ഐഹികജീവിതം ഒരു വഴിമാത്രം: അവശേഷിക്കുന്ന സൽകർമ്മങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം

ഫൈസൽ മൗലവി

ഒരു താൽക്കാലിക നടവഴി

യഥാർത്ഥത്തിൽ ഐഹികജീവിതം എന്നത് പരലോകത്തേക്ക് കടന്നുപോകാനുള്ള ഒരു നടവഴി മാത്രമാണ്. പണ്ഡിതന്മാർ ഐഹികജീവിതത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് അത് ‘മമർ’ (ഒരു നടവഴി) ആണെന്നും, ‘ലാ മഖർ’ (സ്ഥിരമായി നിൽക്കാനുള്ള ഇടമല്ല) എന്നുമാണ്. അത്യധികമായ ലോകത്തേക്കുള്ള യാത്രയിൽ കടന്നുപോകാനായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ഒരു മാർഗ്ഗം മാത്രമാണ് ഈ ജീവിതം. ആലങ്കാരികമായി പറഞ്ഞാൽ, ഈ ജീവിതം എന്നത് നീങ്ങിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്ന ഒരു നിഴലാണ്. നിഴൽ ഒരിക്കലും ഒരിടത്ത് സ്ഥിരമായി നിൽക്കാറില്ല. ഓരോ നിമിഷത്തിലും ആ നിഴൽ നീങ്ങിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും. സൂര്യന്റെ ചലനമനുസരിച്ച് നിഴലുകളുടെ ദിശ മാറും, അതിന്റെ വലിപ്പം മാറും; അത് ചെറുതാകും, വലുതാകും, ഒടുവിൽ ഇല്ലാതാകും. ഇതുപോലെയാണ് ജീവിതവും.

ജനിച്ചു വന്ന്, കുട്ടിക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, പിന്നീട് വ്യത്യസ്തമായ ഘട്ടങ്ങൾ താണ്ടി ചെറുപ്പകാലവും യൗവനവും പിന്നിട്ട് വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തുകയും, പിന്നീട് തിരിച്ച് യാത്ര പോവുകയും ചെയ്യുന്ന താൽക്കാലികമായ ഒരു സംവിധാനം മാത്രമാണ് ഈ ലോകത്തെ ജീവിതം. ആ നടവഴി കടന്ന് ശരിയായ ജീവിതമാകുന്ന പരലോകത്തേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, അവിടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അവനാണ് ഈ ജീവിതത്തെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയത്. ഈ ദുനിയാവിൽ എന്തെല്ലാം സുഖങ്ങളും സൗകര്യങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും ഇല്ലെങ്കിലും ശരി, പരലോകത്തെത്തുമ്പോൾ ഇതൊന്നും ഒന്നുമല്ലാതായി മനുഷ്യന് ബോധ്യപ്പെടുമെന്ന് ഖുർആൻ ധാരാളം സ്ഥലങ്ങളിൽ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.

كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا

‘അവർ അതിനെ കാണുന്ന ദിവസം ഒരു വൈകുന്നേരമോ ഒരു പ്രഭാതത്തിലോ അല്ലാതെ (ഇഹലോകത്ത്) അവർ താമസിച്ചിട്ടില്ലാത്തതു പോലെയിരിക്കും (അവരുടെ അവസ്ഥ).’¹

ഖിയാമത്ത് നാൾ മുന്നിൽ കാണുമ്പോൾ ഈ ദുനിയാവിൽ ആകെ തങ്ങൾ ജീവിച്ചത് ഒരു പ്രഭാത സമയമോ പ്രദോഷ സമയമോ അല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല എന്ന് മനുഷ്യർക്ക് തോന്നിപ്പോകും. ഈ ദുനിയാവിൽ ആകെ ജീവിച്ചത് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ മാത്രമാണെന്ന് അവർക്ക് ബോധ്യപ്പെടും. മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് അല്ലാഹു ഇക്കാര്യം വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ശൈലിയിൽ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു:

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَن لَّمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِّنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ

‘അവരെ അവൻ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്ന ദിവസം; പകലിന്റെ ഏതാനും സമയം മാത്രമേ (ഇഹലോകത്ത്) അവർ താമസിച്ചിട്ടുള്ളു എന്നതുപോലെ (അവർക്കനുഭവപ്പെടും). അവർ പരസ്പരം തിരിച്ചറിയും.’²

ദുനിയാവിൽ എത്രകാലം ജീവിച്ചുവെന്ന് അന്ന് അവരോട് ചോദിച്ചാൽ, അതൊന്നുമില്ല, പകലിന്റെ ഏതാനും സമയം മാത്രമേ ദുനിയാവിൽ ജീവിച്ചിട്ടുള്ളൂ എന്ന് അവർക്ക് തോന്നും. പരലോകം മുന്നിൽ കാണുമ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ അവസ്ഥ ഇതായിരിക്കുമെന്ന് അല്ലാഹു നമ്മെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.

അവശേഷിക്കുന്ന സൽകർമ്മങ്ങൾ (അൽ-ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്ത്)

ഏത് നിമിഷവും അവസാനിച്ചേക്കാവുന്ന തീർത്തും നൈമിഷികമായ ഈ ജീവിതം തന്നിട്ട് മനുഷ്യരെ ഇവിടേക്ക് പറഞ്ഞയച്ചതിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്? അവിടെയാണ് ഖുർആനിലെ താഴെ പറയുന്ന വചനത്തിന്റെ പ്രസക്തി:

وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ أَمَلًا

‘എന്നെന്നും അവശേഷിക്കുന്ന സൽകർമ്മങ്ങളാണ് നിന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽ പ്രതിഫലത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായിട്ടുള്ളതും, പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്നതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഉത്തമമായിട്ടുള്ളതും.’³

ഈ യാത്രയിൽ, അതായത് ഈ നടവഴിയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ശേഖരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ അവശേഷിക്കുന്ന സ്വാലിഹായ കർമ്മങ്ങൾ വല്ലതുമുണ്ടെങ്കിൽ, അതാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കൽ പ്രതിഫലത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായിട്ടുള്ളത്. ബാക്കിയെല്ലാ ഭൗതിക കാര്യങ്ങളും ഈ നടവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു പോകേണ്ടുന്ന സൗകര്യങ്ങൾ മാത്രമാണ്. നടവഴിയിൽ വെയില് കൊള്ളാതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുണ്ടാകാം, നന്നായി നടക്കാൻ പാകത്തിൽ സൗകര്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടാകാം, ഇരുവശങ്ങളിലും പല കാഴ്ചകളും ഒരുക്കിവെച്ചിരിക്കാം. അതിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന മനുഷ്യൻ അതെല്ലാം കണ്ട് ആസ്വദിച്ച് കടന്നുപോകുന്നു എന്നല്ലാതെ, ഒന്നും സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റുന്നതല്ല. ആഖിറത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ ഈ കണ്ടതും അനുഭവിച്ചതുമൊന്നും ഒന്നുമല്ല എന്ന് അവന് ബോധ്യമാകും. അതിനാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കൽ പ്രതിഫലാർഹമായ സൽകർമ്മങ്ങൾ എത്രത്തോളം ശേഖരിക്കാൻ കഴിയുമോ, അവിടെയാണ് ഒരുവന്റെ ജീവിതം അർത്ഥവത്തായി മാറുന്നത്.

നാം മരണപ്പെട്ടാലും മരിക്കാതെ ബാക്കിയാകുന്ന ശേഷിപ്പുകളെക്കുറിച്ച് ഖുർആൻ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്:

إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَىٰ وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ

‘തീർച്ചയായും നാം തന്നെയാണ് മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നത്. അവർ ചെയ്തുവെച്ചതും അവരുടെ അവശേഷിപ്പുകളും നാം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.’⁴

ഇവിടെ ‘അവർ ചെയ്തുവെച്ചത്’ (മാ ഖദ്ദമൂ) എന്നത് മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന സാധാരണ കർമ്മങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നമസ്കാരം, നോമ്പ്, ഖുർആൻ പാരായണം, ദിക്റുകൾ തുടങ്ങിയവ അവനിൽ മാത്രം പരിമിതമാകുന്ന കർമ്മങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ‘അവരുടെ അവശേഷിപ്പുകൾ’ (ആസാറഹും) എന്ന് പറഞ്ഞാൽ ഒരാൾ മരണപ്പെട്ടാലും മരിക്കാതെ ബാക്കിയാകുന്ന കർമ്മങ്ങളാണ്. ഈ സമുദായത്തിന് വേണ്ടിയും നാടിന് വേണ്ടിയും ചെയ്തുവെച്ച നന്മകൾ വല്ലതും ബാക്കിവെച്ചു പോകാൻ കഴിഞ്ഞാൽ, നൂറോ ആയിരമോ വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും നമ്മുടെ ഖബറിലേക്ക് പ്രതിഫലം വന്നുകൊണ്ടിരിക്കും. ഇതാണ് ‘അൽ-ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്ത്’ അഥവാ അവശേഷിക്കുന്ന സ്വാലിഹായ കർമ്മങ്ങൾ.

പണ്ഡിതന്മാരുടെ മാതൃകയും ഇഖ്‌ലാസും

ഇമാം ബുഖാരി റഹിമഹുള്ള വഫാത്തായിട്ട് പന്ത്രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞു. ഇമാം ശാഫിഈ, ഇമാം മുസ്‌ലിം, ഇമാം തിർമിദി, ഇമാം അബൂദാവൂദ്, ഇമാം അഹ്‌മദ് റഹിമഹുമുല്ലാഹ് അടക്കമുള്ള ഒട്ടനവധി പണ്ഡിതന്മാർ ലോകത്ത് ജീവിച്ചുപോയിട്ട് നൂറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞു. എന്നിട്ടും അവരുടെ പേജുകൾ പരാമർശിക്കപ്പെടാത്ത ദിവസങ്ങൾ ലോകത്തില്ല. അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അവലംബിക്കപ്പെടാത്ത ദിവസങ്ങളില്ല. ഖുർആൻ വചനങ്ങളോ ഹദീസുകളോ പറയുമ്പോഴെല്ലാം അവരെ അവലംബിച്ചും ആശ്രയിച്ചുമാണ് മതവിദ്യാർത്ഥികളും പണ്ഡിതന്മാരും അതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്നത്. അവർ ചെയ്തുവെച്ച ശേഷിപ്പുകളാണ് ഇന്നും ലോകം ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.

ഇമാം നവവി റഹിമഹുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘അൽ-അർബഊന നവവിയ്യ’ (നാൽപത് ഹദീസുകൾ) എന്ന ഗ്രന്ഥം ക്രോഡീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ നടന്ന ഒരു സംഭവം ശ്രദ്ധേയമാണ്. മുസ്‌ലിം ഉമ്മത്തിന് ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ രംഗത്തേക്കും ആവശ്യമായ ഏറ്റവും ആറ്റിക്കുറുക്കിയ നാൽപത് ഹദീസുകൾ ശേഖരിച്ച് ഒരു ചെറിയ ഗ്രന്ഥമാക്കി നൽകാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഈ കാര്യം അദ്ദേഹം തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ അറിയിച്ചപ്പോൾ അവർ പറഞ്ഞു: “ഇങ്ങനെയൊരു ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല. കാരണം, നിങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തന്നെ ധാരാളം പണ്ഡിതന്മാർ ഇതേ ജോലി ചെയ്തുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. വ്യത്യസ്തമായ മേഖലകളിൽ നാൽപത് ഹദീസുകൾ ക്രമീകരിച്ച് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ രചിച്ച എത്രയോ പേർ കഴിഞ്ഞുപോയിട്ടുണ്ട്.”

ഇതുകേട്ടപ്പോൾ ഇമാം നവവി റഹിമഹുള്ള നൽകിയ മറുപടി ഇപ്രകാരമായിരുന്നു:

مَا كَانَ لِلَّهِ فَيَبْقَى

‘അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ളത് അവശേഷിക്കും.’⁵

അതായത്, കർമ്മങ്ങളിൽ ഇഖ്‌ലാസ് (ആത്മാർത്ഥത) ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി മാത്രമാണെങ്കിൽ അത് ബാക്കിയാകുകയും അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യും. “ആരു ചെയ്താലും കുഴപ്പമില്ല, ഞാൻ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു” എന്ന് പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ആ ഗ്രന്ഥം ക്രോഡീകരിച്ചു. ബാക്കി എല്ലാ നാൽപത് ഹദീസുകളുടെ സമാഹാരങ്ങളെയും മറികടന്നുകൊണ്ട് ഇമാം നവവിയുടെ ആ ഗ്രന്ഥം ലോകപ്രശസ്തമായി. എണ്ണൂറ് വർഷങ്ങൾ പിന്നിട്ടിട്ടും ലോകത്ത് നൂറുകണക്കിന് ഭാഷകളിലേക്ക് അത് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. നൂറുകണക്കിന് വ്യാഖ്യാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അതിന് രചിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്നും ആ ഗ്രന്ഥം കാണാപ്പാഠം പഠിച്ച ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ലോകത്തുണ്ട്. പടച്ചവൻ ആ ഗ്രന്ഥത്തിന് നൽകിയ ആ സ്വീകാര്യത, അതൊരു ‘ബാഖിയാത്തുസ്സ്വാലിഹാത്ത്’ ആകണമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മാർത്ഥമായ ആഗ്രഹം കൊണ്ടാകാം.

ഈ ലോകത്തുനിന്ന് വിടപറയുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്ന എന്തെങ്കിലും ശേഷിപ്പുകൾ ബാക്കിവെച്ചു പോകാൻ നമുക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്ന് നാം ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നമസ്കരിച്ചു, നോമ്പെടുത്തു, പള്ളിയിൽ വന്നു എന്നതിനപ്പുറം, മരണശേഷം വരും തലമുറകൾക്കും സമുദായത്തിനും പ്രയോജനപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമാണ് ഒരുവന്റെ ജീവിതം യഥാർത്ഥത്തിൽ അർത്ഥവത്താകുന്നത്.

മരണാനന്തരം കൂട്ടിനുണ്ടാകുന്നത്

മരണശേഷം നാം പടച്ച റബ്ബിന്റെ മുൻപിൽ ഹാജറാക്കപ്പെടും. ആദ്യം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത് പോലെ തന്നെ അല്ലാഹുവിന്റെ മുൻപിൽ നാം നിൽക്കേണ്ടിവരും. മരണപ്പെടുന്നതുവരെ മാത്രമാണ് സ്ഥാനമാനങ്ങളുള്ളത്. മരണത്തോടെ അതെല്ലാം അവസാനിക്കുന്നു. നബി ﷺ പറയുന്നു:

يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلَاثَةٌ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى مَعَهُ وَاحِدٌ: يَتْبَعُهُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَيَبْقَى عَمَلُهُ

‘മയ്യിത്തിനെ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ പിൻപറ്റും. അവയിൽ രണ്ടെണ്ണം മടങ്ങുകയും ഒരെണ്ണം അവനോടൊപ്പം ബാക്കിയാവുകയും ചെയ്യും. അവന്റെ കുടുംബവും സമ്പത്തും കർമ്മങ്ങളുമാണ് അവനെ പിൻപറ്റുന്നത്. എന്നാൽ കുടുംബവും സമ്പത്തും മടങ്ങുകയും അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മാത്രം അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.’⁶

മരണശേഷം ഖബറിലേക്ക് ഇറക്കിവെച്ചാൽ കുടുംബവും സുഹൃത്തുക്കളും തിരിച്ചുപോകും. എത്ര പ്രിയപ്പെട്ടവരാണെങ്കിലും ആരും ഖബറിൽ കൂട്ടിന് കിടക്കാൻ തയ്യാറാകില്ല. അതുപോലെ സമ്പത്തും കൂടെപ്പോകില്ല. കൂടെ കൊണ്ടുപോയ മൂന്ന് കഷ്ണം തുണിയല്ലാത്ത ബാക്കിയെല്ലാം തിരികെ നൽകേണ്ടിവരും. അവശേഷിക്കുന്നത് അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മാത്രമാണ്.

സൽകർമ്മങ്ങളുടെ ജീവിക്കുന്ന മാതൃകകൾ

നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ തന്നെ ഇതിന് നിരവധി മാതൃകകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. കാൽ നൂറ്റാണ്ടുകാലം ദീനീസേവന രംഗത്ത് സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും, പള്ളികളുടെയും മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണത്തിൽ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുകയും ചെയ്ത പലരും നമുക്കിടയിലുണ്ട്. സാമ്പത്തിക ലാഭങ്ങളൊന്നും ഇച്ഛിക്കാതെ, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതി മാത്രം കാംക്ഷിച്ച് അവർ നടത്തിയ സേവനങ്ങൾ ചെറുതല്ല. മുസ്‌ലിം ഉമ്മത്തിന് ഉപകാരപ്പെടുന്ന ഒരു ശേഷിപ്പായി മാറണമെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ഭൂമി പോലും ഖബർസ്ഥാനിനും മറ്റും വേണ്ടി വഖഫ് ചെയ്ത അത്തരം വ്യക്തികളുടെ ജീവിതം നമുക്ക് വലിയൊരു പാഠമാണ്.

അല്ലാഹു സുബ്ഹാനഹുവതആല അത്തരം ആളുകളുടെ സേവനങ്ങളെല്ലാം സ്വീകരിക്കുകയും, അവരുടെ വീഴ്ചകൾക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ. നമ്മുടെ ആയുസ്സ് എന്നത് ഓരോ നിമിഷവും കഴിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഖബറിലേക്കും പരലോകത്തേക്കുമാണ് നാം അടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഈ ഐഹികജീവിതമെന്ന നടവഴിയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, പരമാവധി സൽകർമ്മങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനും, അവശേഷിക്കുന്ന നന്മകൾ (ആസാറുകൾ) സമൂഹത്തിന് ബാക്കിവെച്ചു പോകാനും നാം ഓരോരുത്തരും പരിശ്രമിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

---

1. സൂറ അന്നാസിആത്ത് – 46
2. സൂറ യൂനുസ് – 45
3. സൂറ അൽകഹ്ഫ് – 46
4. സൂറ യാസീൻ – 12
5. ഈ വാചകം മുൻകാല പണ്ഡിതന്മാർ ഇഖ്‌ലാസിനെ സംബന്ധിച്ച് പ്രയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രസിദ്ധമായ തത്വമാണ്.
6. സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 6514, സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം – 2960