ദിവ്യബോധനത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞതിന് ശേഷം, ദേഹേച്ഛകളെ പിൻപറ്റുന്നതിനേക്കാൾ വലിയൊരു വിപത്ത് ഒരു അടിമക്കും പരീക്ഷണമായി നൽകപ്പെട്ടിട്ടില്ല. കാരണം, ദേഹേച്ഛകൾ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചാൽ അത് അവന്റെ ഉൾക്കാഴ്ചയെ അന്ധമാക്കുകയും, സത്യത്തിന്റെ തുലാസിനെ അവനിൽ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ തന്റെ താല്പര്യങ്ങളോട് യോജിക്കുന്ന പ്രമാണങ്ങളെ (ദലീലുകളെ) മാത്രം അവൻ അംഗീകരിക്കുകയും, അതിനെതിരായി വരുന്നവക്ക് പല ന്യായീകരണങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ എത്തുന്നു.
അതുകൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു ﷻ ദേഹേച്ഛകളെ പിൻപറ്റുന്നതിനെ വഹ്യിനെ പിൻപറ്റുന്നതിന് വിപരീതമായിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “ഇനി അവര് നിനക്ക് ഉത്തരം നല്കിയില്ലെങ്കില് തങ്ങളുടെ തന്നിഷ്ടങ്ങളെ മാത്രമാണ് അവര് പിന്പറ്റുന്നത് എന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കുക. അല്ലാഹുവിങ്കല് നിന്നുള്ള യാതൊരു മാര്ഗദര്ശനവുമില്ലാതെ തന്റെ തന്നിഷ്ടത്തെ പിന്പറ്റിയവനേക്കാള് വഴിപിഴച്ചവന് ആരുണ്ട്?”[സൂറത്ത് അൽ-ഖസസ്: 50]
ദേഹേച്ഛകളെ പിൻപറ്റുന്നവന്റെ അവലംബം ഒരിക്കലും ഖുർആനും സുന്നത്തുമായിരിക്കില്ല. മറിച്ച് തന്റെ കക്ഷിയിൽ നിന്നോ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്നോ പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്നോ ചുറ്റുപാടിൽ നിന്നോ തനിക്ക് ലഭിച്ച കാര്യങ്ങളായിരിക്കും അയാൾ അവലംബമാക്കുക. തന്നോടുള്ള കാര്യങ്ങളോട് ഒരു പ്രമാണം യോജിച്ചാൽ അയാൾ അത് സ്വീകരിക്കുകയും തെളിവായി ഉദ്ധരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇനി അതിന് എതിരാണെങ്കിൽ അയാൾ അത് അവഗണിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ ബാഹ്യമായ അർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് അതിനെ തിരിച്ചുവിടാൻ കൃത്രിമമായി ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യും.
അതുകൊണ്ടാണ് വഹ്യിനേക്കാൾ തങ്ങൾക്ക് പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച കാര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്ന അന്ധമായി അനുകരിക്കുന്നവരെ (മുഖല്ലിദുകളെ) അല്ലാഹു ﷻ ആക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “അല്ലാഹു അവതരിപ്പിച്ചതിനെ നിങ്ങള് പിന്പറ്റുക എന്ന് അവരോട് പറയപ്പെട്ടാല്; അല്ല, ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കളെ ഏതൊരു മാര്ഗത്തില് ഞങ്ങള് കണ്ടെത്തിയോ അതിനെയാണ് ഞങ്ങള് പിന്പറ്റുക എന്നായിരിക്കും അവര് പറയുക.”[സൂറത്ത് അൽ-ബഖറ: 170]
മുഹ്കമാത്തുകളെ (വ്യക്തമായ അല്ലാഹുവിന്റെ വചനങ്ങളെ) ഉപേക്ഷിച്ച് മുത്തശാബിഹാത്തുകളെ (അവ്യക്തമായവയെ) മുറുകെപ്പിടിക്കുക എന്നത് പിഴച്ച കക്ഷികളുടെ (അഹ്ലുൽ അഹ്വാഅ്) ലക്ഷണങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്. കാരണം, മുഹ്കമാത്തുകൾ അവരുടെ അസത്യങ്ങളെ തകർക്കുകയും അവരുടെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ തുറന്നുകാണിക്കുകയും ചെയ്യും. അതുകൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു ﷻ പറഞ്ഞത്: “ഹൃദയങ്ങളില് വക്രതയുള്ളവര് കുഴപ്പമുണ്ടാക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടും, ദുര്വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടും അതില് (വേദത്തില്) നിന്ന് ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്നവയെ പിന്പറ്റുന്നു.”[സൂറത്ത് ആലു ഇംറാൻ: 7]
ദേഹേച്ഛകളെ പിൻപറ്റുന്നവൻ എപ്പോഴും നിറം മാറുന്നവനായിരിക്കും; അയാൾ ശരിയായ ഒരു അടിസ്ഥാനത്തിലും ഉറച്ചുനിൽക്കില്ല. പ്രമാണം തന്റെ അഭിപ്രായത്തെ സഹായിക്കുമ്പോൾ അയാൾ പ്രമാണത്തോടൊപ്പമായിരിക്കും. എന്നാൽ അത് തന്റെ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് എതിരാകുമ്പോൾ അയാൾ പ്രമാണത്തിന് എതിരായിരിക്കും. തന്നെ അനുകൂലിക്കുന്നവൻ തെറ്റ് ചെയ്താൽ പോലും അയാൾ അവനിൽ സന്തോഷിക്കും; തന്നോട് വിയോജിക്കുന്നവൻ ശരിയായ കാര്യം പറഞ്ഞാൽ പോലും അയാൾ അവനോട് കോപിക്കും. അങ്ങനെ അയാളിലെ സ്നേഹബന്ധവും ശത്രുതയും നിലനിൽക്കുന്നത് സത്യത്തിന്റെയും സന്മാർഗ്ഗത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കില്ല; മറിച്ച് വ്യക്തികളെയും കക്ഷികളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കും.
സത്യം കണ്ടെത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലല്ലാതെ, തന്റെ നഫ്സിനെയും അഭിപ്രായത്തെയും വിജയിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി എപ്പോഴും തർക്കിക്കുകയും ശണ്ഠ കൂടുകയും ചെയ്യുക എന്നത് അയാളുടെ രീതികളിൽ പെട്ടതാണ്. അല്ലാഹു ﷻ പറയുന്നു: “സത്യത്തെ തകര്ത്തുകളയുവാന് വേണ്ടി സത്യനിഷേധികള് അസത്യം കൊണ്ട് തര്ക്കിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.”[സൂറത്ത് ഗാഫിർ: 5] അങ്ങനെ തെളിവുകൾക്ക് മുന്നിൽ അയാൾ പരാജയപ്പെട്ടാൽ, അത് ഉന്നയിച്ചവരെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യുന്നതിലേക്ക് അയാൾ തിരിയുന്നു. അങ്ങനെ അവരുടെ ഉദ്ദേശ്യങ്ങളെ (നിയ്യത്തുകളെ) സംശയിക്കുകയും, അവരുടെ സൽപ്പേരിന് കളങ്കം വരുത്തുകയും, പ്രമാണങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കുന്നവരെ ആക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ട് ആളുകളെ പ്രമാണങ്ങളിൽ നിന്ന് തെറ്റിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സത്യം വ്യക്തമായി ബോധ്യപ്പെട്ടാലും അതിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അയാൾ തയ്യാറാകില്ല എന്നത് അയാളുടെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ صفة (ഗുണം) ആണ്. അത്രയുമല്ല, തെളിവുകൾ വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം അയാൾ തന്റെ അസത്യത്തിൽ കൂടുതൽ കടുപ്പം കാണിച്ചേക്കാം. ഫിർഔനിനെയും അയാളുടെ കൂട്ടുകാരെയും കുറിച്ച് അല്ലാഹു ﷻ പറഞ്ഞതുപോലെ: “അവയെപ്പറ്റി അവരുടെ മനസ്സുകള്ക്ക് ഉറപ്പ് വന്നിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാല് അക്രമവും അഹങ്കാരവും കാരണമായി അവര് അവയെ നിഷേധിച്ചു കളഞ്ഞു.”[സൂറത്ത് അന്നംല്: 14]
സ്വന്തം നഫ്സിനോടുള്ള മതിപ്പും സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങളോടുള്ള താല്പര്യവുമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവനെ അതിന് പ്രേരിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. കാരണം, ദേഹേച്ഛകൾ അഹങ്കാരത്തിന്റെ കൂട്ടുകാരനാണ്. തെറ്റുകൾ തിരുത്തുന്നതിനോ അംഗീകരിക്കുന്നതിനോ അതീതനാണ് താനെന്നാണ് ദേഹേച്ഛകളെ പിൻപറ്റുന്നവൻ ചിന്തിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് പല വലിയ പാപങ്ങളെക്കാളും സലഫുകൾ ദേഹേച്ഛകളെ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാരണം, തന്റെ ശഹ്വത്ത് (ശാരീരിക ഇച്ഛകൾ) പിൻപറ്റി പാപം ചെയ്യുന്നവന് താനൊരു പാപിയാണെന്ന ബോധ്യമുണ്ടാകും. എന്നാൽ ദേഹേച്ഛകളെ (ഹവാ) ദീനായി കൊണ്ടുനടക്കുന്നവൻ താൻ വലിയ നന്മയാണ് ചെയ്യുന്നത് എന്നാണ് പലപ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നത്.
അതുകൊണ്ട് പ്രമാണങ്ങൾക്ക് കീഴടങ്ങുക, സത്യം വെളിപ്പെടുമ്പോൾ അതിൽ സന്തോഷിക്കുക, ആര് കൊണ്ടുവന്നാലും അത് സ്വീകരിക്കുക, സത്യം വ്യക്തമായാൽ അതിലേക്ക് മടങ്ങുക, അതുപോലെ ഏതെങ്കിലും പണ്ഡിതനോടോ ഗ്രൂപ്പിനോടോ പാർട്ടിയോടോ അഭിപ്രായത്തോടോ അന്ധമായ പക്ഷപാതിത്വം (തഅസ്സുബ്) കാണിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണ് അഹ്ലുസ്സുന്നയുടെ ലക്ഷണം.
അതിനാൽ നബി ﷺ കൊണ്ടുവന്ന സന്മാർഗ്ഗത്തിന് തന്റെ ദേഹേച്ഛകളെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയവനാണ് യഥാർത്ഥ ഭാഗ്യവാൻ. തന്റെ ദേഹേച്ഛകൾക്ക് വഹ്യിനെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയവൻ പരാജിതനുമാണ്. സത്യത്തെ സത്യമായി കാണാനും അത് പിൻപറ്റാനും അല്ലാഹു നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുമാറാകട്ടെ. അസത്യത്തെ അസത്യമായി കാണാനും അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാനും അവൻ നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കുമാറാകട്ടെ. കുഴപ്പങ്ങളിൽ നിന്നും ദേഹേച്ഛകളിൽ നിന്നും അല്ലാഹു ﷻ നമ്മെ സംരക്ഷിക്കുമാറാകട്ടെ.