ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ സഈദ് റസ്ലാൻ
അല്ലാഹു തആല ഹലാലും ഹറാമും വ്യക്തമാക്കിത്തന്നിട്ടുണ്ട്. അവ രണ്ടിനുമിടയിൽ അവ്യക്തമായ ചില കാര്യങ്ങളുമുണ്ട. നബി ﷺ അരുളി: “ഹലാൽ വ്യക്തമാണ് (الحلال بين), ഹറാമും വ്യക്തമാണ് (الحرام بين). അവ രണ്ടിനുമിടയിൽ അവ്യക്തമായ ചില കാര്യങ്ങളുണ്ട് (أمور مشتبهات). ജനങ്ങളിൽ അധികപേർക്കും (അതിന്റെ വിധി) അറിയില്ല. അതിനാൽ ആരെങ്കിലും സംശയാസ്പദമായ കാര്യങ്ങളെ (الشبهات) സൂക്ഷിച്ചാൽ അവൻ തന്റെ ദീനിനെയും അഭിമാനത്തെയും കാത്തുരക്ഷിച്ചു. ആരെങ്കിലും സംശയാസ്പദമായ കാര്യങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടാൽ അവൻ ഹറാമിൽ അകപ്പെട്ടു.” [ബുഖാരി, മുസ്ലിം]
അതുകൊണ്ട്, ഇത്തരം അവ്യക്തമായ കാര്യങ്ങളെ വേർതിരിച്ചറിയുക എന്നത് (تحرير الأمور المشتبهة) ഓരോ വിശ്വാസിക്കും അനിവാര്യമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ തൃപ്തി ലഭിക്കാനും, പ്രവാചകചര്യയിൽ (السنة) നിലകൊള്ളാനും ഇത് അത്യാവശ്യമാണ്. ദീൻ മുഴുവൻ ‘ഫുർഖാൻ’ (സത്യാസത്യ വിവേചനം) ആണ്. ഖുർആൻ ‘ഫുർഖാൻ’ ആണ്. മുഹമ്മദ് നബി ﷺ ജനങ്ങൾക്കിടയിലെ ‘ഫുർഖാൻ’ (فرق بين الناس) ആണ്. ബദ്ർ യുദ്ധം ‘യൗമുൽ ഫുർഖാൻ’ (يوم الفرقان) ആണ്. അതേസമയം വഴികേടിന്റെ (الضلال) അടിസ്ഥാനം കൂട്ടിക്കലർത്തലാണ് (الجمع). മുശ്രിക്കുകൾ അല്ലാഹുവിനെയും വിഗ്രഹങ്ങളെയും ആരാധനയിൽ കൂട്ടിക്കലർത്തി. അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയെയും (القدر) അവന്റെ ഇഷ്ടത്തെയും (الرضا) അവർ കൂട്ടിക്കലർത്തി. അല്ലാഹുവിന്റെ ‘ഇറാദ കൗനിയ്യ’യെയും (ഇഷ്ടമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളും സംഭവിക്കാം) ‘ഇറാദ ദീനിയ്യ’യെയും (ഇഷ്ടപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ മാത്രം) അവർ വേർതിരിച്ചില്ല. ചിലർ പലിശയെയും കച്ചവടത്തെയും കൂട്ടിക്കലർത്തി. {കച്ചവടവും പലിശ പോലെത്തന്നെയാണ്} [അൽ-ബഖറ: 275] എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. നിഷേധികളായ തത്വചിന്തകർ (ഫലാസിഫ) ചോദിച്ചു: “ഞങ്ങൾ കൊന്നതിനെ (അറുത്തത്) ഞങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കില്ല, അല്ലാഹു കൊന്നതിനെ (ശവം) ഞങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുകയുമില്ലേ?” അങ്ങനെ കൂട്ടിക്കലർത്തൽ (الجمع) വഴികേടിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, വേർതിരിക്കൽ (الفرق) സന്മാർഗ്ഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനവുമായി മാറി.
ഇനി നമുക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വ്യത്യാസത്തിലേക്ക് കടക്കാം.
1. അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹവും (الحب في الله) അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പമുള്ള സ്നേഹവും (الحب مع الله)
ഇവ രണ്ടും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയൽ ഓരോ വിശ്വാസിക്കും നിർബന്ധമാണ്.
- അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹം (الحب في الله): ഇത് ഈമാനാണ്; ഈമാനിന്റെ പൂർണ്ണതയാണ്.
- അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പമുള്ള സ്നേഹം (الحب مع الله): ഇത് ശിർക്കാണ്; കുഫ്റാണ്.
ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം: അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹം (അൽ-ഹുബ്ബു ഫില്ലാഹ്) എന്നത്, അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ (محبة الله) തുടർച്ചയാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ സ്നേഹം ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ, അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതിനെയെല്ലാം അവനും ഇഷ്ടപ്പെടാൻ തുടങ്ങും. അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പ്രവാചകന്മാർ, മലക്കുകൾ, ഔലിയാക്കൾ എന്നിവരെയെല്ലാം അവൻ സ്നേഹിക്കുന്നത്, അല്ലാഹു അവരെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ്. അതുപോലെ അല്ലാഹു വെറുക്കുന്നതിനെയെല്ലാം അവനും വെറുക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അടയാളം: താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് തനിക്ക് ഉപകാരങ്ങളോ നന്മകളോ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ പോലും (الجفاء) സ്നേഹം കുറയുകയില്ല. അതുപോലെ, അയാൾ തനിക്ക് നന്മകൾ ചെയ്തു തന്നു എന്നതുകൊണ്ട് സ്നേഹം കൂടുകയുമില്ല. കാരണം ഈ സ്നേഹം അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ്; ഭൗതിക നേട്ടങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയല്ല.
ദീൻ മുഴുവൻ നാല് കാര്യങ്ങളിൽ കറങ്ങുന്നു:
- സ്നേഹം (الحب).
- വെറുപ്പ് (البغض).
- പ്രവർത്തിക്കൽ (الفعل).
- ഉപേക്ഷിക്കൽ (الترك). ആരുടെയെങ്കിലും സ്നേഹവും വെറുപ്പും അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാവുകയും, അവന്റെ പ്രവർത്തിയും ഉപേക്ഷിക്കലും അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാവുകയും ചെയ്താൽ അവന്റെ ഈമാൻ പൂർണ്ണമായി (استكمل الإيمان).
അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പമുള്ള സ്നേഹം (الحب مع الله): ഇത് രണ്ടുതരത്തിലുണ്ട്:
- അടിസ്ഥാന തൗഹീദിനെ തകർക്കുന്ന ശിർക്ക്: അല്ലാഹു അല്ലാത്തവരെ (വിഗ്രഹങ്ങൾ, നേതാക്കന്മാർ, ഔലിയാക്കൾ) അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത് പോലെ സ്നേഹിക്കുക. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: {അല്ലാഹുവിന് പുറമെ സമന്മാരെ (أنداد) ഉണ്ടാക്കുന്ന ചില ആളുകളുണ്ട്. അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത് പോലെ അവരെയും ഇവർ സ്നേഹിക്കുന്നു (يحبونهم كحب الله).} [അൽ-ബഖറ: 165]. ഇത് ആരാധനാപരമായ സ്നേഹമാണ് (محبة التأله). ഇതിൽ ഭയവും, പ്രതീക്ഷയും, ആരാധനയും, പ്രാർത്ഥനയും എല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് പൊറുക്കപ്പെടാത്ത ശിർക്കാണ്.
- ഈമാനിന്റെ പൂർണ്ണതയെ ബാധിക്കുന്ന സ്നേഹം (പക്ഷെ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകില്ല): അല്ലാഹു അലങ്കാരമായി നിശ്ചയിച്ച കാര്യങ്ങളായ (സ്ത്രീകൾ, മക്കൾ, സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, വാഹനം, കൃഷി) എന്നിവയോടുള്ള സ്നേഹം. ഇത് മൂന്ന് തരത്തിലുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തെ കൂട്ടർ (السابقون): ഇവർ ഈ അനുഗ്രഹങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ തൃപ്തി നേടാനും, ദീനിനെ സഹായിക്കാനും വേണ്ടിയാണ്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങളുടെ ദുൻയാവിൽ നിന്ന് സ്ത്രീകളെയും സുഗന്ധത്തെയും എനിക്ക് പ്രിയങ്കരമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ കൺകുളിർമ നമസ്കാരത്തിലാണ്.” ഇവർ ഈ അനുഗ്രഹങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ച് അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുക്കുന്നു. വിവാഹം കഴിക്കുന്നത് പാതിവ്രത്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനും, ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ആരാധനക്ക് ശക്തി ലഭിക്കാനും വേണ്ടിയാണെങ്കിൽ അത് പ്രതിഫലാർഹമായ ആരാധനയാണ്.
- രണ്ടാമത്തെ കൂട്ടർ (المقتصدون): ഇവർ പ്രകൃതിപരമായി (طبعا) ഇതിനെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്നേഹത്തിന് മുകളിൽ ഇതിന് സ്ഥാനം നൽകുന്നില്ല. ഇത് അനുവദനീയമാണ് (مباح). ഇതിന് കൂലിയുമില്ല, ശിക്ഷയുമില്ല.
- മൂന്നാമത്തെ കൂട്ടർ (الظالمون): ഇവർ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്നേഹത്തേക്കാൾ ഭൗതിക സുഖങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നു. അല്ലാഹുവിനെ മറന്ന് ഇതിൽ മുഴുകുന്നു. ഇത് പാപമാണ്; ശിക്ഷാർഹമാണ്.
2. പ്രിയപ്പെട്ടതാകലും (أحب) വെറും സ്നേഹവും (حب)
ഈ വിഷയത്തിൽ പലർക്കും തെറ്റിദ്ധാരണയുണ്ടാകാറുണ്ട്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങളിൽ ഒരാൾക്ക് സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളെക്കാളും മക്കളെക്കാളും ജനങ്ങളെക്കാളും ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനാകുന്നത് (أحب) വരെ അവൻ വിശ്വാസിയാവുകയില്ല.” ഇവിടെ നബി ﷺ പറഞ്ഞത് “ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ” (أحب) എന്നാണ്; “പ്രിയപ്പെട്ടവൻ” (حبيب) എന്നല്ല. അതായത്, മാതാപിതാക്കളെയും മക്കളെയും സ്നേഹിക്കാൻ പാടില്ല എന്നല്ല ഇതിനർത്ഥം. മറിച്ച്, ആ സ്നേഹത്തേക്കാൾ വലുതായിരിക്കണം അല്ലാഹുവിനോടും റസൂലിനോടുമുള്ള സ്നേഹം. സ്വാഭാവികമായ സ്നേഹം (محبة طبيعية) ഇസ്ലാം നിരോധിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ട ഘട്ടം വരുമ്പോൾ (محبة اختيارية), അല്ലാഹുവിനെയും റസൂലിനെയും മറ്റെല്ലാറ്റിനും മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
3. സ്വയം സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നവനും (محبوب لذاته) മറ്റൊന്നിന് വേണ്ടി സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നവനും (محبوب لغيره)
സ്വന്തം സത്തക്ക് വേണ്ടി (لذاته) സ്നേഹിക്കപ്പെടാൻ അർഹനായവൻ അല്ലാഹു മാത്രമാണ്. മറ്റെല്ലാ സ്നേഹവും അല്ലാഹുവിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നതായിരിക്കണം.
- അല്ലാഹു അല്ലാത്തവരെ നാം സ്നേഹിക്കുന്നത് (പ്രവാചകന്മാർ, ഔലിയാക്കൾ, മാതാപിതാക്കൾ) അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ് (لغيره).
- “അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി സ്നേഹിക്കുക” എന്നത് അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമാണ് (لوازم).
- അല്ലാഹുവിന്റെ ശത്രുക്കളെ സ്നേഹിക്കാൻ പാടില്ല. അത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിന് എതിരാണ്. സ്നേഹിതന്റെ ശത്രുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ സ്നേഹമല്ലല്ലോ.
4. വലാഉം ബറാഉം (الولاء والبراء)
ഇബ്രാഹിം നബി (عَلَيْهِ ٱلسَّلَام) യുടെ മാതൃക അല്ലാഹു നമുക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നു: {നിങ്ങളും നിങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാരും ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത് എന്താണോ, തീർച്ചയായും അവർ (ആരാധ്യർ) എന്റെ ശത്രുക്കളാണ്; ലോകരക്ഷിതാവായ തമ്പുരാനൊഴികെ.} [അൽ-ശുഅറാ: 75-77]. മൈത്രിയും (الولاء) വിരക്തിയും (البراء) ഇല്ലാതെ തൗഹീദ് പൂർണ്ണമാകില്ല. “ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്” എന്ന വചനത്തിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ നിഷേധവും (النفي – ലാ ഇലാഹ) സ്ഥിരീകരണവും (الإثبات – ഇല്ലല്ലാഹ്) ആണ്. അല്ലാഹു അല്ലാത്ത എല്ലാ ആരാധ്യവസ്തുക്കളെയും നിഷേധിക്കുകയും വെറുക്കുകയും ചെയ്യുക (البراء), അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം ആരാധിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുകയും ചെയ്യുക (الولاء). ഇതാണ് “ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്”. ഇതാണ് ശാശ്വതമായ വചനം (كلمة باقية). ഇതിലാണ് ആകാശഭൂമികൾ നിലനിൽക്കുന്നത്. ഇതിന് വേണ്ടിയാണ് സ്വർഗ്ഗവും നരകവും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
5. ഇഹലോകത്തെ സ്വർഗ്ഗം (جنة الدنيا)
“ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്” എന്നത് വെറുമൊരു വാക്കല്ല. അത് ഹൃദയത്തിൽ, ശരീരത്തിൽ ആത്മാവ് എന്നപോലെയാണ് (الروح).
- മരിച്ച സാക്ഷ്യം (شهادة ميتة): ചിലരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഈ വചനം മരിച്ച അവസ്ഥയിലാണ്.
- ഉറങ്ങുന്ന സാക്ഷ്യം (شهادة نائمة): ചിലരുടേത് ഉറങ്ങുകയാണ്; ഉണർത്തിയാൽ ഉണരും.
- നിലനിൽക്കുന്ന സാക്ഷ്യം (شهادة قائمة): ചിലരുടേത് സജീവമാണ്. അവർ അതിൽ ജീവിക്കുന്നു.
നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “മരണസമയത്ത് ഒരു അടിമ ‘ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്’ എന്ന് പറയുമ്പോൾ അവന്റെ ആത്മാവിന് അതൊരു ആശ്വാസമായി മാറാതിരിക്കില്ല.” [അഹ്മദ്, ഇബ്നു മാജ]. ഈ വചനത്തെ ശരിയായി ഉൾക്കൊണ്ടവൻ ഇഹലോകത്ത് വെച്ചുതന്നെ സ്വർഗ്ഗം അനുഭവിക്കുന്നു. ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം (ഇബ്നു തൈമിയ്യ – رَحِمَهُ اللَّهُ) പറഞ്ഞു: “ഇഹലോകത്ത് ഒരു സ്വർഗ്ഗമുണ്ട്; അതിൽ പ്രവേശിക്കാത്തവൻ പരലോകത്തെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല.” അത് അല്ലാഹുവിലുള്ള അറിവ് (المعرفة), അവനിലുള്ള സ്നേഹം (المحبة), അവനോടുള്ള സാമീപ്യം (الأنس), അവനെ കണ്ടുമുട്ടാനുള്ള ആഗ്രഹം (الشوق) എന്നിവ നൽകുന്ന ആനന്ദമാണ്. അല്ലാഹുവിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന, അവനെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഹൃദയത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സമാധാനം (انشراح الصدر) വലിയൊരു അനുഗ്രഹമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: {ഏതൊരാളെ നേർവഴിയിലാക്കാൻ അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ അവന്റെ ഹൃദയത്തെ ഇസ്ലാമിലേക്ക് അവൻ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.} [അൽ-അൻആം: 125].
അല്ലാഹുവിന്റെ ദിക്ർ (സ്മരണ) നടക്കുന്ന സദസ്സുകൾ ‘സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകൾ’ (رياض الجنة) ആണെന്ന് നബി ﷺ വിശേഷിപ്പിച്ചു. യഥാർത്ഥ വിശ്വാസിക്ക്, തന്റെ റബ്ബുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ആനന്ദത്തേക്കാൾ വലുതായി മറ്റൊന്നുമില്ല.
അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹം: ആത്മാവിന്റെ ജീവനും പരമാനന്ദവും
ഒരു വസ്തു എത്രത്തോളം ഉപകാരപ്രദമാണോ, അത് നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന വേദന അത്രത്തോളം ശക്തമായിരിക്കും. ഒരു അടിമയ്ക്ക് ഏറ്റവും ഉപകാരപ്രദമായതും, അവൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആവശ്യമായിട്ടുള്ളതും; അല്ലാഹുവിലേക്ക് തിരിയലും (الإقبال على الله), അവന്റെ ദിക്റിൽ മുഴുകലും, അവനെ സ്നേഹിക്കുന്നതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തലും, അവന്റെ തൃപ്തിക്ക് (رضا) മുൻഗണന നൽകലുമാണ്. ഇതില്ലെങ്കിൽ അവന് ജീവിതമില്ല (لا حياة), അനുഗ്രഹമില്ല (لا نعيم), സന്തോഷമില്ല (لا سرور).
അതുകൊണ്ട്, ഇത് നഷ്ടപ്പെടുക എന്നത് അവനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഏറ്റവും വലിയ വേദനയാണ്. എന്നാൽ പലപ്പോഴും മനുഷ്യൻ ഈ വേദന അറിയുന്നില്ല. എന്തുകൊണ്ട്? കാരണം, അവന്റെ ആത്മാവ് (الروح) അല്ലാഹു അല്ലാത്ത കാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയാണ്. ലഹരിയിൽ മുങ്ങിപ്പോയവനെപ്പോലെയാണവൻ (السكران). ലഹരി ബാധിച്ചവന്റെ വീടും സമ്പത്തും കുടുംബവും കത്തിയെരിഞ്ഞാലും അവനത് അറിയില്ല. ലഹരി വിട്ടുമാറുമ്പോൾ മാത്രമാണ് അവന് നഷ്ടബോധവും വേദനയും അനുഭവപ്പെടുക.
അതുപോലെയാണ് ദുൻയാവിന്റെ ലഹരിയിൽ (سكر الدنيا) അകപ്പെട്ടവന്റെ അവസ്ഥ. അല്ലാഹുവുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ വേദന അവൻ അറിയുന്നില്ല. എന്നാൽ മരണത്തോടെ തിരശ്ശീല നീങ്ങുമ്പോൾ (كشف الغطاء), പരലോകത്തിന്റെ മുന്നോടികൾ കാണുമ്പോൾ, അവൻ യാഥാർത്ഥ്യം തിരിച്ചറിയും. അപ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന വേദനയും ഖേദവും (الحسرة) വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര വലുതായിരിക്കും.
ഇഹലോകത്ത് എന്തെങ്കിലും നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അതിന് പകരമുള്ളത് (العوض) ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം. എന്നാൽ അല്ലാഹുവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അതിന് പകരം വെക്കാൻ മറ്റൊന്നുമില്ല. കവി പറഞ്ഞതുപോലെ: “നീ എന്ത് നഷ്ടപ്പെടുത്തിയാലും അതിന് പകരമുണ്ട്; എന്നാൽ അല്ലാഹുവിനെ നീ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയാൽ അവന് പകരമായി ഒന്നുമില്ല.”
നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “ഇഹലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സുഖലോലുപനായി ജീവിച്ച, നരകാവകാശിയായ മനുഷ്യനെ ഖിയാമത്ത് നാളിൽ കൊണ്ടുവരും. എന്നിട്ട് നരകത്തിൽ ഒന്ന് മുക്കിയെടുക്കും (صبغة). എന്നിട്ട് ചോദിക്കും: ‘നീ എപ്പോഴെങ്കിലും വല്ല നന്മയും (نعيم) അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ?’ അവൻ പറയും: ‘ഇല്ല റബ്ബേ! ഞാൻ ഒരു സുഖവും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല.’ അതുപോലെ ഇഹലോകത്ത് ഏറ്റവും കഷ്ടപ്പെട്ട, സ്വർഗ്ഗാവകാശിയായ മനുഷ്യനെ കൊണ്ടുവരും. അവനെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഒന്ന് മുക്കിയെടുക്കും. എന്നിട്ട് ചോദിക്കും: ‘നീ എപ്പോഴെങ്കിലും വല്ല കഷ്ടപ്പാടും (بؤس) അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ?’ അവൻ പറയും: ‘ഇല്ല റബ്ബേ! ഞാൻ ഒരു കഷ്ടപ്പാടും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല’.” [മുസ്ലിം].
സ്നേഹം (المحبة): തരങ്ങളും വിധികളും
സ്നേഹം (المحبة) എന്നത് ഒരു വർഗ്ഗമാണ് (جنس). അതിൽ പല തരങ്ങളുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് അല്ലാഹുവിന് മാത്രം അവകാശപ്പെട്ട സ്നേഹമാണ്. ആരാധന (العبادة), പശ്ചാത്താപം (الإنابة), കീഴ്വണക്കം (الخضوع) എന്നിവയോട് കൂടിയ സ്നേഹം അല്ലാഹുവിന് മാത്രമേ നൽകാവൂ.
പ്രശംസനീയമായ സ്നേഹം (المحبة المحمودة): അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുക, അല്ലാഹു സ്നേഹിക്കുന്നതിനെ സ്നേഹിക്കുക. ഇതാണ് സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ (السعادة) അടിത്തറ. നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു വഴിയുമില്ല.
ആക്ഷേപാർഹമായ സ്നേഹം (المحبة المذمومة): അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പം (مع الله) മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കുക. അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത് പോലെ സൃഷ്ടികളെ സ്നേഹിക്കുക. ഇതാണ് ദൗർഭാഗ്യത്തിന്റെ (الشقاوة) അടിത്തറ.
ഖുർആൻ മുഴുവനും കറങ്ങുന്നത് ഈ രണ്ട് കാര്യങ്ങളിലാണ്:
- അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കാനും, അവന്റെ സ്നേഹത്തിന്റെ അനിവാര്യതകൾ (لوازم) നടപ്പിലാക്കാനുമുള്ള കൽപ്പന.
- അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള (الشرك) വിലക്ക്.
എല്ലാ പ്രവാചകന്മാരുടെയും (عليهم الصلاة والسلام) പ്രബോധനത്തിന്റെ കാതൽ “അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം ആരാധിക്കുക” (اعبدوا الله) എന്നതായിരുന്നു. സ്നേഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയും (كمال المحبة), കീഴ്വണക്കത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയും (كمال الذل) ഒത്തുചേരുമ്പോഴാണ് ‘ഇബാദത്ത്’ (العبادة) ഉണ്ടാകുന്നത്.
പ്രവാചകസ്നേഹവും അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹവും
നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “എന്റെ ആത്മാവ് ആരുടെ കൈയ്യിലാണോ അവൻ സത്യം; നിങ്ങളിലൊരാൾക്ക് സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളെക്കാളും മക്കളെക്കാളും ജനങ്ങളെക്കാളും ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനാകുന്നത് (أحب) വരെ അവൻ വിശ്വാസിയാവുകയില്ല.” [ബുഖാരി, മുസ്ലിം]. ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എന്റെ സ്വന്തം ശരീരമൊഴികെ മറ്റെല്ലാത്തിനേക്കാളും എനിക്ക് അങ്ങയെ ഇഷ്ടമാണ്.” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “പോര ഉമർ; നിന്റെ സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കാളും (ഞാൻ പ്രിയപ്പെട്ടവനാകണം).” ഉമർ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) പറഞ്ഞു: “സത്യമാണ് അവിടുത്തെ അയച്ചവൻ സത്യം; ഇപ്പോൾ എന്റെ സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കാളും എനിക്ക് അങ്ങ് പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്.” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “ഇപ്പോൾ (ശരിയായി) ഉമർ (الآن يا عمر).”
അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനെ ﷺ സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കാളും സ്നേഹിക്കണമെങ്കിൽ, ആ ദൂതനെ അയച്ചവനായ (المرسل) അല്ലാഹുവിനെ എത്രമാത്രം സ്നേഹിക്കണം? അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നത്, നമ്മുടെ കേൾവിയെക്കാളും കാഴ്ചയെക്കാളും, സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കാളും വലുതായിരിക്കണം.
സ്വഹാബികളിൽ ഈ സ്നേഹം വേരൂന്നിയപ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ കാര്യങ്ങളാണ് സംഭവിച്ചത്: ബദ്ർ യുദ്ധത്തിൽ ഇക്രിമ ബിൻ അബീജഹൽ (അന്ന് മുസ്ലിമായിരുന്നില്ല) ഒരു സ്വഹാബിയുടെ (മുആദ് ബിൻ അംറ് – رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) കൈ വെട്ടി. കൈത്തണ്ടയിൽ തോലിൽ തൂങ്ങി കൈ ആടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അത് തടസ്സമായപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ആ കൈ കാൽക്കീഴിൽ വെച്ച് ചവിട്ടിപ്പിടിച്ച് വലിച്ചുപൊട്ടിച്ചു മാറ്റി. ഒരു സ്ത്രീയുടെ വിരൽ മുറിഞ്ഞുപോയി. വേദനിക്കുന്നതിന് പകരം അവർ ചിരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ചോദിച്ചപ്പോൾ അവർ പറഞ്ഞു: “ഇതിന് ലഭിക്കാൻ പോകുന്ന പ്രതിഫലത്തിന്റെ മാധുര്യം (حلاوة الأجر), ഇതിന്റെ വേദനയെ (مرارة الألم) എന്നെ മറപ്പിച്ചു കളഞ്ഞു.” യുദ്ധക്കളത്തിൽ നെഞ്ചിൽ കുന്തം തറച്ചുകയറിയപ്പോൾ, ചോര കൈയ്യിലെടുത്ത് ആകാശത്തേക്ക് എറിഞ്ഞുകൊണ്ട് “കഅ്ബയുടെ റബ്ബ് സത്യം, ഞാൻ വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു (فزت ورب الكعبة)” എന്ന് വിളിച്ചുപറഞ്ഞ ഹറാം ബിൻ മിൽഹാൻ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ).
ഇതൊക്കെ എങ്ങനെ സാധിക്കുന്നു? ഇത് ജാലവിദ്യയല്ല; ഇതാണ് ‘മഹബ്ബ’ (المحبة). അല്ലാഹുവിന്റെ സ്നേഹം ഹൃദയത്തിൽ നിറഞ്ഞാൽ, മറ്റ് വേദനകളെല്ലാം നിസ്സാരമാകും.
ഏതൊരു വസ്തുവും സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നത് ഒന്നുകിൽ അതിന്റെ ഗുണം കൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊന്നിന് വേണ്ടിയോ ആയിരിക്കും. എന്നാൽ എല്ലാ നിലക്കും, സ്വന്തം സത്തക്ക് വേണ്ടി (لذاته) സ്നേഹിക്കപ്പെടാൻ അർഹനായവൻ അല്ലാഹു മാത്രമാണ്. മറ്റെല്ലാ സ്നേഹവും (പ്രവാചകൻ, മാതാപിതാക്കൾ, ഗുരുക്കന്മാർ) അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ മാത്രമാണ് (لغيره).
അല്ലാഹുവിലുള്ള സ്നേഹവും (الحب في الله) അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പമുള്ള സ്നേഹവും (الحب مع الله) തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ആകാശഭൂമികളെക്കാൾ വലുതാണ്. അല്ല, സ്വർഗ്ഗവും നരകവും (الجنة والنار) തമ്മിലുള്ള അന്തരമാണ് അവക്കിടയിലുള്ളത്.
അല്ലാഹു നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അവന്റെ സ്നേഹം നിറയ്ക്കുകയും, അവൻ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ സ്നേഹിക്കാൻ നമുക്ക് തൗഫീഖ് നൽകുകയും ചെയ്യട്ടെ.