ശൈഖ് അബൂ ഉമർ മുഹമ്മദ് മഹ്മൂദ് ത്വഖാത്വിഖ്
സർവ്വ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിനാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ യുടെ മേൽ സ്വലാത്തും സലാമും ഉണ്ടാകട്ടെ. സഹോദരന്മാരേ, അല്ലാഹു നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. നമ്മിൽ നിന്നും നിങ്ങളിൽ നിന്നും സൽകർമ്മങ്ങൾ അല്ലാഹു സ്വീകരിക്കുമാറാകട്ടെ. നമ്മെ എല്ലാവരെയും അല്ലാഹു നന്മയിൽ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടട്ടെ. പഠനത്തിൽ സ്ഥിരത പുലർത്തുക എന്നത് വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കാനുള്ള ഏക മാർഗ്ഗമാണ്. ‘മുൻപോട്ട് പോകുന്നവനേ വിജയിക്കൂ’ എന്നാണല്ലോ പ്രമാണം. അതിനാൽ അല്ലാഹു നമുക്കും നിങ്ങൾക്കും സ്ഥിരത നൽകട്ടെ. നമ്മിൽ നിന്നും നിങ്ങളിൽ നിന്നും നമ്മുടെ ആരാധനകളും അറിവും അധ്യാപനവുമെല്ലാം അവൻ സ്വീകരിക്കുമാറാകട്ടെ, അല്ലാഹുമ്മ ആമീൻ.
നിയ്യത്ത് മാറ്റുകയും തിരിക്കുകയും ചെയ്യൽ
പ്രിയ സഹോദരീ സഹോദരന്മാരേ, കഴിഞ്ഞ സദസ്സിൽ നാം സംസാരിച്ചത് നിയ്യത്തിനെ അസാധുവാക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിലൊന്നായ ‘നിയ്യത്ത് മുറിക്കൽ’ (ഖത്വ്ഉന്നിയ്യ) എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചാണെന്ന് നിങ്ങൾ ഓർക്കുന്നുണ്ടാകും. നിയ്യത്തിനെ അസാധുവാക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിലെ രണ്ടാമത്തെ ഇനമായ ‘നിയ്യത്ത് മാറ്റുകയോ തിരിക്കുകയോ ചെയ്യൽ’ എന്ന വിഷയത്തിലേക്കാണ് നാം ഇന്ന് കടക്കുന്നത്.
ശൈഖ് അദ്ദോസരി حفظه الله പറയുന്നു: “സമമായ ഒന്നിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ അതിനേക്കാൾ ഉയർന്നതും ശക്തവുമായ ഒന്നിലേക്കോ നിയ്യത്ത് മാറ്റുകയാണെങ്കിൽ അത് ആരാധനകളിൽ നിയ്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ്. ഒരു ഫർദിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഫർദിലേക്ക് നിയ്യത്ത് മാറ്റുന്നത് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ രണ്ടും ശരിയാവുകയില്ല. അതുപോലെ നഫ്ലിൽ നിന്ന് ഫർദിലേക്ക് നിയ്യത്ത് മാറ്റിയാലും രണ്ടും ശരിയാവുകയില്ല. എന്നാൽ ഉയർന്നതിൽ നിന്ന് താഴെയുള്ളതിലേക്ക് (ഫർദിൽ നിന്ന് നഫ്ലിലേക്ക്) മാറ്റുന്നത് ഇതിന് വിരുദ്ധമാണ്, അത് നിയ്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ ബാധിക്കുകയില്ല.”
‘തീർച്ചയായും കർമ്മങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് നിയ്യത്തുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്’ എന്ന ഹദീസിന്റെ പൊതുവായ അർത്ഥം മുൻനിർത്തിക്കൊണ്ട് നിയ്യത്ത് മാറ്റുകയോ തിരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് അനുവദനീയമല്ല എന്ന് കരുതുന്ന പണ്ഡിതന്മാരുണ്ട്. എന്നാൽ പണ്ഡിതന്മാർ പ്രത്യേകിച്ച് നമസ്കാരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ സുപ്രധാനമായ ഒരു കാര്യം പരിഗണിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതായത്, ഫർദ് നമസ്കാരത്തിന് ചില പ്രത്യേക നിബന്ധനകളുണ്ട്. ആ നിബന്ധനകൾ പൂർണ്ണമായിട്ടില്ലെങ്കിൽ അത് ഫർദായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയില്ല. എന്നാൽ ആ നമസ്കാരത്തിൽ അവൻ ചെയ്ത മറ്റ് കർമ്മങ്ങൾക്കും പ്രാർത്ഥനകൾക്കും അവന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതാണ് (അതായത് അതൊരു സുന്നത്ത് നമസ്കാരമായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഫർദായി അംഗീകരിക്കില്ല).
അതുകൊണ്ടാണ് പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞത്: ഒരാൾ ഫർദിൽ നിന്ന് നഫ്ലിലേക്ക് നിയ്യത്ത് മാറ്റിയാൽ, അത് നഫ്ലായി ശരിയാകുന്നതാണ്. കാരണം നഫ്ലിന്റെ നിയമങ്ങൾ വളരെ വിശാലവും ലളിതവുമാണ്. നഫ്ലിൽ നിൽക്കൽ നിർബന്ധമില്ല, യാത്രയിലാണെങ്കിൽ ഖിബ്ലക്ക് മുന്നിടുന്നതും നിർബന്ധമില്ല. ഫർദിനേക്കാൾ നിയമങ്ങളിൽ ഇളവുകളുള്ളതുകൊണ്ട്, ഫർദിൽ നിന്ന് നഫ്ലിലേക്ക് നിയ്യത്ത് മാറ്റിയാൽ അത് നഫ്ലായി ശരിയാകുമെന്ന് ഫുഖഹാക്കൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഒരു ഫർദിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഫർദിലേക്ക് നിയ്യത്ത് മാറ്റിയാൽ, ‘തീർച്ചയായും കർമ്മങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് നിയ്യത്തുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്’ എന്ന ഹദീസിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അത് ശരിയാകില്ല. അതുപോലെ നഫ്ലിൽ നിന്ന് ഫർദിലേക്കും മാറ്റാൻ പാടില്ല, കാരണം ഫർദ് നമസ്കാരങ്ങൾക്ക് നിയ്യത്തിൽ തന്നെ അത് ഏത് നമസ്കാരമാണെന്ന് നിർണ്ണയിക്കൽ (നിയ്യത്തുത്തഅ്യീൻ) നിബന്ധനയാണ്. നിയ്യത്തിനെ മുറിക്കുകയോ മാറ്റുകയോ ചെയ്യുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളുടെ ചുരുക്കമാണിത്. ഇവയെല്ലാം നിയ്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ്.
കർമ്മത്തിന്റെ തുടക്കത്തോട് നിയ്യത്ത് ചേർന്നുനിൽക്കൽ
തുടർന്ന് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് رَحِمَهُ اللَّهُ നിയ്യത്ത് ശരിയാകാനുള്ള മറ്റ് രണ്ട് നിബന്ധനകൾ കൂടി സൂചിപ്പിക്കുന്നു: അഞ്ചാമത്തെ നിബന്ധന: ചേർന്നുനിൽക്കൽ നിബന്ധനയാക്കപ്പെട്ട കർമ്മങ്ങളിൽ, നിയ്യത്ത് ആ കർമ്മത്തിന്റെ തുടക്കത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കണം. ഒരു കർമ്മത്തിന്റെ സമയക്രമമനുസരിച്ച് നിയ്യത്ത് രൂപപ്പെടുന്ന സമയവും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും. കർമ്മങ്ങളെ അവയുടെ സമയക്രമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മൂന്നായി തിരിക്കാം:
ഒന്നാമത്തെ അവസ്ഥ: ഒരു കർമ്മം ചെയ്യാനുള്ള സമയപരിധി വിശാലമായിരിക്കുക. ആ കർമ്മവും അതേപോലെയുള്ള മറ്റ് കർമ്മങ്ങളും ചെയ്യാൻ മാത്രം ആ സമയം വിശാലമായിരിക്കും (നമസ്കാരം പോലെ). ഈ അവസ്ഥയിൽ, ആ കർമ്മം എപ്പോൾ ചെയ്യണം എന്നതിൽ മുഖല്ലഫിന് സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. ഇവിടെ നിയ്യത്ത് കർമ്മത്തിന്റെ തുടക്കത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കൽ നിബന്ധനയാണ്. എങ്കിലും കർമ്മത്തിന് തൊട്ടുമുൻപായി നിയ്യത്ത് വരുന്നതിൽ തെറ്റില്ല, കാരണം ഒന്നിനോട് വളരെ അടുത്തുനിൽക്കുന്നതിന് അതിന്റെ തന്നെ വിധിയാണുള്ളത് (മാ ഖാറബശ്ശൈഅ ഉഅ്ത്വിഅ ഹുക്മഹു).
രണ്ടാമത്തെ അവസ്ഥ: ഒരു കർമ്മം ചെയ്യാൻ മുഖല്ലഫിന് സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്തവിധം അതിന്റെ സമയം വളരെ പരിമിതമായിരിക്കുക. ആ സമയത്ത് അതേപോലെയുള്ള മറ്റൊരു കർമ്മം ചെയ്യാൻ സാധിക്കാത്തവിധം അത് ചുരുങ്ങിയതായിരിക്കും. ഇവിടെ കർമ്മം തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ നിയ്യത്ത് നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഈ കർമ്മത്തെ വേർതിരിക്കുന്നതിന് കർമ്മത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന നിയ്യത്ത് മാത്രം ഇവിടെ മതിയാവുകയില്ല, കാരണം ആ സമയം മറ്റ് കർമ്മങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കാത്തതാണ്. നിർബന്ധമായ നോമ്പ് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. റമദാൻ നോമ്പ്, നേർച്ചയാക്കിയ നോമ്പ്, അല്ലെങ്കിൽ ഖദാഅ് വീട്ടുന്ന നോമ്പ് തുടങ്ങിയ നിർബന്ധ നോമ്പുകൾക്ക് നോമ്പ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ രാത്രിയിൽ നിയ്യത്ത് വെക്കൽ നിർബന്ധമാണ്.
മൂന്നാമത്തെ അവസ്ഥ: ഈ രണ്ട് സ്വഭാവങ്ങളും ഒത്തുചേരുന്ന കർമ്മങ്ങൾ, ഇവിടെയും മുഖല്ലഫിന് സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. സുന്നത്ത് നോമ്പ് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. സുന്നത്ത് നോമ്പിൽ, നോമ്പ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുൻപ് നിയ്യത്ത് വെക്കാനും അതല്ലെങ്കിൽ പകൽ സമയത്ത് നിയ്യത്ത് വെക്കാനും മുഖല്ലഫിന് സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. ഇതാണ് കർമ്മത്തിന്റെ തുടക്കത്തോട് നിയ്യത്ത് ചേർന്നുനിൽക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയം.
നിയ്യത്തിലെ ഇഖ്ലാസും റിയാഇന്റെ സ്വാധീനവും
ആറാമത്തെ നിബന്ധന: നിയ്യത്തിൽ ഇഖ്ലാസ് ഉണ്ടായിരിക്കുക. അതായത് കർമ്മം അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതി മാത്രം ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കുക. നിയ്യത്ത് സ്വീകരിക്കപ്പെടാനുള്ള പ്രധാന നിബന്ധനയാണിത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
﴿وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ﴾
കീഴ്വണക്കം അല്ലാഹുവിന് മാത്രം നിഷ്കളങ്കമാക്കിക്കൊണ്ട് അവനെ ആരാധിക്കുവാൻ അല്ലാതെ അവരോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. [സൂറത്ത് അൽ-ബയ്യിന – 5]
അതുകൊണ്ട് ഒരു കർമ്മത്തിൽ റിയാഅ് (ജനങ്ങളെ കാണിക്കാൻ വേണ്ടി ചെയ്യൽ) കടന്നുവന്നാൽ ആ കർമ്മം തള്ളപ്പെടുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഈ നിയമത്തിൽ വേറെ എന്തെങ്കിലും വിശദീകരണങ്ങളുണ്ടോ? ചില ഫുഖഹാക്കൾ രണ്ട് അവസ്ഥകളിൽ ലളിതമായ ചില വിശദീകരണങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്: ഒന്നാമത്തെ അവസ്ഥ: ഒരാൾ ഇഖ്ലാസോടെ ഒരു ആരാധന ആരംഭിക്കുകയും പിന്നീട് അതിനിടയിൽ റിയാഅ് കടന്നുവരികയും ചെയ്താൽ, ആ ആരാധന ശരിയായതാണ്. പിന്നീട് കടന്നുവന്ന റിയാഅ് അതിനെ അസാധുവാക്കുകയില്ല, എന്നാൽ അത് പ്രതിഫലത്തിൽ കുറവ് വരുത്തുന്നതാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് ഒരാൾ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി പൂർണ്ണ ശാന്തതയോടെ നമസ്കാരം ആരംഭിച്ചു, എന്നാൽ കുറച്ചുപേർ പള്ളിയിലേക്ക് വന്നപ്പോൾ അവർക്ക് മുൻപിൽ അയാൾ ആ നമസ്കാരം കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കി. ഇത് ആ നമസ്കാരത്തിന്റെ പ്രതിഫലത്തെ കുറക്കുമെങ്കിലും നമസ്കാരം അസാധുവാകുകയില്ല.
രണ്ടാമത്തെ അവസ്ഥ: ഒരാൾ ഒരു ആരാധന ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുകയും എന്നാൽ അതിൽ റിയാഅ് കടന്നുവരുമെന്ന് ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്യുക. റിയാഅ് ഭയന്നുകൊണ്ട് അവൻ ഒരിക്കലും ആ ആരാധന ഉപേക്ഷിക്കാൻ പാടില്ല. കാരണം അതൊരു തോന്നൽ മാത്രമാണ്.
എന്നാൽ ഒരു കർമ്മം പൂർണ്ണമായും അസാധുവാകുകയും തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയുമുണ്ട്; അത് തുടക്കം മുതലേ അല്ലാഹുവല്ലാത്തവരെ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടുള്ളതാണെങ്കിൽ അത് അസാധുവാണ്. അതായത്: ജനങ്ങൾ കാണാൻ വേണ്ടി നമസ്കരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിനും ഖബ്റിനും അല്ലെങ്കിൽ വല്ല ഔലിയാക്കൾക്കും വേണ്ടി നമസ്കരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ അല്ലാഹുവോടും ഔലിയാക്കളോടും ഒന്നിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുക. ഈ അവസ്ഥയിൽ അവന്റെ കർമ്മം തള്ളപ്പെടുന്നതാണ്. കാരണം അവൻ അത് അല്ലാഹുവല്ലാത്തവർക്ക് നൽകുകയോ അല്ലെങ്കിൽ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ അല്ലാഹുവിനോടൊപ്പം മറ്റൊരാളെ പങ്കുചേർക്കുകയോ ചെയ്തു. ഇവിടെ കർമ്മം പൂർണ്ണമായും തള്ളപ്പെടുകയും അസാധുവാകുകയും ചെയ്യും.
ഇവയെല്ലാമാണ് നിയ്യത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങളും നിബന്ധനകളും. ഇനി ‘കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്’ എന്ന നിയമത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന മറ്റ് നിയമങ്ങളിലേക്ക് നമുക്ക് പെട്ടെന്ന് കടക്കാം.
‘കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്’ എന്ന നിയമത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന മറ്റ് നിയമങ്ങൾ
നിയമം: കരാറുകളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് ലക്ഷ്യങ്ങളും ആശയങ്ങളുമാണ്, അല്ലാതെ കേവല പദങ്ങളോ അക്ഷരങ്ങളോ അല്ല (العبرة في العقود بالمقاصد والمعاني لا بالألفاظ والمباني). ഇതൊരു പ്രസിദ്ധമായ നിയമമാണ്. ഹനഫീ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അടുക്കൽ ഈ രൂപത്തിലാണ് ഈ നിയമമുള്ളത്. എന്നാൽ മറ്റ് പണ്ഡിതന്മാർ ഇത് വേറെ ചില രൂപങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് അൽ-ഹാഫിള് ഇബ്നു റജബ് അൽ-ഹൻബലീ ഇതിനെ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ നൽകിയത് കാണാം. പത്താമത്തെ നിയമമായി അദ്ദേഹം പറയുന്നു: “കരാറുകളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് അതിലെ പദപ്രയോഗങ്ങളാണോ അതോ ആശയങ്ങളാണോ?”. മുപ്പത്തിയെട്ടാമത്തെ നിയമത്തിൽ അദ്ദേഹം പറയുന്നു: “കരാറിന്റെ പദങ്ങളോട് അതിനെ അതിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുകൊണ്ടുപോകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചേർത്താൽ ആ കരാർ അസാധുവാകുമോ, അതോ ആ രൂപത്തിൽ ശരിയാകാൻ സാധ്യതയുള്ള മറ്റൊന്നിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സൂചനയായി (കിനായത്ത്) അത് മാറ്റപ്പെടുമോ?”. മുപ്പത്തിയൊമ്പതാമത്തെ നിയമത്തിലും സമാനമായ ഒന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നുണ്ട്: “വ്യക്തമല്ലാത്ത പദപ്രയോഗങ്ങൾ (കിനായാത്ത്) ഉപയോഗിച്ചുള്ള കരാറുകൾ രൂപപ്പെടുന്നതിലും അതിലെ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളിലും”. ചുരുക്കത്തിൽ അൽ-ഹാഫിള് ഇബ്നു റജബ് رَحِمَهُ اللَّهُ ഈ ആശയത്തോട് അടുത്തുനിൽക്കുന്ന നിരവധി രൂപങ്ങൾ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തന്റെ ‘തഖ്രീറുൽ ഖവാഇദ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ അൽ-ഹാഫിള് ഇബ്നു റജബ് ഇതിന് ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. അതിലൊന്ന്: ഒരാൾ മറ്റൊരാൾക്ക് ഒരു വസ്തു വായ്പയായി നൽകുകയും (ആരിയ്യത്ത്), എന്നാൽ അതിന് പകരമായി ഒരു വിഹിതം (ഇവാദ്) നിബന്ധന വെക്കുകയും ചെയ്താൽ അത് ശരിയാകുമോ ഇല്ലയോ? ആരിയ്യത്ത് (വായ്പയായി നൽകൽ) എന്ന പദം തന്നെ പകരം നൽകുന്നതിൽ നിന്നും ‘മുക്തമായത്’ എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് വരുന്നത്. അതിൽ പകരമായി യാതൊന്നുമില്ല. ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് തികച്ചും സൗജന്യമായി ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഉപയോഗം മറ്റൊരാൾക്ക് നൽകുക എന്നതാണത്. എന്നാൽ ഒരാൾ മറ്റൊരാൾക്ക് ഒരു വസ്തു ആരിയ്യത്തായി നൽകുകയും അതിന് പ്രതിഫലം നിബന്ധന വെക്കുകയും ചെയ്താൽ അത് ശരിയാകുമോ? നമ്മുടെ ഹൻബലീ മദ്ഹബിൽ പ്രതിഫലം വാങ്ങിക്കൊണ്ടുള്ള ആരിയ്യത്ത് ശരിയാകുകയില്ല. എന്നാൽ അത് ശരിയാകുമെന്ന് മറ്റൊരു അഭിപ്രായവുമുണ്ട്. ഇതിന്റെ പദപ്രയോഗത്തിലേക്ക് നോക്കിയാൽ: ആ കരാറിന്റെ പദം ആരിയ്യത്ത് എന്നല്ല, അതിനാൽ ആശയത്തേക്കാൾ പദപ്രയോഗത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയവർ പറഞ്ഞു: ഇത് ആരിയ്യത്തായി പരിഗണിക്കാൻ കഴിയില്ല, അതിനാൽ ഈ കരാർ അസാധുവാണ്. എന്നാൽ കരാറിന്റെ ആശയത്തിലേക്കും ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും നോക്കിയവർ എന്ത് പറഞ്ഞു? അവർ പറഞ്ഞു: അത് ശരിയാകുന്നതാണ്. അതൊരു വാടകക്കരാറായി (ഇജാറത്ത്) പരിഗണിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ കടം നൽകിയതായി (ഖർദ്) പരിഗണിക്കും. അൽ-ഹാഫിള് ഇബ്നു റജബ് പറയുന്നു: “ഇതിൽ രണ്ട് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്: ഒന്ന്, അത് ശരിയാകുന്നതാണ്. അത് അളക്കാനോ തൂക്കാനോ കഴിയുന്ന ഒന്നാണെങ്കിൽ അത് കൈപ്പറ്റുന്നതോടെ അവന് ഉടമസ്ഥാവകാശം ലഭിക്കുകയും, അതൊരു കടമായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും (അബുൽ ഖത്താബ് തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഖാദി തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഇത് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ അബുൽ ഖത്താബ് തന്റെ റുഊസുൽ മസാഇൽ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ, പാരിതോഷികങ്ങളിൽ (ഹിബ) പ്രതിഫലം നിബന്ധന വെക്കുന്നത് ശരിയാകുന്നതുപോലെത്തന്നെ ആരിയ്യത്തിലും പ്രതിഫലം നിബന്ധന വെക്കാവുന്നതാണ് എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. കാരണം ആരിയ്യത്ത് എന്നത് ഒരു ഉപകാരത്തെ പാരിതോഷികമായി നൽകലാണ്, അതുകൊണ്ട് അത് അസാധുവാകുന്നില്ല). രണ്ടാമത്തെ അഭിപ്രായം: അപ്രകാരം ചെയ്യുന്നത് അസാധുവാണ്.” (ആരിയ്യത്തിൽ പ്രതിഫലം നിബന്ധന വെച്ചാൽ ആ കരാർ അസാധുവാകും എന്നതാണ് ഹൻബലീ മദ്ഹബിലെ പ്രബലമായ അഭിപ്രായം).
ഇത് “കരാറുകളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് ലക്ഷ്യങ്ങളും ആശയങ്ങളുമാണ്, അല്ലാതെ കേവല പദങ്ങളോ അക്ഷരങ്ങളോ അല്ല” എന്ന നിയമത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. ശരീഅത്തിലെ എല്ലാ വിഷയങ്ങളിലും ഈ നിയമം പൂർണ്ണമായും ബാധകമാണ്. കാരണം ശരീഅത്ത് എപ്പോഴും ലക്ഷ്യങ്ങളെയും ആശയങ്ങളെയുമാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്, അല്ലാതെ കേവല നാമങ്ങളെയല്ല. ഒരാൾ മദ്യപിക്കുകയും, അതൊരു ജ്യൂസാണെന്നോ വെള്ളമാണെന്നോ പേര് വിളിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതിന്റെ വിധിയിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടാകുമോ? വിധിയിൽ യാതൊരു മാറ്റവുമുണ്ടാകില്ല. കാരണം ശരീഅത്ത് വിധികളെ നാമങ്ങളുമായിട്ടല്ല ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ رَحِمَهُ اللَّهُ മജ്മൂഉൽ ഫതാവയുടെ ഇരുപത്തിയൊമ്പതാം വാല്യത്തിൽ (കച്ചവടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വാല്യം) ഒരു വലിയ അധ്യായം തന്നെ ഇതിനായി നീക്കിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശറഈ കരാറുകളുടെ വിധികൾ ലക്ഷ്യങ്ങളെയും യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണെന്നും അല്ലാതെ കേവല പദപ്രയോഗങ്ങളെയല്ലെന്നും അദ്ദേഹം അതിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇജാബ് (വാഗ്ദാനം), ഖബൂൽ (സ്വീകരിക്കൽ) എന്നിവയെ അറിയിക്കുന്ന ഏതൊരു വാക്കും പ്രവർത്തിയും മുഖേന കരാറുകൾ രൂപപ്പെടുന്നതാണ്. അതിന് ചില പ്രത്യേക പദങ്ങൾ വേണമെന്ന് നിബന്ധനയില്ല (ഉദാഹരണത്തിന് കച്ചവടത്തിൽ ‘ഞാൻ വിറ്റു’, ‘ഞാൻ വാങ്ങി’ എന്ന് പറയണമെന്നോ, വിവാഹത്തിൽ ‘ഞാൻ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചുതന്നു’ എന്ന് പറയണമെന്നോ നിബന്ധനയില്ല). എന്നാൽ നമ്മുടെ ഇമാം അഹ്മദിന്റെ മദ്ഹബിലെ പ്രബലമായ അഭിപ്രായപ്രകാരം, വിവാഹക്കരാറിൽ ലൈംഗികാവയവങ്ങളുടെ പരിശുദ്ധി ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ‘വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചുതന്നു’ (സവ്വജ്തുക, അൻകഹ്തുക) എന്നീ പദങ്ങൾ തന്നെ അനിവാര്യമാണ് (ഇമാം ശാഫിഈയുടെ മദ്ഹബിലും അപ്രകാരം തന്നെ. വലിയ്യി, വരനോട് ‘എന്റെ മകളെ ഞാൻ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചുതന്നു’ എന്ന് പറയുകയും, വരൻ ‘ഞാൻ സ്വീകരിച്ചു’ എന്ന് പറയുകയും ചെയ്യൽ നിർബന്ധമാണ്). എന്നാൽ കച്ചവടം പോലെയുള്ള മറ്റ് കരാറുകളെല്ലാം ഇജാബും ഖബൂലും അറിയിക്കുന്ന ഏതൊരു വാക്കിലൂടെയും പ്രവർത്തിയിലൂടെയും രൂപപ്പെടുന്നതാണ്.
ഇതിന്റെ മറ്റൊരു പ്രായോഗിക ഉദാഹരണം: ഒരാൾ ഭാര്യയോട് ‘നീ എനിക്ക് നിഷിദ്ധമാണ്’ (അൻതി അലയ്യ ഹറാം) എന്ന് പറയുകയും, അത് ത്വലാഖിനെയാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത് എന്ന് പറയുകയും ചെയ്താൽ (ഹറാം എന്ന പദം സാധാരണയായി ളിഹാറിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്), അവന്റെ ആ വ്യാഖ്യാനം തള്ളിക്കളഞ്ഞ് അതൊരു ളിഹാറായി പരിഗണിക്കുമോ, അതോ അത് ശരിവെച്ചുകൊണ്ട് ത്വലാഖായി പരിഗണിക്കുമോ? ഈ വിഷയത്തിൽ മദ്ഹബിൽ ശക്തമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്. യാതൊന്നും വ്യക്തമാക്കാതെയാണ് പറഞ്ഞതെങ്കിൽ അതൊരു ളിഹാറാണ് (ഇതാണ് മദ്ഹബിലെ പ്രബലമായ അഭിപ്രായം). എന്നാൽ ‘ഞാൻ ത്വലാഖാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്’ എന്ന് വ്യക്തമാക്കിയാൽ അത് മുത്വലാഖായി (മൂന്ന് ത്വലാഖ്) പരിഗണിക്കാനാണ് കൂടുതൽ സാധ്യത. കാരണം അത് അവളെ അവന് നിഷിദ്ധമാക്കുന്നതാണല്ലോ. ഇത് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കും എന്നാണ് ഭൂരിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരും അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. അവൻ ത്വലാഖ് വ്യക്തമാക്കിയാൽ അത് ത്വലാഖ് തന്നെയാണ്. ഇവിടെ ഒരു പദപ്രയോഗത്തിന് വിധി നൽകാൻ നാം ലക്ഷ്യങ്ങളെയും ആശയങ്ങളെയും നിയ്യത്തിനെയുമാണ് പരിഗണിച്ചത് എന്ന് വ്യക്തമാകും.
സത്യം ചെയ്യുന്നതുമായി (അൽ-അയ്മാൻ) ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് നാല് നിയമങ്ങൾ കൂടി ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഇതിനോട് ചേർത്ത് പറയുന്നുണ്ട്:
- സത്യം ചെയ്യുന്നതിലെ നിയ്യത്ത്, പൊതുവായ പദപ്രയോഗങ്ങളെ പ്രത്യേകമാക്കുകയും പ്രത്യേക പദപ്രയോഗങ്ങളെ പൊതുവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- സത്യം ചെയ്യൽ പദപ്രയോഗങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയല്ല, മറിച്ച് ഉദ്ദേശ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്.
- ന്യായാധിപന്റെ മുൻപിൽ സത്യം ചെയ്യുമ്പോഴൊഴികെ, പദപ്രയോഗങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം അത് പറയുന്നവന്റെ നിയ്യത്തിനനുസരിച്ചായിരിക്കും.
- സത്യം ചെയ്യൽ, സത്യം ചെയ്യുന്നവൻ മർദ്ദിതനാണെങ്കിൽ അവന്റെ നിയ്യത്തിനനുസരിച്ചും, സത്യം ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നവൻ അതിക്രമിയാണെങ്കിൽ അവന്റെ നിയ്യത്തിനനുസരിച്ചുമാണ്. ഈ നിയമങ്ങൾ നിങ്ങൾ സ്വയം വായിച്ചു മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. കാരണം ഇത് ഫിഖ്ഹിലെ സത്യം ചെയ്യലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു പ്രത്യേക അധ്യായമാണ്, അതിൽ ശരീഅത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ വളരെ വ്യക്തമായി പരിഗണിക്കുന്നുണ്ട്.
‘കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്’ എന്ന നിയമത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു നിയമം കൂടിയുണ്ട്: “ഒരു കാര്യം അതിന് സമയമാകുന്നതിന് മുൻപ് ആരെങ്കിലും ധൃതിപ്പെട്ട് നേടിയെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ, അത് അവന് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നതാണ്.” ഇതിനും നിരവധി ശാഖാപരമായ പ്രശ്നങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളുമുണ്ട്.
രണ്ടാമത്തെ വലിയ അടിസ്ഥാന നിയമം: സംശയം കാരണം ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാവില്ല (اليقين لا يزول بالشك)
കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് എന്ന നിയമത്തെക്കുറിച്ച് ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, രണ്ടാമത്തെ വലിയ അടിസ്ഥാന നിയമത്തെക്കുറിച്ചും നമുക്ക് ചുരുക്കത്തിൽ സംസാരിക്കാം:
ഒന്നാമതായി: ഈ നിയമത്തിന്റെ സ്ഥാനവും പ്രാധാന്യവും. ഇതൊരു മഹത്തായ നിയമമാണ്. ഫിഖ്ഹിലെ അധ്യായങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രയോഗവൽക്കരിക്കുന്നതും വ്യാപ്തിയുള്ളതുമായ നിയമമാണിതെന്നതിൽ നിന്നും ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാകും. ഇമാം സുയൂത്വി അൽ-അശ്ബാഹു വ-ന്നളാഇറിൽ പറഞ്ഞത്, ഫിഖ്ഹിലെ എല്ലാ അധ്യായങ്ങളിലും ഇത് കടന്നുവരുന്നുണ്ട് എന്നാണ്. ഇത് കേവലം പുസ്തകത്തിലുള്ള ഒരു സൈദ്ധാന്തിക ചർച്ചയായി മാറാതിരിക്കാൻ എന്നോടൊപ്പം ചിന്തിക്കുക; ‘സംശയം കാരണം ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാവില്ല’ എന്ന നിയമം ദൃഢബോധ്യത്തെയും സംശയത്തെയുമാണ് ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. ആരാധനകളിലും ഇടപാടുകളിലുമുള്ള ഒരു മുഖല്ലഫിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും സംശയം കടന്നുവരാൻ സാധ്യതയില്ലേ? അതെ, ശുദ്ധീകരണം, നമസ്കാരം, നോമ്പ്, സകാത്ത്, ഹജ്ജ്, ഉംറ, ജിഹാദ്, കച്ചവടം, വാടകക്കരാർ, പങ്കുകച്ചവടം, വിവാഹം, വിവാഹമോചനം (ഒരാൾ നീ ത്വലാഖാണെന്ന് പറഞ്ഞോ ഇല്ലയോ എന്ന് സംശയിക്കുക), സത്യം ചെയ്യൽ, നേർച്ചകൾ, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ എല്ലാ അധ്യായങ്ങളിലും സംശയം വരാവുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ നിയമം ഫിഖ്ഹിലെ എല്ലാ അധ്യായങ്ങളിലും ഉൾപ്പെടുന്നു, ഇത് വളരെ മഹത്തായ ഒരു അടിസ്ഥാന നിയമമാണ്.
ഉസൂലുൽ ഫിഖ്ഹുമായി ഈ നിയമത്തിനുള്ള ബന്ധം: ഉസൂൽ പണ്ഡിതന്മാർ ഇതിനെ ഫിഖ്ഹിന്റെ തെളിവുകളിലൊന്നായാണ് പരിഗണിച്ചിട്ടുള്ളത്, അല്ലെങ്കിൽ അതിലെ ശാഖകളിൽ വിധി നിർണ്ണയിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഇത് തെളിവുകൾക്ക് സമാനമാണ്. ഫിഖ്ഹിലെ തെളിവുകളിലൊന്നായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന ‘ഇസ്തിസ്വ്ഹാബ്’ (അടിസ്ഥാനപരമായ ബാധ്യതയില്ലായ്മയെ മുൻനിർത്തി വിധി കണ്ടെത്തൽ) എന്നതുമായും ഇതിന് ബന്ധമുണ്ട്. ഹനഫീ, മാലികീ പണ്ഡിതന്മാരും നമ്മുടെ ഹൻബലീ പണ്ഡിതന്മാരിൽ ചിലരും ഈ ഇസ്തിസ്വ്ഹാബ് സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളവരാണ്. അതായത്: നിഷിദ്ധമാണെന്നതിനുള്ള തെളിവുകൾ വരുന്നത് വരെ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും അടിസ്ഥാനം അത് അനുവദനീയമാണ് എന്നതാണ്, അതുപോലെ നിഷിദ്ധമാണെന്ന തെളിവുകൾ വരുന്നത് വരെ എല്ലാ കരാറുകളുടെയും അടിസ്ഥാനം അത് അനുവദനീയമാണ് എന്നതാണ്. ഈ ഇസ്തിസ്വ്ഹാബ് എന്ന തെളിവ് ‘സംശയം കാരണം ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാവില്ല’ എന്ന നിയമത്തിന് സമാനമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ നിന്നും ശാഖയായി വന്നതാണ് എന്ന് പറയാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഉസൂൽ പണ്ഡിതന്മാർ കച്ചവടത്തിൽ ഇസ്തിസ്വ്ഹാബ് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ അവർ പറയും: അല്ലാഹു പറയുന്നു: ﴿وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا﴾
അല്ലാഹു കച്ചവടം അനുവദനീയമാക്കുകയും പലിശ നിഷിദ്ധമാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. [സൂറത്ത് അൽ-ബഖറ – 275]
അതുകൊണ്ട് കച്ചവടത്തിലെ അടിസ്ഥാനം അനുവദനീയമാണ് എന്നതാണ്, അതിൽ പലിശയുടെ അംശം കലരുന്നില്ലെങ്കിൽ. അതിനാൽ വിധി മാറ്റുന്ന മറ്റെന്തെങ്കിലും തെളിവ് വരുന്നത് വരെ എല്ലാ കച്ചവടങ്ങളും അനുവദനീയമാണ് എന്ന വിധി നാം സ്വീകരിക്കുന്നു.
കർമ്മശാസ്ത്ര നിയമങ്ങൾ ക്രോഡീകരിക്കുന്നതിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഈ നിയമം ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇമാം അശ്ശാഫിഈ رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞതായി കാണാം: “ഞാൻ ആളുകളിൽ എപ്പോഴും ദൃഢബോധ്യം അനിവാര്യമാക്കുകയും, അവരിൽ നിന്ന് സംശയങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഭൂരിപക്ഷാഭിപ്രായങ്ങളെ ഞാൻ ഇതിൽ പരിഗണിക്കാറില്ല.” അൽ-കർഖി അൽ-ഹനഫീയുടെ ഉസൂൽ ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇപ്രകാരം കാണാം: “ദൃഢബോധ്യത്തോടെ സ്ഥിരപ്പെട്ട ഒന്ന് സംശയം കാരണം ഇല്ലാതാവില്ല എന്നതാണ് അടിസ്ഥാനം.”
നിയമത്തിലെ പദങ്ങളുടെ നിർവ്വചനം:
- യഖീൻ: ഭാഷാർത്ഥത്തിൽ അറിവ്, സംശയം നീങ്ങൽ എന്നെല്ലാമാണ് അർത്ഥം. ചിലപ്പോൾ ഉറപ്പുള്ള വിശ്വാസം (ളന്നുൻ രാജിഹ്) എന്ന അർത്ഥത്തിലും ഇത് വരാറുണ്ട്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
﴿الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَاقُو رَبِّهِمْ﴾
തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവുമായി കണ്ടുമുട്ടേണ്ടിവരുമെന്ന് ഉറപ്പായി വിശ്വസിക്കുന്നവരാണവർ. [സൂറത്ത് അൽ-ബഖറ – 46]
മറ്റൊരു വചനം: ﴿إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيَهْ﴾
തീർച്ചയായും എന്റെ വിചാരണയെ ഞാൻ നേരിടേണ്ടി വരുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. [സൂറത്ത് അൽ-ഹാഖ്ഖ – 20]
ഇവിടെയെല്ലാം യഖീൻ എന്നതിന് പകരം ളന്ന് എന്ന പദമാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ സാങ്കേതിക അർത്ഥത്തിൽ യഖീൻ എന്നാൽ: ഒരു കാര്യം സംഭവിച്ചതിലോ അല്ലെങ്കിൽ സംഭവിക്കാത്തതിലോ ഉള്ള പൂർണ്ണമായ ഉറപ്പാണ്.
- ശക്ക്: യഖീനിന്റെ എതിർപദമാണിത്. ഭാഷാർത്ഥത്തിൽ കൂടിക്കലരൽ, ആശയക്കുഴപ്പം എന്നെല്ലാമാണ് അർത്ഥം. സാങ്കേതിക അർത്ഥത്തിൽ: ഒരു കാര്യം സംഭവിച്ചുവോ ഇല്ലയോ എന്നതിലെ ചാഞ്ചാട്ടമാണ്, അതിൽ ഒന്നിനും മറ്റൊന്നിനേക്കാൾ മുൻഗണനയുണ്ടായിരിക്കില്ല.
നിയമത്തിന്റെ പൊതുവായ അർത്ഥം: സംശയം കാരണം ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാവില്ല; ഏതെങ്കിലുമൊരു കാര്യം ദൃഢബോധ്യത്തോടെ സ്ഥിരപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ സംശയം കാരണം നാം അതിൽ നിന്ന് മാറുകയില്ല, അതേപോലെയുള്ള മറ്റൊരു ദൃഢബോധ്യം വന്നാൽ മാത്രമേ അതിൽ നിന്നും മാറുകയുള്ളൂ. ഉദാഹരണത്തിന്: നിങ്ങൾ വുദൂഅ് എടുത്തവനാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണ ഉറപ്പുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു മണിക്കൂറിന് ശേഷം നിങ്ങൾക്ക് സംശയമായി: വുദൂഅ് മുറിഞ്ഞുവോ? നിങ്ങൾ നമസ്കാരം ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും വുദൂഅ് എടുക്കുമോ? ഇല്ല, നിങ്ങൾ ആ വുദൂഇൽ തന്നെ തുടരും, കാരണം നിങ്ങൾ വുദൂഅ് എടുത്തിട്ടുണ്ട് എന്നത് ഉറപ്പാണ്, അതിനിടയിൽ വന്ന സംശയത്തിന് യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല. എന്നാൽ വുദൂഅ് മുറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട് എന്ന് നിങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണമായി ഉറപ്പായാൽ, ആദ്യത്തെ ദൃഢബോധ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാക്കി, അപ്പോൾ നിങ്ങൾ വുദൂഅ് എടുക്കൽ നിർബന്ധമായി. മറ്റൊരു ഉദാഹരണം: നിങ്ങൾ മൂന്ന് റക്അത്താണ് നമസ്കരിച്ചത് എന്ന് ഉറപ്പുണ്ട്, എന്നാൽ നാലാമത്തേത് നമസ്കരിച്ചോ ഇല്ലയോ എന്ന് സംശയമായി. അപ്പോൾ ദൃഢബോധ്യത്തെ (അതായത് മൂന്ന് റക്അത്തിനെ) അടിസ്ഥാനമാക്കി നിങ്ങൾ നാലാമത്തെ റക്അത്ത് കൂടി നമസ്കരിക്കുന്നു.
തെളിവുകൾ
പ്രമാണബദ്ധവും (മൻഖൂൽ) ബുദ്ധിപരവുമായ (മഅ്ഖൂൽ) തെളിവുകൾ ഈ നിയമത്തിനുണ്ട്: പ്രമാണബദ്ധമായ തെളിവുകൾ (ഖുർആൻ, സുന്നത്തു, ഇജ്മാഅ്):
- ഖുർആനിൽ നിന്നും അല്ലാഹു പറയുന്നു: ﴿وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا﴾
അവരിൽ അധികപേരും ഊഹത്തെ മാത്രമാണ് പിൻപറ്റുന്നത്. തീർച്ചയായും സത്യത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഊഹം ഒട്ടും ഫലം ചെയ്യുകയില്ല. [സൂറത്ത് യൂനുസ് – 36]
മറ്റൊരു വചനം: ﴿وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ ۖ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا﴾
അവർക്കതിനെപ്പറ്റി യാതൊരു അറിവുമില്ല. അവർ ഊഹത്തെ മാത്രമാണ് പിൻപറ്റുന്നത്. തീർച്ചയായും സത്യത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഊഹം ഒട്ടും ഫലം ചെയ്യുകയില്ല. [സൂറത്ത് അൻ-നജ്മ് – 28]
ഈ ആയത്തുകളിൽ നിന്നുള്ള തെളിവ്: ഊഹവും സംശയവും ഒരിക്കലും ദൃഢബോധ്യത്തിന് പകരമാകുകയോ ഫലം ചെയ്യുകയോ ഇല്ല.
- സുന്നത്തിൽ നിന്നും: സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിലും മുസ്ലിമിലും കാണാം, നമസ്കാരത്തിൽ എന്തോ സംഭവിച്ചതായി തോന്നുന്ന (വുദൂഅ് മുറിഞ്ഞതായി തോന്നുന്ന) ഒരാളെക്കുറിച്ച് നബി ﷺ യോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടു, അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു:
لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
ശബ്ദം കേൾക്കുകയോ ദുർഗന്ധം അനുഭവപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നത് വരെ അവൻ (നമസ്കാരത്തിൽ നിന്ന്) പിരിഞ്ഞുപോകരുത്. (അതായത് അവനത് പൂർണ്ണമായി ഉറപ്പാകുന്നതുവരെ). [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 137]
നബി ﷺ യുടെ മറ്റൊരു വചനം: إِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ فِي بَطْنِهِ شَيْئًا فَأَشْكَلَ عَلَيْهِ أَخَرَجَ مِنْهُ شَيْءٌ أَمْ لَا، فَلَا يَخْرُجَنَّ مِنَ الْمَسْجِدِ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
നിങ്ങളിലൊരാൾക്ക് തന്റെ വയറ്റിൽ എന്തെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുകയും, വല്ലതും പുറത്തുപോയോ ഇല്ലയോ എന്ന് അവന് സംശയമുണ്ടാകുകയും ചെയ്താൽ, ശബ്ദം കേൾക്കുകയോ ദുർഗന്ധം അനുഭവപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നത് വരെ അവൻ പള്ളിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകരുത്. [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 362]
നബി ﷺ യുടെ മറ്റൊരു വചനം: إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى ثَلَاثًا أَمْ أَرْبَعًا فَلْيَطْرَحِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى مَا اسْتَيْقَنَ
നിങ്ങളിലൊരാൾക്ക് തന്റെ നമസ്കാരത്തിൽ സംശയമുണ്ടാകുകയും, മൂന്നാണോ നാലാണോ നമസ്കരിച്ചതെന്ന് അവന് അറിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ ആ സംശയത്തെ ഒഴിവാക്കുകയും ഉറപ്പുള്ളതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തുടർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 571]
സംശയം ഒഴിവാക്കാനും ദൃഢബോധ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കാനും ഈ ഹദീസുകൾ വളരെ വ്യക്തമായി കൽപ്പിക്കുന്നു. ആരാധനകളിൽ സംശയം ജനിപ്പിക്കുക എന്നത് മനുഷ്യരിലെ ശൈത്താന്റെ പ്രവർത്തനമാണ്. എന്നാൽ ഇത്തരം ശരീഅത്ത് നിയമങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ സ്വീകരിച്ച ഒരാൾക്ക് ഈ സംശയങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം മോചനം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
- ഇജ്മാഅ്: ഇമാം അൽ-ഖറാഫീ തന്റെ ‘അൽ-ഫുറൂഖ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നു: “ഇത് പണ്ഡിതന്മാർ ഏകോപിച്ചഭിപ്രായപ്പെട്ട ഒരു നിയമമാണ്, സംശയമുള്ള കാര്യങ്ങളെല്ലാം ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുക.”
ബുദ്ധിപരമായ തെളിവുകൾ: ദൃഢബോധ്യം എന്നത് സംശയത്തേക്കാൾ ശക്തമായ ഒന്നാണെന്നത് വ്യക്തമാണ്, അതിനാൽ ശക്തമായ ദൃഢബോധ്യം ദുർബ്ബലമായ സംശയം കാരണം ഇല്ലാതാകുക എന്നത് ബുദ്ധിപരമായി യോജിക്കുന്ന കാര്യമല്ല. വിരുദ്ധമായ രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ (ദൃഢബോധ്യവും സംശയവും) ഒരാളിൽ ഒരേസമയം ഒരുമിച്ചുകൂടുകയില്ല എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇതിനെതിരെ ഒരു വാദമുന്നയിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. എന്നാൽ ആ വാദം തള്ളപ്പെടേണ്ടതാണ്; കാരണം ദൃഢബോധ്യവും സംശയവും ഒരേസമയം ഒരുമിച്ചുകൂടുന്നില്ല, മറിച്ച് ദൃഢബോധ്യം ഉള്ള ഒരു കാര്യത്തിലേക്ക് പിന്നീട് സംശയം കടന്നുവരിക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. അതിനാൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ദൃഢബോധ്യത്തെ പിന്നീട് വരുന്ന സംശയം ഇല്ലാതാക്കുകയില്ല എന്നാണ് ഈ നിയമം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. വിരുദ്ധമായ രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ഒരുമിച്ചുവരികയില്ല എന്ന യുക്തിപരമായ കാര്യത്തോട് ഇത് പൂർണ്ണമായും യോജിക്കുന്നതാണ്.
ഈ നിയമത്തിൽ നിന്നും ശാഖകളായി വരുന്ന മറ്റ് നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ നമുക്ക് ഇൻഷാ അല്ലാഹ് അടുത്ത ക്ലാസ്സിലേക്ക് മാറ്റിവെക്കാം. ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ നൽകാനായി ഞാൻ ഇവിടെ നിർത്തുന്നു.
സംശയ നിവാരണം
ചോദ്യം 1: ഒരാൾ അസ്ർ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ളുഹ്ർ നമസ്കരിച്ചിട്ടില്ല എന്ന് ഓർമ്മവന്നാൽ അയാൾ നമസ്കാരത്തിനിടയിൽ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ഇനി നമസ്കാരത്തിന് ശേഷമാണ് ഓർമ്മവന്നതെങ്കിലോ?
ഉത്തരം: നമസ്കാരങ്ങൾ അവയുടെ കൃത്യമായ ക്രമത്തിൽ തന്നെ നിർവ്വഹിക്കുക എന്നതും, നിലവിലെ നമസ്കാരത്തിന് മുൻപായി നഷ്ടപ്പെട്ട നമസ്കാരം നിർവ്വഹിക്കുക എന്നതുമാണ് മിക്ക പണ്ഡിതന്മാരുടെയും അഭിപ്രായം. ഇതിന് തെളിവ്: ആരെങ്കിലും ഒരു നമസ്കാരത്തിന്റെ സമയത്ത് ഉറങ്ങിപ്പോവുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അത് മറന്നുപോവുകയോ ചെയ്താൽ, അത് ഓർമ്മവരുമ്പോൾ അവൻ നമസ്കരിക്കട്ടെ. അതിന് അതല്ലാതെ മറ്റൊരു പ്രായശ്ചിത്തവുമില്ല. [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 684]
അസ്ർ നമസ്കരിച്ചതിന് ശേഷമാണ് ളുഹ്ർ ഓർമ്മവന്നതെങ്കിൽ, അവൻ ളുഹ്ർ നമസ്കരിച്ചാൽ മതി, അസ്ർ വീണ്ടും മടക്കി നമസ്കരിക്കേണ്ടതില്ല. കാരണം ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യയും മറ്റ് നിരവധി ഹൻബലീ പണ്ഡിതന്മാരും വ്യക്തമാക്കിയതുപോലെ, നഷ്ടപ്പെട്ട നമസ്കാരത്തിന്റെ സമയം എന്നത് അത് ഓർമ്മവരുന്ന സമയമാണ്. എന്നാൽ അസ്ർ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് ഓർമ്മവരുന്നതെങ്കിൽ; പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ഇവിടെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്. അസ്ർ മുറിച്ചിട്ട് ളുഹ്ർ തുടങ്ങണം എന്ന് ചിലർ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഒരു കൂട്ടം പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞതും കൂടുതൽ ശരിയായതുമായ അഭിപ്രായം, അസ്ർ ആരംഭിച്ച സ്ഥിതിക്ക് അത് മുറിക്കേണ്ടതില്ല, മറിച്ച് അത് പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഓർമ്മവന്ന ളുഹ്ർ നമസ്കരിച്ചാൽ മതിയാകും എന്നതാണ്. (എന്നാൽ അസ്റിന്റെ തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാമിന് മുൻപാണ് ഓർമ്മവരുന്നതെങ്കിൽ നിർബന്ധമായും ളുഹ്ർ ആദ്യം നമസ്കരിച്ചിരിക്കണം).
ചോദ്യം 2: റിയാഉമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ ചോദ്യം; ഒരാൾ പള്ളിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും അവിടെ കുറെ ആളുകൾ നമസ്കരിക്കുന്നത് കണ്ട് അവൻ തന്റെ നമസ്കാരം നന്നാക്കുകയും ചെയ്താൽ അത് റിയാആണോ? ചില പണ്ഡിതന്മാർ ‘تحسن بهم ولم يتحسن لهم’ (അവർ കാരണം അവൻ നന്നാക്കി, എന്നാൽ അവർക്ക് വേണ്ടിയല്ല അവൻ നന്നാക്കിയത്) എന്നൊരു പ്രയോഗം പറയാറുണ്ട്, എന്താണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്? ഒന്ന് വിശദീകരിച്ചുതരാമോ, അല്ലാഹു നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
ഉത്തരം: ‘تحسن بهم’ (അവർ കാരണം അവൻ നന്നാക്കി) എന്നാൽ; ഉദാഹരണത്തിന്, അവരുടെ നമസ്കാരം വളരെ നല്ലതാണെന്ന് അവൻ കാണുകയും, അവരുടെ ആ നല്ല നമസ്കാരത്തെ അവൻ പിൻപറ്റുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ്. അല്ലാതെ അവർ കാണാൻ വേണ്ടി അവൻ തന്റെ നമസ്കാരം നന്നാക്കി എന്നല്ല അതിനർത്ഥം. അവർ സുന്നത്തനുസരിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അവർ കാരണം അവൻ തന്റെ നമസ്കാരം നന്നാക്കി എന്നത് അവൻ നന്മയെ പിൻപറ്റിയതാണ്. അതിൽ അവന് യാതൊരു കുറ്റവുമില്ല. ഇതാണ് ഈ പ്രയോഗത്തിൽ നിന്നും എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നത്. കാരണം ഇവിടെ ‘ബاء’ (ب) എന്ന അക്ഷരം കാരണത്തെയാണ് (സബബിയ്യത്ത്) സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
എന്നാൽ ‘تحسن لهم’ (അവർക്ക് വേണ്ടി അവൻ നന്നാക്കി) എന്നതിലെ ‘ലാം’ (ل) എന്നത് പ്രത്യേകമാക്കുന്നതിനെയും (ഇഖ്തിസ്വാസ്വ്) ഉടമസ്ഥതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ട് അവർ കാരണം അവൻ നന്നാക്കി എന്നത്, അവർ സുന്നത്തനുസരിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നത് കണ്ടതുകൊണ്ട് തന്റെ നമസ്കാരം അവൻ നന്നാക്കി എന്നാണ്, ഇതിൽ യാതൊരു പ്രശ്നവുമില്ല. എന്നാൽ തന്റെ നമസ്കാരം അവൻ അവർക്ക് വേണ്ടി നന്നാക്കി എന്നത് അവന്റെ പ്രതിഫലത്തെ കുറക്കുന്നതാണ്. അവൻ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടിയാണ് നമസ്കാരം ആരംഭിച്ചതെങ്കിൽ, അതായത് അവൻ പള്ളിയിൽ കയറി അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി നമസ്കാരം തുടങ്ങി, എന്നാൽ ആളുകളെ കണ്ടപ്പോൾ ‘എത്ര നല്ല നമസ്കാരമാണ്’ എന്ന് അവർ പറയാൻ വേണ്ടി അവൻ അത് നന്നാക്കിയാൽ അത് അവന്റെ പ്രതിഫലത്തെ കുറക്കും. എങ്കിലും അവന്റെ നമസ്കാരം ശരിയാണ്, അത് അസാധുവാകുകയില്ല. ഇഖ്ലാസിന്റെ വിഷയത്തിൽ നാം നേരത്തെ വിശദീകരിച്ചത് അതാണ്. അല്പം മുൻപ് ക്ലാസ്സിൽ നാം പറഞ്ഞുവല്ലോ, നിയ്യത്തിന്റെ ആറാമത്തെ നിബന്ധന ഇഖ്ലാസാണെന്ന്. ഈ വിഷയത്തിൽ നാം അവിടെ വിശദീകരിച്ചു; ആളുകൾക്ക് വേണ്ടിയാണ് അവൻ നമസ്കാരം ആരംഭിച്ചതെങ്കിൽ ആ നമസ്കാരം അസാധുവാണ്. എന്നാൽ നമസ്കാരത്തിനിടയിൽ ആളുകൾ കാണാനും പ്രശംസിക്കാനും വേണ്ടി അവൻ തന്റെ നമസ്കാരം നന്നാക്കിയാൽ, അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എത്രത്തോളം റിയാഅ് കടന്നുവന്നുവോ അതിനനുസരിച്ച് അവന്റെ പ്രതിഫലം കുറയുന്നതാണ്. അല്ലാഹുവാണ് ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്നവൻ.
ചോദ്യം 3: കരാറുകളിലെ പേരുകളല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമാണ് പരിഗണിക്കപ്പെടുക എന്ന നിയമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഇത് താഴെ പറയുന്ന ഉദാഹരണങ്ങൾക്കും ബാധകമാകുമോ: വിപണികളിൽ ചില പാനീയങ്ങൾക്ക് മദ്യത്തിന്റെ പേരുകൾ നൽകാറുണ്ട്, എന്നാൽ അതിൽ ലഹരിയുണ്ടാക്കുന്ന യാതൊന്നുമില്ല. ഇതിന്റെ വിപരീതവും സംഭവിക്കാറുണ്ട്. രണ്ടാമത്തെ ഉദാഹരണം: ബാങ്കുകളിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഡിജിറ്റൽ വാലറ്റുകളിലോ നൽകുന്ന പലിശ, വാടക, ഫീസ്, പാരിതോഷികം, ക്യാഷ് ബാക്ക് തുടങ്ങിയ പേരുകളുള്ള കാര്യങ്ങൾക്കും ഈ നിയമം ബാധകമാകുമോ?
ഉത്തരം: തീർച്ചയായും, അതെ, അല്ലാഹു നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ഈ നിയമം അവിടെയെല്ലാം സ്വാധീനം ചെലുത്തുമെന്നതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല. നിയമത്തിന്റെ പദപ്രയോഗം കരാറുകളെക്കുറിച്ചാണെങ്കിലും അത് കരാറുകളെയും വസ്തുക്കളെയും (അഅ്യാൻ) ഒരേപോലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്. വസ്തുക്കളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്, അല്ലാതെ അതിന്റെ പേരുകളല്ല. അതായത് മദ്യങ്ങൾക്കും മറ്റ് വസ്തുക്കൾക്കും ഇത് ബാധകമാകുന്ന രീതിയിൽ ഈ നിയമത്തെ നമുക്ക് വേണമെങ്കിൽ ഇങ്ങനെ മാറ്റിയെഴുതാവുന്നതാണ്: ‘വസ്തുക്കളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് അവയുടെ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്, അല്ലാതെ അവയുടെ നാമങ്ങളല്ല’ (العبرة في الأعيان بحقيقتها وليس بمسمياتها).
അതുകൊണ്ട് ഒരു പാനീയത്തിന് മദ്യം എന്ന് പേര് നൽകുകയും, എന്നാൽ അത് ലഹരിയുണ്ടാക്കാത്തതുമാണെങ്കിൽ അത് ഹലാലാണ്. ഇനി ഒരു പാനീയത്തിന് ജ്യൂസ് എന്ന് പേര് നൽകുകയും, എന്നാൽ അത് ലഹരിയുണ്ടാക്കുന്ന മദ്യവുമാണെങ്കിൽ അത് ഹറാമാണ്. അതുപോലെത്തന്നെയാണ് ബാങ്ക് പലിശയും; അതിനെ ‘ലാഭം’ (ഫാഇദ) എന്ന് വിളിക്കുന്നത് അതൊരു പലിശയാണെന്നതിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ പലിശയിലധിഷ്ഠിതമായ വർദ്ധനവാണെന്നതിൽ നിന്നോ അതിനെ പുറത്തുകൊണ്ടുപോകുന്നില്ല. അതുപോലെത്തന്നെയാണ് മറ്റ് എല്ലാ ഇടപാടുകളും; ആ ഇടപാടുകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ചാൽ തന്നെയും. ഇപ്പോൾ ചോദ്യകർത്താവ് ക്യാഷ് ബാക്ക് ഇടപാടിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; ക്യാഷ് ബാക്ക് ഇടപാടുകൾക്ക് അനുവദനീയമായ രൂപങ്ങളുമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഈ ഇടപാടുകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ നാം മാറ്റിവെച്ചാൽ തന്നെയും, ഇടപാടുകളിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് അവയുടെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും ആശയങ്ങളുമാണ്, അല്ലാതെ പദങ്ങളോ അക്ഷരങ്ങളോ അല്ല. ഈ നിയമം എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും തീർച്ചയായും ബാധകമാകുന്നതാണ്.
ചോദ്യം 4: ഒബ്സസീവ് കംപൾസീവ് ഡിസോർഡർ അഥവാ കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദമുണ്ടാക്കുന്ന സംശയരോഗം (അൽ-വസവാസുൽ ഖഹ്രീ) ബാധിച്ചവന്റെ വിധികളെന്തെല്ലാമാണ്? അതുപോലെ സംശയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമെന്താണ്?
ഉത്തരം: അതെ, സംശയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡം ബുദ്ധിമാന്മാർക്കിടയിൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്; അതായത് ഒരാൾ ഒരു കാര്യം ചെയ്യുകയും അത് ചെയ്തിട്ടില്ല എന്ന് സ്വയം വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും അത് ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. അല്ലെങ്കിൽ അയാൾ അമിതമായി സംശയിക്കുന്ന വ്യക്തിയായിരിക്കും; ഒരു കാര്യം ചെയ്യുകയും അത് ചെയ്തിട്ടില്ല എന്ന് സംശയിക്കുകയും ചെയ്യും. അല്ലെങ്കിൽ അമിതമായി സംശയിക്കുന്ന ഒരാൾ, താൻ നമസ്കാരം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടില്ല എന്ന് എല്ലാ നമസ്കാരത്തിലും സംശയിക്കുകയും, പൂർണ്ണമായിട്ടില്ല എന്ന് എല്ലാ വുദൂഇലും സംശയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇയാൾ അമിതമായി സംശയിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്.
ഇനി കടുത്ത സംശയരോഗം (അൽ-വസവാസുൽ ഖഹ്രീ) എന്നത് മനോരോഗ വിദഗ്ദ്ധരും, ജിന്നുകളുടെ ഉപദ്രവങ്ങൾക്ക് റുഖ്യയിലൂടെ ചികിത്സിക്കുന്നവരും സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ഒരു രോഗമാണ്. കാരണം ഈ രോഗത്തിൽ ജിന്നുകളുടെയും, പിശാച് ബാധയുടെയും, കണ്ണേറിന്റെയും, സിഹ്റിന്റെയുമെല്ലാം സ്വാധീനമുണ്ട്. അതുപോലെ മനോരോഗ വിദഗ്ദ്ധർക്കും ഇതിന് ചികിത്സയുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ സംശയരോഗത്തിന് നിരവധി ചികിത്സാ രീതികൾ ആവശ്യമാണ്; കണ്ണേറ്, പിശാച് ബാധ, അല്ലെങ്കിൽ സിഹ്റ് എന്നിവ കാരണമാണ് ഇതെന്ന് വന്നാൽ ശറഈ ആയ റുഖ്യ അനിവാര്യമാണ്. ഇനി അതൊരു മാനസിക രോഗമാണെങ്കിൽ ചികിത്സയ്ക്കായി ഒരു മനോരോഗ വിദഗ്ദ്ധനെ സമീപിക്കേണ്ടിവരും. ഇതിനെല്ലാം പുറമെ ഇതിന് വിജ്ഞാനപരമായ (ഇൽമിയ്യായ) ഒരു ചികിത്സയുമുണ്ട്; ‘സംശയം കാരണം ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാവില്ല’ എന്ന നിയമത്തിൽ നിന്ന് നാം ഇപ്പോൾ പഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ അവന് വിശദീകരിച്ചുകൊടുക്കുന്ന ഒരു പണ്ഡിതന്റെ വിജ്ഞാനപരമായ ചികിത്സ ഈ രോഗം ബാധിച്ച വ്യക്തിക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
നാം സംശയിക്കാൻ പാടില്ലെന്നും, സംശയം ഒഴിവാക്കി ദൃഢബോധ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വേണം പ്രവർത്തിക്കാനെന്നും നബി ﷺ നമ്മോട് കൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്ന കാര്യം ഖുർആനിലെയും സുന്നത്തിലെയും തെളിവുകൾ സഹിതം അവന് വിവരിച്ചുകൊടുക്കുകയും വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഈ രോഗം പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടവർക്കുള്ള ചികിത്സാ മാർഗ്ഗമാണിത്. അല്ലാഹുവാണ് സഹായം തേടപ്പെടുന്നവൻ. അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് നല്ല പ്രതിഫലം നൽകട്ടെ. നമ്മുടെ നബി മുഹമ്മദിന്റെ മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്വലാത്തും സലാമും അനുഗ്രഹങ്ങളുമുണ്ടാകട്ടെ. അല്ലാഹു നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കുകയും നിങ്ങൾക്ക് നല്ല പ്രതിഫലം നൽകുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.
