ദുആ

ഡോ. അബ്ദുൽ മുഹ്സിൻ ബിൻ മുഹമ്മദ് അൽ-ഖാസിം

പ്രാർത്ഥനയുടെ പ്രാധാന്യം

പ്രാർത്ഥന (ദുആ) എന്നത് ഭക്തിയുടെ ഒരു സവിശേഷതയും, ഹൃദയത്തിന്റെ പൂന്തോട്ടവും, ഐഹിക ലോകത്തെ സ്വർഗ്ഗവുമാണ്. ഇത് സ്ഥലമോ സമയമോ സാഹചര്യങ്ങളോ കൊണ്ട് പരിമിതപ്പെടുത്തപ്പെടാത്ത ലളിതമായ ഒരു ആരാധനാകർമ്മമാണ്. ഇത് വിപത്തുകളുടെ ശത്രുവാണ്; അത് വിപത്തിനെ പ്രതിരോധിക്കുകയും, ചികിത്സിക്കുകയും, അത് സംഭവിക്കുന്നത് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇനി അത് സംഭവിച്ചാൽ തന്നെ അതിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉമർ ബിൻ ഖത്വാബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ ഉത്തരം ലഭിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാരം ചുമക്കുന്നില്ല; മറിച്ച്, പ്രാർത്ഥനയുടെ ഭാരമാണ് ഞാൻ ചുമക്കുന്നത്. പ്രാർത്ഥിക്കാൻ എനിക്ക് പ്രചോദനം ലഭിക്കുമ്പോൾ, അതിനോടൊപ്പം ഉത്തരവും വന്നെത്തുന്നു.” ¹

പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സാമീപ്യം ലഭിക്കുക എന്നത് ഒരു ദാസനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയൊരു ബഹുമതിയാണ്. മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു പറയുന്നു,

അല്ലാഹുവിന്റെ അനുമതിയോടെ, പ്രാർത്ഥന വിപത്തുകളെയും ദുരന്തങ്ങളെയും നീക്കം ചെയ്യുകയും, ശിക്ഷയും നാശവും സംഭവിക്കുന്നത് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് സത്യവിശ്വാസിയുടെ ആയുധമാണ്, കൂടാതെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുന്നതിൽ ഉന്നതമായ പദവിയിലെത്താൻ ഇതിനേക്കാൾ ഫലപ്രദമായി മറ്റൊന്നുമില്ല. മറ്റൊന്നിനുമില്ലാത്ത വിധം അനുഗ്രഹങ്ങൾ നേടിയെടുക്കാനും ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റാനുമുള്ള ശക്തി അതിനുണ്ട്. അത് ആകുലതകൾ അകറ്റുകയും പ്രയാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സാമീപ്യം ലഭിക്കുക എന്നത് ഒരു ദാസനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മതിയായ ബഹുമതിയാണ്. മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു വചനത്തിലൂടെ പറയുന്നു:

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

എന്നെപ്പറ്റി എന്റെ ദാസന്‍മാര്‍ നിന്നോട് ചോദിച്ചാല്‍ ഞാൻ (അവർക്ക് ഏറ്റവും) അടുത്തുള്ളവനാകുന്നു (എന്ന് പറയുക). പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുന്നവന്‍ എന്നെ വിളിച്ച് പ്രാര്‍ത്ഥിച്ചാല്‍ ഞാൻ ആ പ്രാര്‍ത്ഥനയ്ക്ക് ഉത്തരം നല്‍കുന്നതാണ്‌. അതുകൊണ്ട് എന്റെ ആഹ്വാനം അവർ സ്വീകരിക്കുകയും, എന്നിൽ അവർ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. അവർ നേർവഴി പ്രാപിക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണിത്‌. [സൂറത്ത് അൽ-ബഖറഃ – 186]

ജനങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും നിസ്സഹായൻ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്.

പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ആത്മാവ് ഉന്നതങ്ങളിലെത്തുകയും, അഭിലാഷങ്ങൾ ഉയരുകയും, സൃഷ്ടികളുടെ കൈകളിലുള്ളതിനോടുള്ള അത്യാഗ്രഹം കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭക്തരായ ആളുകൾ രാത്രിയിൽ തൊടുത്തുവിടുന്ന അമ്പുകളാണത്, ആകാശത്തിനും ഭൂമിക്കുമിടയിൽ വലിച്ചുകെട്ടിയ ഒരു കയറുമാണത്. അതിനാൽ, ആവശ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതിലും അത് നേടിയെടുക്കുന്നതിലും അല്ലാഹുവിൽ മാത്രം അഭയം പ്രാപിക്കുക, പ്രാർത്ഥനയിലും അഭയം തേടലിലും നിങ്ങളെത്തന്നെ അവനിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും, അവന് മുമ്പിൽ വിനയാന്വിതനാകുകയും ചെയ്യുക. ഉപജീവനം എന്നത് ഖജനാവുകളാണ്, അവയുടെ താക്കോലുകൾ പ്രാർത്ഥനയിലുമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ വിഭവങ്ങൾ പൂർണ്ണമാണെന്നും, അവന്റെ ഉദാരതയ്ക്ക് അതിരുകളില്ലെന്നും, രാവും പകലും അവൻ നിരന്തരം നൽകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും ഉറച്ചുവിശ്വസിക്കുക. നൽകുന്നതിലൂടെ അവ ഒരിക്കലും കുറഞ്ഞുപോകുന്നില്ല.

ഏറ്റവും ഉദാരനായ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുകയും അവന് മുമ്പിൽ നിങ്ങളെത്തന്നെ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക. നിങ്ങളുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവനിൽ ഏൽപ്പിക്കുകയും, വലിയ ആഗ്രഹത്തോടെ നിങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളിൽ ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവരാകുകയും ചെയ്യുക. പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും മടക്കപ്പെടുകയില്ല, അന്വേഷിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും നിരാശനാകുകയുമില്ല.

ദാരിദ്ര്യത്താൽ ഭാരം പേറുകയും മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് സഹായം തേടുകയും ചെയ്യുന്നവന് തന്റെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ യാതൊരു ആശ്വാസവും കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നവർ അവന്റെ ഉപജീവനത്തിന്റെ അത്ഭുതങ്ങൾ കാണുന്നതാണ്; കാരണം അവൻ ഏറ്റവും മികച്ച ഉപജീവനം നൽകുന്നവനാകുന്നു.

അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ച് നല്ല വിചാരം വെച്ചുപുലർത്തുന്നവന്, അവൻ ധാരാളമായി നന്മകൾ ചൊരിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും മനോഹരമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. അതിനാൽ, ചോദിക്കുന്നത് തുടരുക, കാരണം നൽകുന്നവൻ ഉദാരനും, വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൻ കഴിവുള്ളവനുമാണ്. നിങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ ഉത്തരം ലഭിക്കാൻ ധൃതി കാണിക്കരുത്, ഉത്തരം വൈകുകയാണെങ്കിൽ അത് പതുക്കെയാണെന്ന് ഒരിക്കലും കരുതുകയുമരുത്. നിരന്തരം നിരവധി വാതിലുകളിൽ മുട്ടുന്നവന് ഏതെങ്കിലുമൊരു വാതിൽ തുറന്നുകിട്ടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ജീവിതത്തിലെ പ്രയാസങ്ങളാൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവൻ അല്ലാഹുവിലേക്ക് തിരിയട്ടെ. അവർ അവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ അവൻ ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുകയും അവർക്ക് സമാധാനം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു പറയുന്നു:

أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ ۗ أَإِلَٰهٌ مَّعَ اللَّهِ ۚ قَلِيلًا مَّا تَذَكَّرُونَ

അല്ലെങ്കിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവൻ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിച്ചാൽ അവനുത്തരം നൽകുകയും ബുദ്ധിമുട്ട് നീക്കികൊടുക്കുകയും, നിങ്ങളെ ഭൂമിയിൽ മുൻഗാമികളുടെ പിൻഗാമികളാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനോ? അല്ലാഹുവോടൊപ്പം വേറെ വല്ല ദൈവവുമുണ്ടോ? കുറച്ച് മാത്രമേ നിങ്ങൾ ആലോചിച്ചു മനസ്സിലാക്കുന്നുള്ളൂ. [സൂറത്ത് അൻ-നമൽ – 62]

മത്സ്യത്തിന്റെ വയറ്റിലകപ്പെട്ട യൂനുസ് നബിയുടെ അവസ്ഥയും ഇതിന് സമാനമാണ്. പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ യാതൊരു പരിക്കുമില്ലാതെ അദ്ദേഹം അതിൽ നിന്ന് പുറത്തെത്തിക്കപ്പെട്ടു.

ഒരൊറ്റ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ഭൂമിയിലെ മുഴുവൻ ജനങ്ങളും മുക്കിക്കൊല്ലപ്പെടുകയും, നൂഹ് നബിയെയും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുള്ള സത്യവിശ്വാസികളെയും മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ * فَافْتَحْ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ فَتْحًا وَنَجِّنِي وَمَن مَّعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ * فَأَنجَيْنَاهُ وَمَن مَّعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ * ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എന്റെ ജനത എന്നെ നിഷേധിച്ചുതള്ളിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ എനിക്കും അവർക്കുമിടയിൽ നീ ഒരു വ്യക്തമായ തീർപ്പുണ്ടാക്കുകയും, എന്നെയും എന്നോടൊപ്പമുള്ള സത്യവിശ്വാസികളെയും നീ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ. അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെയും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ആ ഭാരം നിറച്ച കപ്പലിൽ ഉണ്ടായിരുന്നവരെയും നാം രക്ഷിച്ചു. പിന്നെ, അതിനു ശേഷം ശേഷിച്ചവരെ നാം മുക്കിക്കൊല്ലുകയും ചെയ്തു. [സൂറത്ത് അശ്-ശുഅറാഅ് – 117-120]

മൂസാ നബിയുടെ പ്രാർത്ഥന കാരണത്താൽ ഫിർഔൻ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു:

وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِينَةً وَأَمْوَالًا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَن سَبِيلِكَ ۖ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَىٰ أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

മൂസാ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, ഐഹികജീവിതത്തില്‍ ഫിര്‍ഔനും അവന്റെ പ്രമാണിമാര്‍ക്കും നീ അലങ്കാരവും സമ്പത്തുകളും നല്‍കിയിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നിന്റെ മാര്‍ഗ്ഗത്തില്‍ നിന്ന് (ആളുകളെ) തെറ്റിക്കുവാനാണ് (അവരത് ഉപയോഗിക്കുന്നത്‌). ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, അവരുടെ സ്വത്തുക്കള്‍ നീ തുടച്ചുനീക്കുകയും അവരുടെ ഹൃദയങ്ങള്‍ക്ക് നീ കാഠിന്യം നല്‍കുകയും ചെയ്യേണമേ. വേദനയേറിയ ശിക്ഷ കാണുന്നതുവരെ അവര്‍ വിശ്വസിക്കാതിരിക്കട്ടെ. [സൂറത്ത് യൂനുസ് – 88]

ഏറ്റവും വലിയ ദാതാവായ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സുലൈമാൻ നബിയുടെ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ കണക്കില്ലാത്ത ഒരു സമ്മാനം അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكًا لَّا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِّن بَعْدِي ۖ إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ * فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخَاءً حَيْثُ أَصَابَ * وَالشَّيَاطِينَ كُلَّ بَنَّاءٍ وَغَوَّاصٍ * وَآخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفَادِ

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: എന്റെ രക്ഷിതാവേ, നീ എനിക്ക് പൊറുത്തുതരികയും, എനിക്ക് ശേഷം ഒരാൾക്കും തരപ്പെടാത്ത ഒരു രാജവാഴ്ച നീ എനിക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യേണമേ. തീർച്ചയായും നീ തന്നെയാണ് ധാരാളമായി നൽകുന്നവൻ. അപ്പോൾ കാറ്റിനെ നാം അദ്ദേഹത്തിന് അധീനപ്പെടുത്തികൊടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൽപനപ്രകാരം അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ച ഭാഗത്തേക്ക് അത് മൃദുവായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. (ജോലിയെടുക്കുന്ന) എല്ലാ കെട്ടിട നിർമ്മാതാക്കളെയും മുങ്ങൽവിദഗ്ധന്മാരെയും, ചങ്ങലകളിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവരെയും (നാം അദ്ദേഹത്തിന് അധീനപ്പെടുത്തി കൊടുത്തു). [സൂറത്ത് സ്വാദ് – 35-38]

അയ്യൂബ് നബിയുടെ വിനയാന്വിതമായ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തെ രോഗത്തിൽ നിന്ന് സുഖപ്പെടുത്തി. മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു:

وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

അയ്യൂബിനെയും (ഓർക്കുക). തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ വിളിച്ച് കൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിച്ച സന്ദർഭം: എനിക്കിതാ കഷ്ടപ്പാട് ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ കാരുണികരിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ കാരുണികനാണല്ലോ. [സൂറത്ത് അൽ-അൻബിയാഅ് – 83]

ആളുകൾ തങ്ങളുടെ കിടക്കകളിൽ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, രാത്രിയുടെ ഇരുളടഞ്ഞ യാമങ്ങളിൽ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കാനായി നിങ്ങളുടെ കൈകൾ ഉയർത്തുക. ഒരു പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ സാഹചര്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയും. വന്ധ്യയായവൾക്ക് കുട്ടികളുണ്ടാകും, രോഗികൾക്ക് രോഗശമനം ലഭിക്കും, ആവശ്യക്കാർക്ക് ഉപജീവനം ലഭിക്കും, ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവർക്ക് സന്തോഷം കണ്ടെത്താനും സാധിക്കും.

പ്രാർത്ഥനകളുടെ സമാഹാരം

എല്ലാ സമയങ്ങളിലും സ്ഥലങ്ങളിലും എല്ലാ മുസ്‌ലിംകൾക്കും പ്രാർത്ഥന (ദുആ) സുന്നത്താക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാപകരമല്ലാത്ത ഏത് കാര്യത്തിനും ഒരു മുസ്‌ലിം തന്റെ രക്ഷിതാവിനോട് ചോദിക്കുന്ന ഒരു ആരാധനാകർമ്മമാണിത്. മുസ്‌ലിംകൾ പതിവായി ചൊല്ലാൻ വളരെയധികം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട നിരവധി പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്. അവയിൽ ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് ഇഖ്ലാസ് (നിഷ്കളങ്കത) തേടൽ. ഉമർ ബിൻ ഖത്വാബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു:

اللَّهُمَّ اجْعَلْ عَمَلِي كُلَّهُ صَالِحًا، وَاجْعَلْهُ لِوَجْهِكَ خَالِصًا، وَلَا تَجْعَلْ لِأَحَدٍ فِيهِ شَيْئًا

“അല്ലാഹുവേ, എന്റെ കർമ്മങ്ങളെ നീ സൽകർമ്മങ്ങളാക്കേണമേ, അത് നിന്റെ പ്രീതിക്ക് വേണ്ടി മാത്രമുള്ളതാക്കേണമേ. അതിൽ മറ്റാർക്കും യാതൊരു പങ്കും നീ ആക്കരുതേ.” ²

2. മാർഗ്ഗദർശനവും സ്ഥിരതയും തേടൽ. അലി ബിൻ അബീ ത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനെ ഉപദേശിച്ചുകൊണ്ട് നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

قُلِ اللَّهُمَّ اهْدِنِي وَسَدِّدْنِي ، وَاذْكُرْ بِالْهُدَى هِدَايَتَكَ الطَّرِيقَ ، وَبِالسَّدَادِ سَدَادَ السَّهْمِ

“നീ പറയുക: അല്ലാഹുവേ, എന്നെ നീ നേർവഴിയിലാക്കുകയും എന്നെ നീ നേർവഴിയിൽ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുകയും ചെയ്യേണമേ. നേർവഴിയെക്കുറിച്ച് നീ സ്മരിക്കുമ്പോൾ ശരിയായ പാതയെ മനസ്സിൽ വെക്കുക, സ്ഥിരതയെക്കുറിച്ച് സ്മരിക്കുമ്പോൾ അമ്പിന്റെ നേർരേഖയെയും മനസ്സിൽ വെക്കുക.”³

3. ഉപകാരപ്രദമായ അറിവിനും സൽകർമ്മങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥന. ഖുർആനിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെ അറിവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചുതരാൻ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ അല്ലാഹു തന്റെ പ്രവാചകനോട് ﷺ കൽപിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹത്വമുടയവനായ അല്ലാഹു വചനത്തിലൂടെ പറയുന്നു:

وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا

പറയുക: എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്ക് നീ അറിവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചുതരേണമേ. [സൂറത്ത് ത്വാഹാ – 114]

4. ഐഹിക ജീവിതത്തിലും പരലോകത്തുമുള്ള നന്മകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥന: അനസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു, നബി ﷺ യുടെ ഏറ്റവും പതിവായ പ്രാർത്ഥന ഇപ്രകാരമായിരുന്നു:

كَانَ أَكْثَرُ دُعَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ»

“ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, ഇഹലോകത്ത് ഞങ്ങൾക്ക് നീ നന്മ നൽകേണമേ, പരലോകത്തും ഞങ്ങൾക്ക് നീ നന്മ നൽകേണമേ, നരകശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ നീ കാത്തുരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ.” [മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി] ⁴

പ്രവാചകനിൽ ﷺ നിന്നുള്ള അർത്ഥവ്യാപ്തിയുള്ള മറ്റ് നിരവധി പ്രാർത്ഥനകളും വന്നിട്ടുണ്ട്.

---

1. മജ്മൂഉൽ ഫതാവാ ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം (193/8). ↩︎
2. ഇമാം അഹ്മദ് ‘അസ്സുഹ്ദി’ൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത് (പേജ് 97), ഹദീസ് നമ്പർ (617). ↩︎
3. സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം, ദിക്ർ, ദുആ, തൗബ, ഇസ്തിഗ്ഫാർ എന്നിവയുടെ പുസ്തകം, ഹദീസ് നമ്പർ (2725). ↩︎
4. സ്വഹീഹ് അൽ-ബുഖാരി, പ്രാർത്ഥനകളുടെ പുസ്തകം (കിതാബുദ്ദഅവാത്ത്), ഹദീസ് നമ്പർ (6389). സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിം, ദിക്ർ, ദുആ, തൗബ, ഇസ്തിഗ്ഫാർ എന്നിവയുടെ പുസ്തകം, ഹദീസ് നമ്പർ (2690). ↩︎