിടയിൽ സുപരിചിതമായിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, “നിങ്ങൾ ശൂറയിലെ ആളുകളിൽ പെട്ടവരാണെന്നും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നുവെന്നും വരുത്തിത്തീർക്കാൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു” എന്ന് സഅ്ദിന് അവരോട് എങ്ങനെ പറയാൻ കഴിയും? വാസ്തവത്തിൽ, അബൂ മിഖ്നഫിൻ്റെ റിപ്പോർട്ട് അത് പഠിക്കുകയും ആധികാരിക സ്രോതസ്സുകളുമായി ഒത്തുനോക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഏതൊരാൾക്കും മനസ്സിലാകുന്നതുപോലെ പരസ്പരവിരുദ്ധമാണ്.
ഇത് പരാമർശിക്കാൻ പോലും അർഹതയില്ലാത്തവിധം തികച്ചും വിചിത്രമാണ്. ഈ റിപ്പോർട്ടിനെ ഖണ്ഡിക്കാനും ഇത് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാൻ പോലും അർഹതയില്ലാത്തതാണെന്ന് തെളിയിക്കാനും ഡോ. യഹ്യ അൽ-യഹ്യ ഉദാഹരണങ്ങൾ നിരത്തിയിട്ടുണ്ട്. (മർവിയ്യാത്ത് അബീ മിഖ്നഫ് പേജ് 179). നമ്മുടെ പൗരാണിക ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വ്യാപകമായിട്ടുള്ളതും, നമ്മുടെ ചിന്തകന്മാരെയും എഴുത്തുകാരെയും ചരിത്രകാരന്മാരെയും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുള്ളതുമായ ഇത്തരം വിഷലിപ്തമായ ആശയങ്ങൾക്കെതിരെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതിനായി അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ച ചില ആശയങ്ങളാണിവ.
ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയാകാൻ കൂടുതൽ യോഗ്യനായിരുന്നു
ഖലീഫയാകാൻ കൂടുതൽ യോഗ്യൻ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആണെന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് അവകാശമാണ് കൂടുതൽ സാധുവായതെന്നതിലും ഒരു വിശ്വാസിക്കും യാതൊരു സംശയവുമുണ്ടാകില്ല. ഹൃദയത്തിൽ വ്യതിയാനമുള്ളവനും, തൻ്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ള വിദ്വേഷം കാരണം റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികളോട് വൈരാഗ്യം വെച്ചുപുലർത്തുന്നവനുമല്ലാതെ മറ്റാർക്കും ഇതിനെ വിമർശിക്കാൻ കഴിയില്ല. സ്വഹാബികളെ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തലും അവരോട് വിദ്വേഷം പ്രകടിപ്പിക്കലും തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൻ്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമാക്കി മാറ്റിയ റവാഫിദുകളായ ശിയാക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഇത് ബാധകമാകൂ.
ആദ്യത്തെ മൂന്ന് ഖലീഫമാർക്കെതിരെ അവർ ഉന്നയിക്കുന്ന വിമർശനങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാൻ പോലും അർഹതയില്ലാത്തതാണ്; കാരണം അവ തികച്ചും അടിസ്ഥാനരഹിതവും കെട്ടിച്ചമച്ചതുമാണെന്ന് വ്യക്തമാണ്. വ്യക്തവും ആധികാരികവുമായ (സ്വഹീഹായ) പ്രമാണങ്ങളുടെയും സുപരിചിതമായ നിരവധി റിപ്പോർട്ടുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയാകാൻ യോഗ്യനായിരുന്നു എന്നതിൻ്റെ സൂചനകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഈ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ താഴെ പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന ഫിസ്സഹാബ, 2/656)
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوْا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّلِحْتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ، وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِّنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُوْنَ بِي شَيْئًا وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَسِقُوْنَ
നിങ്ങളിൽ നിന്ന് വിശ്വസിക്കുകയും സൽകർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തവരോട് അല്ലാഹു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; അവരോടുള്ള തൻ്റെ വാഗ്ദാനമെന്തെന്നാൽ, അവരുടെ മുൻഗാമികൾക്ക് അവൻ പ്രാതിനിധ്യം നൽകിയത് പോലെത്തന്നെ തീർച്ചയായും ഭൂമിയിൽ അവർക്കും അവൻ പ്രാതിനിധ്യം നൽകുകയും, അവർക്കായി അവൻ തൃപ്തിപ്പെട്ട മതത്തെ അവർക്കവൻ കെട്ടുറപ്പുള്ളതാക്കിക്കൊടുക്കുകയും, അവരുടെ ഭയത്തിന് ശേഷം അവർക്കവൻ നിർഭയത്വം പകരമായി നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. അവർ എന്നെ ആരാധിക്കും. എന്നോട് യാതൊന്നിനെയും അവർ പങ്കുചേർക്കുകയില്ല. അതിന് ശേഷം ആരെങ്കിലും നന്ദികേട് കാണിക്കുന്ന പക്ഷം അവർ തന്നെയാകുന്നു ധിക്കാരികൾ. [സൂറത്തുന്നൂർ – 55]
ഖിലാഫത്തിന് ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ യോഗ്യനായിരുന്നു എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ വചനത്തിലെ പ്രസക്തമായ കാര്യം, ഭൂമിയിൽ അല്ലാഹു പ്രാതിനിധ്യവും അധികാരവും നൽകിയവരിൽ അദ്ദേഹവും ഉൾപ്പെടുന്നു എന്നതാണ്. തൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് കാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും നീതിയോടെ ജനങ്ങളെ ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു; നമസ്കാരം നിലനിർത്തുകയും സകാത്ത് നൽകുകയും നന്മ കൽപ്പിക്കുകയും തിന്മ വിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനാൽ അദ്ദേഹം ഖലീഫയാകാൻ യോഗ്യനായിരുന്നുവെന്ന് ഈ വചനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന ഫിസ്സഹാബ, 2/656)
قُلْ لِّلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقَاتِلُوْنَهُمْ أَوْ يُسْلِمُوْنَ ۖ فَإِنْ تُطِيعُوا يُؤْتِكُمُ اللهُ اَجْرًا حَسَنًا وَإِنْ تَتَوَلَّوْا كَمَا تَوَلَّيْتُمْ مِّنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيْمًا
പിന്നോക്കം നിൽക്കാൻ അനുവദിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമീണരോട് നീ പറയുക: കടുത്ത യുദ്ധവീര്യമുള്ള ഒരു ജനതയുടെ അടുത്തേക്ക് (യുദ്ധത്തിനായി) നിങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെടുന്നതാണ്. ഒന്നുകിൽ നിങ്ങൾ അവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കിൽ അവർ കീഴടങ്ങണം. അങ്ങനെ നിങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്ന പക്ഷം അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ പ്രതിഫലം നൽകുന്നതാണ്. എന്നാൽ മുമ്പ് നിങ്ങൾ പിന്തിരിഞ്ഞുകളഞ്ഞത് പോലെ നിങ്ങൾ പിന്തിരിഞ്ഞുകളയുകയാണെങ്കിൽ അവന് നിങ്ങള്ക്ക് വേദനയേറിയ ശിക്ഷ നല്കുന്നതാണ്. [സൂറത്തുൽ ഫത്ഹ് – 16]
ഖിലാഫത്തിന് ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ യോഗ്യനായിരുന്നു എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ വചനത്തിലെ പ്രസക്തമായ കാര്യം, ഈ ഗ്രാമീണരെ വിളിക്കുന്നവർ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം അവരെ വിളിക്കുന്നവരായിരിക്കും എന്നതാണ്; അതാകട്ടെ അബൂബക്കർ, ഉമർ, ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ എന്നിവരായിരുന്നു. റോമക്കാർക്കും പേർഷ്യക്കാർക്കും തുർക്കികൾക്കുമെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അവരെ വിളിച്ചു. അതിനാൽ ഖുർആൻ വചനത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ മൂന്ന് പേരെയും അനുസരിക്കേണ്ടത് നിർബന്ധമായിരുന്നു, അവരെ അനുസരിക്കൽ നിർബന്ധമായിരുന്നതിനാൽ അവരുടെ ഖിലാഫത്ത് സാധുവായിരുന്നു. (അൽ-ഫസ്വ്ൽ ഫിൽ മിലൽ വൽ അഹ്വാഅ് വന്നിഹൽ, 4/109,110)
അബൂ മൂസ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഹദീസ്:
أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ دَخَلَ حَائِطًا ، وَأَمَرَنِي بِحِفْظِ بَابِ الْحَائِطِ ، فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ: ائْذَنْ لَهُ وَ بَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ. فَإِذَا أَبُو بَكْرٍ ، ثُمَّ جَاءَ آخِرُ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ : ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ . فَإِذَا عُمَرُ ، ثُمَّ جَاءَ آخِرُ يَسْتَأْذِنُ فَسَكَتَ هُنَيْهَةً قَالَ: ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ. عَلَي بَلْوَى سَتُصِيبُهُ. فَإِذَا عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഒരു തോട്ടത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും തോട്ടത്തിൻ്റെ വാതിൽ കാവൽ നിൽക്കാൻ എന്നോട് കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഒരാൾ വന്ന് പ്രവേശിക്കാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചു, അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം നൽകുകയും സ്വർഗ്ഗം കൊണ്ട് സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുക.” അതബൂബക്കർ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് മറ്റൊരാൾ വന്ന് പ്രവേശിക്കാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചു, അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം നൽകുകയും സ്വർഗ്ഗം കൊണ്ട് സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുക.” അതുമർ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് മറ്റൊരാൾ വന്ന് പ്രവേശിക്കാൻ അനുവാദം ചോദിച്ചു, അപ്പോൾ അൽപ്പനേരം മൗനം ദീക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം നൽകുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് വന്നെത്താനിരിക്കുന്ന ഒരു വിപത്തിൻ്റെ മേൽ സ്വർഗ്ഗം കൊണ്ട് സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുക.” അത് ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ ആയിരുന്നു. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – ഹദീസ് 3695]
ആദ്യത്തെ മൂന്ന് ഖലീഫമാരുടെ ക്രമത്തിലേക്കാണ് ഈ ഹദീസ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്; കൂടാതെ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് വന്നെത്താനിരിക്കുന്ന ഒരു വിപത്തിനെക്കുറിച്ച് അത് പ്രവചിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അന്യായമായി കൊലചെയ്യപ്പെടുന്നതുവരെ സ്വന്തം വീട്ടിൽ ഉപരോധിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴാണ് ഈ വിപത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് വന്നെത്തിയത്. അതിനാൽ ഈ ഹദീസ് പ്രവാചകത്വത്തിൻ്റെ (നുബുവ്വത്തിൻ്റെ) അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ്, കൂടാതെ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഒരു രക്തസാക്ഷിയാകുമെന്നും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന ഫിസ്സഹാബ, 2/657)
അബൂദാവൂദ് رَحِمَهُ اللَّهُ തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ ജാബിർ ഇബ്നു അബ്ദില്ല رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ പറഞ്ഞു:
أُرِيَ اللَّيْلَةَ رَجُلٌ صَالِحٌ أَنَّ أَبَا بَكْرِ نِيْطَ بِرَسُولِ اللهِ ﷺ وَنِيْطَ عُمَرُ بِأَبِي بَكْرٍ وَنِيْطَ عُثْمَانُ بِعُمَرَ
കഴിഞ്ഞ രാത്രി ഒരു സജ്ജനത്തിന് സ്വപ്നത്തിൽ കാണിച്ചുകൊടുക്കപ്പെട്ടു; അബൂബക്കർ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യോട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതായും, ഉമർ അബൂബക്കറിനോട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതായും, ഉസ്മാൻ ഉമറിനോട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതായും. [സുനനു അബീ ദാവൂദ് – ഹദീസ് 4636]
ജാബിർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ അടുത്തുനിന്ന് ഞങ്ങൾ പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ ഞങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ആ സജ്ജനം എന്നത് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യാണ്. അവർ പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിനർത്ഥം, അല്ലാഹു തൻ്റെ റസൂലിനെ ﷺ അയച്ച ഈ കാര്യത്തിൻ്റെ (മതത്തിൻ്റെ/ഭരണത്തിൻ്റെ) ചുമതല അവർക്കായിരിക്കുമെന്നാണ്. (സുനനു അബീ ദാവൂദ്, (4636) 2/513)
അബൂ അബ്ദില്ലാ അൽ-ഹാകിം തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, അബൂ ഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: റസൂലുല്ലാഹി ﷺ പറയുന്നതായി ഞാൻ കേട്ടു:
إِنَّهَا سَتَكُوْنُ فِتْنَةٌ وَاخْتِلَافُ أَوِ اخْتِلَافٌ وَ فِتْنَةٌ ، قَالَ : قُلْنَا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: عَلَيْكُمْ بِالْأَمِيْنِ وَ أَصْحَابِهِ
തീർച്ചയായും കുഴപ്പങ്ങളും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും (അല്ലെങ്കിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും കുഴപ്പങ്ങളും) ഉണ്ടാകും. അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചു: “ഓ റസൂലുല്ലാഹി, അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്നാണ് അവിടുന്ന് കൽപ്പിക്കുന്നത്?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “വിശ്വസ്തനായ ഇദ്ദേഹത്തോടും ഇദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൂട്ടുകാരോടുമൊപ്പം നിങ്ങൾ നിലകൊള്ളുക.” [അൽ-മുസ്തദ്റക് – 3/99]
അങ്ങനെ അവിടുന്ന് ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് നേരെ വിരൽചൂണ്ടി. ഈ ഹദീസ് റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ ഒരു വ്യക്തമായ അത്ഭുതവും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രവാചകത്വത്തിൻ്റെ സത്യതയിലേക്കുള്ള ചൂണ്ടുപലകയുമാണ്; ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് കാലത്തുണ്ടാകാനിരിക്കുന്ന കുഴപ്പങ്ങളെക്കുറിച്ച് അത് പ്രവചിച്ചു, പ്രവചിക്കപ്പെട്ടതുപോലെത്തന്നെ അത് സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ന്യായമായ ഖലീഫയായിരുന്നുവെന്നും ഈ ഹദീസ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു, കാരണം ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ചുറ്റും അണിനിരക്കാൻ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ജനങ്ങളോട് കൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്: ഖലീഫയോടും ഭരണാധികാരിയോടും കുഴപ്പങ്ങളും തർക്കങ്ങളും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന് ചുറ്റും ഒന്നിക്കാനും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിൽക്കാനും അവിടുന്ന് അവരോട് കൽപ്പിച്ചു; കാരണം അദ്ദേഹം സത്യത്തെ പിൻപറ്റുന്നവനായിരിക്കും, അതേസമയം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ മത്സരിക്കുന്നവർ അസത്യത്തെയും വ്യതിയാനങ്ങളെയും ദേഹേച്ഛകളെയും പിൻപറ്റുന്നവരുമായിരിക്കും. ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുമെന്നും അതിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കുകയില്ലെന്നും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി. (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന വൽ ജമാഅഃ ഫിസ്സഹാബ, 2/660)
അബൂ ഈസാ അത്തിർമിദി തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ ആഇശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ പറഞ്ഞു:
يَا عُثْمَانُ ! إِنَّهُ لَعَلَّ اللَّهَ يُقَمِّصُكَ قَمِيصًا فَإِنْ أَرَادُوْكَ عَلَي خَلْعِهِ فَلَا تَخْلَعْهُ لَهُمْ
ഓ ഉസ്മാൻ, അല്ലാഹു താങ്കളെ ഒരു വസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ചേക്കാം, അത് ഊരിമാറ്റാൻ അവർ താങ്കളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ താങ്കളവർക്ക് വേണ്ടി അത് ഊരിമാറ്റരുത്. [സുനനുത്തിർമിദി – ഹദീസ് 3705]
ഈ ഹദീസിൽ ഖിലാഫത്തിനെ ഒരു വസ്ത്രത്തോടാണ് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്, ചില ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തോട് അത് അഴിച്ചുമാറ്റാൻ ആവശ്യപ്പെടുമെന്ന പരാമർശം ഒരു നാമനിർദ്ദേശം പോലെയാണ്, അവിടുന്ന് ഇപ്രകാരം പറയുന്നതുപോലെ: അല്ലാഹു താങ്കളെ ഖലീഫയാക്കും, അതിനാൽ ജനങ്ങൾക്ക് താങ്കളെ പുറത്താക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ അവരുടെ താല്പര്യത്തിന് വേണ്ടി താങ്കൾ സ്വയം പുറത്തുപോകരുത്, കാരണം താങ്കൾ സത്യത്തിലായിരിക്കും, അതേസമയം അവർ അസത്യത്തിലായിരിക്കും. (ഫദാഇലുസ്സഹാബ, 1/613; അദ്ദീനുൽ ഖാലിസ്, 3/446)
അത്തിർമിദി തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, അബൂ സഹ്ല പറഞ്ഞു:
ഉപരോധിക്കപ്പെട്ട ദിവസം ഉസ്മാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: റസൂലുല്ലാഹി ﷺ എനിക്കൊരു ഉപദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, ഞാനത് മുറുകെപ്പിടിക്കാൻ പോവുകയാണ്. ഖിലാഫത്ത് ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്നതായിരുന്നു ആ ഉപദേശം. (അദ്ദീനുൽ ഖാലിസ്, 3/446)
അവിടുന്ന് പറഞ്ഞതുപോലെ:
فَإِنْ أَرَادُوكَ عَلَى خَلْعِهِ فَلَا تَخْلَعْهُ لَهُمْ
അത് ഊരിമാറ്റാൻ അവർ താങ്കളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ താങ്കളവർക്ക് വേണ്ടി അത് ഊരിമാറ്റരുത്. [സുനനുത്തിർമിദി – ഹദീസ് 3705]
ഞാനത് മുറുകെപ്പിടിക്കാൻ പോവുകയാണ് എന്നതിനർത്ഥം ഞാൻ ആ ഉപദേശം പിൻപറ്റാൻ പോവുകയാണ് എന്നാണ്. (ഫദാഇലുസ്സഹാബ, 1/605)
അബൂ അബ്ദില്ലാ അൽ-ഹാകിം തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ ആഇശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا യുടെ സ്വതന്ത്രനായ അടിമ അബൂ സഹ്ലയിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ പറഞ്ഞു:
“എനിക്കായി വിളിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ എൻ്റെ സ്വഹാബികളിലൊരാൾ എൻ്റെ കൂടെ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” അവർ (ആഇശ) പറയുന്നു: “ഞാൻ ചോദിച്ചു: അബൂബക്കർ ആണോ?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അല്ല.” ഞാൻ ചോദിച്ചു: “ഉമർ ആണോ?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അല്ല.” ഞാൻ ചോദിച്ചു: “താങ്കളുടെ കസിൻ അലി ആണോ?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അല്ല.” ഞാൻ ചോദിച്ചു: “പിന്നെ ഉസ്മാൻ ആണോ?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “അതെ.” അങ്ങനെ ഉസ്മാൻ വന്നപ്പോൾ അവിടുന്ന് (ആഇശയോട്) പറഞ്ഞു: “എഴുന്നേൽക്കുക (ഞങ്ങളെ തനിച്ചാക്കുക).” റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഉസ്മാനോട് സ്വകാര്യം പറയാൻ തുടങ്ങി, അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മുഖച്ഛായ മാറി. അദ്ദേഹം (നിവേദകൻ) പറഞ്ഞു: “പിന്നീട് ഉപരോധത്തിൻ്റെ ദിവസമായപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചു: ‘താങ്കൾ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നില്ലേ?’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘റസൂലുല്ലാഹി ﷺ എനിക്കൊരു ഉപദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, ഞാൻ അത് മുറുകെപ്പിടിക്കും.'” [അൽ-മുസ്തദ്റക് – 3/99]
ഈ ഹദീസും ഇതിന് മുമ്പുള്ള ഹദീസും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ സാധുതയിലേക്കാണ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിനെ നിരാകരിക്കുകയും അദ്ദേഹം സ്വർഗ്ഗാവകാശികളിലും രക്തസാക്ഷികളിലും പെട്ടവനാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാതിരിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അനാദരവോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഏതൊരാളും വിശ്വാസത്തിൻ്റെയും ഇസ്ലാമിൻ്റെയും വൃത്തത്തിന് പുറത്താണ്. (ഫദാഇലുസ്സഹാബ, 1/605)
അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ സാധുതയിലേക്കുള്ള മറ്റൊരു സൂചന ഇബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന് അൽ-ബുഖാരി തൻ്റെ പരമ്പരയോടെ നിവേദനം ചെയ്ത റിപ്പോർട്ടാണ്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ കാലത്ത് അബൂബക്കറിനും, പിന്നീട് ഉമറിനും, പിന്നീട് ഉസ്മാനും തുല്യരായി ഞങ്ങൾ ആരെയും കണ്ടിരുന്നില്ല, അതിനുശേഷം റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികളെ ഞങ്ങൾ വിട്ടേക്കുകയും അവർക്കിടയിൽ ഞങ്ങൾ യാതൊരു വേർതിരിവും കാണിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – ഹദീസ് 3698]
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ച ഖലീഫമാരുടെ ക്രമം അല്ലാഹു അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഇട്ടുകൊടുത്തിരുന്നുവെന്നാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇബ്നു തൈമിയ്യ പറഞ്ഞു:
“റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ കാലത്ത് അബൂബക്കർ ഉത്തമനാണെന്നും, പിന്നീട് ഉമർ ആണെന്നും, പിന്നീട് ഉസ്മാൻ ആണെന്നും സ്വഹാബികൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് ഈ ഹദീസ് നമ്മോട് പറയുന്നത്. റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇതറിയുകയും അതിനെ എതിർത്തിരുന്നില്ലെന്നും നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ ശ്രേഷ്ഠത പ്രമാണത്താൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടതാണ്; അങ്ങനെ അല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ കൂടിയും, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ യാതൊരു വിയോജിപ്പുമില്ലാതെയുള്ള മുഹാജിറുകളുടെയും അൻസാറുകളുടെയും ആ കാലഘട്ടത്തിലെ നിലപാടിലൂടെയും, ഉമർ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ അവരുടെ നിലപാടിലൂടെയും അത് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടും. ലൗകികമായ യാതൊരു താല്പര്യവുമില്ലാതെയും ഭയമില്ലാതെയും അവരെല്ലാം ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു, അദ്ദേഹം ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നതിൽ ആരും വിയോജിപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല.” (മിൻഹാജുസ്സുന്നത്തിന്നബവിയ്യ, ഇബ്നു തൈമിയ്യ, 3/165)
നാം ഇവിടെ ഉദ്ധരിച്ച എല്ലാ പ്രമാണങ്ങളും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് സാധുവാണെന്നതിന് ശക്തമായ തെളിവ് നൽകുന്നു; അതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല, ഖുർആനും സുന്നത്തും മുറുകെപ്പിടിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ അതിൽ യാതൊരു തർക്കവുമില്ല. അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അത് മുറുകെപ്പിടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം മറ്റൊന്നിലുമില്ല, അവരാണ് അഹ്ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅഃ. ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് സാധുവാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ ഓരോ മുസ്ലീമും ബാധ്യസ്ഥനാണ്, കൂടാതെ അത് സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രമാണങ്ങളെ അവൻ പൂർണ്ണമായും അംഗീകരിക്കേണ്ടതുമുണ്ട്. (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന വൽ ജമാഅഃ ഫിസ്സഹാബത്തിൽ കിറാം, 2/664)
ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായം
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികളും, അവർക്ക് ശേഷം വരികയും അവരുടെ മാർഗ്ഗം പിൻപറ്റുകയും ചെയ്തവരായ അഹ്ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅത്തും, ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ശേഷം ഖലീഫയാകാൻ ഏറ്റവും യോഗ്യൻ ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആണെന്ന കാര്യത്തിൽ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുള്ളവരാണ്, അതിൽ ആരും വിയോജിക്കുകയോ എതിർക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. മറിച്ച് അവരെല്ലാവരും അതിന് കീഴ്വഴങ്ങി; കാരണം അബൂബക്കർ, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നീ രണ്ട് ശൈഖുമാർക്ക് ശേഷം അല്ലാഹുവിൻ്റെ സൃഷ്ടികളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ അദ്ദേഹമായിരുന്നു. ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ശേഷമുള്ള ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിൻ്റെ സാധുതയിൽ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുണ്ടായിരുന്നെന്ന് നിരവധി ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരും മറ്റുള്ളവരും നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ താഴെ പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: (മുൻനിർദ്ദിഷ്ട ഗ്രന്ഥം, 2/665)
- ഹാരിസ് ഇബ്നു മുദർരിബിലേക്ക് എത്തുന്ന പരമ്പരയോടെയുള്ള ഇബ്നു അബീ ശൈബയുടെ റിപ്പോർട്ട്. അദ്ദേഹം പറയുന്നു:
ഉമറിൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് കാലത്ത് ഞാൻ ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം ഖിലാഫത്ത് ഉസ്മാനിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന കാര്യത്തിൽ അവർക്ക് സംശയമുണ്ടായിരുന്നില്ല. [അൽ-മുസ്വന്നഫ്, 14/665]
- ഹുദൈഫയിലേക്ക് എത്തുന്ന പരമ്പരയോടെ അബൂ നുഐം അൽ-അസ്വ്ബഹാനി നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
ഞാൻ എൻ്റെ കാൽമുട്ടുകൾ ഉമറിൻ്റെ കാൽമുട്ടുകളോട് മുട്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിൽക്കുകയായിരുന്നു, അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: “ആളുകൾ ആരെയാണ് നിയമിക്കുമെന്ന് നീ കരുതുന്നു?” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “ആളുകൾ ഇതിനകം തന്നെ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ്റെ കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടുണ്ട്.” [കിതാബുൽ ഇമാമ വൽ റദ്ദു അലർറവാഫിദ്, പേജ് 306]
- അൽ-ഹാഫിസ് അദ്ദഹബി നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, ശരീക് ഇബ്നു അബ്ദില്ല അൽ-ഖാദി പറഞ്ഞു:
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ വഫാത്താവുകയും മുസ്ലീങ്ങൾ അബൂബക്കറിനെ തങ്ങളുടെ പിൻഗാമിയായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു; അവർക്കിടയിൽ അദ്ദേഹത്തേക്കാൾ മികച്ചതായി ആരെങ്കിലുമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നുവെങ്കിൽ അവർ (അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഉമ്മത്തിനെ) വഞ്ചിച്ചവരാകുമായിരുന്നു. പിന്നീട് അബൂബക്കർ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി ഉമറിനെ നിയമിച്ചു, അദ്ദേഹം സത്യത്തിൻ്റെയും നീതിയുടെയും മനുഷ്യനായിരുന്നു. തൻ്റെ മരണാസന്നനായപ്പോൾ, അദ്ദേഹം പിൻഗാമിയെ തീരുമാനിക്കാനുള്ള വിഷയം ആറുപേരടങ്ങുന്ന ഒരു സമിതിയെ ഏൽപ്പിക്കുകയും അവർ ഉസ്മാൻ്റെ കാര്യത്തിൽ യോജിക്കുകയും ചെയ്തു. അവർക്കിടയിൽ അദ്ദേഹത്തേക്കാൾ മികച്ചതായി ആരെങ്കിലുമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നുവെങ്കിൽ അവർ നമ്മെ വഞ്ചിച്ചവരാകുമായിരുന്നു. (മീസാനുൽ ഇഅ്തിദാൽ ഫി നഖ്ദിർരിജാൽ, മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ഉസ്മാൻ അദ്ദഹബി, 2/273)
ഈ റിപ്പോർട്ടുകളെല്ലാം വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ജീവിച്ചിരിക്കെത്തന്നെ ഖിലാഫത്ത് ഏറ്റെടുക്കാൻ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ കൂടുതൽ യോഗ്യനാണെന്ന കാര്യം റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികൾക്കിടയിൽ സുസ്ഥാപിതമായിരുന്നു എന്നാണ്; കാരണം ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ശേഷം അദ്ദേഹമായിരിക്കും ഖലീഫയാകുകയെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഖലീഫമാരുടെ ക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രമാണങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവർക്ക് ഇതിനകം തന്നെ അറിയാമായിരുന്നു, കൂടാതെ അബൂബക്കർ, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവർ കഴിഞ്ഞാൽ ജനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ അദ്ദേഹമാണെന്നും അവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന വൽ ജമാഅഃ ഫിസ്സഹാബത്തിൽ കിറാം, 2/666)
- അൽ-നസ്സാൽ ഇബ്നു സബ്റ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിലേക്ക് എത്തുന്ന പരമ്പരയോടെ ഇബ്നു സഅ്ദ് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു. ഉസ്മാൻ ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു മസ്ഊദ് പറഞ്ഞു: “അവശേഷിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചയാളെ ഞങ്ങൾ ഖലീഫയായി നിയമിച്ചിരിക്കുന്നു, മികച്ചയാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ ഞങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടിട്ടില്ല.” (അത്ത്വബഖാത്തുൽ കുബ്റാ, 3/63)
- ഹസൻ ഇബ്നു മുഹമ്മദ് അസ്സാഅ്ഫറാനി പറഞ്ഞു:
അശ്ശാഫിഈ പറയുന്നതായി ഞാൻ കേട്ടു: “അബൂബക്കറിൻ്റെ ഖിലാഫത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുള്ളവരായിരുന്നു, അബൂബക്കർ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി ഉമറിനെ നിയമിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തങ്ങളിൽ ഒരാളെ നിയമിക്കാൻ ആറുപേരടങ്ങുന്ന ഒരു സമിതിയെ ഏൽപ്പിക്കുകയും അവർ ഉസ്മാനെ നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.” (മനാഖിബുശ്ശാഫിഈ, അൽ-ബൈഹഖി, 1/434,435)
അബൂ ഹാമിദ് മുഹമ്മദ് അൽ-മഖ്ദിസി ഇമാം അശ്ശാഫിഈയിലേക്ക് ചേർത്തുകൊണ്ട് ചില വാക്കുകൾ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു:
“ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ശേഷം ന്യായമായ ഭരണാധികാരി ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരുന്നുവെന്ന് നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. കാരണം ശൂറ സമിതിയിലെ അംഗങ്ങൾ ഖലീഫയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ചുമതല അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫിനെ ഏൽപ്പിക്കുകയും അദ്ദേഹം ഉസ്മാനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു, ഇക്കാര്യത്തിൽ സ്വഹാബികൾ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുള്ളവരുമായിരുന്നു. അബ്ദുർറഹ്മാൻ ചെയ്തതിനെ ജനങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചു, ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ജനങ്ങളെ സത്യത്തിൻ്റെ പാതയിലൂടെ നയിക്കുകയും രക്തസാക്ഷിയാകുന്നതുവരെ നീതിയോടെ ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.” (അൽ-റദ്ദു അലർറവാഫിദ്, പേജ് 319, 320)
- ഇബ്നു തൈമിയ്യ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു, ഇമാം അഹ്മദ് പറഞ്ഞു:
“ഉസ്മാന് ബൈഅത്ത് ചെയ്യാൻ എല്ലാവരും യോജിച്ചതുപോലെ മറ്റാർക്കും ബൈഅത്ത് ചെയ്യാൻ അവർ യോജിച്ചിരുന്നില്ല.” (മിൻഹാജുസ്സുന്ന, 3/166; അസ്സുന്ന, അൽ-ഖല്ലാൽ, പേജ് 320)
- അബുൽ ഹസൻ അൽ-അശ്അരി പറഞ്ഞു:
“ഉമറിന് ശേഷമുള്ള ഉസ്മാൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് തെളിയിക്കപ്പെട്ടതാണ്; കാരണം ഉമർ നിയമിച്ച ശൂറ സമിതി അംഗങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അവർ അദ്ദേഹത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നേതൃത്വം അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ചും നീതിബോധത്തെക്കുറിച്ചും അവർ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുള്ളവരുമായിരുന്നു.” (അൽ-ഇനാബ അൻ ഉസൂലിദ്ദിയാന, പേജ് 68)
- ഉസ്മാൻ അസ്സബൂനി പറഞ്ഞു, ഖലീഫമാരുടെ ക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സലഫുകളുടെയും ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരുടെയും വിശ്വാസം വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട്: അബൂബക്കർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്താണ് ഒന്നാമത്തേതെന്ന് പറഞ്ഞതിന് ശേഷം, പിന്നീട് ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ, പിന്നീട് ശൂറ സമിതിയുടെയും റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മുഴുവൻ സ്വഹാബികളുടെയും ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായത്താലും അംഗീകാരത്താലും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ഖിലാഫത്ത് വന്നു; അങ്ങനെ അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഖലീഫയായി മാറി. (അഖീദത്തുസ്സലഫ് വ അസ്ഹാബുൽ ഹദീസ് ദ്വിംന രിസാലത്തുൽ മിമ്പരിയ്യ, 1/139)
- ഇബ്നു തൈമിയ്യ പറഞ്ഞു: മുഴുവൻ മുസ്ലീങ്ങളും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു, ആരും പിന്തിരിഞ്ഞുനിന്നില്ല. പ്രമുഖരും അധികാരവും സ്വാധീനവുമുള്ളവരും അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഭരണാധികാരിയായി. അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്യുകയും, എന്നാൽ അലിയും മറ്റ് പ്രമുഖരും ശക്തരുമായ സ്വഹാബികളും അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം ഭരണാധികാരിയാകുമായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഉമർ ശൂറ സമിതിയിലേക്ക് ആറുപേരെ നിയമിച്ചു – ഉസ്മാൻ, അലി, ത്വൽഹ, സുബൈർ, സഅ്ദ്, അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ. തുടർന്ന് ത്വൽഹ, സുബൈർ, സഅ്ദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ എന്നിവർ സ്വമനസ്സാലെ മത്സരത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. അവശേഷിച്ച ഉസ്മാൻ, അലി, അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ എന്നിവരിൽ, അബ്ദുർറഹ്മാൻ പിന്മാറിയില്ലെങ്കിലും മറ്റ് രണ്ടുപേരിൽ നിന്ന് ഒരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. മൂന്ന് ദിവസങ്ങളോളം – അധികമൊന്നും ഉറങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് അബ്ദുർറഹ്മാൻ സത്യം ചെയ്തു പറഞ്ഞ ആ ദിവസങ്ങളിൽ – ആദ്യകാല മുസ്ലീങ്ങളുമായും സത്യത്തിൽ അവരെ പിൻപറ്റിയവരുമായും അദ്ദേഹം കൂടിയാലോചിച്ചു. ആ വർഷം ഉമറിനൊപ്പം ഹജ്ജിന് പോയ സൈനിക മേധാവികളുമായും അദ്ദേഹം കൂടിയാലോചിച്ചു.
മുസ്ലീങ്ങൾ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയാകണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് നിർദ്ദേശിച്ചു, അവർക്കെല്ലാം ഉസ്മാനോടാണ് താല്പര്യമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുകയും ചെയ്തു, അങ്ങനെ അവർ അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു; അത് അദ്ദേഹം അവർക്ക് എന്തെങ്കിലും നൽകിയതുകൊണ്ടോ അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ഭയം കൊണ്ടോ ആയിരുന്നില്ല. അതിനാൽ അയ്യൂബ് അസ്സഖ്തിയാനി, അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പൽ, അദ്ദാറഖുത്വ്നി തുടങ്ങിയ ഒന്നിലധികം സലഫുകളും ഇമാമുമാരും ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:
“ഉസ്മാനേക്കാൾ അലിക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നവൻ മുഹാജിറുകളെയും അൻസാറുകളെയും കുറിച്ച് മോശമായി ചിന്തിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ഉസ്മാൻ്റെ ശ്രേഷ്ഠതയുടെ മറ്റൊരു അടയാളമാണ്, കാരണം അവർ സ്വമനസ്സാലെയും ശൂറയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുമാണ് അദ്ദേഹത്തെ തങ്ങളുടെ നേതാവായി നിയമിച്ചത്.” (മിൻഹാജുസ്സുന്ന, 1/134)
- ഇബ്നു കസീർ رَحِمَهُ اللَّهُ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഖലീഫയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടതിൽ സ്വഹാബികൾക്കിടയിൽ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിക്കപ്പെടാൻ മുസ്ലീങ്ങളിൽ ആരാണ് ഏറ്റവും മികച്ചതെന്ന് കണ്ടെത്താനായി ശൂറ സമിതി അംഗങ്ങൾ ആ വിഷയം അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ ഏൽപ്പിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ശൂറ സമിതി അംഗങ്ങളിൽ നിന്നും മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നും ചോദിക്കാൻ കഴിയുന്നവരോടെല്ലാം അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു, ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അല്ലാതെ മറ്റാരെയും അവർ നിർദ്ദേശിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് ചോദിച്ചു: “ഞാൻ താങ്കളെ നിയമിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, താങ്കൾ ആരെ നിർദ്ദേശിക്കും?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഉസ്മാനെ.” അദ്ദേഹം ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് ചോദിച്ചു: “ഞാൻ താങ്കളെ നിയമിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, താങ്കൾ ആരെ നിർദ്ദേശിക്കും?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബിനെ.” മൂന്ന് പേരിലേക്ക് വിഷയം ചുരുക്കുന്നതിനും മികച്ച സ്ഥാനാർത്ഥിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനായി അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മത്സരത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതിനും മുമ്പായിരുന്നു ഇതെന്നാണ് തോന്നുന്നത്.
തുടർന്ന് അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഈ രണ്ടുപേരെക്കുറിച്ചും ജനങ്ങളോട് കൂടിയാലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി. സാധാരണക്കാരായ മുസ്ലീങ്ങളുടെയും അവരുടെ നേതാക്കളുടെയും അഭിപ്രായങ്ങൾ അദ്ദേഹം ശേഖരിച്ചു; ഗ്രൂപ്പുകളായും വ്യക്തികളായും, രഹസ്യമായും പരസ്യമായും അദ്ദേഹം അവരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചു, വിരികൾക്ക് പിന്നിലിരിക്കുന്ന സ്ത്രീകളോടും പള്ളിക്കൂടങ്ങളിലെ കുട്ടികളോടും വരെ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു. ആ മൂന്ന് ദിവസങ്ങളിൽ മദീനയിൽ വന്ന യാത്രക്കാരോടും ഗ്രാമീണരോടും വരെ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് അധികം ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, മറിച്ച് നമസ്കാരത്തിലും പ്രാർത്ഥനയിലും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം തേടുന്നതിലും ജ്ഞാനികളായ ആളുകളോട് ചോദിക്കുന്നതിലുമായി അദ്ദേഹം തൻ്റെ സമയം ചെലവഴിച്ചു. ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ മികച്ചതായി മറ്റാരെയെങ്കിലും നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ഒരാളെയും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയില്ല.
ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ വിയോഗത്തിന് ശേഷമുള്ള നാലാം ദിവസം, അദ്ദേഹം തൻ്റെ അനന്തരവനായ മിസ്വർ ഇബ്നു മഖ്റമയുടെ വീട്ടിൽ വരികയും തനിക്കായി അലിയെയും ഉസ്മാനെയും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا വിളിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം അവരെ വിളിക്കുകയും അവർ അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ അടുത്തേക്ക് വരികയും ചെയ്തു. താൻ ജനങ്ങളോട് ചോദിച്ചുവെന്നും ഈ രണ്ടുപേരെക്കാൾ മികച്ചതായി മറ്റാരെയെങ്കിലും നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ഒരാളെപ്പോലും താൻ കണ്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു; തുടർന്ന് നിയമിക്കപ്പെട്ടാൽ നീതിപൂർവ്വം പ്രവർത്തിക്കുമെന്നും, നിയമിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ കേൾക്കുകയും അനുസരിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നും അവരോരുത്തരിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം ദൃഢമായ വാഗ്ദാനം വാങ്ങി.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പള്ളിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ അദ്ദേഹത്തെ ധരിപ്പിച്ച തലപ്പാവ് ധരിക്കുകയും തൻ്റെ അരയിൽ ഒരു വാൾ വെക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. മുഹാജിറുകളിലെയും അൻസാറുകളിലെയും പ്രമുഖർക്കായി അദ്ദേഹം ആളയച്ചു, ജനങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് വിളി മുഴങ്ങി: ‘അസ്സ്വലാത്തു ജാമിഅഃ’ (നമസ്കാരം ആരംഭിക്കാറായിരിക്കുന്നു). പള്ളി ജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറയുകയും തിങ്ങുകയും ചെയ്തു; ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് പിന്നിലല്ലാതെ ഇരിക്കാൻ ഒരിടം കണ്ടെത്താനായില്ല, അദ്ദേഹം വളരെ നാണംകുണുങ്ങിയായ ഒരു മനുഷ്യനായിരുന്നു. അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഇബ്നു ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ മിമ്പറിൽ കയറി, അവിടെ ദീർഘനേരം നിൽക്കുകയും ജനങ്ങൾക്ക് കേൾക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം ദീർഘമായ ഒരു പ്രാർത്ഥന (ദുആ) നടത്തുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു: “ഓ ജനങ്ങളേ, നിങ്ങളുടെ നേതാവിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളോട് രഹസ്യമായും പരസ്യമായും ചോദിച്ചു, അലി, ഉസ്മാൻ എന്നീ രണ്ടുപേരെക്കാൾ മികച്ചവരായി മറ്റാരെയെങ്കിലും നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ഒരാളെയും ഞാൻ കണ്ടെത്തിയില്ല. ഓ അലി, ഇവിടെ വരിക.” അദ്ദേഹം വന്ന് മിമ്പറിന് താഴെ നിന്നു, അപ്പോൾ അബ്ദുർറഹ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൈപിടിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഗ്രന്ഥവും അവൻ്റെ റസൂലിൻ്റെ സുന്നത്തും അബൂബക്കർ, ഉമർ എന്നിവരുടെ പ്രവൃത്തികളും അനുസരിച്ച് താങ്കൾ എനിക്ക് ബൈഅത്ത് ചെയ്യുമോ?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, ഇല്ല, മറിച്ച് എൻ്റെ കഴിവിൻ്റെയും പ്രാപ്തിയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ (അതായത്, ഞാൻ എൻ്റെ പരമാവധി ശ്രമിക്കാം).” അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൈ വിടുകയും തുടർന്ന് പറഞ്ഞു: “ഓ ഉസ്മാൻ, ഇവിടെ വരിക.” അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൈപിടിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിൻ്റെ ഗ്രന്ഥവും അവൻ്റെ റസൂലിൻ്റെ സുന്നത്തും അബൂബക്കർ, ഉമർ എന്നിവരുടെ പ്രവൃത്തികളും അനുസരിച്ച് താങ്കൾ എനിക്ക് ബൈഅത്ത് ചെയ്യുമോ?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, അതെ.” ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ കൈപിടിച്ചു കൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം പള്ളിയുടെ മുകൾഭാഗത്തേക്ക് നോക്കി പറഞ്ഞു: “ഓ അല്ലാഹുവേ, കേൾക്കുകയും സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ; ഓ അല്ലാഹുവേ, കേൾക്കുകയും സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ; ഓ അല്ലാഹുവേ കേൾക്കുകയും സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ. ഓ അല്ലാഹുവേ എൻ്റെ ചുമലിലുണ്ടായിരുന്ന ആ കാര്യം ഞാൻ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൻ്റെ ചുമലുകളിൽ ഏൽപ്പിക്കുന്നു.” ജനങ്ങൾ മിമ്പറിന് താഴെ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ചുറ്റും കൂടിനിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു.
അബ്ദുർറഹ്മാൻ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ഇരിക്കാറുള്ള സ്ഥലത്ത് ഇരിക്കുകയും ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അദ്ദേഹത്തിന് താഴെ രണ്ടാമത്തെ പടിയിലായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു; ജനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അടുത്തേക്ക് വന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു, അലി ഇബ്നു അബീ ത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ആയിരുന്നു ആദ്യം അദ്ദേഹത്തിന് ബൈഅത്ത് ചെയ്തത് – അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹം രണ്ടാമനാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. (അൽ-ബിദായ വന്നിഹായ, 7/159-161)
ഈ നേതാക്കളുടെയെല്ലാം ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായത്തെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഈ റിപ്പോർട്ടുകളെല്ലാം, ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് ഖലീഫയായി ബൈഅത്ത് ചെയ്തത് മുഴുവൻ സ്വഹാബികളുടെയും ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായപ്രകാരമായിരുന്നുവെന്നും ആരും വിയോജിക്കുകയോ എതിർക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നതിനുമുള്ള വ്യക്തമായ തെളിവ് നൽകുന്നു. (അഖീദത്തു അഹ്ലിസ്സുന്ന വൽ ജമാഅഃ ഫിസ്സഹാബത്തിൽ കിറാം, ഡോ. നാസിർ ഇബ്നു അലി ആഇദ്, 2/671)
ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് മുൻഗണന നൽകുന്നതിൻ്റെ വിധി
അബൂബക്കർ, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا എന്നിവരേക്കാൾ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് മുൻഗണന നൽകുന്നവൻ വഴിപിഴച്ച ഒരു ബിദ്അത്തുകാരനാണെന്നും, ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് മുൻഗണന നൽകുന്നവൻ അബദ്ധം സംഭവിച്ചവനാണെന്നതുമാണ് അഹ്ലുസ്സുന്നയുടെ വീക്ഷണം; എന്നാൽ അവർ അയാളെ വഴിപിഴച്ചവനായോ ബിദ്അത്തുകാരനായോ കണക്കാക്കിയിട്ടില്ല (മജ്മൂഉൽ ഫതാവ, 3/101, 102). എങ്കിലും പണ്ഡിതന്മാരിലൊരാൾ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് മുൻഗണന നൽകുന്നവനെക്കുറിച്ച് കടുത്ത ഭാഷയിൽ സംസാരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
“ഉസ്മാനേക്കാൾ അലിക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നവൻ, റസൂലുല്ലാഹി ﷺ യുടെ സ്വഹാബികൾ അലിക്ക് പകരം ഉസ്മാനെ തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ വിശ്വാസവഞ്ചന കാണിച്ചുവെന്നാണ് അവകാശപ്പെടുന്നത്.” (ഹുഖ്ബത്തുൻ മിനത്താരീഖ്, ഉസ്മാൻ അൽ-ഖമീസ്, പേജ് 66)
ഇബ്നു തൈമിയ്യ പറഞ്ഞു:
“ഉസ്മാനാണ് ഉയർന്ന സ്ഥാനമെന്നതിൽ അഹ്ലുസ്സുന്ന യോജിച്ചിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും ഈ വിഷയം – ഉസ്മാൻ, അലി എന്നിവരുടെ വിഷയം – അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുള്ളയാളെ അഹ്ലുസ്സുന്നയിലെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൻ്റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം വഴിപിഴച്ചവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു അടിസ്ഥാന വിഷയമല്ല. അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുള്ളയാളെ വഴിപിഴച്ചവനായി കണക്കാക്കുന്ന വിഷയം ഖിലാഫത്തിൻ്റെ വിഷയമാണ്. കാരണം റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ക്ക് ശേഷമുള്ള ഖലീഫ അബൂബക്കറും, പിന്നീട് ഉമറും, പിന്നീട് ഉസ്മാനും, പിന്നീട് അലിയുമാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഈ നേതാക്കളിൽ ആരുടെയെങ്കിലും ഖിലാഫത്തിനെ വിമർശിക്കുന്ന ഏതൊരാളും തൻ്റെ ആളുകളുടെ കഴുതയേക്കാൾ വഴിപിഴച്ചവനാണെന്നും അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.” (മജ്മൂഉൽ ഫതാവ, 3/101,102)
ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ അലിക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു, അതിൽ രണ്ട് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്:
ഒന്നാമത്തേത്, ഇത് സ്വീകാര്യമല്ല എന്നതാണ്. ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ അലിക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നവൻ സുന്നത്തിൻ്റെ അതിരുകൾ ലംഘിക്കുകയും ഒരു ബിദ്അത്ത് കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു; കാരണം അവൻ സ്വഹാബികളുടെ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായത്തോട് വിയോജിച്ചു. അതിനാൽ ഉസ്മാൻ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനേക്കാൾ അലിക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നവൻ മുഹാജിറുകളെയും അൻസാറുകളെയും കുറിച്ച് മോശമായി ചിന്തിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെട്ടു. അയ്യൂബ് അസ്സഖ്തിയാനി, അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പൽ, അദ്ദാറഖുത്വ്നി എന്നിവരുൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്ന് ഇത് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
രണ്ടാമത്തെ വീക്ഷണം, അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് മുൻഗണന നൽകുന്നവനെ ഒരു ബിദ്അത്തുകാരനായി കണക്കാക്കേണ്ടതില്ല എന്നതാണ്; കാരണം ഉസ്മാനും അലിയും رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا സ്ഥാനത്തിൽ വളരെ അടുത്തവരാണ്. (മജ്മൂഉൽ ഫതാവ,, 4/367)