ശൈഖ് ഡോ. അസീസ് ബിൻ ഫർഹാൻ അൽ അനസി
കഴിഞ്ഞ ഭാഗത്തിൽ നാം ഇസ്ലാമിക ലോകത്തെ അത്യുന്നത പണ്ഡിതനായ ഇമാം ഇബ്നു റജബ് അൽഹൻബലി رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ ജനനം, വിജ്ഞാനാന്വേഷണം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഗത്ഭരായ ഗുരുക്കന്മാർ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ് മനസ്സിലാക്കിയത്. ഈ ഭാഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യസമ്പത്ത്, പണ്ഡിതലോകം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയ അംഗീകാരങ്ങൾ, മഹത്തായ ഗ്രന്ഥരചനകൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം എന്നിവയാണ് നാം പരിശോധിക്കുന്നത്.
പണ്ഡിതന്മാരുടെ പ്രശംസകൾ
ഇമാം ഇബ്നു റജബ് رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ പാണ്ഡിത്യത്തെയും ഓർമ്മശക്തിയെയും ഭക്തിയെയും കുറിച്ച് അനേകം പണ്ഡിതന്മാർ ആദരവോടെ പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹദീസ് വിജ്ഞാന ശാഖയിലും അതിലെ സൂക്ഷ്മമായ ന്യൂനതകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന് സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രാഗത്ഭ്യമുണ്ടായിരുന്നു.
ഇബ്നു ഖാദി ശുഹ്ബ رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു, അദ്ദേഹം ഹദീസ് കലയിലെ വലിയൊരു ഇമാമായിരുന്നു. നിവേദകരുടെ ചരിത്രവും ഹദീസുകളിലെ ന്യൂനതകളും അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായി അറിയാമായിരുന്നു. ജനങ്ങൾക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്ന ഒട്ടനവധി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഹാഫിള് ഇബ്നു ഹജർ അൽഅസ്ഖലാനി رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു, ഹദീസ് വിജ്ഞാന ശാഖകളിൽ അദ്ദേഹം വലിയ പാണ്ഡിത്യം നേടി. തന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഹദീസ് പണ്ഡിതനായി അദ്ദേഹം മാറി.
ഇബ്നു മുഫ്ലിഹ് رَحِمَهُ اللَّهُ പറയുന്നു, അദ്ദേഹം ഹദീസ്, കർമ്മശാസ്ത്രം, ചരിത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെല്ലാം അഗാധമായ അറിവുള്ള വ്യക്തിയായിരുന്നു. ജനങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുന്നതിലും അവരെ സന്മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. സദസ്സുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വചനങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ ആളുകളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ അലിയുകയും അവർ കരയുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.
ശിഷ്യസമ്പത്ത്
ഡമാസ്കസിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാന സദസ്സുകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും വിദ്യാർത്ഥികൾ എത്തിയിരുന്നു. ഹൻബലി മദ്ഹബിലെ വലിയൊരു പണ്ഡിതനായതുകൊണ്ട് തന്നെ അനേകം പേർ അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും കർമ്മശാസ്ത്രവും ഹദീസും പഠിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രമുഖ ശിഷ്യന്മാരിൽ അലാഉദ്ദീൻ ഇബ്നുൽ ലഹ്ഹാം, ദാവൂദ് ബിൻ സുലൈമാൻ അൽമൗസ്വിലി, അബുൽ അബ്ബാസ് അഹ്മദ് ബിൻ അബീബക്കർ അൽഹൻബലി രَحِمَهُمُ اللَّهُ തുടങ്ങിയ മഹാപണ്ഡിതന്മാർ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവരെല്ലാം പിൽക്കാലത്ത് വലിയ പണ്ഡിതന്മാരായി മാറുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനം ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
മഹത്തായ ഗ്രന്ഥരചനകൾ
ഇസ്ലാമിക ലോകത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവനകളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്തായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ. ഇന്നും പണ്ഡിതന്മാരും വിദ്യാർത്ഥികളും ഏറ്റവും കൂടുതൽ അവലംബിക്കുന്നത് ഈ കൃതികളെയാണ്. അവയിൽ ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ഒന്ന്, ജാമിഉൽ ഉലൂം വൽഹികം. ഇമാം നവവി رَحِمَهُ اللَّهُ ക്രോഡീകരിച്ച അർബഈൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ചതും ബൃഹത്തായതുമായ വിശദീകരണമാണിത്. ഇസ്ലാമിന്റെ അടിസ്ഥാന വിഷയങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഇതിൽ ഇമാം നവവി നൽകിയ നാൽപ്പത്തിരണ്ട് ഹദീസുകൾക്ക് പുറമെ എട്ട് ഹദീസുകൾ കൂടി അദ്ദേഹം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
രണ്ട്, ഫത്ഹുൽ ബാരി. ഇമാം ബുഖാരിയുടെ സ്വഹീഹിന് അദ്ദേഹം എഴുതിയ മഹത്തായ വിശദീകരണ ഗ്രന്ഥമാണിത്. എന്നാൽ ഈ ഗ്രന്ഥം പൂർത്തിയാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചില്ല. ജനാസയുടെ അധ്യായം വരെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് എഴുതാൻ കഴിഞ്ഞത്. ഈ ഗ്രന്ഥം പൂർണ്ണമായി എഴുതപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിൽ അത് ഇസ്ലാമിക ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വിജ്ഞാന സാഗരമായി മാറുമായിരുന്നു എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
മൂന്ന്, ശർഹ് ഇലലിത്തിർമിദി. ഇമാം തിർമിദി رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലെ ന്യൂനതകളെ സംബന്ധിച്ച ഭാഗത്തിന് നൽകിയ ഏറ്റവും മികച്ച വിശദീകരണമാണിത്. ഹദീസ് നിവേദകരെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പഠനമാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം.
നാല്, ലത്വാഇഫുൽ മആരിഫ്. ഇസ്ലാമിക വർഷത്തിലെ ഓരോ മാസങ്ങളിലും വിശ്വാസികൾ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ട പുണ്യകർമ്മങ്ങളെയും ആരാധനകളെയും കുറിച്ചുള്ള അതിമനോഹരമായ ഗ്രന്ഥമാണിത്.
അഞ്ച്, അൽഖവാഇദുൽ ഫിഖ്ഹിയ്യ. കർമ്മശാസ്ത്ര നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം രചിച്ച ഈ ഗ്രന്ഥം പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ വലിയ സ്വീകാര്യത നേടിയ ഒന്നാണ്.
ആറ്, ഫദ്ലു ഇൽമിസ്സലഫ് അലൽ ഖലഫ്. മുൻഗാമികളായ പണ്ഡിതന്മാരുടെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹത്വവും ശ്രേഷ്ഠതയും പിൻഗാമികൾക്ക് അത് ബോധ്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കുന്നതുമായ ഗ്രന്ഥമാണിത്.
വിയോഗം
വിജ്ഞാന സേവനത്തിനായി തന്റെ ആയുസ്സ് മുഴുവൻ സമർപ്പിച്ച ആ മഹാപണ്ഡിതൻ ഹിജ്റ 795 റമദാൻ മാസത്തിൽ ഡമാസ്കസിൽ വെച്ച് ഇഹലോകവാസം വെടിഞ്ഞു. ബാബുസ്സഗീർ എന്ന ഖബർസ്ഥാനിൽ ശൈഖ് അബുൽ ഫറജ് അശ്ശിറാസി رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ ഖബറിനരികിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറടക്കിയത്.
മുൻഗാമികളിലും പിൻഗാമികളിലുമുള്ള വിശ്വാസികൾക്കിടയിൽ ഇമാം ഇബ്നു റജബ് അൽഹൻബലി رَحِمَهُ اللَّهُ വിന് മേൽ സലാം ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് മഗ്ഫിറത്തും മർഹമത്തും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. പ്രവാചകന്മാരോടും സിദ്ദീഖുകളോടും ശഹീദുകളോടും സ്വാലിഹുകളോടുമൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെയും നമ്മെയും അല്ലാഹു ﷻ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടട്ടെ.