ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ സഈദ് റസ്ലാൻ
ദീനിൽ പരസ്പരം സാമ്യം തോന്നിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ (الأمور المشتبهة) തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വേർതിരിച്ചറിയുക എന്നത് അതിപ്രധാനമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. കാരണം, അടിസ്ഥാനപരമായി പരസ്പരം വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും ചിലപ്പോൾ ബാഹ്യമായി ഒന്നാണെന്ന് തോന്നിച്ചേക്കാം. ഇത് അത്ഭുതകരമായ കാര്യമാണ്.
നബി ﷺ തന്റെ സ്വഹാബികൾക്ക് കാര്യങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുമ്പോൾ ഇത്തരം ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇബ്നു ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا) വിൽ നിന്ന് നിവേദനം; നബി ﷺ ചോദിച്ചു: “മരങ്ങളിൽ ഒരു മരമുണ്ട്; അതിന്റെ ഇലകൾ കൊഴിയുകയില്ല. അത് സത്യവിശ്വാസിയെ (المؤمن) പോലെയാണ്. അത് ഏതാണ്?” ജനങ്ങളെല്ലാം കാട്ടിലെ മരങ്ങളുടെ പേരുകൾ പറയാൻ തുടങ്ങി. ഇബ്നു ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا) പറഞ്ഞു: “എന്റെ മനസ്സിൽ അത് ഈത്തപ്പനയാണെന്ന് തോന്നി. എന്നാൽ അബൂബക്കർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ), ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) തുടങ്ങിയവർ അവിടെ മൗനമായി ഇരിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഞാനും മൗനം പാലിച്ചു.” ഒടുവിൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “അത് ഈത്തപ്പനയാണ് (النخلة)”.
അതുപോലെ ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ഉബയ്യ് ബിൻ കഅ്ബിനോട് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ‘തഖ്വ’ (التقوى) എന്താണെന്ന് ചോദിച്ചു. ഉബയ്യ് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ചോദിച്ചു: “അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ, താങ്കൾ മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെ നടന്നിട്ടുണ്ടോ?” ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “അതെ”. ഉബയ്യ് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ചോദിച്ചു: “അപ്പോൾ താങ്കൾ എന്താണ് ചെയ്തത്?” ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “ഞാൻ വസ്ത്രം ചുരുട്ടിപ്പിടിക്കുകയും പരിശ്രമിക്കുകയും (മുള്ളു കൊള്ളാതിരിക്കാൻ സൂക്ഷിക്കുകയും) ചെയ്തു.” അപ്പോൾ ഉബയ്യ് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “അതുതന്നെയാണ് തഖ്വ.” ഭൗതികമായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ ആശയങ്ങളെ വ്യക്തമാക്കി കൊടുക്കുന്ന രീതിയാണിത്.
ഇമാം ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം (رَحِمَهُ اللَّهُ) ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
1. അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹവും (الحب في الله) അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പമുള്ള സ്നേഹവും (الحب مع الله)
ഇവ രണ്ടും തമ്മിൽ വലിയ അന്തരമുണ്ട്.
- അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹം (الحب في الله): ഇത് ഈമാനാണ്. അല്ലാഹുവിലുള്ള വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റവും ബലമുള്ള കണ്ണിയാണത് (أوثق عرى الإيمان). അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുകയും, അല്ലാഹു സ്നേഹിക്കുന്നവയെ സ്നേഹിക്കുകയും ചെയ്യലാണിത്.
- അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പമുള്ള സ്നേഹം (الحب مع الله): ഇത് ശിർക്കാണ് (ബഹുദൈവാരാധന). അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത് പോലെ സൃഷ്ടികളെ സ്നേഹിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിന് നൽകേണ്ട സ്നേഹം മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകുക എന്നിവയാണിത്.
ഇവ രണ്ടും കേൾക്കുമ്പോൾ സാമ്യം തോന്നാമെങ്കിലും, ഒന്ന് തൗഹീദും മറ്റേത് ശിർക്കുമാണ്.
2. ഗുണകാംക്ഷയും (النصيحة) പരദൂഷണവും (الغيبة)
ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരാളോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ അത് ‘നസീഹത്ത്’ (النصيحة) ആണോ അതോ ‘ഗീബത്ത്’ (الغيبة) ആണോ എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “ദീൻ എന്നാൽ ഗുണകാംക്ഷയാണ് (النصيحة).” [മുസ്ലിം]. ഗീബത്തിനെ നബി ﷺ നിശിതമായി വിലക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പലിശയുടെ (الربا) ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ഗൗരവം പോലും സ്വന്തം മാതാവിനെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നതിന് തുല്യമാണെന്നും, പലിശയെക്കാൾ ഗൗരവമേറിയത് ഒരു മുസ്ലിമിന്റെ അഭിമാനത്തിൽ കൈകടത്തലാണെന്നും (استطاله الرجل في عرض أخيه) നബി ﷺ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇമാം ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം (رَحِمَهُ اللَّهُ) പറയുന്നു: ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഉദ്ദേശ്യത്തിലാണ് (القصد).
- നസീഹത്ത് (النصيحة): ഒരു മുസ്ലിമിനെ ബിദ്അത്തുകാരനിൽ (مبتدع) നിന്നോ, കുഴപ്പക്കാരനിൽ (فتان) നിന്നോ, വഞ്ചകനിൽ (غاش) നിന്നോ, നാശകാരിയിൽ (مفسد) നിന്നോ താക്കീത് ചെയ്യുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ അയാളുടെ ന്യൂനതകൾ പറയലാണിത്. ഉദാഹരണത്തിന്, സഹവാസത്തിനോ, കച്ചവടത്തിനോ ഒരാളെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചാൽ സത്യം പറയൽ നിർബന്ധമാണ്. ഫാത്തിമ ബിൻത് ഖൈസ് (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا) വിവാഹാലോചനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നബി ﷺ യോട് അഭിപ്രായം ചോദിച്ചപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “മുആവിയ സമ്പത്തൊന്നുമില്ലാത്ത ദരിദ്രനാണ് (صعلوك). അബൂജഹമ്, തോളിൽ നിന്ന് വടി താഴെ വെക്കാത്തവനാണ് (അതായത് സ്ത്രീകളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നവനോ അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോഴും യാത്ര ചെയ്യുന്നവനോ ആണ്).” ഇവിടെ നബി ﷺ രണ്ട് സ്വഹാബികളുടെ ന്യൂനതകൾ പറഞ്ഞു. ഇത് ഗീബത്തല്ല (الغيبة); മറിച്ച് ഗുണകാംക്ഷയാണ് (النصيحة). കാരണം ആ സ്ത്രീക്ക് ഗുണകരമായ കാര്യം ഉപദേശിക്കുകയാണ് അവിടുന്ന് ചെയ്തത്.
- ഗീബത്ത് (الغيبة): സഹോദരനെ അപമാനിക്കാനും, അവന്റെ അഭിമാനം തകർക്കാനും (تمزيق عرضه), ജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ അവനെ താഴ്ത്തിക്കെട്ടാനും വേണ്ടി ന്യൂനതകൾ പറയുന്നതാണ് ഗീബത്ത്. ഇത് നന്മകളെ തിന്നുകളയുന്ന മാരകമായ രോഗമാണ്.
3. സമ്മാനവും (الهدية) കൈക്കൂലിയും (الرشوة)
ഇവ രണ്ടും കാണുമ്പോൾ ഒരേപോലെയുണ്ടാകും. എന്നാൽ ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഉദ്ദേശ്യത്തിലാണ്.
- കൈക്കൂലി (الرشوة): ഒരു സത്യത്തെ (حق) ഇല്ലാതാക്കാനോ, ഒരു അസത്യത്തെ (باطل) സ്ഥാപിക്കാനോ വേണ്ടി നൽകുന്നതാണിത്. കൈക്കൂലി കൊടുക്കുന്നവനും (الراشي) വാങ്ങുന്നവനും (المرتشي) നബി ﷺ യുടെ ശാപത്തിന് അർഹരാണ്. ശ്രദ്ധിക്കുക: ഒരാൾക്ക് തന്റെ അവകാശം ലഭിക്കാൻ കൈക്കൂലി കൊടുക്കല്ലാതെ മറ്റു വഴിയില്ലെന്ന അവസ്ഥ വന്നാൽ (അവൻ അക്രമം കാണിക്കാനല്ല ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്), അവിടെ പാപം (ശാപം) വാങ്ങുന്നവന് മാത്രമായിരിക്കും. കൊടുക്കുന്നവൻ നിർബന്ധിതാവസ്ഥയിലാണ്.
- സമ്മാനം (الهدية): സ്നേഹം (مودة), പരിചയം (معرفة), നന്മ (إحسان) എന്നിവ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് നൽകുന്നതാണ്. എന്നാൽ, പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് നൽകുന്നത് കച്ചവടം പോലെയാണ് (മുആവള – معاوضة). കൂടുതൽ തിരിച്ചു കിട്ടാൻ വേണ്ടി നൽകുന്നത് ലാഭേച്ഛയാണ് (മുസ്തക്സിർ – مستكثر).
4. ക്ഷമയും (الصبر) കഠിനഹൃദയവും (القسوة)
ഒരാൾ ദുരന്തസമയത്ത് കരയാതിരിക്കുന്നത് ക്ഷമയാണെന്നും, മറ്റൊരാൾ കരയുന്നത് ക്ഷമകേടാണെന്നും ചിലർ തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്.
- ക്ഷമ (الصبر): ഇത് ആർജ്ജിച്ചെടുക്കേണ്ട ഒരു ഗുണമാണ് (خلق كسبي). അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയിൽ അതൃപ്തി കാണിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെയും (حبس النفس), പരാതി പറയുന്നതിൽ നിന്ന് നാവിനെയും, അരുതാത്തത് ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് അവയവങ്ങളെയും തടഞ്ഞുനിർത്തലാണിത്. ഹൃദയത്തിൽ സങ്കടം ഉണ്ടാകുന്നത് ക്ഷമയ്ക്ക് എതിരല്ല. നബി ﷺ യുടെ മകൻ ഇബ്രാഹിം മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ അവിടുന്ന് കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ ചോദിക്കപ്പെട്ടു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, താങ്കളും കരയുകയാണോ?” അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: “ഇതൊരു കാരുണ്യമാണ് (رحمة)”. മറുവശത്ത്, ഫുളൈൽ ബിൻ ഇയാള് (رَحِمَهُ اللَّهُ) തന്റെ മകൻ മരിച്ചപ്പോൾ പുഞ്ചിരിച്ചു. അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയിൽ തൃപ്തി (الرضا) കാണിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം അങ്ങനെ ചെയ്തത്. എന്നാൽ നബി ﷺ യുടെ മാതൃകയാണ് ഏറ്റവും പൂർണ്ണം. കാരണം നബി ﷺ യുടെ ഹൃദയത്തിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയോടുള്ള തൃപ്തിയും (الرضا), ഒപ്പം മകനോടുള്ള കാരുണ്യവും (الرحمة) ഒരുമിച്ചുണ്ടായിരുന്നു.
- കഠിനഹൃദയം (القسوة): ഹൃദയം ഉണങ്ങിപ്പോവുകയും, വികാരങ്ങളില്ലാത്ത കല്ലുപോലെ ആവുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഇത് ക്ഷമയല്ല. ഹൃദയത്തിന്റെ കാഠിന്യം (غلظة) കാരണം അയാൾക്ക് ഒന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല എന്ന് മാത്രം.
ഇമാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ (رَحِمَهُ اللَّهُ) ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈഖ് നൽകിയ ഉപദേശം ശ്രദ്ധേയമാണ്: “നിന്റെ ഹൃദയത്തെ നീ സ്പോഞ്ച് (الاسفنجة) പോലെയാക്കരുത്; മറിച്ച് അതിനെ നീ സ്ഫടികം (الزجاجة/المصباح) പോലെയാക്കുക. സ്പോഞ്ച് എല്ലാത്തിനെയും (നല്ലതും ചീത്തയും) വലിച്ചെടുക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്ഫടികം (ഗ്ലാസ്) മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുള്ളതാണ്:
- മിനുസം (رقة): സത്യത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- തെളിച്ചം (صفاء): സത്യവും അസത്യവും വേർതിരിച്ചു കാണാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- കട്ടി/ദൃഢത (صلابة): സത്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും ശത്രുക്കളോട് പോരാടാനും സഹായിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ബാത്വിലുകാരുമായി ഇടപഴകുമ്പോൾ അവരുടെ ആശയങ്ങളെ സ്പോഞ്ച് പോലെ വലിച്ചെടുക്കരുത്. മറിച്ച് ഗ്ലാസ് പോലെ, ബാത്വിലിനെ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതെ തന്നെ തിരിച്ചറിയാനും പ്രതിരോധിക്കാനും സാധിക്കണം.”
അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും വെറുപ്പുള്ള ഹൃദയം കഠിനഹൃദയമാണ് (القلب القاسي). ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഹൃദയം; സ്ഫടികം പോലെ മിനുസമുള്ളതും (റിക്ക), തെളിഞ്ഞതും (സ്വഫാഅ്), ഉറച്ചതുമായ (സ്വലാബ) ഹൃദയമാണ്.
5. വിട്ടുവീഴ്ചയും (العفو) നിന്ദ്യതയും (الذل)
- വിട്ടുവീഴ്ച (العفو): പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ കഴിവുണ്ടായിരിക്കെ (مع قدرته على الانتقام), ഔദാര്യത്തോടും നന്മയോടും കൂടി, തന്റെ അവകാശം വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതാണ് ‘അഫ്വ്’. ഇത് അന്തസ്സാണ്.
- നിന്ദ്യത (الذل): പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ കഴിവില്ലാത്തതുകൊണ്ടോ, ഭയം കൊണ്ടോ, മനസ്സിന്റെ ബലഹീനത കൊണ്ടോ പ്രതികാരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ്. ഇത് നിന്ദ്യതയാണ്.
അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: {തങ്ങൾക്ക് വല്ല അതിക്രമവും (بغي) നേരിട്ടാൽ രക്ഷാനടപടി സ്വീകരിക്കുന്നവരുമാണ് അവർ (വിശ്വാസികൾ).} [അൽ-ശൂറാ: 39]. ഇവിടെ അല്ലാഹു അവരെ പ്രശംസിച്ചത്, അവർക്ക് പ്രതികരിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ട് (الانتصار) എന്നതിനാലാണ്. ശക്തിയുണ്ടായിരിക്കെ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുന്നതിനാണ് കൂലി. അല്ലാതെ, കുറുക്കൻ മുന്തിരി കിട്ടാതെ വന്നപ്പോൾ “അത് പുളിയുള്ളതാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞ് സ്വയം ആശ്വസിച്ചതുപോലെ, പ്രതികരിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ “ഞാൻ ക്ഷമിച്ചു” എന്ന് പറയുന്നത് വിട്ടുവീഴ്ചയല്ല; അത് കഴിവുകേടാണ്. യഥാർത്ഥ വിട്ടുവീഴ്ച അന്തസ്സ് (عز) വർദ്ധിപ്പിക്കുകയേ ഉള്ളൂ. പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ കഴിവുണ്ടായിരിക്കെ അത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ് ശക്തൻ.
6. അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ള വിജയവും (الانتصار لله) സ്വന്തത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള പ്രതികാരവും (الانتصار للنفس)
സ്വന്തം ദേഹേച്ഛക്ക് വേണ്ടി പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നതും, അല്ലാഹുവിന്റെ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി വിജയം നേടുന്നതും രണ്ടും രണ്ടാണ്. നബി ﷺ ഒരിക്കലും സ്വന്തം കാര്യത്തിന് വേണ്ടി പ്രതികാരം ചെയ്തിട്ടില്ല (ما انتقم لنفسه قط). അവിടുന്ന് കോപിച്ചിരുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ അതിരുകൾ ലംഘിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രമായിരുന്നു.
ഉദാഹരണം 1: ഒരു യജമാനൻ തന്റെ അടിമയെ ഭംഗിയുള്ള വസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ചു നിർത്തിയിരിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ആ അടിമയെ ഉപദ്രവിച്ചാൽ, അടിമയ്ക്ക് രണ്ട് രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കാം:
- തന്റെ ദേഹത്തിനേറ്റ വേദനയോർത്ത് പ്രതികരിക്കാം (ഇത് സ്വന്തത്തിന് വേണ്ടിയാണ് – انتصار للنفس).
- യജമാനൻ തന്നെ അണിയിച്ച വസ്ത്രത്തെയും യജമാനന്റെ അന്തസ്സിനെയും ഓർത്ത് പ്രതികരിക്കാം (ഇത് യജമാനന് വേണ്ടിയാണ്). യജമാനന്റെ വസ്ത്രം കീറിയവനോട് അടിമ ക്ഷമിച്ചാൽ യജമാനന് തൃപ്തിയാകില്ല. കാരണം അത് യജമാനനോടുള്ള അനാദരവാണ്. യജമാനന്റെ അധികാരത്തെയാണ് അക്രമി വെല്ലുവിളിച്ചത്.
ഉദാഹരണം 2: അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) യുടെ ചരിത്രം: ഒരാൾ അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) വിനെ അസഭ്യം പറയുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവകാശം തടയുകയും ചെയ്തു. അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) അവനോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ അയാൾ അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) വിനെ അടിച്ചു. അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) തിരിച്ചു വന്നപ്പോൾ, കൂടെയുണ്ടായിരുന്നയാൾ പറഞ്ഞു: “അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ, അങ്ങ് അവനോട് പകരം ചോദിക്കൂ (അടിക്കാൻ പറയൂ).” അപ്പോൾ അലി (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “എന്നെ അടിച്ചത് ഞാൻ അവന് മാപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു (عفوت). എന്നാൽ അവൻ ഭരണാധികാരിയോട് (السلطان) കാണിച്ച അനാദരവിന് (അല്ലാഹുവിന്റെ നിയമത്തോടുള്ള ധിക്കാരത്തിന്) അവനെ ശിക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.” ഇവിടെ വ്യക്തിപരമായ ദേഷ്യം തീർക്കുകയല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ നിയമം നടപ്പിലാക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.
ഉദാഹരണം 3: അബൂബക്കർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) യുടെ സദസ്സിൽ വന്ന് ഒരാൾ വെല്ലുവിളിച്ചു: “ഞാൻ നിന്നെക്കാളും നിന്റെ മകനെക്കാളും കുതിരപ്പടയാളിയാണ് (ഉന്നതനാണ്)”. ഇത് കേട്ട മുഗീറ ബിൻ ശുഅ്ബ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ആ ആളുടെ മൂക്കിനിടിച്ച് ചോര വരുത്തി. അയാളുടെ ആളുകൾ അബൂബക്കർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) വിനോട് പറഞ്ഞു: “മുഗീറയോട് പകരം ചോദിക്കാൻ (തിരിച്ചു ശിക്ഷിക്കാൻ) ഞങ്ങളെ അനുവദിക്കണം.” അപ്പോൾ അബൂബക്കർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ അതിരുകൾ കാക്കുന്നവരിൽ (وزعة الله) നിന്ന് (അതായത് മുഗീറയിൽ നിന്ന്) ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് പകരം നൽകുകയില്ല.” കാരണം, മുഗീറ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ദേഷ്യപ്പെട്ടത് അബൂബക്കർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) എന്ന വ്യക്തിക്ക് വേണ്ടിയല്ല; മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ ഖലീഫ എന്ന നിലയിലുള്ള ആദരവ് സംരക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്. അത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കോപമായിരുന്നു (حمية لله). അതിനാൽ, സ്വന്തം അഹംഭാവത്തിനും ദേഹേച്ഛക്കും വേണ്ടി പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നതും (حمية للنفس), അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിന്റെ അന്തസ്സ് കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി നിലകൊള്ളുന്നതും (حمية للدين) തമ്മിൽ നാം വേർതിരിച്ചു മനസ്സിലാക്കണം.