റാഷിദ് ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ റദൻ അൽബദ്ദാഹ്
ഇഖ്ലാസ്വിനായി നിരന്തരമായ പോരാട്ടം ആവശ്യമാണ്, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അത് കൂടുതൽ പ്രയാസകരവും അനിവാര്യവുമാണ്.
ഇമാം അഹ്മദ് റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 241) യോട്, “താങ്കൾ പ്രതിഫലം കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ടാണോ ഹദീസ് എഴുതിവെച്ചത്?” എന്ന് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടി എത്ര മനോഹരമാണ്! അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നിയ്യത്ത് (ഉദ്ദേശ്യം) കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക എന്നത് വളരെ പ്രയാസകരമായ കാര്യമാണ്, എന്നാൽ വിജ്ഞാനം എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കപ്പെട്ടു, അങ്ങനെ ഞാനത് ശേഖരിച്ചു!”¹
ഈ ഇമാമിന്റെ വാക്കുകൾക്കുള്ള വിശദീകരണം മറ്റൊരു ഇമാമിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്, അതായത് ഇമാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 728) പറയുന്നു: “ആരെങ്കിലും ഇതോ അല്ലെങ്കിൽ ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റ് പുണ്യകർമ്മങ്ങളോ അല്ലാഹുവിനോ മറ്റ് പങ്കാളികൾക്കോ വേണ്ടിയല്ലാതെ കേവലം ആ കർമ്മത്തോടുള്ള ഇഷ്ടം കാരണം ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അവൻ ആക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നവനല്ല, മറിച്ച് പലവിധത്തിലുള്ള പ്രതിഫലങ്ങൾ അവന് ലഭിച്ചേക്കാം. ഈ കർമ്മത്തിലും ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റു കർമ്മങ്ങളിലും വർദ്ധനവ് നൽകപ്പെട്ടുകൊണ്ട് അവന് ദുനിയാവിൽ വെച്ച് അനുഗ്രഹങ്ങൾ ലഭിച്ചേക്കാം. ഇതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളിലും പ്രതിഫലങ്ങളിലും പെട്ടതാണ്, ആ കർമ്മത്തിലൂടെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുക്കാൻ ദുനിയാവിൽ വെച്ച് അല്ലാഹു അവന് തൗഫീഖ് നൽകുമെന്നത്. ചില പണ്ഡിതന്മാർ ‘വിജ്ഞാനാന്വേഷണം തന്നെ അവരുടെ നിയ്യത്താണ്’ എന്ന് പറഞ്ഞതിന്റെ ആശയവും ഇതാണ്. അതായത്, അവരുടെ ആ അന്വേഷണം തന്നെ നല്ലതാണ്, അത് അവർക്ക് ഉപകരിക്കുന്നതാണ്.”²
അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “വിജ്ഞാനത്തിന് അതിന്റേതായ സവിശേഷതകളുള്ളതുകൊണ്ടാണ് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടത്; കാരണം വിജ്ഞാനം എന്നത് നേർവഴി കാണിക്കുന്ന ഒരു വഴികാട്ടിയാണ്. അതിനാൽ ഒരാൾ അതിനോടുള്ള ഇഷ്ടം കാരണം അതിനെ അന്വേഷിക്കുകയും അത് കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്താൽ, അത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ള ഇഖ്ലാസ്വിനെയും അവന് വേണ്ടിയുള്ള കർമ്മങ്ങളെയും അവന് പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കും.”³
അല്ലാഹുവേ! അല്ലാഹുവിന്റെ ഔദാര്യം എത്ര വലുതാണ്, ഈ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ബറകത്ത് എത്രയോ അധികമാണ്!
അതെ; മനുഷ്യന്റെ നിയ്യത്തിൽ ചിലപ്പോൾ കറകൾ വീണേക്കാം, ഹൃദയം മാറിമറിഞ്ഞേക്കാം. അങ്ങനെ വിജ്ഞാനത്തോടുള്ള മാനസികമായ താല്പര്യം കാരണം ഒരാൾ വിജ്ഞാനം തേടിയേക്കാം. എന്നാൽ നിരന്തരമായ പരിശ്രമങ്ങളിലൂടെ ആ നിയ്യത്ത് പിന്നീട് ശരിയാകുന്നതാണ്. ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരിൽ ഒരാൾ വിനയത്തോടെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത് പോലെ:
وَمَا لِي فِيهِ سِوَى أَنَّنِي أَرَاهُ هَوًى وَافَقَ المَقْصَدَا
എന്റെ താല്പര്യങ്ങൾ ഉദ്ദേശ്യങ്ങളോട് ഒത്തുചേർന്നു എന്നത് മാത്രമാണ് ഇതിൽ എനിക്കുള്ള നേട്ടം.⁴
അഹ്മദ് ബിൻ ഉമൈറ അദ്ദബ്ബീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 577) യുടെ ചരിത്രത്തിൽ കാണാം: അദ്ദേഹം വിജ്ഞാനം തേടിക്കൊണ്ട് ഖുർത്വുബയിലേക്കും മാലഖയിലേക്കും യാത്ര പോയി. പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. താൻ തിരികെ വരുമ്പോൾ ആളുകൾ വിജ്ഞാനത്തെയും പണ്ഡിതന്മാരെയും ആദരിക്കുമെന്നും, തന്നെ സ്വീകരിക്കുന്നതിനായി അവർ ഒരു ദിവസത്തെ യാത്രാദൂരം മുന്നോട്ടുവരുമെന്നും അദ്ദേഹം വിചാരിച്ചു. ഇബ്നു ഉമൈറ പറയുന്നു: “അങ്ങനെ ഞാൻ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ എന്നെ സ്വീകരിക്കാൻ ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല, ഞാൻ പ്രതീക്ഷിച്ചതുപോലെ ആളുകളിൽ നിന്ന് എനിക്കൊന്നും കാണാനും സാധിച്ചില്ല. അത് എനിക്കൊരു വലിയ ഗുണപാഠമായിരുന്നു. ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു, അങ്ങനെ ഞാൻ എന്നോട് തന്നെ പറഞ്ഞു: ‘ഓ അഹ്മദ്, ആളുകൾ നിന്നെ ആദരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണോ നീ വിജ്ഞാനം തേടി യാത്ര പോയതും രാത്രികളിൽ ഉറളിയാതിരുന്നതും?! നിന്റെ പരിശ്രമങ്ങളെല്ലാം പരാജയപ്പെടുകയും വഴിപിഴക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.’ അങ്ങനെ എനിക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഞാൻ മുഴുകുകയും, എന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ ഞാൻ കഴിഞ്ഞുകൂടുകയും ചെയ്തു. ഭൗതികമായ യാതൊരു നേട്ടങ്ങൾക്കും ഞാൻ മുതിർന്നില്ല. അങ്ങനെ മുൻഗാമികൾ സഞ്ചരിച്ച വഴിയിലൂടെ ഞാൻ സഞ്ചരിച്ചു; അല്ലാഹു എനിക്കും എന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കും ഉപകാരം നൽകിയേക്കാം എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ.”⁵
അതുകൊണ്ടാണ് മുൻഗാമികളും ഭയഭക്തിയുള്ള പണ്ഡിതന്മാരും തങ്ങളുടെ നിയ്യത്തുകൾ എപ്പോഴും പരിശോധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. തങ്ങളുടെ പഠന ക്ലാസ്സുകളും ഗ്രന്ഥരചനകളും വിജ്ഞാനാന്വേഷണവും അല്ലാഹുവിങ്കൽ സ്വീകരിക്കപ്പെടുമെന്ന് അവർ ഒരിക്കലും ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞിരുന്നില്ല. ലോകമാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ ഭയം കാരണം, പേടിയോടെയും പ്രതീക്ഷയോടെയും അവർ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
പണ്ഡിതന്മാർ ആവർത്തിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രാർത്ഥന:
തങ്ങളുടെ വിജ്ഞാനത്തെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നും കറകളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി അവർ ധാരാളമായി പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
വളരെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പ്രാർത്ഥനാ വാചകമുണ്ട്, തങ്ങളുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ അവർ അത് ആവർത്തിച്ച് നൽകാറുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ വ്യക്തിപരമായ താല്പര്യങ്ങളുടെയോ മാനസികമായ മോഹങ്ങളുടെയോ എന്തെങ്കിലും അംശങ്ങൾ നിന്റെ മനസ്സിലേക്ക് കടന്നുവരുമ്പോഴെല്ലാം നീ അത് മനഃപാഠമാക്കുകയും ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക.
ഏതാണ് ആ പ്രാർത്ഥനയെന്ന് താങ്കൾക്കറിയാമോ?! അതിതാണ്:
نَسْأَلُ اللَّهَ أَلَّا يَجْعَلَ مَا عَلِمْنَا وَبَالًا عَلَيْنَا
(നാം പഠിച്ച വിജ്ഞാനത്തെ അല്ലാഹു നമുക്കെതിരെയുള്ള ഒരു വിപത്താക്കി മാറ്റാതിരിക്കാൻ നാം അവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു).⁶
പത്ത് പണ്ഡിതന്മാർ തങ്ങളുടെ ചില ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ ഈ പ്രാർത്ഥന രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതായി ഞാൻ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്, അവരിവരാണ്:
അത്തിർമിദീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 279) തന്റെ ‘അൽ-ഇലലുസ്സ്വഗീർ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (പേജ് 763). അൽ-ബശ്ശാരി റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 380) തന്റെ ‘അഹ്സനുത്തഖാസീം’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (പേജ് 496). അൽ-ഖുശൈരി റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 465) തന്റെ ‘അർ-രിസാലത്തുൽ ഖുശൈരിയ്യ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (585/2). അൽ-ഗസാലി റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 505) തന്റെ ‘അൽ-ഇഖ്തിസ്വാദ് ഫിൽ ഇഅ്തിഖാദ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (പേജ് 138). അൽ-ഖറാഫീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 684) തന്റെ ‘അൽ-ഫുറൂഖ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (304/4). ഇബ്നു ഫറഹ് റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 699) തന്റെ ‘അൽ-ഇഅ്ലാം’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (പേജ് 103). ഇബ്നു തൈമിയ്യ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 728) തന്റെ ‘ബയാനു തൽബീസിൽ ജഹ്മിയ്യ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (145/2). ഇബ്നു റജബ് റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 795) തന്റെ ‘ശർഹുൽ ഇലൽ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (895/2). അൽ-ഇറാഖീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 806) തന്റെ ‘അത്തഖ്യീദു വൽ ഈദാഹ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (പേജ് 12). ഇബ്നു ഹജർ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 852) തന്റെ ‘ബുലൂഗുൽ മറാം’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ (പേജ് 46).
തങ്ങളുടെ അധ്യാപനത്തിലും ഗ്രന്ഥരചനകളിലും അല്ലാഹു തങ്ങൾക്ക് സ്വീകാര്യത നൽകാൻ വേണ്ടി അവർ താഴ്മയോടെ പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
ശാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പണ്ഡിതനായ അബൂ ഇസ്ഹാഖ് അശ്ശിറാസീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 476) യെ നോക്കുക: അല്ലാഹുവിനോട് സഹായം തേടാതെയും, സത്യത്തെ സഹായിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നിയ്യത്ത് ആത്മാർത്ഥമാക്കാതെയും അദ്ദേഹം ഒരു മസ്അലയെക്കുറിച്ചും സംസാരിച്ചിരുന്നില്ല. അതുപോലെത്തന്നെ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചതിന് ശേഷമല്ലാതെ അദ്ദേഹം ഒരു മസ്അലയും രചിച്ചിരുന്നില്ല.⁷
അതുകൊണ്ടാണ് പുതിയ വിജ്ഞാനങ്ങൾ നേടുന്നതിനനുസരിച്ച് അവർ കൂടുതൽ ആരാധനകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത്.
അബൂ ഖിലാബ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 104) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹു നിനക്കൊരു പുതിയ വിജ്ഞാനം നൽകിയാൽ നീ അല്ലാഹുവിന് പുതിയൊരു ആരാധന നൽകുക; ജനങ്ങളോട് അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുക എന്നത് മാത്രമായിരിക്കരുത് നിന്റെ ഏക ലക്ഷ്യം.”⁸
മറിച്ച്, കർമ്മം ചെയ്യാൻ വേണ്ടിയാണ് അവർ വിജ്ഞാനം തേടിയിരുന്നത്. ഇബ്നുൽ ജൗസി റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 597) പറഞ്ഞു: “ഉപദേശം നൽകുന്ന വ്യക്തി തന്റെ വിജ്ഞാനത്തിനനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാതിരുന്നാൽ, പാറപ്പുറത്ത് നിന്ന് വെള്ളം തെന്നിമാറുന്നത് പോലെ അവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിന്ന് തെന്നിമാറുന്നതാണ്. അതിനാൽ നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയല്ലാതെ നീ ഉപദേശം നൽകരുത്, നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയല്ലാതെ നീ നടക്കരുത്, നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയല്ലാതെ നീ ഒരു ഉരുള ഭക്ഷണം പോലും കഴിക്കരുത്.”⁹
അബൂ ഉമർ അൽ-മഖ്ദിസീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 621) യുടെ മനോഹരമായ വാക്കുകളിൽ പെട്ടതാണ് ഇത്: “ആളുകൾ പറയുന്നു: കുളിമുറിയിൽ ഒരാളോടൊപ്പം പ്രവേശിക്കുന്നതല്ലാതെ മറ്റൊരു വിജ്ഞാനവുമില്ല എന്ന്. എന്നാൽ ഞാൻ പറയുന്നു: തന്റെ ഖബ്റിലേക്ക് ഒരാളോടൊപ്പം പ്രവേശിക്കുന്നതല്ലാതെ മറ്റൊരു വിജ്ഞാനവുമില്ല.”¹⁰
ചില ഭക്തരായ പണ്ഡിതന്മാർ ഹദീസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് കുറയാൻ കാരണം, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യമായ കർമ്മങ്ങളിൽ അവർ മുഴുകിയതുകൊണ്ടാണ്. ഭക്തനും സന്ന്യാസിയുമായ മുർറ അത്ത്വയ്യിബ് അൽ-ഹമദാനീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 81-നടുത്ത്) വളരെ കുറച്ച് ഹദീസുകൾ മാത്രമാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നത്. ഇതിന് വിശദീകരണം നൽകിക്കൊണ്ട് ഇമാം ദഹബീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 748) പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വലിയ്യിന് വിജ്ഞാനം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ സമയം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകൾ കുറഞ്ഞുപോയത്. വിജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് അതിന്റെ ഫലമല്ലാതെ മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ?!”¹¹ അതെ, തീർച്ചയായും; ഇത് ഹൃദയത്തെ പിടിച്ചുകുലുക്കുന്ന ഒരു വാചകമാണ്.
നീ അജ്ഞനായിട്ടുള്ള ഒരു വിജ്ഞാന ശാഖ, നീ പഠിച്ചിട്ടും പ്രവർത്തിക്കാത്ത ഒരു വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ നിനക്ക് ഉത്തമമാണ്. എത്രയോ വിജ്ഞാന ശാഖകളുണ്ട്, അവയെല്ലാം ഭൗതികമായ നേട്ടങ്ങൾ മാത്രം നേടിത്തരുന്നവയാണ്, പരലോകത്ത് അതുകൊണ്ട് യാതൊരു പ്രയോജനവുമില്ല.¹²
കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനായ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഖുദാമ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 682) പറഞ്ഞു: “ഒരു ഫിഖ്ഹ് പണ്ഡിതൻ ളിഹാർ, ലിആൻ, ഓട്ടമത്സരം, അമ്പെയ്ത്ത് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചെല്ലാം സംസാരിക്കുകയും, കാലങ്ങളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉപശാഖകളായ മസ്അലകളെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് നിനക്ക് കാണാം; എന്നാൽ അവയിലൊരു മസ്അല പോലും അവന് ആവശ്യമായി വരില്ല. അതേസമയം അവൻ ഇഖ്ലാസ്വിനെക്കുറിച്ചോ, ലോകമാന്യത്തെക്കുറിച്ച് താക്കീത് നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ചോ സംസാരിക്കില്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് അവന് നിർബന്ധ ബാധ്യതയായ കാര്യമാണ്; കാരണം ഇതിൽ വീഴ്ച വരുത്തുന്നത് അവനെ നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കും.”¹³
പൂർണ്ണതയും സൗന്ദര്യവും കുടികൊള്ളുന്നത് വിജ്ഞാനവും കർമ്മവും ഒരുമിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതിലാണ്. മനുഷ്യന്റെ സൗഭാഗ്യം വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കുന്നതിലും കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിലും വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ അവയിലൊന്നിലൂടെ അവൻ വിതക്കുന്നവനും മറ്റൊന്നിലൂടെ അവൻ കൊയ്യുന്നവനുമാകുന്നു; ഒന്നാമത്തേതിലൂടെ അവൻ കച്ചവടക്കാരനും രണ്ടാമത്തേതിലൂടെ അവൻ ലാഭം കൊയ്യുന്നവനുമാകുന്നു.¹⁴
ഖത്വീബ് അൽ-ബഗ്ദാദി റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 463) പറഞ്ഞു: “കർമ്മങ്ങളിൽ നീ വീഴ്ച വരുത്തുന്നവനാണെങ്കിൽ നിന്റെ വിജ്ഞാനവുമായി നീ സഹവസിക്കരുത്, മറിച്ച് അവ രണ്ടും നീ ഒരുമിച്ചുകൊണ്ടുപോവുക.”¹⁵
വിജ്ഞാനം എന്നത് കേവലം നിർജീവമായ വിവരങ്ങളോ വായനാ സാമഗ്രികളോ അല്ല; സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ നിരന്തരം പരിശ്രമിക്കാനുള്ള ഒരു ചൈതന്യം അത് നിന്റെ ആത്മാവിൽ നിറക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കർമ്മങ്ങളിൽ വീഴ്ച വരുത്തിയ, വിജ്ഞാനത്തിലേക്ക് ചേർത്തുപറയപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് ഇമാം സുബ്കീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 771) പറഞ്ഞു: “അവരിലൊരു വിഭാഗമുണ്ട്; അവർ നിർബന്ധ കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല, എന്നാൽ അവർ വിജ്ഞാനത്തെയും വാദപ്രതിവാദങ്ങളെയും വല്ലാതെ സ്നേഹിച്ചു. ‘ഇന്ന വ്യക്തി ഇന്നത്തെ കാലത്തെ നാട്ടിലെ വലിയ കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനാണ്’ എന്ന് ആളുകൾ പറയുന്നത് അവർ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു; ആ സ്നേഹം അവരുടെ എല്ലുകളിലും മാംസങ്ങളിലും അലിഞ്ഞുചേർന്നു. അങ്ങനെ തങ്ങളുടെ ഭൂരിഭാഗം സമയവും അവർ അതിനായി ചിലവഴിച്ചു. സുന്നത്ത് കർമ്മങ്ങളെ അവർ നിസ്സാരമായി കണ്ടു, മനഃപാഠമാക്കിയതിന് ശേഷം ഖുർആൻ അവർ മറന്നുപോയി. എന്നിട്ടും അവർ അഹങ്കാരത്തോടെ തലയുയർത്തിപ്പിടിച്ച് പറഞ്ഞു: ‘ഞങ്ങളാണ് പണ്ഡിതന്മാർ’. ഇനി നിർബന്ധ നമസ്കാരത്തിന് നിന്നാലോ, അവർ നാല് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കും, അതിൽ വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ അവർ അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുകയുള്ളൂ. ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചും ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങളിലെ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചിന്തകളുമായി അവർ തങ്ങളുടെ നമസ്കാരത്തെ കൂട്ടിക്കലർത്തുന്നു. ചിലപ്പോൾ ‘ഇയ്യാക്ക നഅ്ബുദു വ ഇയ്യാക്ക നസ്തഈൻ’ എന്ന് പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ നാവ് അവൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഉപശാഖകളായ ആ മസ്അലകളിലേക്ക് കടന്നുപോവുകയും, അവൻ അത് ഉച്ചരിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം. ഇനി ഈ വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരാളോട് നീ ചോദിക്കുകയാണ്: ‘താങ്കൾ ളുഹറിന്റെ സുന്നത്ത് നമസ്കരിച്ചോ?’ അപ്പോൾ അവൻ നിന്നോട് പറയും: ‘സുന്നത്ത് നമസ്കാരത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം വിജ്ഞാനം തേടലാണെന്ന് ഇമാം ശാഫിഈ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടല്ലോ’. അല്ലെങ്കിൽ നീ അവനോട് ചോദിക്കുകയാണ്: ‘താങ്കൾ താങ്കളുടെ നമസ്കാരത്തിൽ ഭക്തി (ഖുശൂഅ്) പുലർത്തിയോ?’ അവൻ പറയും: ‘നമസ്കാരം ശരിയാകാനുള്ള നിബന്ധനകളിൽ പെട്ടതല്ലല്ലോ ഖുശൂഅ്’. അല്ലെങ്കിൽ നീ അവനോട് ചോദിക്കും: ‘താങ്കൾ ഖുർആൻ മറന്നുപോയോ?’ അവൻ പറയും: ‘അത് മറന്നുപോകുന്നത് വൻപാപമാണെന്ന് അൽ-ഉദ്ദയുടെ രചയിതാവല്ലാതെ മറ്റാരും പറഞ്ഞിട്ടില്ലല്ലോ’.”¹⁶
അതിനാൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള മാനസികമായ കുതന്ത്രങ്ങളെ താങ്കൾ കരുതിയിരിക്കുക. മറ്റുള്ളവർക്ക് കൂടി പ്രയോജനപ്പെടുന്ന വിജ്ഞാനം താങ്കൾ കരസ്ഥമാക്കുക, അല്ലാതെ ചുരുങ്ങിയ വിജ്ഞാനത്തിലൊതുങ്ങരുത്. താങ്കൾ അതിനെ മുറുകെ പിടിക്കുക.
യാഖൂത് അൽ-ഹമവീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 626) പറഞ്ഞു: “കർമ്മങ്ങൾ വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ കുറഞ്ഞുപോയാൽ ആ വിജ്ഞാനം പണ്ഡിതന് ഒരു ഭാരമായിത്തീരും. ഒരു ഭാരമായി മാറുകയും നിന്ദ്യത അവശേഷിപ്പിക്കുകയും, ഉടമയുടെ കഴുത്തിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു ചങ്ങലയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്ന വിജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് അഭയം തേടുന്നു.”¹⁷
സ്വർണ്ണത്തേക്കാളും വെള്ളിയേക്കാളും വിലപിടിപ്പുള്ളവ ശേഖരിച്ചുവെക്കുകയും, അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാർക്കിടയിൽ അത് ചിലവഴിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരിൽ ഞാനും താങ്കളും ഉൾപ്പെടാതിരിക്കാൻ നാം ശ്രദ്ധിക്കണം.
فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِّنَ الظَّالِمِينَ
അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന പക്ഷം തീർച്ചയായും നീ അക്രമികളുടെ കൂട്ടത്തിലായിരിക്കും. [സൂറത്ത് യൂനുസ് – 106]
ശൈഖ് ഇബ്നു ഉഥൈമീൻ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 1421) പറഞ്ഞു: “ചില ആളുകൾക്ക് അല്ലാഹു ധാരാളം വിജ്ഞാനം നൽകിയിട്ടുണ്ടാകും, എന്നാൽ അവൻ ഒരു നിരക്ഷരനെപ്പോലെയായിരിക്കും, അവന്റെ ആ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ യാതൊരു ഫലവും അവനിൽ പ്രകടമാകുകയില്ല.. അധ്യാപനത്തിലൂടെയോ ഉപദേശങ്ങളിലൂടെയോ ഗ്രന്ഥരചനകളിലൂടെയോ ആളുകൾക്ക് അവന്റെ വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് യാതൊരു പ്രയോജനവും ലഭിക്കുകയില്ല, മറിച്ച് അത് അവനിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്നു. അല്ലാഹു അവന്റെ വിജ്ഞാനത്തിൽ യാതൊരു ബറകത്തും നൽകിയിട്ടില്ല! നിസ്സംശയമായും ഇതൊരു വലിയ നഷ്ടം തന്നെയാണ്; കാരണം അല്ലാഹു ഒരു ദാസന് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ് വിജ്ഞാനം.” അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “വിദ്യാർത്ഥികൾ പുസ്തകങ്ങളുടെ കേവലം പകർപ്പുകളായി മാറാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് അവർ കർമ്മം ചെയ്യുന്ന പണ്ഡിതന്മാരായി മാറണമെന്നാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.”¹⁸
അല്ലാഹു തന്റെ ദിവ്യബോധനത്തിലൂടെ വിജ്ഞാനം നൽകിയിട്ടും, അതിൽ നിന്ന് ഊരിപ്പോകുകയും വഴിപിഴക്കുകയും ചെയ്ത ഹതഭാഗ്യനായ ഒരാളുടെ അവസ്ഥ അല്ലാഹു നമുക്ക് വിവരിച്ചുതന്നിട്ടില്ലേ! അല്ലാഹു അവനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു:
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا وَلَكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوَاهُ
നാം ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നുവെങ്കിൽ ആ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ മുഖേന അവന് നാം ഉന്നത പദവി നൽകുമായിരുന്നു. പക്ഷെ, അവൻ ഭൂമിയിലേക്ക് തിരിയുകയും, സ്വന്തം ദേഹേച്ഛയെ പിൻപറ്റുകയുമാണ് ചെയ്തത്. [സൂറത്ത് അൽ-അഅ്റാഫ് – 176]
ഈ ആയത്തിനെ വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 751) പറഞ്ഞു: “വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ അവന് ഉന്നത പദവി നൽകാൻ അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചില്ല, അങ്ങനെ അതവന്റെ നാശത്തിന് കാരണമായി.. അവൻ ഒരു പണ്ഡിതനായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ അതായിരുന്നു അവന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായിട്ടുള്ളത്; അവന്റെ ശിക്ഷ കുറയാൻ അത് കാരണമാകുമായിരുന്നു.”¹⁹
ഇതേ ആയത്തിനെ വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് അൽ-ബിഖാഈ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 885) പറഞ്ഞു: “അതിനാൽ തനിക്ക് നൽകപ്പെട്ട വിജ്ഞാനങ്ങളും നേടിയെടുത്ത പദവികളും അനുഗ്രഹങ്ങളും കണ്ട് ആരും വഞ്ചിതരാകരുത്; കാരണം കർമ്മങ്ങളുടെ പര്യവസാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് കാര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.”²⁰
ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം നിയ്യത്തുകൾ മനസ്സിൽ കൊണ്ടുവരിക എന്നത് നിയ്യത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വളരെ സൂക്ഷ്മമായ കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്; പ്രതിഫലം വർദ്ധിക്കാനും വിജ്ഞാനം വളരാനും ഇത് സഹായിക്കും.
ഉദാഹരണത്തിന്, മനുഷ്യൻ മലമൂത്രവിസർജ്ജനത്തിനായി പോകുമ്പോൾ നിയ്യത്ത് വെക്കാവുന്ന എഴുപതിലധികം കാര്യങ്ങൾ പണ്ഡിതന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അവൻ ശൗചാലയത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആ നിയ്യത്തുകൾ മനസ്സിൽ കരുതുകയാണെങ്കിൽ അവന് എഴുപതിലധികം നന്മകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.²¹ ഇതിൽ ഒരുപക്ഷേ അല്പം പ്രയാസങ്ങളും അതിശയോക്തികളും ഉണ്ടായേക്കാമെങ്കിലും, ഒന്നിലധികം നിയ്യത്തുകൾ ഒരേസമയം മനസ്സിൽ കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് ഇതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
മുൻഗാമികൾ തങ്ങളുടെ തിന്മകൾ മറച്ചുവെക്കുന്നതുപോലെ തങ്ങളുടെ സൽകർമ്മങ്ങളും മറച്ചുവെക്കുകയും തങ്ങളുടെ നിയ്യത്തുകൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
അബുൽ ആലിയ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 90) പറഞ്ഞു: “ഞാൻ എഴുത്തും ഖുർആനും പഠിച്ചു; എന്നാൽ എന്റെ വീട്ടുകാർ അത് അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല, എന്റെ വസ്ത്രത്തിൽ ഒരിക്കലും മഷിയുടെ പാടുകൾ അവർ കണ്ടിരുന്നില്ല.”²²
സന്ന്യാസിയായ ബിശ്ർ അൽ-ഹാഫീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 227) പറഞ്ഞു: “ജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ തന്നിലേക്ക് തിരിക്കാൻ വേണ്ടി ഒരാൾ വിജ്ഞാനത്തിലെ ഒരു വാക്ക് പറഞ്ഞാൽ തന്നെ, അതിലൂടെ അവൻ നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നതാണ്. എങ്കിൽ തന്റെ സദസ്സിൽ ഇരുന്നത് മുതൽ അത് കഴിയുന്നത് വരെ അപ്രകാരം നിയ്യത്ത് വെച്ച ഒരാളുടെ അവസ്ഥ എന്തായിരിക്കും?!”²³
കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനും ഭാഷാ പണ്ഡിതനുമായ അഹ്മദ് ബിൻ അലി അശ്ശഅ്റാവീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 907) ധാരാളം ഗ്രന്ഥങ്ങൾ രചിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളെല്ലാം മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ യാതൊരു ഭാവമാറ്റവുമില്ലാതെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നാം അത് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ് രചിച്ചത്, അതിനാൽ ജനങ്ങൾ അത് നമ്മിലേക്ക് ചേർത്തുപറയാതിരിക്കുന്നതിൽ നമുക്ക് യാതൊരു വിഷമവുമില്ല.”²⁴
അവരുടെ ഇഖ്ലാസ്വിൻ്റെ സൂക്ഷ്മതകളിൽ പെട്ടതാണ്, തങ്ങളുടെ മസ്അലകളുടെയും ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയും ബാഹുല്യം പറഞ്ഞ് അവർ ഒരിക്കലും അഹങ്കരിച്ചിരുന്നില്ല, അതുപോലെ മറ്റുള്ളവരുമായി അവർ തങ്ങളെത്തന്നെ താരതമ്യം ചെയ്തിരുന്നുമില്ല.
ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം പറഞ്ഞു: “വിജ്ഞാനത്തിലുള്ള ബാഹുല്യം കാരണം അഹങ്കരിക്കുന്നവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കൽ സമ്പത്തും പദവിയും കാരണം അഹങ്കരിക്കുന്നവനേക്കാൾ ഏറ്റവും മോശമായ അവസ്ഥയിലുള്ളവനാണ്; കാരണം അവൻ പരലോകത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങളെ ദുനിയാവിന് വേണ്ടി മാറ്റിവെച്ചു. എന്നാൽ സമ്പത്തും പദവിയുമുള്ളവൻ ദുനിയാവിൻ്റെ കാര്യങ്ങൾ ദുനിയാവിന് വേണ്ടി തന്നെയാണ് ഉപയോഗിച്ചത്, അവൻ അതിൻ്റെ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് അഹങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.”²⁵
ഇമാം ദഹബീ പറഞ്ഞു: “തന്റെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ബാഹുല്യം കണ്ട് ഒരാൾ അഹങ്കരിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ‘ഞാൻ ഇന്ന വ്യക്തിയേക്കാൾ അറിവുള്ളവനാണ്’ എന്ന് അവൻ പറയുകയോ ചെയ്താൽ, അവന് നാശം!”²⁶
മൊറോക്കൻ ഭാഷാ പണ്ഡിതനായ ഈസാ അൽ-ജസൂലീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 610) യുടെ പേരിലാണ് ‘അൽ-ജുമൽ’ എന്ന ഗ്രന്ഥം അറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിഷ്കളങ്കത കാരണം അദ്ദേഹം പറയുമായിരുന്നു: “ഇത് ഞാൻ രചിച്ചതല്ല; എന്റെ ശൈഖായ ഇബ്നു ബർരീയിൽ നിന്നാണ് ഞാനിത് കരസ്ഥമാക്കിയത്. ഞാനത് ക്രമീകരിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് അത് എന്നിലേക്ക് ചേർക്കപ്പെട്ടത്.”²⁷
ഇതുവരെ കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത തരത്തിലുള്ള മഹത്തായ സ്വഭാവഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്ന്: ഭാഷാ പണ്ഡിതനായ അബൂ ഗാലിബ് റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 436) ഒരു ഗ്രന്ഥം രചിച്ചു. അപ്പോൾ ഒരു കച്ചവടക്കാരൻ ആ ഗ്രന്ഥം തന്റെ പേരിലാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹത്തിന് ആയിരം ദിനാറും ഒരു യാത്രാമൃഗത്തെയും വസ്ത്രവും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ അബൂ ഗാലിബ് അത് സ്വീകരിച്ചില്ല, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ജനങ്ങൾ ഉപകാരമെടുക്കുന്നതിനും എന്റെ പ്രയത്നങ്ങൾ അതിൽ അനശ്വരമായി നിലനിൽക്കുന്നതിനും വേണ്ടി ഞാൻ രചിച്ച ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ പേര് വെക്കുകയും അതിൻ്റെ പ്രതാപം അവന് നൽകുകയും ചെയ്യുകയോ?! ഞാനത് ഒരിക്കലും ചെയ്യില്ല!”. ആ കച്ചവടക്കാരൻ ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെയും പ്രശംസിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിനുള്ള പാരിതോഷികം ഇരട്ടിയാക്കുകയും ചെയ്തു. അയാൾ പറഞ്ഞു: “അദ്ദേഹത്തിന് ആ ഗ്രന്ഥത്തിൽ എന്നെ പരാമർശിക്കാവുന്നതാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് നാം അദ്ദേഹത്തെ തടയുന്നില്ല.”²⁸
ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഇബ്നു ഹസം റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 456) പറഞ്ഞു: “ഈ നേതാവിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെയും അതിന്റെ ഔന്നത്യത്തെയും കുറിച്ച് താങ്കൾ അത്ഭുതപ്പെടുക, ഈ പണ്ഡിതന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെയും സംശുദ്ധിയെയും കുറിച്ചും താങ്കൾ അത്ഭുതപ്പെടുക.”²⁹
അതിനാൽ; മോശമായ ഉദ്ദേശ്യവും വിജ്ഞാനത്തിലുള്ള ആസ്വാദനവും ഒരിക്കലും ഒത്തുചേരുകയില്ല.
ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 728) പറഞ്ഞു: “ഒരു പണ്ഡിതൻ താൻ നേടിയെടുത്തതും മറ്റുള്ളവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നതുമായ വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ ദുനിയാവ് മാത്രമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെങ്കിൽ – യഥാർത്ഥത്തിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതി കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ടാണ് അത് ചെയ്യേണ്ടത് – അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കൽ അവന് യാതൊരു വിലയുമുണ്ടാകുകയില്ല. അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വിജ്ഞാനത്തിന് യാതൊരു മാധുര്യവുമുണ്ടാകില്ല. ദുനിയാവിലെ സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകളായ വിജ്ഞാന സദസ്സുകളിൽ അവൻ വിഹരിക്കുന്നതുമല്ല.”³⁰
നിയ്യത്തിന്റെ ആത്മാർത്ഥതക്കനുസരിച്ച് വിജ്ഞാനത്തോടുള്ള താങ്കളുടെ സ്നേഹം വർദ്ധിക്കുന്നതാണ്.
ഹാഫിദ് ദഹബീ പറഞ്ഞു: “വിജ്ഞാനത്തെ വല്ലാതെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരുവനുണ്ട്; അധികാരത്തോടും സമ്പത്തിനോടുമുള്ള ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കും അവൻ വിജ്ഞാനത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നത്.. മറ്റൊരാൾ വിജ്ഞാനത്തെ സ്നേഹിച്ചുകൊണ്ട് അത് അന്വേഷിക്കുന്നവനാണ്, എന്നാൽ അതിൽ അധികാരത്തോടുള്ള താല്പര്യം അല്പം കലർന്നിട്ടുണ്ടാകും, എങ്കിലും അവന്റെ നിയ്യത്ത് നല്ലതായിരിക്കും.. അങ്ങനെ അവന് സമ്പത്തോ പദവിയോ ലഭിച്ചാൽ തന്റെ കടുത്ത ദാരിദ്ര്യം കാരണം അവൻ അതിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു. ദുനിയാവിൽ നിന്ന് കുറച്ചുകൂടി വിശാലത ലഭിക്കുന്നതിനായി അവൻ പ്രവർത്തിക്കുകയും, തന്റെ വീഴ്ചകളിൽ അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവൻ ഈ ആയത്തിൽ പറയുന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവനാണ്:
وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا
വേറെ ചിലർ തങ്ങളുടെ കുറ്റങ്ങൾ ഏറ്റുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവർ സൽകർമ്മവും അതല്ലാത്ത ദുഷ്കർമ്മവും തമ്മിൽ കൂട്ടിക്കലർത്തിയിരിക്കുന്നു. “³¹
അവരുടെ ഇഖ്ലാസ്വിൻ്റെ ആഴവും അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അവരുടെ കടുത്ത ആവശ്യകതയും എത്രത്തോളമായിരുന്നുവെന്ന് വെച്ചാൽ, അല്ലാഹുവിന് മുമ്പിൽ അവർ തങ്ങളെത്തന്നെ ഇകഴ്ത്തുകയും നിസ്സാരരാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിനുള്ള അഞ്ച് ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:
- ഇബ്നു അഖീൽ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 513) പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവേ, ഈ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആത്മാർത്ഥമായ പശ്ചാത്താപം ഞാൻ തേടുന്നു. അമ്പത് വയസ്സിന് ശേഷമാണ് ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് വന്നത്, ഞാൻ പഴയ വസ്തുക്കളെപ്പോലെയായിരിക്കുന്നു. എന്റെ കൈപിടിച്ച് ഔദാര്യത്തിന്റെ ഖനിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ വിജ്ഞാനം നിർബന്ധിച്ചു. സങ്കടവും ഖേദവുമല്ലാതെ എനിക്ക് മറ്റൊരു മാർഗ്ഗവുമില്ല.”³²
- ഇബ്നുൽ ജൗസി റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 597) പറഞ്ഞു: “എന്റെ മനസ്സിനോട് എനിക്ക് വെറുപ്പാണ്! വിജ്ഞാന ശാഖകളിൽ ഞാൻ ധാരാളം വാള്യങ്ങൾ രചിച്ചു, എന്നാൽ ആ വിജ്ഞാനം എൻ്റെ സ്വഭാവത്തിൽ യാതൊരു പുണ്യവും അവശേഷിപ്പിച്ചില്ല. എന്നോട് ആരെങ്കിലും വാദപ്രതിവാദത്തിന് വന്നാൽ ഞാൻ അഹങ്കരിക്കാറുണ്ട്, എന്നെ ആരെങ്കിലും ഉപദേശിച്ചാൽ ഞാൻ മുൻകോപം കാണിക്കാറുണ്ട്, ഭൗതികമായ കാര്യങ്ങൾ കണ്ടാൽ ശവങ്ങളിൽ കാക്ക വീഴുന്നത് പോലെ ഞാൻ അതിലേക്ക് വീഴാറുണ്ട്.”³³
- ഇബ്നു ഖയ്യിം അൽ-ജൗസിയ്യ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ തൻ്റെ സ്വന്തം മനസ്സിനെ ഇകഴ്ത്തിക്കൊണ്ടും ആക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ടും പറഞ്ഞ കവിതാ ശകലങ്ങൾ: അബൂബക്കറിന്റെ മകൻ തൻ്റെ സ്വന്തം അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് അജ്ഞനാണ്, അവൻ അല്ലാഹുവിൻ്റെ കൽപ്പനകളെക്കുറിച്ചും അജ്ഞനാണ്, അങ്ങനെയുള്ള അവന് എങ്ങനെയാണ് വിജ്ഞാനം ലഭിക്കുക! അബൂബക്കറിന്റെ മകൻ ജനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ ഇരിക്കുന്നു, അവൻ വിജ്ഞാനം പഠിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ അവന് യാതൊരു വിജ്ഞാനവുമില്ല. അബൂബക്കറിന്റെ മകനും അവനെപ്പോലെയുള്ളവരും പുറപ്പെടുന്നു, അവരുടെ ഫത്വകളാണ് ഈ സൃഷ്ടികൾ പിൻപറ്റുന്നത്. അവർക്ക് വിജ്ഞാനത്തിൽ യാതൊരു പ്രാവീണ്യവുമില്ല, ഭയഭക്തിയുമില്ല, ഭൗതികവിരക്തിയുമില്ല, ദുനിയാവ് മാത്രമാണ് അവരുടെ ലക്ഷ്യം.³⁴
- അപ്പോൾ ഇബ്നു ഹജർ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 852) തൻ്റെ സ്വന്തം മനസ്സിനെ ആക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ട് അതിന് മറുപടിയായി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: അലിയുടെ മകന്റെ പാപഭാരം വല്ലാതെ വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് മോശമായി സംസാരിക്കുന്നവനല്ല അവന്റെ പാപഭാരം ചുമക്കേണ്ടത്. അലിയുടെ മകൻ തൻ്റെ നിന്ദ്യതക്ക് ശേഷം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രതാപിയായി മാറി, അഹങ്കാരവും പ്രതാപവും മാത്രമാണ് അവന്റെ രീതി. അലിയുടെ മകനേ, ഈ അഹങ്കാരം കൊണ്ട് നീ എന്താണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്? അല്ലാഹുവല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല, ആഗ്രഹങ്ങളെല്ലാം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു. എൻ്റെ രക്ഷിതാവേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് നന്ദി കാണിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല, പകരം എൻ്റെ അജ്ഞത കാരണം ആ അനുഗ്രഹങ്ങളോട് നന്ദികേടാണ് ഞാൻ കാണിച്ചത്.³⁵
- ഹനഫീ മദ്ഹബിലെ ഇന്ത്യൻ ഹദീസ് പണ്ഡിതനായ മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ ഹയ്യ് അൽ-ലഖ്നവീ റഹിമഹുല്ലാഹു തആലാ (മരണം ഹി. 1304) തന്റെ ‘അൽ-ഫവാഇദുൽ ബഹിയ്യ ഫീ തറാജിമിൽ ഹനഫിയ്യ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ പറയുന്നു: “രചയിതാക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ എന്റെ പേര് ഉൾപ്പെടുത്താനോ, ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ എന്റെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാനോ അല്ല ഞാനിത് രചിച്ചത്. മറിച്ച്, ഇതിലൂടെയും എൻ്റെ മറ്റ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൂടെയും അറിവില്ലാത്തവർക്ക് വിജ്ഞാനം ലഭിക്കാനും, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് എനിക്കൊരു മാർഗ്ഗമായി അത് മാറാനും വേണ്ടിയാണ്.”³⁶
അതിനാൽ അല്ലാഹുവേ, നിന്നിലേക്ക് ഞങ്ങളെ അടുപ്പിക്കുന്ന ഉപകാരപ്രദമായ വിജ്ഞാനം നീ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകേണമേ. നിന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്കുള്ള നന്ദിയായി മാറുന്ന സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാനും നീ ഞങ്ങൾക്ക് തൗഫീഖ് നൽകേണമേ. കാരണം വിജ്ഞാനത്തിനനുസരിച്ച് പ്രബോധനം ചെയ്യുകയും കർമ്മം ചെയ്യുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അത് നമുക്കെതിരെയുള്ള വിപത്തായി മാറുന്നതാണ്; അതിന്റെ മാധുര്യം കയ്പായി മാറുകയും ചെയ്യും.
പിശാചിന്റെ ഒരു വലിയ കുതന്ത്രം:
വിജ്ഞാനാന്വേഷണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പിശാച് മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ ഇട്ടുകൊടുക്കുന്ന ഒരു വലിയ കുതന്ത്രമുണ്ട്. അവൻ പറയും: “ഞാൻ പഠിച്ചതിനനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലല്ലോ, പിന്നെന്തിനാണ് ഞാൻ വീണ്ടും വിജ്ഞാനം തേടുന്നത്? പ്രവർത്തിക്കാത്ത വിജ്ഞാനം ശേഖരിക്കുന്നതിലൂടെ എന്റെ പാപഭാരം വർദ്ധിക്കുകയല്ലേ ചെയ്യുക?!” ഇങ്ങനെ അവൻ ചിന്തിച്ചേക്കാം.
എന്നാൽ ഹൃദയങ്ങളുടെ ചികിത്സകരായ പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്ന് ഈ ദുഷ്ചിന്ത മറഞ്ഞുപോയിട്ടില്ല.
അബൂ ഹുറൈറ റളിയല്ലാഹു അൻഹു (മരണം ഹി. 57) വിന്റെ പ്രകാശപൂരിതമായ വാക്കുകൾ താങ്കൾക്ക് മുമ്പിൽ ഉദ്ധരിക്കാം, അദ്ദേഹം പറയുന്നു: “എന്റെ സ്വന്തം നന്മയും എന്നിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നവരുടെ നന്മയും ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് വിജ്ഞാനം തേടുന്നതിനായി ഞാൻ പുറപ്പെടുന്നത്, ഒരു വർഷം പൂർണ്ണമായി നോമ്പെടുക്കുന്നതിനേക്കാളും രാത്രിയിൽ നിന്ന് നമസ്കരിക്കുന്നതിനേക്കാളും എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്; കാരണം പിശാച് മനുഷ്യനോട് ഇപ്രകാരം പറയുന്നതാണ്: നീ പഠിച്ചതിനനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എത്ര നന്നായിരുന്നു! അങ്ങനെ വിജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് പിശാച് അവനെ പിന്തിരിപ്പിക്കുന്നു. കേവലം കർമ്മം മാത്രമാണ് വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതെങ്കിൽ, അല്ലാഹുവുമായി സംസാരിച്ച മൂസാ നബിക്ക് അത് മതിയാകുമായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പക്കൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്ന പലകകളുമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നിട്ടും അദ്ദേഹം ഖിദ്ർ നബിയോട് ഇപ്രകാരം ചോദിച്ചു:
هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا
താങ്കൾക്ക് പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ട സന്മാർഗ്ഗജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് എനിക്കും താങ്കൾ പഠിപ്പിച്ചുതരുവാൻ ഞാൻ താങ്കളെ പിൻപറ്റട്ടെയോ?”³⁷
കൂടാതെ, ഒരാൾ ഒരു സൽകർമ്മം താൻ സ്വന്തമായി ചെയ്തില്ലെങ്കിലും, തന്റെ വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ മറ്റുള്ളവരെ ആ നന്മയിലേക്ക് നയിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അവന് പ്രതിഫലം ലഭിച്ചേക്കാം.
അതുകൊണ്ടാണ് റസൂൽ ﷺ അബൂ ദർറിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്:
يَا أَبَا ذَرٍّ ، لَأَنْ تَغْدُوَ فَتَعَلَّمَ بَابًا مِنَ العِلْمِ، عُمِلَ بِهِ أَوْ لَمْ يُعْمَلْ ، خَيْرٌ مِنْ أَنْ تُصَلِّيَ أَلْفَ رَكْعَةٍ
ഓ അബൂ ദർറ്, നീ പ്രഭാതത്തിൽ പുറപ്പെട്ട് വിജ്ഞാനത്തിലെ ഒരു അധ്യായം പഠിക്കുന്നത് – അത് പ്രവർത്തിക്കപ്പെട്ടാലും ഇല്ലെങ്കിലും – ആയിരം റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ നിനക്ക് ഉത്തമമാണ്.³⁸
അതിനാൽ സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ നിനക്ക് മടിയനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ നീ നിന്റെ മനസ്സിനോട് സമരം ചെയ്യുക, മറ്റുള്ളവരെ നീ അതിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുക; ഇനി ചില സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ നിനക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ പോലും.
അബൂ ദർദാഅ് റളിയല്ലാഹു അൻഹു (മരണം ഹി. 32) പറഞ്ഞു: “ഞാൻ നിങ്ങൾക്കൊരു കാര്യം കൽപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഞാൻ അത് ചെയ്യുന്നില്ല. എങ്കിലും അല്ലാഹു എനിക്ക് അതിൽ പ്രതിഫലം നൽകിയേക്കാം എന്ന് ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.”³⁹
ചുരുക്കത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറയാം: താങ്കൾ വിജ്ഞാനം തേടുക, താങ്കളുടെ നിയ്യത്ത് ശരിയാണെങ്കിൽ അത് താങ്കളെ കർമ്മങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതാണ്. വിജ്ഞാനാന്വേഷണം എന്നത് തന്നെ ഒരു സൽകർമ്മമാണെന്ന് താങ്കൾ മനസ്സിലാക്കുക. വിജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ തടസ്സങ്ങളെയും താങ്കൾ ഒഴിവാക്കുക.
അവലംബങ്ങൾ: 1. അൽ-ആദാബുശ്ശിറഇയ്യ വൽ മിനഹുൽ മർഇയ്യ ലി ഇബ്നി മുഫ്ലിഹ് (40/2). 2. കശ്ശാഫുൽ ഖിനാഅ് അൻ മത്നിൽ ഇഖ്നാഅ് ലിൽ ബുഹൂതീ (412/1). 3. ജാമിഉൽ മസാഇൽ ലി ഇബ്നി തൈമിയ്യ ത്വ. ആലമുൽ ഫവാഇദ് – അൽ-മജ്മൂഅത്തുൽ ഖാമിസ (പേജ്: 197). 4. ഇർശാദുസ്സാരി ലിൽ ഖസ്തല്ലാനീ (3/1). 5. ബുഗ്യത്തുൽ മുൽതമിസ് ഫീ താരീഖി രിജാലി അഹ്ലിൽ അന്ദലുസ് (പേജ്: 194). 6. ഈ പ്രാർത്ഥന സ്വഹീഹായി വന്നിട്ടുള്ളതല്ലെങ്കിലും ഇത് മുഖേന പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്; കാരണം ഇത് പൊതുവായ അർത്ഥം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്, മാത്രമല്ല ഇത് ഒരു പതിവ് സുന്നത്തായി ആരും സ്വീകരിച്ചിട്ടുമില്ല. അതുപോലെത്തന്നെ ഇതിന്റെ വാക്കുകളിൽ മതപരമായ യാതൊരു വിലക്കുകളുമില്ല. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ശൈഖ് ബക്ർ അബൂ സെയ്ദിന്റെ ‘തസ്വ്ഹീഹുദ്ദുആഅ്’ (പേജ് 42) നോക്കുക. 7. ത്വബഖാതുശ്ശാഫിഈയീൻ (പേജ്: 427). 8. അത്ത്വബഖാതുൽ കുബ്റാ ത്വ. ദാറു സ്വാദിർ (183/7). 9. ലഫ്തതുൽ കബദ് ഫീ നസ്വീഹത്തിൽ വലദ് ലി ഇബ്നിൽ ജൗസി (പേജ്: 13). 10. താരീഖുൽ ഇസ്ലാം ത. തദ്മുരി (270/43). 11. സിയറു അഅ്ലാമിന്നുബലാഅ് (74/4). 12. അത്വ്വാഖുദ്ദഹബ് ഫിൽ മവാഇളി വൽ ഖുത്വബ് ലിസ്സമഖ്ശരി (പേജ്: 24). 13. മുഖ്തസ്വർ മിൻഹാജുൽ ഖാസ്വിദീൻ (പേജ്: 27). 14. അൽ-ഇംതാഉ വൽ മുആനസ (പേജ്: 340). 15. ഇഖ്തിദാഉൽ ഇൽമിൽ അമൽ ലിൽ ഖത്വീബിൽ ബഗ്ദാദി (പേജ്: 14). 16. മുഈദുന്നിഅം വ മുബീദുന്നിഖം (പേജ്: 68). 17. മുഅ്ജമുൽ ഉദബാഅ് (1930/5). 18. കിതാബുൽ ഇൽമ് ലി ഇബ്നി ഉഥൈമീൻ (പേജ്: 18, 176). 19. അൽ-ഫവാഇദ് ലി ഇബ്നിൽ ഖയ്യിം (പേജ്: 101). 20. നള്മുദ്ദുറർ ഫീ തനാസുബിൽ ആയാതി വസ്സുവർ (160/8). 21. ലവാമിഉദ്ദുറർ ഫീ ഹത്കി അസ്താരിൽ മുഖ്തസ്വർ (86/1). 22. താരീഖു ദിമശ്ഖ് (174/18). 23. അത്ത്വബഖാതുൽ കുബ്റാ ലിശ്ശഅ്റാനി (പേജ്: 39). 24. അൽ-കവാകിബുസ്സാഇറ ബി അഅ്യാനിൽ മിഅതിൽ ആശിറ (141/1). 25. ഉദ്ധത്തുസ്സ്വാബിരീന വ ദഖീറത്തുശ്ശാകിരീൻ (പേജ്: 171). 26. സിയറു അഅ്ലാമിന്നുബലാഅ് ത്വ. അർ-രിസാല (17/7). 27. വഫയാതുൽ അഅ്യാൻ (489/3) വ ശദറാതുദ്ദഹബ് ലി ഇബ്നിൽ ഇമാദ് (25/5). 28. ഫദാഇലുൽ അന്ദലുസി വ അഹ്ലിഹാ (പേജ്: 32). 29. റസാഇലു ഇബ്നി ഹസം (143/2). 30. ജാമിഉൽ മസാഇൽ ലി ഇബ്നി തൈമിയ്യ ത്വ. ആലമുൽ ഫവാഇദ് – അൽ-മജ്മൂഅത്തുൽ ഖാമിസ (പേജ്: 266). 31. മസാഇലു ഫീ ത്വലബിൽ ഇൽമ് ലിദ്ദഹബീ (പേജ്: 40). 32. സ്വൈദുൽ ഖാത്വിർ (പേജ്: 476). 33. മുൻ കടന്നുപോയ അതേ അവലംബം (പേജ്: 475). 34. അഅ്യാനുൽ അസ്വ്രി വ അഅ്വാനുന്നസ്വ്ർ (369/4). 35. അൽ-ജവാഹിറു വദ്ദുറർ ഫീ തർജമത്തി ശൈഖിൽ ഇസ്ലാം ഇബ്നി ഹജർ (886/2). 36. അൽ-ഫവാഇദുൽ ബഹിയ്യ ഫീ തറാജിമിൽ ഹനഫിയ്യ (പേജ്: 5) വ നോക്കുക: അൽ-അഅ്ലാം ലിസ്സർക്കലീ (187/6). 37. ശുഅബുൽ ഈമാൻ (237/3). 38. സുനൻ ഇബ്നു മാജ (219). മുൻദിരി തൻ്റെ അത്തർഗീബു വത്തർഹീബിലും (355/2), മുനാവി തൻ്റെ അത്തൈസീറു ബി ശർഹിൽ ജാമിഇസ്സ്വഗീറിലും (431/2), അസീസീ തൻ്റെ അസ്സിറാജുൽ മുനീറിലും (311/4) ഈ ഹദീസ് ഹസനാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 39. അൽ-മദ്ഖലു ഇലസ്സുനനിൽ കുബ്റാ ലിൽ ബൈഹഖീ (പേജ്: 445).
