ശൈഖ് ഡോ. സ്വാലിഹ് ബ്നു അബ്ദില്ലാഹ് അൽ-ഉസൈമി – വിജ്ഞാനത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തൽ
ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله ‘മദാരിജു സ്സാലികീൻ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നു: “ഒരു വ്യക്തിയുടെ മര്യാദ അവന്റെ സൗഭാഗ്യത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെയും അടയാളമാണ്. അവന്റെ മര്യാദക്കുറവ് അവന്റെ പരാജയത്തിന്റെയും നാശത്തിന്റെയും അടയാളമാണ്. ദുനിയാവിലെയും ആഖിറത്തിലെയും നന്മ മര്യാദ കൊണ്ടെന്നപോലെ മറ്റൊന്നും കൊണ്ട് നേടാനാവില്ല. അവ രണ്ടും നഷ്ടപ്പെടുന്നത് മര്യാദക്കുറവ് കൊണ്ടെന്നപോലെ മറ്റൊന്നും കൊണ്ടുമല്ല.”
“മര്യാദ കൊണ്ടല്ലാതെ ഒരു വ്യക്തി ഉയരുകയില്ല, അവൻ തറവാടും കുടുംബമഹിമയും ഉള്ളവനാണെങ്കിലും ശരി.”
വിജ്ഞാനത്തിന് യോഗ്യനാകുന്നത്, തന്നോടും, തന്റെ ദർസിനോടും, തന്റെ ശൈഖിനോടും, തന്റെ കൂട്ടുകാരനോടും അതിന്റെ മര്യാദകൾ പാലിക്കുന്നവൻ മാത്രമാണ്.
യൂസുഫ് ബ്നുൽ ഹുസൈൻ പറഞ്ഞു: “മര്യാദ കൊണ്ട് നീ വിജ്ഞാനം മനസ്സിലാക്കും.”
കാരണം, മര്യാദയുള്ളവനെ വിജ്ഞാനത്തിന് യോഗ്യനായി കാണപ്പെടുകയും, അവന് അത് നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്യും. മര്യാദയില്ലാത്തവന്റെ അടുക്കൽ വിജ്ഞാനം പാഴാക്കപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് അതിനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടും.
ഒരാൾ അൽ-ബിഖാഇയോട് തനിക്ക് വായിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അൽ-ബിഖാഇ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം നൽകി. അപ്പോൾ ആയാൾ ചമ്രം പടിഞ്ഞിരുന്നു. അപ്പോൾ അൽ-ബിഖാഇ അദ്ദേഹത്തിന് വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു. എന്നിട്ട് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: “നീ തേടിവന്ന വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ നിനക്ക് ആവശ്യം മര്യാദയാണ്.”
ഇവിടെ നിന്നാണ് സലഫുകൾ رحمهم الله വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നതുപോലെ മര്യാദ പഠിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നത്.
ഇബ്നു സീരീൻ പറഞ്ഞു: “അവർ വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതുപോലെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും പഠിക്കുമായിരുന്നു.”
മാത്രമല്ല, അവരിൽ ഒരു വിഭാഗം വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പായി മര്യാദ പഠിക്കുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകിയിരുന്നു.
ഇമാം മാലിക് ബ്നു അനസ് ഖുറൈശികളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു യുവാവിനോട് പറഞ്ഞു: “അല്ലയോ എന്റെ സഹോദരപുത്രാ, നീ വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മര്യാദ പഠിക്കുക.”
അവർ അതിനോടുള്ള തങ്ങളുടെ ആവശ്യം വെളിപ്പെടുത്തുമായിരുന്നു.
മഖ്ലദ് ബ്നുൽ ഹുസൈൻ ഒരു ദിവസം ഇബ്നുൽ മുബാറകിനോട് പറഞ്ഞു: “നമുക്ക് ധാരാളം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ആവശ്യം ധാരാളം മര്യാദയാണ്.”
അവർ അതുകൊണ്ട് വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്യുകയും, അതിലേക്ക് മാർഗ്ഗദർശനം നൽകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.
ഇമാം മാലിക് പറഞ്ഞു: “എന്റെ ഉമ്മ എന്നെ തലപ്പാവ് കെട്ടിപ്പിക്കുകയും എന്നോട് പറയുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു: ‘നീ റബീഅയുടെ അടുത്തേക്ക് പോകുക – അതായത് അബൂ അബ്ദിറഹ്മാന്റെ മകൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെ മദീനയിലെ ഫഖീഹ് – എന്നിട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനത്തിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മര്യാദയിൽ നിന്ന് പഠിക്കുക.'”
ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വിജ്ഞാനം നഷ്ടമായത് മര്യാദ പാഴാക്കിയത് കൊണ്ടാണ്. അവരിൽ ഒരാൾ തന്റെ ശൈഖിന്റെ മുന്നിൽ ചാരിയിരിക്കുന്നത് നീ കാണും; മാത്രമല്ല, അവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേരെ കാലുകൾ നീട്ടുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കൽ ശബ്ദമുയർത്തുകയും ചെയ്യും. തന്റെ മൊബൈൽ ഫോണിനോ മറ്റോ മറുപടി നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് അവൻ വിട്ടുനിൽക്കുകയുമില്ല. അപ്പോൾ, ഇങ്ങനെയുള്ളവരുടെ അടുക്കൽ എന്ത് മര്യാദയാണുള്ളത്, അതുകൊണ്ട് അവർ വിജ്ഞാനം നേടാൻ?!
അല്ലൈസ് ബ്നു സഅ്ദ് ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് നോക്കി. അപ്പോൾ, അവരിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം വെറുക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഒരു കാര്യം കണ്ടു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഇതെന്താണ്?! നിങ്ങൾക്ക് ധാരാളം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ആവശ്യം അൽപം മര്യാദയാണ്.”
ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ധാരാളം വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അവസ്ഥ അല്ലൈസ് കണ്ടിരുന്നുവെങ്കിൽ എന്ത് പറയുമായിരുന്നു?!
ഗ്രന്ഥകർത്താവ് വിജ്ഞാനത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ പത്താമത്തെ അടിസ്ഥാനം പരാർശിച്ചു. അത്: വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മര്യാദകൾ പാലിക്കൽ. ഇബ്നുൽ ഖയ്യിമിന്റെ ‘മദാരിജു സ്സാലികീനി’ലെ ഒരു വാക്ക് കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം അത് ആരംഭിച്ചത്. അതിൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ മര്യാദ അവന്റെ സൗഭാഗ്യത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെയും അടയാളമാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. അതിന്റെ കാരണം: അദ്ദേഹം പിന്നീട് പറഞ്ഞതുപോലെ, അതുകൊണ്ട് ദുനിയാവിലെയും ആഖിറത്തിലെയും നന്മ നേടാനാകും. ഒരു വ്യക്തി മര്യാദ പാലിച്ചാൽ, അവൻ വിജയിക്കുകയും സൗഭാഗ്യം നേടുകയും ചെയ്യും; കാരണം, അവൻ ദുനിയാവിലും ആഖിറത്തിലുമുള്ള നന്മ തനിക്കുവേണ്ടി നേടുന്നു.
അതുപോലെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ഒരു വ്യക്തിയുടെ മര്യാദക്കുറവ് അവന്റെ പരാജയത്തിന്റെയും നാശത്തിന്റെയും അടയാളമാണ്. അതിന്റെ കാരണം അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു, ദുനിയാവിലെയും ആഖിറത്തിലെയും നന്മ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് മര്യാദക്കുറവ് കൊണ്ടെന്നപോലെ മറ്റൊന്നും കൊണ്ടല്ല. പിന്നീട് അദ്ദേഹം മുൻഗാമികളുടെ വാക്ക് ഉദ്ധരിച്ചു: “മര്യാദ കൊണ്ടല്ലാതെ ഒരു വ്യക്തി ഉയരുകയില്ല, അവൻ തറവാടും കുടുംബമഹിമയും ഉള്ളവനാണെങ്കിലും ശരി.”
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: വിജ്ഞാനത്തിന് യോഗ്യനാകുന്നത്, തന്നോടും, തന്റെ ദർസിനോടും, തന്റെ ശൈഖിനോടും, തന്റെ കൂട്ടുകാരനോടും അതിന്റെ മര്യാദകൾ പാലിക്കുന്നവൻ മാത്രമാണ്; അതായത്: വിജ്ഞാനത്തിൽ മര്യാദ പാലിക്കുന്നവനല്ലാതെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ആളുകളിൽ പെടുകയില്ല.
യൂസുഫ് ബ്നുൽ ഹുസൈനിന്റെ വാക്ക് അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു: “മര്യാദ കൊണ്ട് നീ വിജ്ഞാനം മനസ്സിലാക്കും”.
അതിന്റെ കാരണം അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു: കാരണം, മര്യാദയുള്ളവനെ വിജ്ഞാനത്തിന് യോഗ്യനായി കാണപ്പെടുകയും, അവന് അത് നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്യും. മര്യാദയില്ലാത്തവന്റെ അടുക്കൽ വിജ്ഞാനം പാഴാക്കപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് അതിനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടും. അധ്യാപകൻ പഠിതാവിനെ മര്യാദയുള്ളവനായി കണ്ടാൽ, അവനെ മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാൻ അദ്ദേഹം പരിശ്രമിക്കും. അവനിൽ നിന്ന് നേരിടുന്ന പ്രയാസങ്ങൾ അദ്ദേഹം സഹിക്കും. അപ്പോൾ, പഠിതാവ് തന്റെ ശൈഖിനോടുള്ള മര്യാദ കൊണ്ട് ഗ്രാഹ്യം നേടി. എത്രത്തോളമെന്നാൽ, ശൈഖ് അവന് വിജ്ഞാനം പകർന്നുനൽകി.
അതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരവുമാണ്: അല്ലാഹുﷻ മര്യാദയോടൊപ്പം അടിമക്ക് നൽകുന്ന സഹായം, മര്യാദയില്ലാത്തവന് അവൻ നേടുകയില്ല. ഒരു വ്യക്തി വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മര്യാദകൾ പാലിച്ചാൽ, അല്ലാഹുﷻ അത് നേടാൻ അവനെ സഹായിക്കും. അതിന് വിപരീതമായി, അടിമക്ക് വിജ്ഞാനം തടയപ്പെടും; അവൻ മര്യാദയില്ലാത്തവനും, വിജ്ഞാനത്തിൽ മാന്യതയില്ലാത്തവനുമാണെങ്കിൽ, നുബുവ്വത്തിന്റെ അനന്തര സ്വത്ത് മര്യാദയില്ലാത്ത ഒരു അടിമയുടെ അടുക്കൽ ഉണ്ടാകുന്നതിൽ നിന്ന് അല്ലാഹു അതിനെ സംരക്ഷിക്കും.
മര്യാദ നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരാളുടെ അടുക്കൽ വിജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വല്ലതും നീ കണ്ടാൽ, അറിയുക, അവന്റെ അടുക്കലുള്ളത് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ രൂപമാണ്, അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. വിജ്ഞാനത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം, അതായത് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മാധുര്യവും, അല്ലാഹുവുമായുള്ള അടുപ്പവും, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഐശ്വര്യം നേടലും, മര്യാദയില്ലാത്തവൻ കണ്ടെത്തുകയില്ല. അവന്റെ അടുക്കൽ അവൻ മനഃപാഠമാക്കുകയും അറിയുകയും ചെയ്യുന്ന മസ്അലകളിൽ നിന്ന് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ രൂപം കണ്ടാലും ശരി.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, സലഫുകൾ വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നതുപോലെ മര്യാദ പഠിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു; മാത്രമല്ല, അവരിൽ ഒരു വിഭാഗം വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പായി മര്യാദ പഠിക്കുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകിയിരുന്നു, അവർ അതിനോടുള്ള തങ്ങളുടെ ആവശ്യം വെളിപ്പെടുത്തുമായിരുന്നു.
ഈ മൂന്ന് കാഴ്ചപ്പാടുകളും മര്യാദയോടുള്ള കഠിനമായ ആവശ്യകതയെ അറിയിക്കുന്നു. മര്യാദ പഠിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത, വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതുപോലെയായി. മാത്രമല്ല, വിജ്ഞാനം പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പായി മര്യാദ പഠിക്കുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തി; മാത്രമല്ല, മര്യാദയോടുള്ള തങ്ങളുടെ കഠിനമായ ആവശ്യം അവർ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തി; മഖ്ലദ് ബ്നുൽ ഹുസൈൻ ഒരു ദിവസം ഇബ്നുൽ മുബാറകിനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ: “നമുക്ക് ധാരാളം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ആവശ്യം ധാരാളം മര്യാദയാണ്”; അതായത്: നമുക്ക് ധാരാളം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ആവശ്യം ധാരാളം മര്യാദയാണ്.
ഈ വാക്ക് മഖ്ലദിൽ നിന്ന് വന്നത്, മര്യാദയിൽ പൂർണ്ണത നേടുന്നതിലുള്ള തന്റെ കുറവ് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് സ്വയം നിന്ദിക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്. ഇതാണ് പൂർണ്ണരായ സലഫുകളുടെ رحمهم الله അവസ്ഥ; അവർ തങ്ങളെത്തന്നെ നിന്ദിക്കുകയും, പൂർണ്ണത നേടുന്നതിലുള്ള തങ്ങളുടെ കുറവിനെ ആക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.
‘നഹ്നു’ (നമ്മൾ) എന്ന വാക്ക് മൂന്ന് സന്ദർഭങ്ങളിൽ വരും:
ഒന്ന്: കാര്യത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം വ്യക്തമാക്കാൻ ഒരു വാർത്തയായി വരും. സ്വഹാബികൾ رضي الله عنهم പറഞ്ഞതുപോലെ: “മുഹമ്മദിനോട് ബൈഅത്ത് ചെയ്തവരാണ് നമ്മൾ.” അവർ ഈ വാക്ക് കൊണ്ട് തങ്ങളുടെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചു. ഒരു വ്യക്തി അതുകൊണ്ട് തന്റെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചാൽ അത് അനുവദനീയമാണ്; ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ തങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇത് പറയുന്നതുപോലെ. എന്നാൽ, ഒരു വ്യക്തി തനിച്ചായിരിക്കെ തന്നെക്കുറിച്ച് അതുകൊണ്ട് അറിയിക്കുന്നത് ആക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്ന കാര്യമാണ്; കാരണം, അത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് വിപരീതമാണ്. ഒരു വ്യക്തി: നമ്മൾ മനഃപാഠമാക്കി, നമ്മൾ വായിച്ചു, നമ്മൾ യാത്ര ചെയ്തു എന്ന്, തന്നെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞാൽ; ഇത് അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ ശറഇനെയും കുറിച്ച് അറിയുന്നവരുടെ അടുക്കൽ ആക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നതാണ്; കാരണം, ഒരു വ്യക്തി എപ്പോഴും തന്നെത്തന്നെ കുറവിന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് നോക്കുന്നു.
രണ്ടാമത്തേത്: പൂർണ്ണത തേടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി, സ്വയം നിന്ദിക്കുന്ന സന്ദർഭത്തിൽ വരും. മഖ്ലദ് ബ്നുൽ ഹുസൈനിന്റെ വാക്കിൽ വന്നതുപോലെ. അദ്ദേഹം തന്റെ മനസ്സിനെ ആക്ഷേപിക്കാനും, പൂർണ്ണതയിലേക്ക് ഉയരാൻ വേണ്ടി അതിനെ നിന്ദിക്കാനും ഉദ്ദേശിച്ചു. അപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഈ വാക്ക് കൊണ്ട് അറിയിച്ചു.
മൂന്നാമത്തേത്: അഹങ്കാരത്തിന്റെയും ആത്മപ്രശംസയുടെയും രൂപത്തിൽ വരും. ഇത് വലിയ നാശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, സലഫുകൾ മര്യാദ കൊണ്ട് വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്യുകയും, അതിലേക്ക് മാർഗ്ഗദർശനം നൽകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഇമാം മാലികിന്റെ ഉമ്മ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞതുപോലെ: “നീ റബീഅയുടെ അടുത്തേക്ക് പോകുക, എന്നിട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനത്തിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മര്യാദയിൽ നിന്ന് പഠിക്കുക”.
പിന്നീട് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറഞ്ഞു, ഈ വിപത്ത് – അതായത് മര്യാദ പാഴാക്കൽ – ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വിജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ കാരണമാണ്; അവർക്ക് വിജ്ഞാനത്തിൽ ആഗ്രഹവും അത് തേടുന്നതിൽ പരിശ്രമവുമുണ്ട്. പക്ഷേ, അവരിൽ ഒരാൾ ദീർഘകാലം ചെലവഴിച്ചിട്ടും അൽപം മാത്രമേ നേടുന്നുള്ളൂ. അവർക്ക് വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കാൻ തടസ്സമാകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ കാര്യം, അവർ അതിന്റെ മര്യാദകൾ പാലിക്കാത്തതാണ്; മറിച്ച്, അതിന് വിപരീതമായി അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ: അവരിൽ ഒരാൾ തന്റെ ശൈഖിന്റെ മുന്നിൽ ചാരിയിരിക്കുന്നത് നീ കാണും;
കാരണം, ചാരിയിരിക്കുന്നത് മഹത്വമുള്ളവരുടെ അവകാശമാണ്. ഒരു വ്യക്തി തന്റെ ശൈഖിന്റെ അടുക്കൽ സ്വയം മഹത്വപ്പെടുത്തുകയില്ല; മറിച്ച്, അവൻ പ്രയോജനം നേടുന്നവന്റെ, നന്മ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്റെ ഇരുത്തം ഇരിക്കും.
അവരിൽ ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേരെ കാലുകൾ നീട്ടുന്നത് നീ കാണും, ഒരു അനിവാര്യതയോ കഠിനമായ ആവശ്യമോ ഇല്ലാതെ. മറിച്ച്, മനസ്സിന് സുഖം നൽകുന്നതിൽ അതിരുകവിയുന്നതുകൊണ്ടാണ്. അവൻ ആവശ്യമില്ലാതെ തനിക്ക് ആശ്വാസം നൽകുകയും, അതിനെ വിശാലമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് നീ കാണും. അപ്പോൾ, മനസ്സിന് സുഖം നൽകുന്നതിലും അതിന് വിശാലത നൽകുന്നതിലുമുള്ള അവന്റെ മോശം മര്യാദയിൽ പെട്ടതാണ്, അവൻ തന്റെ ശൈഖിന്റെ നേരെ കാലുകൾ നീട്ടുന്നത്. ഇത് അനുവദനീയമാകുന്നത്, അവൻ രോഗിയാണെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ മജ്ലിസ് ദീർഘിക്കുകയും, കാലുകൾ അൽപം നീട്ടി വീണ്ടും മടക്കാൻ അവന് ആവശ്യമായി വരികയും ചെയ്താൽ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ, അവരിൽ ഒരാൾ മജ്ലിസിൽ മുഴുവനും ഹാജരാവുകയും, ഒരു തൂണിൽ ചാരിയിരിക്കുകയും, പിന്നീട് തന്റെ കാലുകൾ ശൈഖിന്റെ നേരെ നീട്ടുകയും ചെയ്യുന്നത് നീ കണ്ടാൽ; അറിയുക, ആര് തന്റെ കാലുകൾ ശൈഖിന്റെ നേരെ നീട്ടിയോ, അവൻ നീട്ടിയ അത്രയും വിജ്ഞാനം അവന് തടയപ്പെടും; അവൻ നീട്ടി, അവനിൽ നിന്ന് നന്മ തടയപ്പെട്ടു; കാരണം, അവൻ ചെയ്തത് മര്യാദക്ക് വിപരീതമാണ്. വിജ്ഞാനത്തിൽ മര്യാദയുള്ളവനല്ലാതെ വിജയിക്കുകയില്ല. കാരണം, അല്ലാഹുﷻ അവന്റെ ദീനിനെ മര്യാദയില്ലാത്തവന്റെ അടുക്കൽ ഉണ്ടാകുന്നതിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കും.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം അതിന് വിപരീതമായത് പറഞ്ഞു: അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കൽ ശബ്ദമുയർത്തൽ. ചില ആളുകൾക്ക് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മജ്ലിസിൽ ബഹളമുണ്ടാകുന്നത് നീ കാണും. ഈ മജ്ലിസ്, അങ്ങാടികളിലും മറ്റുമുള്ള സാധാരണക്കാരുടെയും പലതരം ആളുകളുടെയും ഒത്തുചേരലിന്റെ മജ്ലിസ് പോലെയാണ്. ഈ മജ്ലിസ്, നബിﷺ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ അനന്തര സ്വത്താണെന്ന് അവൻ അശ്രദ്ധനാകുന്നു. അതിൽ ഒരുമിച്ചുകൂടിയവർ, നബിﷺ അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ ഒരു കാര്യത്തിലാണ് ഒരുമിച്ചുകൂടിയിരിക്കുന്നത്. കാരണം, നബിﷺ ദിർഹമോ ദീനാറോ അനന്തരമായി ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം വിജ്ഞാനമാണ് അനന്തരമായി ഉപേക്ഷിച്ചത്. നീ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഹൽഖകളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അറിയുക, നീ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ﷺ അനന്തര സ്വത്ത് പങ്കുവെക്കുന്നിടത്താണ് ഇരിക്കുന്നത്. ഈ അവസ്ഥയിലാകുന്നത് മോശം മര്യാദയിൽ പെട്ടതാണ്.
ഇത് എല്ലാ വിജ്ഞാന മജ്ലിസുകളിലും ആക്ഷേപിക്കപ്പെടു-ന്നതാണെങ്കിൽ, മസ്ജിദുന്നബവിയിലുള്ള മജ്ലിസുകളിൽ അതിന്റെ ആക്ഷേപം അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം അതിൽ നിന്ന് പറഞ്ഞു, അവരിൽ ഒരാൾ തന്റെ മൊബൈൽ ഫോണിനോ മറ്റോ മറുപടി നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയുമില്ല. ഒരു ആവശ്യവുമില്ലാതെ, ഫോണിൽ കോൾ വന്നാൽ, അവൻ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഹൽഖയിൽ വെച്ച് സംസാരിക്കുന്നത് നീ കാണും, അവന്റെ ശൈഖ് സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ.
കസേരയിലിരിക്കുന്ന ശൈഖ് ഈ തൂണുകളോടാണ് സംസാരിക്കുന്ന-തെന്നപോലെ. ഇത് തെറ്റാണ്; കാരണം, വിജ്ഞാനത്തിൽ സംസാരിക്കുന്ന ശൈഖ് നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരോടുമാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. അവൻ നിർത്തിയാൽ, അവനിൽ നിന്ന് നിർത്തപ്പെടും. അപ്പോൾ, അവൻ ഒന്നും കേൾക്കുകയില്ല. സംസാരം ഒരു വിശാലമായ സ്ഥലത്തേക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ മുൻപിലിരിക്കുന്ന ചിലരിലേക്കോ അല്ല. മറിച്ച്, മജ്ലിസിന്റെ അവസാനം ഇരിക്കുന്നവർക്കും, വിശദീകരണം നൽകുന്നതിലും സംസാരം അവരിലേക്ക് തിരിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധയുണ്ട്, ഈ മുൻപന്തിയിലുള്ളവർക്കുള്ളതുപോലെ. പക്ഷേ, വിജ്ഞാന മജ്ലിസിൽ നിന്ന് നേടുന്ന പങ്കിൽ ആളുകൾ മുൻപന്തിയിലാകുന്നതിലും പിന്നിലാകുന്നതിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഒരാൾക്ക് ഫോണിൽ മറുപടി നൽകേണ്ടതായി വന്നാൽ, അവൻ തന്റെ ശൈഖിനോട് അനുവാദം ചോദിക്കും. പിന്നീട്, പോയി വേഗത്തിൽ സംസാരിച്ച് മടങ്ങിവരും. അല്ലെങ്കിൽ, അല്ലാഹുﷻ ഒരുക്കിക്കൊടുത്ത സന്ദേശങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിന് പകരം വെക്കും. ആ സന്ദേശങ്ങൾ അവനെ വ്യാപൃതനാക്കരുത് എന്ന നിബന്ധനയോടെ; ദീർഘമായ മജ്ലിസിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ സന്ദേശങ്ങളാകാം. എന്നാൽ, മജ്ലിസിന്റെ മുഴുവൻ സമയവും അവൻ സന്ദേശങ്ങളിൽ അത് ഉപയോഗിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവന് നൽകപ്പെടുന്ന സംസാരത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് പങ്കാണ് അവൻ നേടിയത്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, ഇങ്ങനെയുള്ളവരുടെ അടുക്കൽ എന്ത് മര്യാദയാണുള്ളത്, അതുകൊണ്ട് അവർ വിജ്ഞാനം നേടാൻ?!; അതായത്: മര്യാദയുടെ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ച ഇവർ വിജ്ഞാനം നേടുകയില്ല.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം നമ്മുക്ക് മുമ്പുള്ളവരുടെ ഒരു അവസ്ഥ പറഞ്ഞു. അത് നമ്മിൽ കൂടുതൽ ഉറപ്പുള്ളതാണ്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അല്ലൈസ് ബ്നു സഅ്ദ് ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് നോക്കി – അതായത്: വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥികൾ. കാരണം, സലഫുകളുടെ കാലത്ത് വിജ്ഞാനം എന്നാൽ ഹദീസായിരുന്നു – അപ്പോൾ, അവരിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം വെറുക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഒരു കാര്യം കണ്ടു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഇതെന്താണ്?!”; അതായത്: നിങ്ങൾ ആയിരിക്കുന്ന ഈ കാര്യം – അതിനോടുള്ള വെറുപ്പ് – “നിങ്ങൾക്ക് ധാരാളം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ആവശ്യം അൽപം മര്യാദയാണ്”; അതായത്: നിങ്ങൾക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്ന അൽപം മര്യാദ, നിങ്ങൾ തേടുകയും ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ നിങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമാണ്.
പിന്നീട് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറഞ്ഞു: ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ധാരാളം വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അവസ്ഥ അല്ലൈസ് കണ്ടിരുന്നുവെങ്കിൽ എന്ത് പറയുമായിരുന്നു?!; അതായത്: നമ്മുടെയും അവരുടെയും അവസ്ഥകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കാരണം.
അതിനാൽ, വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥി മര്യാദകൾ പാലിക്കുന്നതിൽ പരിശ്രമിക്കണം; കാരണം, വിജ്ഞാനം തേടൽ ഒരു ഇബാദത്താണ്. ഈ ഇബാദത്ത് നിർവഹിക്കുന്നതിന്റെ പൂർണ്ണതയിൽ പെട്ടതാണ്, അതിൽ ശരീഅത്തിനെ പിൻപറ്റുന്നതിൽ നീ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പങ്കിലായിരിക്കുക എന്നത്. അതിൽ ശരീഅത്തിനെ പിൻപറ്റുന്നതിൽ പെട്ടതാണ്, അതിന്റെ മര്യാദകൾ പാലിക്കൽ. അതിൽ ചിലത് മുൻപ് പറഞ്ഞു. ചിലത് വരാനിരിക്കുന്നതിൽ പറയും.