ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ സഈദ് റസ്ലാൻ
അവ്യക്തമായ കാര്യങ്ങൾ (الأمور المشتبهة) പലപ്പോഴും മനുഷ്യർക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോവുകയും, അവ വ്യക്തമാകാത്തതുകൊണ്ട് വലിയ തിന്മകൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇത്തരം അവ്യക്തമായ കാര്യങ്ങളിൽ പലതും മതത്തിലെ അടിസ്ഥാനപരമായ (أصول) വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്. അതിനാൽ ബുദ്ധിമാനായ ഒരു ദാസൻ, തനിക്ക് ഗുണകരമായതിനെയും ദോഷകരമായതിനെയും തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാഹുവിന് സാമീപ്യം സിദ്ധിക്കുന്നതിനായി എന്തൊക്കെ നിർവ്വഹിക്കണമെന്നും, തന്റെ യജമാനനും രക്ഷിതാവുമായവന്റെ കോപത്തിന് കാരണമാകുന്നതിനാൽ എന്തൊക്കെ ഒഴിവാക്കണമെന്നും അവൻ കൃത്യമായി വിവേചിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.
ഹൃദയസംസ്കരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാനമായ ചില വ്യത്യാസങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് (الْفُرُوق) നാം ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്.
1. ഈമാനികമായ ഭയഭക്തിയും (خشوع الإيمان) കാപട്യത്തിന്റെ ഭയഭക്തിയും (خشوع النفاق)
ഇത് പലപ്പോഴും ആളുകൾക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോകുന്ന, കൂടിക്കലർന്നു കിടക്കുന്ന ഒരു കാര്യമാണ്. എത്രത്തോളമെന്നാൽ, കാപട്യത്തിന്റെ ഭയഭക്തി (خشوع النفاق) പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവൻ താൻ അല്ലാഹുവിന് സാമീപ്യം തേടുകയാണെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവിന്റെ കോപവും അവനിൽ നിന്നുള്ള അകലവുമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവന് വർദ്ധിക്കുന്നില്ല.
എന്താണ് ഈമാനികമായ ഭയഭക്തി (خشوع الإيمان)?
ഈമാനികമായ ഖുശൂഅ് (ഭയഭക്തി) എന്നത്, അല്ലാഹുവിനോടുള്ള മഹത്വപ്പെടുത്തൽ (التعظيم), ആദരവ് (الإجلال), ഗൗരവം (الوقار), ഭയഭക്തി (المهابة), ലജ്ജ (الحياء) എന്നിവയാൽ ഹൃദയം അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ വിനയാന്വിതമാകുന്നതാണ്.
അങ്ങനെ ഹൃദയം അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ പൂർണ്ണമായി ഉടയുന്നു. ഈ ഉടയൽ (الكسرة) സംഭവിക്കുന്നത് പരസ്പരം ഇഴചേർന്ന ചില ഘടകങ്ങളിൽ നിന്നാണ്:
- ഭയം (الوجل)
- ലജ്ജ (الخجل)
- സ്നേഹം (الحب)
- നാണം (الحياء)
- അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധ്യം (شهود النعم)
- സ്വന്തം അപരാധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധ്യം (شهود الجنايات)
അതായത്, അല്ലാഹു തനിക്ക് നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങളെയും, എന്നാൽ താൻ ചെയ്ത അപരാധങ്ങളെയും ദാസൻ കാണുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേരുമ്പോൾ ഈമാനികമായ ഖുശൂഅ് (خشوع الإيمان) ഉണ്ടാകുന്നു. ഹൃദയം അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തിനും ആദരവിനും മുന്നിൽ വിനയാന്വിതമാകുമ്പോൾ, നിശ്ചയമായും അവയവങ്ങളും അതിനനുസരിച്ച് ഭയഭക്തിയുള്ളതാകും. കാരണം, അവയവങ്ങളുടെ ഭയഭക്തി ഹൃദയത്തിന്റെ ഭയഭക്തിയുടെ ശാഖയാണ്.
എന്താണ് കാപട്യത്തിന്റെ ഭയഭക്തി (خشوع النفاق)?
ഇത് അവയവങ്ങളിൽ മാത്രം പ്രകടമാകുന്ന ഒന്നാണ്. ഹൃദയത്തിൽ ഭയഭക്തിയില്ലാതെ, കൃത്രിമമായും (تصنعا) പ്രയാസപ്പെട്ടും (تكلفا) അവയവങ്ങളിൽ ഭയഭക്തി വരുത്തിതീർക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.
ചില സ്വഹാബികൾ ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു: “(خشوع النفاق) -ൽ നിന്ന് ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുന്നു”. അപ്പോൾ ചോദിക്കപ്പെട്ടു: “എന്താണ് കാപട്യത്തിന്റെ ഭയഭക്തി?” അവർ മറുപടി പറഞ്ഞു: “ശരീരം ഭയഭക്തിയുള്ളതായി കാണപ്പെടുകയും, എന്നാൽ ഹൃദയം ഭയഭക്തിയില്ലാത്തതുമാകുന്ന അവസ്ഥ.”
അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭയഭക്തിയുള്ളവന്റെ ദേഹേച്ഛകളുടെ (شهوات) തീ അണഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. അവന്റെ നെഞ്ചിൽ നിന്ന് അതിന്റെ പുക നീങ്ങിപ്പോയിട്ടുണ്ടാകും. അങ്ങനെ അവന്റെ ഹൃദയം തെളിയുകയും, അവിടെ അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭയം (خوف), ഗൗരവം (وقار) എന്നിവ കാരണത്താൽ അവന്റെ ദേഹേച്ഛകൾ മരിച്ചുപോകുന്നു. അവയവങ്ങൾ ശാന്തമാവുകയും (خمدت الجوارح) ഹൃദയം അല്ലാഹുവിൽ നിർഭയത്വം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹു നൽകിയ ശാന്തി (السكينة) കാരണം അവൻ അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുന്നു.
അവൻ അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ ‘മുഖ്ബിത്’ (المخبت – വിനീതൻ) ആയിത്തീരുന്നു. ‘ഖബ്ത്’ (الخبت) എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ താഴ്ന്നതും വിശാലവുമായ പ്രദേശം എന്നാണ് അർത്ഥം. വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തിയാൽ അത് കെട്ടിനിൽക്കുന്ന സ്ഥലമാണത്. ഇതുപോലെയാണ് ‘മുഖ്ബിത്’ ആയ (വിനീതമായ) ഹൃദയവും. അത് താഴ്ന്ന ഭൂമി പോലെയാണ്; അവിടെ വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തുകയും തങ്ങിനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇതിന്റെ അടയാളം: കരുണാമയനായ റബ്ബിന് മുന്നിൽ, അവനെ ആദരിച്ചുകൊണ്ടും (إجلالا), അവന് മുന്നിൽ താഴ്മയോടും വിനയത്തോടും (ذلا وانكسارا) കൂടി ആ ഹൃദയം സുജൂദ് ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത് വരെ തല ഉയർത്താത്ത രൂപത്തിലുള്ള ഒരു സുജൂദായിരിക്കും അത്.
നേരെമറിച്ച്, അഹങ്കാരിയുടെ ഹൃദയം (القلب المتكبر), ജലം തങ്ങിനിൽക്കാത്ത ഉയർന്ന ഭൂമി (കുന്നിൻ പ്രദേശം) പോലെയാണ്. അഹങ്കാരം കാരണം അത് വിറയ്ക്കുകയും പൊങ്ങിവരികയും ചെയ്യുന്നു. ‘മുഖ്ബിത്’ ആയവന് നേർവിപരീതമാണിത്. ഉയർന്ന സ്ഥലത്ത് വെള്ളം തങ്ങിനിൽക്കാത്തത് പോലെ അഹങ്കാരിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഭയഭക്തി നിലനിൽക്കില്ല.
ഇതാണ് ഈമാനികമായ ഖുശൂഉം കാപട്യത്തിന്റെ ഖുശൂഉം തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
2. നിർജീവനാകലും (التماوت) കാപട്യത്തിന്റെ ഖുശൂഉം
മറ്റുള്ളവരെ കാണിക്കാനും രിയായിനും (ലോകമാന്യം) വേണ്ടി കൃത്രിമമായി അവയവങ്ങളെ നിശ്ചലമാക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് ‘തമാവുത്’ (التماوت – നിർജീവനാകൽ/മരിച്ച പോലെ അഭിനയിക്കൽ). പുറമെ അവൻ ഭയഭക്തി കാണിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവന്റെ ഉള്ളിൽ ദേഹേച്ഛകളും ഇച്ഛകളും യുവത്വത്തോടെ, സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും.
അവൻ പുറമെ ഭയഭക്തി കാണിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു കാട്ടിലെ സിംഹം ഇരയെ കാത്തിരിക്കുന്നത് പോലെ പതുങ്ങിയിരിക്കുന്നുണ്ടാകും. പുറമെ ശാന്തനും വിനീതനുമായി കാണപ്പെടുമ്പോഴും ഉള്ളിൽ സിംഹം പതുങ്ങിയിരിക്കുകയാണ്.
അതുകൊണ്ട് ഈമാനികമായ ഖുശൂഉം കാപട്യത്തിന്റെ ഖുശൂഉം തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചറിയൽ അനിവാര്യമാണ്. അല്ലാത്തപക്ഷം, മനുഷ്യൻ കൃത്രിമത്വം കാണിക്കുകയും, അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്യും. അത് അല്ലാഹുവിനുള്ള ഭയഭക്തിയാണെന്ന് അവൻ തെറ്റിദ്ധരിക്കുകയും ചെയ്യും. വാസ്തവത്തിൽ അവൻ കാപട്യം കാണിക്കുന്നവനും ലോകമാന്യം നടത്തുന്നവനുമായിരിക്കും.
അവയവങ്ങൾ ഹൃദയം എന്ന രാജാവിന്റെ പ്രജകളാണ് (راعية لملك). ഹൃദയം ഭയഭക്തിയുള്ളതായാൽ അവയവങ്ങളും ഭയഭക്തിയുള്ളതാകും. ഹൃദയത്തിന്റെ ഭയഭക്തിയെ അവയവങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു. അത് പ്രകൃതിദത്തമായി (طبعا) സംഭവിക്കുന്നതാണ്; കൃത്രിമമായി (تكلفا) ഉണ്ടാക്കുന്നതല്ല. അത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്; രിയാഅ് (ലോകമാന്യം) അല്ല. മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പ്രകൃതം (سجية) പോലെയാണത്.
എന്നാൽ ഹൃദയം ഭയഭക്തിയില്ലാത്തതാവുകയും, അവയവങ്ങളിൽ മാത്രം ഭയഭക്തി വരുത്താൻ പ്രയാസപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് ‘കാപട്യത്തിന്റെ ഭയഭക്തി’യാണ്. ഇത് സൂക്ഷ്മമായ ഒരു വ്യത്യാസമാണ്. എന്നാൽ സ്വന്തം ആത്മാവിനുള്ളിലെ ചിന്തകളെയും (أطواء النفس) ഹൃദയത്തിന്റെ അവസ്ഥകളെയും പരിശോധിച്ചാൽ, സത്യസന്ധനായ ഒരാൾക്ക് ഇത് വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കും.
3. ആത്മാഭിമാനവും (شرف النفس) അഹന്തയും (التيه)
ഒരാൾ ഉന്നതനാവുക എന്നതും, അയാൾക്ക് ആത്മാഭിമാനം (شرف النفس) ഉണ്ടാവുക എന്നതും, അയാൾ അഹന്ത (التيه) നടിക്കുക എന്നതും വ്യത്യസ്തമായ കാര്യങ്ങളാണ്. പലപ്പോഴും ഇവ കൂടിക്കലർന്നു പോകാറുണ്ട്.
ചിലപ്പോൾ ഒരാളിൽ നിന്ന് സ്വയം മതിപ്പും (عجب), അഹന്തയും (تيه), അതിക്രമവും (بغي), അഹങ്കാരവും (تكبر) ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ, താൻ ആത്മാഭിമാനം സംരക്ഷിക്കുകയാണെന്നും, താഴ്ന്ന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയാണെന്നും അയാൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. വിശ്വാസിക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ട ‘ശറഫു ന്നഫ്സ്’ (ആത്മാവിന്റെ മഹത്വം) ആണിതെന്ന് അയാൾ വിചാരിക്കുന്നു.
ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇപ്രകാരമാണ്:
ശറഫു ന്നഫ്സ് (ആത്മാവിന്റെ മഹത്വം/ആത്മാഭിമാനം): താഴ്ന്ന കാര്യങ്ങൾ (دنايا), തിന്മകൾ (رذائل), മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെ നശിപ്പിക്കുന്ന അത്യാഗ്രഹങ്ങൾ (مطامع) എന്നിവയിൽ നിന്ന് ആത്മാവിനെ സംരക്ഷിക്കലാണിത്. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ആത്മാവിനെ നിക്ഷേപിക്കാതിരിക്കാൻ അവൻ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ഇത് രണ്ട് ഉത്തമമായ ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്:
- ആത്മാവിനെ ആദരിക്കുകയും ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്യുക (إعزاز النفس وإكرامها).
- തന്റെ യജമാനനും ഉടമയുമായ അല്ലാഹുവിനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുക (تعظيم مالكها وسيدها). അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസൻ താഴ്ന്നവനും നിന്ദ്യനുമാകാൻ പാടില്ല എന്ന ചിന്ത.
ഈ രണ്ട് ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ‘ശറഫു ന്നഫ്സ്’ ജനിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം ആത്മാവിന്റെ തയ്യാറെടുപ്പും (استعداد), അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള സഹായവുമാണ് (إمداد). നല്ല മണ്ണ് കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമാകുന്നത് പോലെ ആത്മാവ് നന്മ സ്വീകരിക്കാൻ പാകപ്പെട്ടതാകണം. തരിശുഭൂമി പോലെയാകരുത്; അതിൽ എത്ര പരിശ്രമിച്ചാലും ഫലമുണ്ടാകില്ല.
അഹന്ത (التيه): ഇതൊരു മോശമായ സ്വഭാവമാണ്. ഇത് രണ്ട് കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്:
- സ്വയം മതിപ്പ് (إعجابه بنفسه).
- മറ്റുള്ളവരെ നിന്ദിക്കൽ (ازدرائه بغيره). അഹന്തയുള്ളവൻ മൂക്ക് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്, അഹങ്കാരത്തോടെ ബാത്വിലിലൂടെ (അസത്യത്തിലൂടെ) മറ്റുള്ളവരുടെ മേൽ ഔന്നത്യം നടിക്കുന്നു.
ആത്മാവിന്റെ മഹത്വവും അഹന്തയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാത്തവൻ നാശത്തിലാകും. ഉദ്ദേശ്യശുദ്ധിയുള്ളവനെ അല്ലാഹു നേർവഴിയിലാക്കും.
4. ഹമിയ്യത്തും (الحمية) ജഫാഉം (الجفاء)
ഹമിയ്യത്ത് (الحمية – തീക്ഷ്ണത/അഭിമാനം) എന്നത്, മോശമായ കാര്യങ്ങളുടെ മുലപ്പാൽ കുടിക്കുന്നതിൽ (رضاع اللوم) നിന്ന് ആത്മാവിനെ മുലകുടി മാറ്റലാണ്. തിന്മകളും, നിന്ദ്യതകളും നിറഞ്ഞ ഉറവിടങ്ങളിൽ നിന്ന്, ആളുകൾ എത്രതന്നെ അതിൽ മുഴുകിയാലും, തന്റെ ആത്മാവിനെ അതിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞുനിർത്തലാണത്. ഇതിന് വേദനയുണ്ടാകുമെങ്കിലും അത് അനിവാര്യമാണ്.
നിനക്ക് വേണമെങ്കിൽ (ഇഹലോകത്ത് വെച്ചുതന്നെ) ഈ മുലകുടി മാറ്റാം; എങ്കിൽ നീ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നവനും നന്ദി അർഹിക്കുന്നവനുമാണ്. അതല്ലെങ്കിൽ നിനക്കത് വൈകിപ്പിക്കാം (മരണം വരെ); എങ്കിൽ നിനക്ക് പ്രതിഫലം ലഭിക്കില്ല. കാരണം മരണം പെട്ടെന്ന് വരുന്നതാണ്; അല്ലാഹുവുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച അടുത്തു കഴിഞ്ഞു.
എന്നാൽ ‘ജഫാഅ്’ (الجفاء – പരുഷത) എന്നത്, ആത്മാവിനുണ്ടാകുന്ന കടുപ്പവും (غلظة), ഹൃദയത്തിന്റെ കാഠിന്യവുമാണ് (قساوة). അതിൽ നിന്ന് ക്രൂരതയും പരുഷതയും ഉണ്ടാകുന്നു. അയാളുടെ ഹൃദയത്തിൽ കാരുണ്യത്തിന്റെ ഒരു കണിക പോലും ഉണ്ടാവില്ല.
ചിലപ്പോൾ ഒരാൾ പരുഷമായി പെരുമാറുകയും, ജനങ്ങളെ തകർക്കുന്നവനായി മാറുകയും ചെയ്യും. അത് അഭിമാനത്തിനോ, ദീനിന് വേണ്ടിയുള്ള ‘ഹമിയ്യത്ത്’ (തീക്ഷ്ണത) കാരണത്താലോ ആണെന്ന് അയാൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ അത് വെറും പരുഷത (ജഫാഅ്) മാത്രമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിനും, അവന്റെ വിധിവിലക്കുകൾക്കും വേണ്ടി നിലകൊള്ളുന്നവനും (ഹമിയ്യത്ത്), വെറും പരുഷസ്വഭാവക്കാരനും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
5. വിനയവും (التواضع) നിന്ദ്യതയും (المهانة)
പലപ്പോഴും വിനയം നിന്ദ്യതയുമായി (المهانة) തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി വിനയം കാണിക്കുകയാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ഒരാൾ സ്വയം നിന്ദ്യനാകുന്നു (അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയല്ലാതെ).
വിനയം (التواضع): അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ( العلم بالله – അവന്റെ നാമവിശേഷണങ്ങൾ, മഹത്വം), സ്വന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ( معرفة النفس – സ്വന്തം ന്യൂനതകൾ, തെറ്റുകൾ) എന്നീ രണ്ട് കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് വിനയം ഉണ്ടാകുന്നത്. അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വവും സ്വന്തം ന്യൂനതയും മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഹൃദയം അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ ഉടയുകയും (انكسار القلب), അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരോട് കാരുണ്യത്തോടെ ചിറക് താഴ്ത്തിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു (خفض الجناح). വിനയമുള്ളവൻ തനിക്ക് മറ്റാരെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠതയുണ്ടെന്ന് കാണുകയില്ല. ആർക്കും തന്നോട് കടപ്പാടുണ്ടെന്നും അവൻ കരുതുകയില്ല. മറിച്ച്, മറ്റുള്ളവർക്ക് തന്റെ മേൽ ശ്രേഷ്ഠതയുണ്ടെന്നാണ് അവൻ കാണുക.
അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കും, അവൻ ആദരിക്കുന്നവർക്കും, സാമീപ്യം നൽകുന്നവർക്കും മാത്രമേ ഈ ഗുണം അവൻ നൽകുകയുള്ളൂ. കാരണം, അഹങ്കാരത്തിന്റെ (كبر) ഒരു തരിമ്പ് ഉള്ളിൽ ഉള്ളവൻ സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല എന്ന് നബി ﷺ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. [മുസ്ലിം]. ഒരാൾ ചോദിച്ചു: “ഒരാൾ തന്റെ വസ്ത്രവും ചെരുപ്പും ഭംഗിയുള്ളതാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് (അഹങ്കാരമാണോ)?” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “നിശ്ചയമായും അല്ലാഹു ഭംഗിയുള്ളവനാണ്; അവൻ ഭംഗിയെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. സത്യത്തെ നിഷേധിക്കലും (بطر الحق) ജനങ്ങളെ നിന്ദിക്കലുമാണ് (غمط الناس) അഹങ്കാരം”.
അഹങ്കാരം വിനയത്തിന് വിപരീതമാണ്. അത് അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രത്യേകതയായ ‘കിബ്രിയാഇ’ൽ (മാഹാത്മ്യം) അവനോട് മത്സരിക്കലാണ്.
നിന്ദ്യത (المهانة): ഇത് ആത്മാവിനെ തരംതാഴ്ത്തലും (دناءة), ദേഹേച്ഛകൾക്കും ഭൗതിക നേട്ടങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ആത്മാവിനെ ഉപയോഗിക്കലുമാണ്. ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടുന്നതിനായി മോശക്കാരായ ആളുകൾക്ക് മുന്നിൽ താഴുന്നതും, ഭൗതിക നേട്ടങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ആരുടെ മുന്നിലും എന്തും ചെയ്യുന്നതും ‘നിന്ദ്യത’യാണ്; വിനയമല്ല. അല്ലാഹു വിനയത്തെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു; നിന്ദ്യതയെ (الضعة) വെറുക്കുന്നു.
നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് വഹ്യ് നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: നിങ്ങളിൽ ഒരാളും മറ്റൊരാളോട് അഹങ്കരിക്കാതിരിക്കുവാനും, അതിക്രമം കാണിക്കാതിരിക്കുവാനും വേണ്ടി നിങ്ങൾ പരസ്പരം വിനയം കാണിക്കുക.” [മുസ്ലിം, അബൂദാവൂദ്, ഇബ്നു മാജ].
സ്തുത്യർഹമായ വിനയം (التواضع المحمود) രണ്ട് തരത്തിലുണ്ട്:
- അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകൾ അനുസരിച്ചുകൊണ്ടും, നിരോധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നുകൊണ്ടുമുള്ള വിനയം: ദേഹേച്ഛകൾക്ക് സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് കൊണ്ട് കൽപ്പനകൾ അനുസരിക്കാൻ മടിയുണ്ടാകാം. അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകാൻ നഫ്സ് (ആത്മാവ്) ശ്രമിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ അല്ലാഹുവിന് വഴങ്ങി, കൽപ്പനകൾ അനുസരിക്കുമ്പോഴാണ് ദാസൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ വിനയമുള്ളവനാകുന്നത്.
- അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തിന് (عظمة الرب) മുന്നിലുള്ള വിനയം: അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രതാപത്തിനും മഹത്വത്തിനും മുന്നിൽ പൂർണ്ണമായി കീഴടങ്ങൽ. ഓരോ തവണ അഹംഭാവം (ശ്രേഷ്ഠതാ ബോധം) വരുമ്പോഴും അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വവും, അവനോട് മത്സരിക്കുന്നവരോടുള്ള അവന്റെ കോപവും ഓർത്ത് അവൻ താഴുന്നു. ഇത് ഒന്നാമത്തെ തരത്തേക്കാൾ ഉന്നതമാണ്. കാരണം, അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തിന് മുന്നിൽ വിനയം കാണിക്കുന്നവൻ, സ്വാഭാവികമായും അവന്റെ കൽപ്പനകളും അനുസരിക്കും.
6. അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനയിലുള്ള ശക്തിയും (القوة في أمر الله) ഭൂമിയിലെ ഔന്നത്യവും (العلو في الأرض)
അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനയിലുള്ള ശക്തി എന്നത് അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ കൽപ്പനകളെയും ആദരിക്കലാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ മതം നിലനിർത്താൻ വേണ്ടിയുള്ള ശക്തിയാണിത്.
എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ ഔന്നത്യം നടിക്കൽ (العلو في الأرض) എന്നത്, സ്വന്തത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തലും (تعظيم نفسه), സ്വന്തം അധികാരം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമവുമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകൾക്ക് വിരുദ്ധമായാലും ശരി, സ്വന്തം നേട്ടത്തിന് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കലാണത്. അവൻ സ്വന്തത്തിന് വേണ്ടിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് (يعمل لحسابه).
എന്നാൽ ആത്മാർത്ഥതയുള്ളവർ (المخلصون) അങ്ങനെയല്ല. സ്വന്തം സ്ഥാനമാനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകളെ അവർ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കുകയില്ല.
7. അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കോപവും (الحمية لله) സ്വന്തത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള കോപവും (الحمية للنفس)
അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കോപം (തീക്ഷ്ണത) ഉണ്ടാകുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകളെയും അവകാശങ്ങളെയും ആദരിക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ്. സ്വന്തത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള കോപം ഉണ്ടാകുന്നത് സ്വന്തം ഇച്ഛകൾ (حظوظ) നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ നിന്നാണ്.
പലപ്പോഴും സ്വന്തം താൽപ്പര്യങ്ങൾക്കും ദേഹേച്ഛകൾക്കും വേണ്ടി കോപിക്കുന്നവർ, തങ്ങൾ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ് കോപിക്കുന്നതെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിൽ അവർ സ്വന്തം കാര്യത്തിന് വേണ്ടിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കോപം, അല്ലാഹുവിന്റെ അധികാരത്തിന്റെ പ്രകാശം (نور سلطان الله) ഹൃദയത്തിൽ ഉദിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഒരു ദാസന്റെ അവസ്ഥയാണ്. നബി ﷺ യുടെ മാതൃക നോക്കൂ: അവിടുന്ന് കോപിച്ചാൽ കണ്ണുകൾ ചുവക്കുമായിരുന്നു, നെറ്റിയിലെ ഞരമ്പുകൾ തെളിയുമായിരുന്നു. മാതളപ്പഴം പിഴിഞ്ഞൊഴിച്ചതുപോലെ അവിടുത്തെ മുഖം ചുവക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അതെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ അതിരുകൾ ലംഘിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രമായിരുന്നു. അല്ലാഹു പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നത് വരെ അവിടുത്തെ കോപം അടങ്ങുമായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ സ്വന്തം കാര്യത്തിന് വേണ്ടി ഒരിക്കൽ പോലും നബി ﷺ പ്രതികാരം ചെയ്തിട്ടില്ല (ما انتصر لنفسه ابدا).
ഇവിടെ രണ്ട് തരം ‘ചൂടുകൾ’ (حرارتان) ഉണ്ട്:
- ശാന്തമായ ആത്മാവിൽ (النفس المطمئنة) നിന്നുള്ള ചൂട്: ഇതിന്റെ ഫലം അല്ലാഹുവിന്റെ അവകാശങ്ങളെ മഹത്വപ്പെടുത്തലാണ്.
- തിന്മക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആത്മാവിൽ (النفس الأمارة بالسوء) നിന്നുള്ള ചൂട്: ഇതിന്റെ കാരണം സ്വന്തം ഓഹരികൾ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയമാണ്.
സ്വന്തം ദേഹേച്ഛകൾക്ക് (شهوات) വേണ്ടിയും, പിശാചിന് വേണ്ടിയും കോപിക്കുന്നതും, അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി കോപിക്കുന്നതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം നാം തിരിച്ചറിയണം. അല്ലാഹു കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാനും അവ ജീവിതത്തിൽ പകർത്താനും നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.