സ്വദഖ

ഡോ. അബ്ദുൽ മുഹ്സിൻ ബിൻ മുഹമ്മദ് അൽ-ഖാസിം

ദാനധർമ്മങ്ങളുടെ ശ്രേഷ്ഠത

അല്ലാഹു തന്റെ സൃഷ്ടികളെ സമ്പന്നരും ദരിദ്രരുമായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദരിദ്രരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ അവരുടെ താൽപര്യങ്ങൾ പൂർത്തീകരിക്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. സമ്പന്നരുടെ അധികമുള്ള സമ്പത്തിൽ നിന്ന് ദരിദ്രരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ പര്യാപ്തമായത് നൽകൽ അല്ലാഹു നിർബന്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നു.

ഉദാരനായ ഒരു സത്യവിശ്വാസി അല്ലാഹുവിനോടും, അവന്റെ സൃഷ്ടികളോടും, തന്റെ ജനങ്ങളോടും അടുത്തവനാണ്. അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തോട് അടുത്തവനും നരകാഗ്നിയിൽ നിന്ന് അകന്നവനുമാണ്. നേരെമറിച്ച്, ഒരു പിശുക്കൻ അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ നിന്നും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നും അകന്നവനും, നരകാഗ്നിയോട് അടുത്തവനുമാണ്. ഒരാളുടെ ഉദാരത അവനെ അവന്റെ ശത്രുക്കൾക്ക് പോലും പ്രിയപ്പെട്ടവനാക്കുന്നു, എന്നാൽ അവന്റെ പിശുക്ക് അവനെ അവന്റെ സ്വന്തം മക്കൾക്ക് പോലും വെറുക്കപ്പെട്ടവനാക്കുന്നു.

സൃഷ്ടികളിൽ അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ, അവൻ തനിക്ക് മാത്രം മാറ്റിവെച്ചിട്ടില്ലാത്ത അവന്റെ ഗുണവിശേഷങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനാണ്. അല്ലാഹു ഉദാരനാണ്, അവന്റെ ദാസന്മാരിലെ ഉദാരന്മാരെ അവൻ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, അറിവുള്ളവരെ അവൻ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവൻ കരുണാനിധിയാണ്, കരുണ കാണിക്കുന്നവരെ അവൻ സ്നേഹിക്കുന്നു. ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞു: “ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ഉദാരനായ വ്യക്തിക്ക് ഉദാരനായ അല്ലാഹു മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകാത്തത് നൽകുന്നു; അത് അവന്റെ കർമ്മത്തിന് സമാനമായ അതേ ഇനത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിഫലമാണ്.” ¹

ദരിദ്രർക്കും ആവശ്യക്കാർക്കും ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവർക്കും ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക എന്നത് ഒരു മുസ്‌ലിമിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ കർമ്മങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്. ഉമർ ബിൻ ഖത്വാബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു:

عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: «ذُكِرَ لِي أَنَّ الْأَعْمَالَ تُبَاهِي، فَتَقُولُ الصَّدَقَةُ: أَنَا أَفْضَلُكُمْ»

“കർമ്മങ്ങൾ പരസ്പരം വീമ്പിളക്കുമെന്ന് എന്നോട് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അപ്പോൾ സ്വദഖ (ദാനധർമ്മം) പറയും: ഞാനാണ് നിങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ.” ²

പ്രവാചകന്റെ ﷺ മാർഗ്ഗദർശനം കാരുണ്യത്തെയും, ദാനധർമ്മത്തെയും, മുസ്‌ലിംകളുടെ ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നതിനെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

സ്വീകർത്താവിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതും അവർക്ക് നിരന്തരം ഉപകാരം ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ദാനധർമ്മമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായത്.

പിശുക്കൻ നന്മ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് തടയപ്പെടുകയും പുണ്യകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് പരിമിതപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇടുങ്ങിയ നെഞ്ചും, സങ്കുചിതമായ ചിന്താഗതിയും, കുറഞ്ഞ സന്തോഷവും, അനേകം ആകുലതകളും, സങ്കടങ്ങളും, ദുഃഖങ്ങളുമാണ് അവർ അനുഭവിക്കുന്നത്. അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റപ്പെടുന്നത് വളരെ അപൂർവ്വമാണ്, അവർ അന്വേഷിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ അവർക്ക് പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നതുമില്ല.

അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ ദിനത്തിൽ നിങ്ങൾ ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരാകുക, അത് ചെറിയൊരു തുകയാണെങ്കിൽ പോലും. ഏറ്റവും മികച്ച ദാനധർമ്മം എന്നത് കുറച്ച് മാത്രം സമ്പത്തുള്ളവന്റെ പരിശ്രമത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبِحُ العِبَادُ فِيهِ، إِلَّا مَلَكَانِ يَنْزِلاَنِ، فَيَقُولُ أَحَدُهُمَا: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُنْفِقًا خَلَفًا، وَيَقُولُ الآخَرُ: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُمْسِكًا تَلَفًا»

“എല്ലാ പ്രഭാതത്തിലും രണ്ട് മലക്കുകൾ ഇറങ്ങിവരികയും അവരിലൊരാൾ ഇപ്രകാരം പറയുകയും ചെയ്യുന്നു: ‘അല്ലാഹുവേ, ചെലവഴിക്കുന്നവന് നീ പകരമായി നൽകേണമേ.’ മറ്റേ മലക്ക് പറയുന്നു: ‘അല്ലാഹുവേ, പിടിച്ചുവെക്കുന്നവന് (പിശുക്കന്) നീ നാശം നൽകേണമേ’.” [മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി]³

ദാനധർമ്മം എന്നത് ഇരട്ടിയായി തിരികെ ലഭിക്കുന്ന ഒരു വായ്പയാണ്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا نَقَصَتْ صَدَقَةٌ مِنْ مَالٍ»

“ദാനധർമ്മം സമ്പത്തിൽ യാതൊരു കുറവും വരുത്തുന്നില്ല.” [സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം – 2588]⁴

മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു വചനത്തിലൂടെ പറയുന്നു:

مَّن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً ۚ وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

അല്ലാഹുവിന് ഉത്തമമായ കടം നൽകുന്നവനാരാണ്? എങ്കിൽ അല്ലാഹു അവനത് പല ഇരട്ടികളായി വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊടുക്കുന്നതാണ്‌. അല്ലാഹുവാണ് (വിഭവങ്ങൾ) പിടിച്ചുവെക്കുന്നതും വിശാലമാക്കുന്നതും. അവങ്കലേക്ക് തന്നെയാണ് നിങ്ങൾ മടക്കപ്പെടുന്നതും. [സൂറത്ത് അൽ-ബഖറഃ – 245]

അതിനാൽ, അല്ലാഹു പ്രതിഫലവും സമ്പത്തും ഇരട്ടിയാക്കി തരും എന്ന നല്ല പ്രതീക്ഷയോടെ, തുറന്ന ഹൃദയത്തോടും പ്രസന്നമായ മുഖത്തോടും കൂടി ദരിദ്രരോട് ഉദാരത കാണിക്കുക.

ദാനധർമ്മത്തിന്റെ പ്രതിഫലങ്ങൾ

ദാനധർമ്മം ദാസനെ അല്ലാഹുവിന്റെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു, കാരണം അവന്റെ പാപങ്ങളും അതിക്രമങ്ങളും അവനെ നാശത്തിന് അർഹനാക്കുന്നു. അതിനാൽ, ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് അവനെ വീണ്ടെടുക്കാൻ ദാനധർമ്മം കടന്നുവരുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് പെരുന്നാൾ ദിനത്തിൽ സ്ത്രീകളോടായുള്ള തന്റെ പ്രഭാഷണത്തിൽ നബി ﷺ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്:

قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ فَإِنِّي أُرِيتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ»

“സ്ത്രീകളേ, നിങ്ങൾ ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക; കാരണം നരകവാസികളിൽ അധികവും നിങ്ങളാണെന്നാണ് എനിക്ക് കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.” [മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി]⁵

സ്വഹീഹ് ബുഖാരിയിലും സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിമിലും ഇപ്രകാരം നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ»

“ഒരു കാരക്കയുടെ പകുതി നൽകിക്കൊണ്ടെങ്കിലും നിങ്ങൾ നരകാഗ്നിയിൽ നിന്ന് നിങ്ങളെത്തന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കുക.” [മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി]⁶

ദാനധർമ്മം പാപങ്ങളുടെ ദോഷഫലങ്ങളെ കെടുത്തിക്കളയുന്നു. മുആദ് ബിൻ ജബൽ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ؟ الصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ»

“നന്മയുടെ കവാടങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്ക് അറിയിച്ചുതരട്ടെയോ? നോമ്പ് ഒരു പരിചയാണ്, വെള്ളം തീ കെടുത്തുന്നതുപോലെ ദാനധർമ്മം പാപങ്ങളെ കെടുത്തിക്കളയുന്നു.” [സുനനു തിർമിദി – 2616]⁷

ദാനധർമ്മം തിന്മകളിൽ നിന്ന് കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു, വിപത്തുകളെ തടയുന്നു, സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കുന്നു, ഉപജീവനം കൊണ്ടുവരുന്നു, ഹൃദയത്തിന് സന്തോഷം നൽകുന്നു, അല്ലാഹുവിലുള്ള വിശ്വാസവും അവനെക്കുറിച്ചുള്ള നല്ല പ്രതീക്ഷയും വളർത്തുന്നു, ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, അതിനെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നു, ദാസനെ അവന്റെ രക്ഷിതാവിന് പ്രിയപ്പെട്ടവനാക്കുന്നു, എല്ലാ പോരായ്മകളെയും മറച്ചുവെക്കുന്നു, ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, ഖബറിലെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു, ന്യായവിധി നാളിൽ തണൽ നൽകുന്നു, അത്യുന്നതനായ അല്ലാഹുവിങ്കൽ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു, ഇഹലോകത്തെയും പരലോകത്തെയും പ്രയാസങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കുന്നു, കൂടാതെ എല്ലാവിധ നന്മകളിലേക്കും അത് ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ നിങ്ങൾ മടികാണിക്കരുത്.

അത് ദാസനും നരകാഗ്നിക്കുമിടയിലുള്ള ഒരു സംരക്ഷണമാണ്. നിഷ്കളങ്കമായി അതിൽ ഏർപ്പെടുന്നവൻ ന്യായവിധി നാളിൽ അതുമുഖേന തണൽ തേടുന്നതും, അവനെ സ്വദഖയുടെ വാതിലിലൂടെ വിളിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّدَقَةِ»

“സ്വദഖ നൽകുന്നവരെ സ്വദഖയുടെ വാതിലിലൂടെ (സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക്) വിളിക്കപ്പെടും.” [മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി]⁸

അല്ലാഹുവിന്റെ അനുമതിയോടെ ദാനധർമ്മം ദുരിതങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുകയും സങ്കടങ്ങളെ അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞു: “ദുരിതങ്ങളെ തടയുന്നതിലും, കണ്ണേറിനെയും അസൂയയുടെ തിന്മയെയും അകറ്റുന്നതിലും ദാനധർമ്മങ്ങൾക്കും കാരുണ്യപ്രവൃത്തികൾക്കും അത്ഭുതകരമായ ഫലമുണ്ട്. മുൻകാലങ്ങളിലും ഇന്നുമുള്ള ജനതകൾ ഇത് അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞതാണ്, ഇത് തന്നെ ഇതിന് മതിയായ തെളിവാണ്. ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്ന ഒരു പരോപകാരിയെ കണ്ണേറോ, അസൂയയോ, ഉപദ്രവമോ ബാധിക്കുക എന്നത് വളരെ അപൂർവ്വമാണ്. ഇനി അവനെ അത് ബാധിച്ചാൽ തന്നെ, കാരുണ്യവും പിന്തുണയും സഹായവും നൽകിക്കൊണ്ട് അവനോട് പെരുമാറപ്പെടുന്നതും, അവന് സ്തുത്യർഹമായ ഒരു പര്യവസാനം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതുമാണ്. അതുകൊണ്ട്, ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പരോപകാരി തന്റെ കാരുണ്യത്താലും ദാനധർമ്മത്താലും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനാണ്, അവന് അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പ്രതിരോധവും ശക്തമായ ഒരു കോട്ടയുമുണ്ട്.”⁹

ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം رَحِمَهُ اللَّهُ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “വിവിധ തരത്തിലുള്ള വിപത്തുകളെ തടയുന്ന കാര്യത്തിൽ ദാനധർമ്മത്തിന് അത്ഭുതകരമായ ഫലമുണ്ട്; അത് നൽകുന്നത് ഒരു പാപിയോ അക്രമിയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു അവിശ്വാസിയോ ആണെങ്കിൽ പോലും. തീർച്ചയായും അത്യുന്നതനായ അല്ലാഹു അതുവഴി വിവിധ തരത്തിലുള്ള വിപത്തുകളെ തടയുന്നു. ആളുകൾക്കിടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും പൊതുവായും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കാര്യമാണിത്. ജനങ്ങൾ ഇത് നേരിട്ട് കണ്ടറിഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിലാകെ ഇത് വ്യാപകമായി അറിയപ്പെടുന്നതുമാണ്.”¹⁰

ഒരാൾ നിഷ്കളങ്കമായി ദാനധർമ്മം ചെയ്യുമ്പോഴെല്ലാം, അവന്റെ ഹൃദയം വിശാലമാകുകയും അവന്റെ നെഞ്ചിന് ആശ്വാസം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞു: “ദാനധർമ്മത്തിന് ഈ ഒരൊറ്റ ഉപകാരം മാത്രമാണുണ്ടായിരുന്നതെങ്കിൽ പോലും, അത് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും അതിലേക്ക് കുതിക്കാനും ദാസന് അത് മതിയായ കാരണമാണ്. അത്യുന്നതനായ അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

ഏതൊരാൾ തന്റെ മനസ്സിന്റെ പിശുക്കിൽ നിന്ന് കാത്തുരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുവോ അവർ തന്നെയാണ് വിജയം പ്രാപിച്ചവർ. [സൂറത്ത് അൽ-ഹശ്ർ – 9]“¹¹

ദരിദ്രൻ നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കണം എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ അവന് ദാനം ചെയ്യരുത്

പാവപ്പെട്ടവന്റെ പ്രാർത്ഥനയോ, പ്രശംസയോ, പ്രശസ്തിയോ, ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങളോ കാംക്ഷിക്കാതെ, അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി മാത്രം നിഷ്കളങ്കമായി ദാനധർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ അതിലൂടെ ദാസന്റെ പദവി ഉയർത്തപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, നിങ്ങൾ ഒരു ദരിദ്രന് ദാനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവർ നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കണം എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ അത് ചെയ്യരുത്. മറിച്ച്, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതി കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ അവന് വേണ്ടി ചെലവഴിക്കുക; അല്ലാഹുവിന്റെ വചനത്തിൽ പറയപ്പെട്ടവരിൽ ഉൾപ്പെടാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഇതിലൂടെ സാധിക്കും:

وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ

അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതി തേടിക്കൊണ്ട് സ്വന്തം ജീവനെത്തന്നെ വിൽക്കുന്നവരും മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ട്‌. അല്ലാഹു (തന്റെ) ദാസന്മാരോട് അത്യന്തം കൃപയുള്ളവനാകുന്നു. [സൂറത്ത് അൽ-ബഖറഃ – 207]

ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം رَحِمَهُ اللَّهُ അല്ലാഹുവിന്റെ വചനത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു:

وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا * إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا

അന്നത്തോടുള്ള പ്രിയം വെച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അഗതിക്കും അനാഥയ്ക്കും തടവുകാരനും അവരത് നൽകും. (അവർ പറയും:) അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിക്ക് വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് ആഹാരം നൽകുന്നത്‌. നിങ്ങളുടെ പക്കൽ നിന്ന് യാതൊരു പ്രതിഫലവും നന്ദിയും ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. [സൂറത്ത് അൽ-ഇൻസാൻ – 8, 9]

ദരിദ്രനിൽ നിന്ന് പ്രാർത്ഥനയോ പ്രശംസയോ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ വചനത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്. സുനനു അബീ ദാവൂദിൽ¹² നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഹദീസിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിട്ടുണ്ട്:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ صَنَعَ إِلَيْكُمْ مَعْرُوفًا فَكَافِئُوهُ، فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا مَا تُكَافِئُونَهُ، فَادْعُوا لَهُ حَتَّى تَرَوْا أَنَّكُمْ قَدْ كَافَأْتُمُوهُ»

“നിങ്ങൾക്ക് വല്ലവനും ഒരു നന്മ ചെയ്താൽ, അവന് നിങ്ങൾ പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യുക. ഇനി അവന് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ നിങ്ങൾക്ക് യാതൊന്നും കണ്ടെത്താനായില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ അവന് പകരമായി നൽകി എന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ബോധ്യമാകുന്നതുവരെ അവന് വേണ്ടി നിങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുക.”

ഈ കാരണത്താൽ, ആയിശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا ആർക്കെങ്കിലും ഒരു സമ്മാനം കൊടുത്തയക്കുമ്പോൾ, ആ സമ്മാനം കൊണ്ടുപോകുന്നവരോട് അവർ ചോദിക്കുമായിരുന്നു: “അവർ നിന്നോട് എന്താണ് പറഞ്ഞത്?” അയാൾ മറുപടി പറയും: ‘അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം ചൊരിയട്ടെ’ എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ആയിശ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا പറയുമായിരുന്നു:

كَانَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا إِذَا أَرْسَلَتْ إِلَى قَوْمٍ بِصَدَقَةٍ تَقُولُ لِلرَّسُولِ: اسْمَعْ مَا يَدْعُونَ بِهِ لَنَا حَتَّى نَدْعُوَ لَهُمْ بِمِثْلِ مَا دَعَوْا، وَيَبْقَى أَجْرُنَا لَنَا

“അല്ലാഹു അവർക്കും അനുഗ്രഹം ചൊരിയട്ടെ. അവർ സംസാരിച്ച അതേ രൂപത്തിൽ നമ്മളും അവർക്ക് മറുപടി നൽകുന്നതാണ്, അങ്ങനെ നമ്മുടെ (ദാനത്തിന്റെ) പ്രതിഫലം പൂർണ്ണമായും നമുക്ക് അവശേഷിക്കുന്നതാണ്.” [സുനനുൽ കുബ്റാ ലി നസാഈ]¹³

മുൻഗാമികളായ ചില സജ്ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഒരു ദരിദ്രന് എന്തെങ്കിലും നൽകുകയും, അയാൾ ‘അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം ചൊരിയട്ടെ’ എന്ന് പറയുകയും ചെയ്താൽ, നിങ്ങൾ ഇപ്രകാരം പറയുക: ‘അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്കും അനുഗ്രഹം ചൊരിയട്ടെ’.” ഇതിനർത്ഥം, അയാൾ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ നിങ്ങൾക്ക് പ്രതിഫലം നൽകിയാൽ, നിങ്ങൾ അയാൾക്ക് വേണ്ടി അതേ രൂപത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുക; നിങ്ങളുടെ ആ കർമ്മത്തിന് അയാളിൽ നിന്ന് യാതൊരു പ്രതിഫലവും നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കാതിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണിത്.¹⁴

ഇപ്രകാരവും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: “ആരെങ്കിലും ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രശംസയോ, പ്രാർത്ഥനയോ, മറ്റെന്തെങ്കിലുമോ പകരമായി ആഗ്രഹിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവർ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയല്ല ജനങ്ങളോട് കാരുണ്യം കാണിച്ചത്.”¹⁵

ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം رَحِمَهُ اللَّهُ വിശദീകരിച്ചു: പ്രാർത്ഥന ലഭിക്കണം എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്നത്, ആ ദാനം നൽകുന്നവനെ അല്ലാഹുവിന്റെ താഴെ പറയുന്ന വചനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയില്ല:

إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ

(അവർ പറയും:) അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിക്ക് വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് ആഹാരം നൽകുന്നത്‌. [സൂറത്ത് അൽ-ഇൻസാൻ – 9]

മുസ്‌ലിം അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്നു. ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാസവും ആകുലതകൾ നീങ്ങിപ്പോകുന്നതുമുൾപ്പെടെ അതിലൂടെ നേടുന്നതെല്ലാം അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഫലമായി ലഭിക്കുന്നതാണ്.

---

1. അൽ-വാബിലുസ്സയ്യിബ് (പേജ് 36). ↩︎
2. ഇമാം ഇബ്നു ഖുസൈമ തന്റെ സ്വഹീഹിൽ സകാത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ, മറ്റു കർമ്മങ്ങളേക്കാൾ സ്വദഖക്കുള്ള ശ്രേഷ്ഠത എന്ന അധ്യായത്തിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത് (95/4), ഹദീസ് നമ്പർ (2433). ↩︎
3. സകാത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ, “എന്നാൽ ആർ ദാനം നൽകുകയും ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്തുവോ” (അല്ലാഹുവേ, ചെലവഴിക്കുന്നവന് അവൻ ചെലവഴിച്ചതിന് പകരമായി നീ നൽകേണമേ) എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനത്തിന്റെ വിശദീകരണത്തിൽ ഇമാം ബുഖാരി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1442). സകാത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ, ചെലവഴിക്കുന്നവനെയും പിടിച്ചുവെക്കുന്നവനെയും കുറിച്ചുള്ള അധ്യായത്തിൽ ഇമാം മുസ്‌ലിം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1010). അബൂ ഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ള നിവേദനം. ↩︎
4. പുണ്യങ്ങൾ, കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ, മര്യാദകൾ എന്നിവയുടെ പുസ്തകം, വിട്ടുവീഴ്ചയുടെയും വിനയത്തിന്റെയും ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായത്തിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (2588). അബൂ ഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ള നിവേദനം. ↩︎
5. സകാത്തിന്റെ പുസ്തകം, ബന്ധുക്കൾക്കുള്ള സകാത്ത് എന്ന അധ്യായത്തിൽ ഇമാം ബുഖാരി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1462). സകാത്തിന്റെ പുസ്തകം, അവർ അവിശ്വാസികളാണെങ്കിൽ പോലും ബന്ധുക്കൾക്കും, പങ്കാളിക്കും, മക്കൾക്കും, മാതാപിതാക്കൾക്കും ചെലവഴിക്കുന്നതിന്റെയും ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്നതിന്റെയും ശ്രേഷ്ഠത എന്ന അധ്യായത്തിൽ ഇമാം മുസ്‌ലിം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1000). അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ മസ്ഊദിന്റെ ഭാര്യ സൈനബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യിൽ നിന്നുള്ള നിവേദനം. ↩︎
6. സകാത്തിന്റെ പുസ്തകം, ഒരു കാരക്കയുടെ പകുതി കൊണ്ടും കുറഞ്ഞ ദാനധർമ്മം കൊണ്ടും നരകാഗ്നിയെ സൂക്ഷിക്കുക എന്ന അധ്യായത്തിൽ ഇമാം ബുഖാരി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1417). സകാത്തിന്റെ പുസ്തകം, ഒരു കാരക്കയുടെ പകുതി കൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ നല്ല വാക്കുകൾ കൊണ്ടോ ദാനധർമ്മം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതും അത് നരകാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള മറയാണ് എന്നുമുള്ള അധ്യായത്തിൽ ഇമാം മുസ്‌ലിം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1016). അദിയ്യ് ബിൻ ഹാതിം رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ള നിവേദനം. ↩︎
7. അബൂ അബ്ദുർറഹ്മാൻ മുആദ് ബിൻ ജബൽ ബിൻ അംറ് അൽ-ഖസ്റജി അൽ-അൻസ്വാരി. അൻസ്വാറുകളിൽ നിന്ന് അഖബ ഉടമ്പടിയിൽ പങ്കെടുത്ത എഴുപത് സ്വഹാബികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഹിജ്റ 18-ൽ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടു. (‘അൽ-ഇസ്തീആബ് ഫീ മഅ്‌രിഫത്തിൽ അസ്വ്ഹാബ്’ 1402/3). [2] ഈമാനിന്റെ പുസ്തകം, വിലക്കപ്പെട്ട സമയങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കുന്നതിനെ വിലക്കിയ അധ്യായം, ഹദീസ് നമ്പർ (2616). ↩︎
8. നോമ്പിന്റെ പുസ്തകം, നോമ്പുകാർക്കുള്ള സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ കവാടം എന്ന അധ്യായത്തിൽ ഇമാം ബുഖാരി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (3666). സകാത്തിന്റെ പുസ്തകം, ദാനധർമ്മങ്ങളും കാരുണ്യപ്രവൃത്തികളും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായത്തിൽ ഇമാം മുസ്‌ലിം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, ഹദീസ് നമ്പർ (1027). അബൂ ഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ള നിവേദനം. ↩︎
9. ബദാഇഉൽ ഫവാഇദ് (242/2). ↩︎
10. അൽ-വാബിലുസ്സയ്യിബ് (പേജ് 31). ↩︎
11. അൽ-വാബിലുസ്സയ്യിബ് (പേജ് 33). ↩︎
12. സകാത്തിന്റെ പുസ്തകം, അല്ലാഹുവിന്റെ നാമത്തിൽ ചോദിക്കുന്നവർക്ക് നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായം, ഹദീസ് നമ്പർ (1672). ഇബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا യിൽ നിന്നുള്ള നിവേദനം. ↩︎
13. അൽ-സുനനുൽ കുബ്റാ, രാപ്പകലുകളിലെ കർമ്മങ്ങളുടെ പുസ്തകം, നിങ്ങൾക്ക് നന്മ ചെയ്തവനോട് പറയേണ്ടത് എന്ന അധ്യായം, ഹദീസ് നമ്പർ (10062). ↩︎
14. മജ്മൂഉൽ ഫതാവാ ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം (112/11). ↩︎
15. മജ്മൂഉൽ ഫതാവാ ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം (54/1). ↩︎