എൻ്റെ മാതാവിൻ്റെ ജീവചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മറക്കാനാവാത്ത ചില മുഹൂർത്തങ്ങൾ | ഡോ. സഈദ് ബിൻ അലി ബിൻ വഹ്ഫ് അൽ ഖഹ്ത്വാനി

ആമുഖം

തീർച്ചയായും സർവ്വ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിനാകുന്നു. നാം അവനെ സ്തുതിക്കുകയും അവനോട് സഹായം തേടുകയും പാപമോചനം അർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നമ്മുടെ സ്വന്തം തിന്മകളിൽ നിന്നും നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ദുഷ്യങ്ങളിൽ നിന്നും നാം അല്ലാഹുവിനോട് ശരണം തേടുന്നു. അല്ലാഹു നേർവഴിയിലാക്കിയവനെ വഴിപിഴപ്പിക്കാൻ ആർക്കും സാധ്യമല്ല; അവൻ വഴിപിഴപ്പിച്ചവനെ നേർവഴിയിലാക്കാനും ആരുമില്ല. ആരാധനക്കർഹനായി അല്ലാഹു അല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ലെന്നും, അവന് യാതൊരു പങ്കുകാരുമില്ലെന്നും ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. മുഹമ്മദ് ﷺ അവൻ്റെ ദാസനും ദൂതനുമാണെന്നും ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിനും കുടുംബത്തിനും അനുചരന്മാർക്കും പ്രതിഫലനാൾ വരെ അവരെ സുകൃതങ്ങളോടെ പിന്തുടരുന്നവർക്കും അല്ലാഹുവിൻ്റെ അനുഗ്രഹവും ധാരാളമായി സമാധാനവും ഉണ്ടാകട്ടെ. അതിന് ശേഷം:

ഇത് എൻ്റെ പ്രിയപ്പെട്ട, ആദരണീയയായ, ഉദാരമതിയായ മാതാവ് നശ്ത്വാ ബിൻത് സഈദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅ: ആലു ജുഹൈശ് മിൻ ആലു സുലൈമാൻ, മിൻ ഉബൈദ ഖഹ്ത്വാനി رَحِمَهَا اللَّهُ യുടെ ജീവചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ചുരുങ്ങിയ ചില വരികളാണ്. അല്ലാഹു അവരുടെ പദവികൾ ഉയർത്തുമാറാകട്ടെ. ഇതിൽ അവരുടെ മനോഹരമായ ജീവിതവും, ഇൻശാഅല്ലാഹ് ഒരിക്കലും മറക്കാനാവാത്ത അവരുടെ യുക്തിഭദ്രമായ നിലപാടുകളുമാണ് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നത്. ഇത് വായിക്കുന്നവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കാനും പാപമോചനം തേടാനും അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിനായി അർത്ഥിക്കാനും അല്ലാഹു വിശാലമാക്കി കൊടുക്കുമെന്ന് ഞാൻ പ്രത്യാശിക്കുന്നു.

ഈ ലഘുവായ വരികളെ അവൻ്റെ പ്രതാപമുള്ള മുഖം മാത്രം കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുള്ള നിഷ്കളങ്കമായ പ്രവർത്തനമാക്കണമെന്നും, എൻ്റെ പ്രിയ മാതാവിനോടുള്ള പുണ്യമായി സ്വീകരിക്കണമെന്നും, അവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് കാരണമാക്കണമെന്നും ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിക്കുന്നു. അവൻ അവർക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും അവരുടെ പദവികൾ ഉയർത്തുകയും, ഒരു മാതാവിന് തൻ്റെ മകനിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പ്രതിഫലം എനിക്ക് പകരമായി അവർക്ക് അവൻ നൽകുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ. നാമൊഴികെ, അവരോടൊപ്പം ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്വർഗ്ഗമായ ഫിർദൗസിൽ നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദില്ലാഹ് ﷺ യുടെയും, നമ്മുടെ മാതാപിതാക്കളുടെയും, പണ്ഡിതന്മാരുടെയും, നമ്മുടെ സന്താനങ്ങളുടെയും, ഭാര്യമാരുടെയും, അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ നമ്മെ സ്നേഹിക്കുന്ന എല്ലാവരുടെയും, അതുപോലെ ഈ ലേഖനം വായിക്കുന്ന സത്യസന്ധരായ മുഴുവൻ വിശ്വാസികളുടെയും കൂടെ നമ്മെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ. തീർച്ചയായും അവൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും കഴിവുള്ളവനും, പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ഉത്തരം നൽകാൻ അർഹനുമാകുന്നു. അവൻ ഒരു കാര്യം ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനോട് ‘ഉണ്ടാകുക’ എന്ന് പറയുകയേ വേണ്ടൂ, അപ്പോഴത് ഉണ്ടാകുന്നു. അവനല്ലാതെ ആരാധനക്കർഹനില്ല, അവനല്ലാതെ മറ്റൊരു രക്ഷിതാവുമില്ല. ഉന്നതനും മഹാനുമായ അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ യാതൊരു മാറ്റവും കരുത്തുമില്ല.

അവൻ്റെ ദാസനും ദൂതനും ഉറ്റമിത്രവും അവൻ്റെ വഹ്‌യിന്റെ വിശ്വസ്തനുമായ നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദില്ലാഹ് ﷺ ക്കും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനും അനുചരന്മാർക്കും പ്രതിഫലനാൾ വരെ അവരെ സുകൃതങ്ങളോടെ പിന്തുടരുന്നവർക്കും അല്ലാഹുവിൻ്റെ അനുഗ്രഹവും സമാധാനവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

ഇത് പറയുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തത് അവരുടെ മകൻ: അബൂ അബ്ദിർറഹ്മാൻ സഈദ് ബിൻ അലി ബിൻ വഹ്ഫ് അൽ ഖഹ്ത്വാനി ഹിജ്റ 1428 / 9 / 4 ഞായറാഴ്ച ളുഹറിന് ശേഷം എഴുതപ്പെട്ടത്.

എൻ്റെ മാതാവിൻ്റെ (رَحِمَهَا اللَّهُ) ജീവചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മറക്കാനാവാത്ത ചില മുഹൂർത്തങ്ങൾ

ജനനം

അബ്ഹക്ക് കീഴിലുള്ള അൽ അരീൻ ഗ്രാമപ്രദേശത്താണ് അവർ رَحِمَهَا اللَّهُ ജനിച്ചത്. അബ്ഹയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 125 കിലോമീറ്റർ കിഴക്ക് മാറി മരുഭൂമിയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മഴ കിട്ടുന്ന സ്ഥലങ്ങളും ഇവിടെ പരാമർശിച്ച പ്രദേശങ്ങളിലെ പർവ്വത നിരകളും തേടിപ്പോകുന്ന ആട്ടിടയന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിലായിരുന്നു അവരുടെ പിതാവ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. അവരോട് അടുത്ത ബന്ധമുള്ള മുതിർന്ന ആളുകൾ നൽകിയ വിവരമനുസരിച്ച് ഏകദേശം ഹിജ്റ 1345-ലാണ് അവരുടെ ജനനം.

വളർച്ച

അല്ലാഹുവിന്റെ തൗഫീഖും പരിപാലനവും, അവൻ്റെ ഔദാര്യവും നന്മയും വഴി തൗഹീദിന്റെ വക്താക്കൾ വളർന്നുവന്ന അതേ പാതയിലാണ് അവരും വളർന്നുവന്നത്. എഴുതാനും വായിക്കാനും അറിയാത്ത നിരക്ഷരരായ ഒരു സമൂഹത്തിലായിരുന്നു അവരുടെ വളർച്ചയെങ്കിലും അവർ തൗഹീദിന്റെ പ്രകൃതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരായിരുന്നു. സന്തോഷവേളയിലായാലും പ്രതിസന്ധിഘട്ടത്തിലായാലും ഏകനായ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അല്ലാതെ അവർ അഭയം തേടിയിരുന്നില്ല. ആരാധനാ കർമ്മങ്ങളിൽ യാതൊന്നും അവനല്ലാതെ മറ്റൊരു പങ്കുകാരനും അവർ അർപ്പിച്ചിരുന്നില്ല.

തന്റെ പിതാവിനോടൊപ്പമാണ് അവർ വളർന്നത്. കുട്ടിക്കാലത്ത് അവർ ‘അൽ ബഹം’ (ആട്ടിൻകുട്ടികളെ) മേയ്ക്കുമായിരുന്നു. അവരുടെ പിതാവ് رَحِمَهُ اللَّهُ സദ്‌വൃത്തനും, ഉദാരനും, ധീരനും, അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു. ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് കൃത്യമായി അമ്പെയ്യുന്നതിൽ അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു; മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നതിലായാലും മറ്റെന്തിലായാലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉന്നം തെറ്റിയിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നതിനിടയിൽ, തോക്കിലെ വെടിയുണ്ട മാനിന്റെ കൊമ്പിന്റെ താഴെ പതിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെട്ടതായും, അദ്ദേഹം വെടിയുതിർക്കുകയും അത് അവർ കൃത്യമായി പറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്, അതായത് കൊമ്പിന്റെ താഴെ തന്നെ പതിച്ചതായും എനിക്ക് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വിവരമുണ്ട്.

നിരവധി സന്ദർഭങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ഉത്തരം ലഭിച്ചതായി അറിയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിലൊന്ന് ഇപ്രകാരമാണ്: എന്റെ മാതാവ് നശ്ത്വാ رَحِمَهَا اللَّهُ കുട്ടിക്കാലത്ത് ഒരിക്കൽ അവരുടെ കൈയ്യിലിരുന്ന ഒരു മാംസക്കഷ്ണം തിന്നുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ഒരു പരുന്ത് വന്ന് അവരുടെ കൈയ്യിൽ നിന്നും ആ മാംസക്കഷ്ണം റാഞ്ചിയെടുത്തു. ഇത് അവരുടെ പിതാവിനെ ദേഷ്യം പിടിപ്പിച്ചു. കാരണം, അക്കാലത്ത് മാംസം വളരെ ദുർലഭമായിരുന്നു. ദാരിദ്ര്യം കാരണവും മരുഭൂമിയിലെ നിവാസികൾ അനുഭവിക്കുന്ന കടുത്ത പ്രയാസങ്ങൾ കാരണവും ഒരുപക്ഷെ വലിയ പെരുന്നാൾ മുതൽ അടുത്ത വലിയ പെരുന്നാൾ വരെ അവർ മാംസം ഭക്ഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ മാതാവിന്റെ പിതാവ് ആ പരുന്തിനെതിരെ പ്രാർത്ഥിച്ചു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവേ, ഇതിന്റെ മരണം ആകാശത്താണെങ്കിൽ നീ അത് അതിന് മേൽ ഇറക്കികൊടുക്കേണമേ, ഇനി അത് ഭൂമിയിലാണെങ്കിൽ അത് അതിലേക്ക് നീ അയച്ചുകൊടുക്കേണമേ.” അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹം رَحِمَهُ اللَّهُ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ. പെട്ടെന്ന് തന്നെ ആ പരുന്ത് അക്കാലത്ത് അവർ താമസിച്ചിരുന്ന തമ്പിന് സമീപത്തായി വീണു. നോക്കുമ്പോൾ അത് കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു! അതിനെ കൊന്നതാരാണെന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ ഒരു ഫാൽക്കൺ പരുന്ത് അതിനെ ആക്രമിക്കുകയും, അതിൻ്റെ പക്കലുണ്ടായിരുന്ന ആ മാംസക്കഷ്ണത്തിന് വേണ്ടി അതിനെ കൊല്ലുന്ന രീതിയിൽ പ്രഹരിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. തന്റെ കൈയ്യിൽ നിന്നും മാംസക്കഷ്ണം നഷ്ടപ്പെട്ട ആ കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ പിതാവിന്റെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ഉത്തരമായിരുന്നു അത്. ആ മാംസക്കഷ്ണം അവരുടെ പക്കലുണ്ടായിരുന്നതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ടതും, ഇന്നത്തെ കാലത്തെ കുട്ടികൾക്ക് മിഠായികളോടുള്ളതിനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.

വിവാഹം

തന്റെ പിതാവിനോടൊപ്പം ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷം ചിലവഴിച്ചതിന് ശേഷം, ഏകദേശം ഹിജ്റ 1370-ൽ തന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനായ അലി ബിൻ വഹ്ഫ് ബിൻ മുഹമ്മദ് رَحِمَهُ اللَّهُ മായി പിതാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചു കൊടുത്തു. മാതാവിന്റെ അമ്മായിയായ (പിതാവിന്റെ സഹോദരി) മഹ്‌റ ബിൻത് മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅ ആയിരുന്നു അലി ബിൻ വഹ്ഫിന്റെ ഉമ്മ. എല്ലാവർക്കും അല്ലാഹു വിശാലമായ കാരുണ്യം നൽകുമാറാകട്ടെ. എന്റെ പിതാവ് رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയായിരുന്നു മാതാവ്. അവർക്ക് മുമ്പ് അദ്ദേഹം തന്റെ പിതൃസഹോദര പുത്രിയായ സ്വാലിഹ ബിൻത് ദഗ്‌ശ് ബിൻ മുഹമ്മദിനെ വിവാഹം കഴിച്ചിരുന്നു. എല്ലാവർക്കും അല്ലാഹു കരുണ ചെയ്യുമാറാകട്ടെ. എൻ്റെ പിതാവിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യ സ്വാലിഹയുടെ അന്ത്യം നന്മയിലായിരുന്നു.

മാതാവ് ഏകദേശം രണ്ട് വർഷത്തോളം പിതാവായ അലി ബിൻ വഹ്ഫിനോടൊപ്പം താമസിച്ചിട്ടും ഗർഭിണിയായില്ല. തന്റെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ ആടുകളെ മേയ്ച്ചിരുന്നത് പോലെ തന്നെ തന്റെ ഭർത്താവായ അലിയുടെ അടുക്കലും അവർ ആടുകളെ മേയ്ക്കുമായിരുന്നു. സൂര്യൻ ഉദിച്ചുയർന്നതിന് ശേഷം അവർ ആടുകളുമായി തമ്പുകളിൽ നിന്നും പർവ്വതങ്ങളിലേക്കും താഴ്‌വരകളിലേക്കും പോകും. അതിന് മുൻപായി ആടുകളെ കറക്കുകയും ആട്ടിൻകുട്ടികൾക്ക് പാലൂട്ടുകയും ചെയ്യും. പിന്നീട് സൂര്യാസ്തമയത്തിന് മുൻപായി അവർ മടങ്ങിവരും. ഇതിന് അവർ ‘അൽ റവാഹ്’ (മടക്കം) എന്ന് പറയും. വൈകുന്നേരം മേച്ചിൽ കഴിഞ്ഞ് ആടുകൾ തമ്പുകളിൽ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ ‘ആടുകൾ മടങ്ങി’ (റവാഹത്) എന്ന് അവർ പറയുമായിരുന്നു. അതുപോലെ രാവിലെ പോകുമ്പോൾ അവർ ‘പുറപ്പെട്ടു’ (സറഹത്) എന്നും പറയും.

ആദ്യത്തെ കുഞ്ഞിന്റെ ജനനം

വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് ഏകദേശം രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അവർ തൻ്റെ ആദ്യത്തെ കുഞ്ഞിനെ ഗർഭം ധരിച്ചു, ആ ആദ്യത്തെ കുട്ടിയായ സഈദ് ആണ് ഈ വരികളുടെ രചയിതാവ്: അല്ലാഹു എനിക്കും എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മാതാപിതാക്കൾക്കും അവരുടെ സന്താനങ്ങൾക്കും എല്ലാ ആത്മാർത്ഥതയുള്ള സത്യവിശ്വാസികൾക്കും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുകയും പൊറുത്തുതരികയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.

എൻ്റെ മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ എന്നെ അറിയിച്ചതു പ്രകാരം, ഏകദേശം ഹിജ്റ 1372 ലെ ചെറിയ പെരുന്നാൾ മാസം (ശവ്വാൽ) 25-നായിരുന്നു അവരുടെ ആദ്യത്തെ കുട്ടിയായ എൻ്റെ ജനനം. പ്രസവ സമയം വളരെ കഠിനമായിരുന്നു. മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ എന്നോട് പറഞ്ഞത്, ആ വർഷം ചെറിയ പെരുന്നാൾ മാസത്തിലെ ആ ദിവസം അവർ ആടുകളെ മേയ്ക്കാൻ പോയിരുന്നു എന്നാണ്. കടുത്ത ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലമായിരുന്നു അത്. നട്ടുച്ചയ്ക്ക് കടുത്ത ചൂടുള്ള മരുഭൂമിയിലെ ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന മണലിൽ അവർക്ക് കഠിനമായ പ്രസവ വേദന അനുഭവപ്പെട്ടു. അവർ رَحِمَهَا اللَّهُ തണലിനായി ഒരു ഇലന്തമരത്തിന്റെ കീഴിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു. ഇലന്തമരത്തിന് (സിദ്ർ) അവർ ‘അൽ ഇൽബ്’ (العلب) എന്നാണ് പറയുക. ഉച്ചസമയത്ത് ആ ഇലന്തമരത്തിന്റെ കീഴിൽ ആടുകൾക്കൊപ്പം അവർ എന്നെ പ്രസവിച്ചു. മഹാനായ അല്ലാഹു അല്ലാതെ മറ്റാരും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. നവജാതശിശുവിന്റെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കാൻ അവർ ഒരു കത്തി കരുതിയിരുന്നു, അത് ഉപയോഗിച്ച് അവർ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കുകയും ചെയ്തു. അതവരുടെ ആദ്യത്തെ പ്രസവമായിരുന്നതിനാൽ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കാൻ അവർക്ക് കൃത്യമായി അറിയില്ലായിരുന്നു رَحِمَهَا اللَّهُ. പൊക്കിൾക്കൊടി അവർ കെട്ടിയില്ല, മറിച്ച് അത് മുറിച്ച് രക്തം വാർന്നുപോകാൻ വിട്ടു. കുട്ടിയെ ഒരു തുണിയിൽ പൊതിഞ്ഞ് അതീവ സ്നേഹത്തോടെ അവർ എടുത്തു. സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ആടുകളെ തെളിച്ച് അവർ തമ്പിനടുത്തെത്തി. അവരുടെ ഭർത്താവിന്റെ ഉമ്മയായ, അവരുടെ പിതാവിന്റെ സഹോദരിയായ അമ്മായി മഹ്‌റ ബിൻത് മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅ അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവരെ സ്വീകരിക്കുകയും അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ബറകത്ത് ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു. നവജാതശിശുവിന്റെ പൊക്കിൾക്കൊടിയിൽ നിന്നും ഒഴുകുന്ന രക്തം കണ്ട് അവർ ഭയന്നുപോയി. അമ്മായിയായ മഹ്‌റ ഉടനെ പൊക്കിൾക്കൊടി കെട്ടി, രക്തസ്രാവം നിന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യം കൊണ്ടും, മേൽപ്പറഞ്ഞ എന്റെ മുത്തശ്ശി മഹ്‌റയെ رَحِمَهَا اللَّهُ ആ കുട്ടിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ അല്ലാഹു ഒരു കാരണമാക്കിയതുകൊണ്ടും കുട്ടി മരണത്തിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ടു. എന്റെ മുത്തശ്ശി മഹ്‌റ അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുന്നവരായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് അവരുടെ അവസാന കാലത്ത്. എന്റെ കുട്ടിക്കാലത്ത് അവർ ദിക്ർ ചൊല്ലുന്നത് ഞാൻ കേട്ട കാര്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്: അവർ ധാരാളമായി പാപമോചനം തേടുകയും, തസ്ബീഹും തഹ്‌ലീലും തക്ബീറും ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. അവരിലൊന്ന് ഇപ്രകാരമാണ്: “ഖുർആനിലെ അക്ഷരങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന്റെ ഓരോ അക്ഷരത്തിനും പകരമായി ഞാൻ ആയിരം ഗുണം ആയിരം തവണ അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുന്നു, മലക്കുകൾ അത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു, അല്ലാഹു വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുന്നു…” തേനീച്ചകളുടെ മൂളൽ പോലെ അവർ തൻ്റെ മുറിയിൽ ദിക്ർ ചൊല്ലുന്ന ശബ്ദം ഞാൻ കേൾക്കുമായിരുന്നു. അവർ പാലോ സംഭാരമോ കുടിച്ചാൽ, കുടിച്ചതിന് ശേഷം ഇപ്രകാരം പറയുമായിരുന്നു: “ചാണകത്തിനും രക്തത്തിനുമിടയിൽ നിന്നും എനിക്ക് ഇതിനെ പുറപ്പെടുവിച്ചു തന്ന അല്ലാഹുവിനാണ് സർവ്വ സ്തുതിയും”, അല്ലെങ്കിൽ “ചാണകത്തിനും രക്തത്തിനുമിടയിൽ നിന്നും എനിക്ക് ഇത് കുടിക്കാൻ നൽകിയ അല്ലാഹുവിനാണ് സർവ്വ സ്തുതിയും”.

അവർക്ക് എഴുതാനോ വായിക്കാനോ അറിയില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ ഈ പ്രാർത്ഥന അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനങ്ങളിൽ നിന്നും കടമെടുത്തതാണ്:

وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۖ نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِّلشَّارِبِينَ

“തീര്‍ച്ചയായും കന്നുകാലികളില്‍ നിങ്ങള്‍ക്കൊരു പാഠമുണ്ട്‌. അവയുടെ വയറുകളിലുള്ളതില്‍ നിന്ന്‌ – അതായത്‌ ചാണകത്തിനും രക്തത്തിനുമിടയില്‍ നിന്ന്‌ – കുടിക്കുന്നവര്‍ക്ക്‌ എളുപ്പത്തില്‍ ഇറങ്ങുന്ന തനിപ്പാല്‌ നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ നാം കുടിക്കാന്‍ തരുന്നു.”¹

അതുപോലെ അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനത്തിൽ നിന്നും:

وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۖ نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

“തീര്‍ച്ചയായും നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ കന്നുകാലികളില്‍ ഒരു പാഠമുണ്ട്‌. അവയുടെ ഉദരങ്ങളിലുള്ളതില്‍ നിന്ന്‌ നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ നാം കുടിക്കാന്‍ തരുന്നു. നിങ്ങള്‍ക്കവയില്‍ ധാരാളം പ്രയോജനങ്ങളുമുണ്ട്‌. അവയില്‍ നിന്ന്‌ നിങ്ങള്‍ ഭക്ഷിച്ച്‌ കൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.”²

എന്റെ മാതാവും رَحِمَهَا اللَّهُ, അതുപോലെ എന്റെ പോറ്റമ്മയും പിതാവിന്റെ ഭാര്യയുമായ സ്വാലിഹ ബിൻത് ദഗ്‌ശ് – അല്ലാഹു നമുക്കും അവർക്കും നല്ലൊരു അന്ത്യം നൽകുമാറാകട്ടെ – എന്നിവർ എന്നോട് പറഞ്ഞതുപ്രകാരം, മുൻപ് സൂചിപ്പിച്ച പ്രസവം നടന്ന സ്ഥലം ‘അൽ അരീന്’ താഴെ, ‘വിലാത്തുൽ അലൂബി’യുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്തുള്ള ‘സൂദ്’ പർവ്വതനിരകളിലാണ്. ‘സൂദ്’ പർവ്വതങ്ങളുടെ പിൻഭാഗത്ത് ‘ശൗഹത്വ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു താഴ്‌വരയിലാണത്. അതിലെ വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തുന്നത് ‘അൽ ഇസ്‌ലി’ താഴ്‌വരയിലേക്കാണ്. ‘അൽ ഇസ്‌ലി’ താഴ്‌വര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ‘അൽ അംവാഹ്’ താഴ്‌വരയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായിട്ടാണ്. ‘അൽ ഇസ്‌ലി’യിലെ വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തുന്നത് ‘അൽ അംവാഹി’ന് പടിഞ്ഞാറുള്ള ‘അൽ ഔസ്വ്’ താഴ്‌വരയിലേക്കാണ്. ‘അൽ ഔസ്വ്’ താഴ്‌വരയിലെ വെള്ളം ചെന്നുചേരുന്നത് ‘തസ്‌ലീസി’ലാണ്.

പിതാവിനോടും, എന്റെ പോറ്റമ്മയും പിതാവിന്റെ ഭാര്യയുമായ സ്വാലിഹയോടും, പിതാവിന്റെ അമ്മായിയും ഭർത്താവിന്റെ ഉമ്മയുമായ മഹ്‌റയോടുമൊപ്പം മാതാവ് ഒരു താഴ്‌വരയിൽ നിന്നും മറ്റൊരു താഴ്‌വരയിലേക്ക് തങ്ങളുടെ ആടുകളുമായി മഴ ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളും പർവ്വത നിരകളും തേടി യാത്രകൾ തുടർന്നു. അവർ കഴുതകളുടെ പുറത്ത് തുകൽ പാത്രങ്ങളിലാണ് വെള്ളം വഹിച്ചിരുന്നത്, ചിലപ്പോൾ അവർ അത് ഒട്ടകങ്ങളുടെ പുറത്തും കൊണ്ടുപോകാറുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒട്ടകങ്ങളെ കൂടുതലായും വീട്ടുസാധനങ്ങളും തമ്പുകളും വഹിക്കാനും സവാരി ചെയ്യാനുമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. വെള്ളം വഹിക്കാൻ കൂടുതലും കഴുതകളെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്.

ആദ്യത്തെ കുട്ടി ജനിച്ച് ഏകദേശം രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് മാതാവ് രണ്ടാമതും ഗർഭിണിയായത്. എൻ്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അബൂ അലിയെയാണ് അവർ ഗർഭം ധരിച്ചത്. അദ്ദേഹം ത്വരീബിലെ വലിയ ജുമാ മസ്ജിദിലെ മുഅദ്ദിനും, അവിടെ മയ്യിത്ത് കുളിപ്പിക്കുന്ന ആളുമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലുള്ള അനുസരണത്തിൽ അവന് അല്ലാഹു ദീർഘായുസ്സ് നൽകുമാറാകട്ടെ. ‘അൽ അരീൻ’ താഴ്‌വരയുടെ താഴെയുള്ള ‘വിലാത്തുൽ അലൂബി’ എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാതാവ് അവനെ പ്രസവിച്ചത്. അവിടെ നിന്നും ഏകദേശം 30 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്. ഈ താഴ്‌വരയിലെ വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തുന്നത് ‘അറഖ’ താഴ്‌വരയിലേക്കും, ‘അറഖ’യിലെ വെള്ളം ‘തസ്‌ലീസ്’ താഴ്‌വരയിലേക്കുമാണ്. സഹോദരൻ ഹുസൈൻ ജനിച്ച സ്ഥലം ‘വിലാത്തുൽ അലൂബി’യുടെ വടക്കുകിഴക്ക് ‘കുറൈശ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു താഴ്‌വരയിലായിരുന്നു. ‘കുറൈശ’ താഴ്‌വരയിലെ നീരൊഴുക്ക് ആരംഭിക്കുന്നത് ‘സൂദ്’ പർവ്വതങ്ങളുടെ മുകൾഭാഗത്ത് നിന്നാണ്, അത് അവസാനിക്കുന്നത് ‘അറഖ’ താഴ്‌വരയിലാണ്. ആ സ്ഥലം ഇപ്പോൾ ‘അറഖ് ആലു സുലൈമാൻ’ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

രാത്രിയിലായിരുന്നു മാതാവിന് പ്രസവവേദന അനുഭവപ്പെട്ടത്. അവർ എന്നെ ആടുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ വിട്ടിട്ട്, എന്നെ ശ്രദ്ധിക്കാൻ ഞങ്ങളുടെ കൂടെയുള്ള ഒരു ഇടയ സ്ത്രീയോട് കൽപിച്ചു. റിഫ്അ ബിൻത് ജിബ്‌റാൻ ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅ എന്നായിരുന്നു ആ ഇടയ സ്ത്രീയുടെ പേര്. അവർ മാതാവിന്റെ പിതൃസഹോദര പുത്രിയും, എൻ്റെ ഭാര്യ ഉമ്മു അബ്ദിർറഹ്മാന്റെ മാതാവുമാണ്. അങ്ങനെ മാതാവ് പർവ്വതത്തിൽ പ്രസവിച്ചു. അക്കാലത്ത് പ്രസവ സമയമാകുമ്പോൾ സ്ത്രീകൾ ആളുകളിൽ നിന്നും മറഞ്ഞിരിക്കാനും അകലം പാലിക്കാനും വേണ്ടി പർവ്വതത്തിന് മുകളിലേക്ക് പോകുന്ന ഒരു പതിവുണ്ടായിരുന്നു. പ്രസവ സമയത്ത് സംഭവിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ആളുകൾ കേൾക്കാതിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാവാം ഇത്, അല്ലാഹുവിനറിയാം.

ആ കാലഘട്ടം ‘കുറൈഅ് മഴക്കാലം’ (ഖരീഫ് കുവൈഅ്) എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കനത്ത വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മരങ്ങൾ കടപുഴകിവീഴുകയും, ഒട്ടേറെ ആളുകൾ നശിക്കുകയും, വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും, നിരവധി പേർ മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിൽ മരണപ്പെട്ടവരിൽ ‘കുറൈഅ്’ എന്ന് പേരുള്ള ഒരാളുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ ആളുകൾ ആ സംഭവത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ് ഓർമ്മിക്കുന്നത്. ഇത് നടന്നത് ഹിജ്റ 1375-ലാണ്.

സഹോദരൻ ഹുസൈന് ശേഷം ഏകദേശം ആറ് വർഷത്തോളം മാതാവ് ഗർഭിണിയായില്ല. മഴയും വെള്ളവും, പർവ്വത നിരകളും, താഴ്‌വരകളും, മലഞ്ചെരുവുകളും അന്വേഷിച്ച് ആടുകളെ മേയ്ച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്രകൾ തുടർന്നു.

ഹിജ്റ 1382-ൽ എന്റെ സഹോദരനായ ഡോക്ടർ സഅദ് അബൂ അബ്ദുൽ അസീസിനെ മാതാവ് പ്രസവിച്ചു. അദ്ദേഹം കിങ് സഊദ് സർവ്വകലാശാലയിലെ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറാണ്. അല്ലാഹുവിനുള്ള അനുസരണത്തിൽ അവന് അല്ലാഹു ദീർഘായുസ്സ് നൽകുമാറാകട്ടെ.

അന്നവിടെ നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നു. ആ പ്രസവം നടന്നത് ‘അൽ ബൈദാഅ്’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു നിരന്ന പ്രദേശത്തുള്ള ‘ഖർദ’ എന്ന് പറയുന്ന താഴ്‌വരയിലായിരുന്നു. ‘ഖർദ’ താഴ്‌വരയുടെയും ‘അൽ ബൈദാഅ്’ പ്രദേശത്തിന്റെയും നീരൊഴുക്ക് ആരംഭിക്കുന്നത് ഞാൻ ജനിച്ച ‘ശൗഹത്വ’ താഴ്‌വരയുടെ തെക്ക് ഭാഗത്തുള്ള ‘സൂദ്’ പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ഒരാൾ ‘ഖർദ’യുടെ മുകൾ ഭാഗത്ത് കൂടി ‘സൂദ്’ പർവ്വതങ്ങളിലേക്ക് പോവുകയും പർവ്വതം മറികടക്കുകയും ചെയ്താൽ അയാൾ ‘ശൗഹത്വ’ താഴ്‌വരയിലാണ് എത്തിച്ചേരുക.

‘ഖർദ’ താഴ്‌വരയിലെയും ‘അൽ ബൈദാഅ്’ പ്രദേശത്തെയും വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തുന്നത് നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച ‘വിലാത്തുൽ അലൂബി’യിലാണ്.

ഹിജ്റ 1382-ലെ ഒരു ദിവസം എൻ്റെ മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ സഹോദരൻ സഅദിന് ഒരു തമ്പിനുള്ളിൽ ജന്മം നൽകി. മഹാനായ അല്ലാഹു അല്ലാതെ മറ്റാരും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ സമയത്ത് ആടുകൾ തമ്പിന് ചുറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഞാൻ ഊഹിക്കുന്നു, അതൊരുപക്ഷെ അസർ സമയത്തായിരുന്നു. പ്രസവ സമയത്തുണ്ടായ കഠിനമായ ക്ഷീണം കാരണം ജനിച്ച കുട്ടിക്ക് കറുത്ത നിറമായിരുന്നു, അല്ലാഹുവാണ് സഹായം തേടപ്പെടുന്നവൻ.

എൻ്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ എന്നോട് പറയുകയുണ്ടായി, അന്ന് അവന് ഏഴ് വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം, അവൻ അന്ന് മാതാവിന്റെ കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ പറഞ്ഞു: “സഹോദരാ സഈദ്, അന്ന് രാവിലെ നീ ആടുകളെ മേയ്ക്കാൻ പർവ്വതങ്ങളിലേക്ക് പോയി. ഞാൻ മാതാവിന്റെ കൂടെ തമ്പിൽ തന്നെ നിന്നു. പകൽ സമയത്ത് ഉമ്മ എന്നെ തമ്പിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി, ഞാൻ പോകാൻ തയ്യാറായില്ല. അപ്പോൾ ഞാൻ പുറത്തുപോകുന്നത് വരെ ഉമ്മ എന്നെ കല്ലെറിഞ്ഞു. ഞാൻ തമ്പിന് പുറത്തായിരുന്നപ്പോൾ കുട്ടി ഉറക്കെ കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ടു. ഞാൻ വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചെന്നു. കുട്ടിയുടെ വലിയ കരച്ചിൽ കേട്ട് പുറത്തുനിന്ന് ഒരു നായ വല്ലാതെ കുരച്ചുകൊണ്ട് ഓടിവന്നു. മാതാവിന്റെ കൈയ്യിൽ നിന്നും ആ നായ കുട്ടിയെ റാഞ്ചിയെടുക്കാൻ വരെ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ ഉമ്മ അതിന് നേരെ മണൽ വാരിയെറിഞ്ഞ് അതിനെ തമ്പിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. പിന്നെ നീ അസർ സമയത്ത് ആടുകളുമായി തിരിച്ചെത്തി.”

എൻ്റെ മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ എന്നോട് പറഞ്ഞിരുന്നു: അവർ സഹോദരൻ സഅദിനെ പ്രസവിച്ച സമയത്ത് കുട്ടിയുടെ കരച്ചിലും നായയുടെ കുരയും കേട്ടപ്പോൾ, നായ അടുത്തേക്ക് വന്ന് കുരയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് സഹോദരൻ ഹുസൈൻ വല്ലാതെ ഭയന്നുപോയി. അവൻ മാതാവിന്റെ അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു: “ഉമ്മാ, കുട്ടിയെ നായയ്ക്ക് കൊടുക്കരുതേ!” കുട്ടിയുടെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കാനായി ഉമ്മ അവനോട് ഒരു കത്തി ചോദിച്ചതായി അവർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവൻ ഭയപ്പാടോടെ പറഞ്ഞു: “ഉമ്മാ, അവനെ അറുക്കരുതേ, അവനെ ഞങ്ങളുടെ കൂടെ വിട്ടേക്കൂ!” അപ്പോൾ ഉമ്മ അവനോട് പറഞ്ഞു: “അല്ല മോനേ, എനിക്ക് അവന്റെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്.” അങ്ങനെ അവൻ കത്തി കൊടുത്തു, ഉമ്മ അവൻ്റെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിച്ചു.

ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് സഹോദരൻ ഹുസൈൻ കാര്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ പ്രായമുള്ള ഒരു കുട്ടിയായിരുന്നു എന്നാണ്. കൂടാതെ, അന്നത്തെ കാലത്തെ കടുത്ത ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും, എന്റെ മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ അനുഭവിച്ച കടുത്ത ക്ഷമയും ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

മാതാവ് പിതാവിനോടൊപ്പം ആടുകളെ മേയ്ക്കുന്നതിലും, ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നതിലും തുടർന്നു.

കൃഷിയിടം ലഭിച്ചതും ഗ്രാമജീവിതവും

ഏകദേശം ഹിജ്റ 1384 അല്ലെങ്കിൽ 1385-ൽ പിതാവിന് ‘അൽ അരീൻ’ താഴ്‌വരയുടെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള ‘അൽ ഗറസ്’ താഴ്‌വരയിൽ ‘അൽ ബഖ്‌ല’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന മലഞ്ചെരുവിൽ ഒരു കൃഷിയിടം ലഭിച്ചു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം അവിടെ ഒരു കിണർ കുഴിക്കുകയും ഈന്തപ്പനകൾ നടുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലാണ് മാതാവ് എൻ്റെ സഹോദരൻ ഹാദി അബൂ സഅദിനെ ഗർഭം ധരിച്ചത്. അല്ലാഹു അവന് അനുസരണത്തിൽ ദീർഘായുസ്സ് നൽകുമാറാകട്ടെ. ഏകദേശം ഹിജ്റ 1386-ലായിരുന്നു അവൻ്റെ ജനനം. പ്രസവ സമയത്ത് അവർ അവരുടെ പിതാവായ മേൽപ്പറഞ്ഞ സഈദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅയുടെയും മാതാവ് നൂറ ബിൻത് ഹസന്റെയും കൂടെയായിരുന്നുവെന്ന് ഞാൻ ഓർക്കുന്നു. എൻ്റെ മുത്തശ്ശി നൂറ അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുന്ന സദ്‌വൃത്തരായ സ്ത്രീകളിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. എല്ലാവർക്കും അല്ലാഹു കരുണ ചൊരിയട്ടെ.

സഹോദരൻ ഹാദിയുടെ ജനനത്തിന് ശേഷം മാതാവ് പിതാവിനോടൊപ്പം ‘അൽ ബഖ്‌ല’ ഗ്രാമത്തിൽ പുതിയൊരു ഗ്രാമീണ ജീവിതം തുടർന്നു. മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ഒരു വലിയ വീട് നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ അവർ പിതാവ് അലി ബിൻ വഹ്ഫിനൊപ്പം പങ്കുചേർന്നു. ആ കൃഷിയിടത്തിൽ ഗോതമ്പ്, ബാർലി, ചോളം, തക്കാളി എന്നിവ അവർ കൃഷി ചെയ്തു. എൻ്റെ പോറ്റമ്മയും പിതാവിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയുമായ സ്വാലിഹ ബിൻത് ദഗ്‌ശ് അവരുടെ ആടുകളോടും ചിലപ്പോൾ പിതാവിന്റെ ആടുകളോടുമൊപ്പം മരുഭൂമിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു.

റിയാദിലേക്കുള്ള മാറ്റം

ഹിജ്റ 1400-ൽ മാതാവ് നശ്ത്വാ رَحِمَهَا اللَّهُ അവരുടെ മകനായ എന്നോടൊപ്പം (സഈദിനോടൊപ്പം) റിയാദിലേക്ക് മാറി. അവരോടൊപ്പം സഹോദരൻ ഹാദിയും, അവനുമുമ്പ് സഹോദരൻ സഅദും ഉണ്ടായിരുന്നു. പിതാവ് മുൻപ് സൂചിപ്പിച്ച ‘വിലാത്തുൽ അലൂബി’യിലുള്ള തന്റെ മറ്റൊരു കൃഷിയിടത്തിൽ തന്നെ താമസിച്ചു. വാർദ്ധക്യസഹജമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകളുണ്ടായിരുന്ന തന്റെ മാതാവ് മഹ്‌റ ബിൻത് മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅയെ ശുശ്രൂഷിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പിതാവ് അവരെ ഒരിക്കലും പിരിഞ്ഞിരുന്നില്ല, തീരെ യാത്ര പോയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, അദ്ദേഹം അവർക്ക് വേണ്ടി അവിടെ നിലകൊള്ളുകയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അവർക്ക് ഒരു സേവകനെപ്പോലെ മാറുകയും ചെയ്തു. ഉമ്മയോടുള്ള നന്മയിലും സേവനത്തിലും അദ്ദേഹം ആളുകൾക്കിടയിൽ പ്രശസ്തനായി. ഉമ്മയെ സേവിക്കുന്നതിലും അവർക്ക് നന്മ ചെയ്യുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദവിയിലെത്താൻ മറ്റാർക്കും കഴിയില്ലെന്ന് ആളുകൾ മനസ്സിലാക്കി. ഉമ്മയെ സേവിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന് അതിയായ സന്തോഷം നൽകിയിരുന്നു. അതിനാൽ, വേലക്കാരിയെയോ മറ്റാരെയുമോ അവരെ സേവിക്കാൻ അദ്ദേഹം അനുവദിക്കാതെ സ്വയം അത് ഏറ്റെടുത്തു. ഹിജ്റ 1406 ആറാം മാസം, ഏകദേശം 150 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അവർ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ ഈ സേവനം തുടർന്നു. എൻ്റെ മാതാവിന്റെ പിതാവും അവരുടെ (മഹ്‌റയുടെ) സഹോദരനുമായ സഈദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാസിഅ (ഹിജ്റ 1419-ൽ മരണപ്പെട്ടു) പറഞ്ഞതനുസരിച്ചാണിത്. ഹിജ്റ 1319-ന് ശേഷം الملك അബ്ദുൽ അസീസിനോട് رَحِمَهُ اللَّهُ ബൈഅത്ത് (പ്രതിജ്ഞ) ചെയ്തവരിൽ പെട്ട ആളാണ് അദ്ദേഹം. താൻ സഹോദരി മഹ്‌റയേക്കാൾ ഇളയവനാണെന്നും, അവരുടെ പ്രായം ഏകദേശം 150 ആണെന്നും അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിനോട് رَحِمَهُ اللَّهُ ഞാൻ ബൈഅത്ത് ചെയ്യുമ്പോൾ ഞാൻ വിവാഹം കഴിക്കുകയും പിന്നീട് വിവാഹമോചനം നേടുകയും ചെയ്തിരുന്നു, അന്നെനിക്ക് ഏകദേശം അമ്പത് വയസ്സ് പ്രായമുണ്ടായിരുന്നു”. ഏകദേശം 120 വയസ്സ് പ്രായമുള്ളപ്പോഴാണ് അദ്ദേഹം رَحِمَهُ اللَّهُ മരണപ്പെട്ടത്.

തന്റെ മാതാവ് മരണപ്പെട്ടതിന് ശേഷം, പിതാവ് അലി رَحِمَهُ اللَّهُ റിയാദിനും നേരത്തെ പറഞ്ഞ തന്റെ കൃഷിയിടത്തിനുമിടയിൽ മാറിമാറി സഞ്ചരിക്കുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സദ്‌വൃത്തനും അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു. രാത്രിയുടെ അവസാന യാമത്തിൽ ഉണർന്ന് ഫജ്ർ വെളിവാകുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം നമസ്കരിക്കുകയും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഫജ്‌റിന് മുമ്പുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദിക്റുകളിൽ പെട്ടതായിരുന്നു എല്ലാ ദിവസവും ഫജ്‌റിന് മുമ്പായി നൂറു തവണ ഇത് പറയുക എന്നത്: «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير» (ആരാധനക്കർഹനായി അല്ലാഹുവല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല, അവൻ ഏകനാണ്, അവന് യാതൊരു പങ്കുകാരുമില്ല. ആധിപത്യവും സർവ്വ സ്തുതിയും അവനാണ്. അവൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും കഴിവുള്ളവനാണ്). അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കളിൽ ചിലർ ചോദിച്ചു: “ഈ തഹ്‌ലീൽ ഫജ്ർ ഉദിച്ചതിന് ശേഷം ആക്കിക്കൂടെ?” അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു: “എൻ്റെ മകനേ, അത് ചൊല്ലാൻ എനിക്ക് സമയം കിട്ടാതെ വരുമോ എന്ന് ഞാൻ ഭയക്കുന്നു”. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം നൂറു തവണ «سبحان الله وبحمده سبحان الله العظيم» (അല്ലാഹു എത്ര പരിശുദ്ധൻ, അവനെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു. മഹാനായ അല്ലാഹു എത്ര പരിശുദ്ധൻ) എന്നും, അതുപോലെ «سبحان الله والحمد لله، ولا إله إلا الله، والله أكبر، ولا حول ولا قوة إلا بالله العلي العظيم» (അല്ലാഹു പരിശുദ്ധനാണ്, സർവ്വ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിനാണ്, അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധനക്കർഹനില്ല, അല്ലാഹു ഏറ്റവും വലിയവനാണ്. ഉന്നതനും മഹാനുമായ അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ യാതൊരു മാറ്റവും കരുത്തുമില്ല) എന്നും പറയുമായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം رَحِمَهُ اللَّهُ എഴുതാനും വായിക്കാനും അറിയാത്ത ആളായിരുന്നുവെങ്കിലും, തന്റെ നമസ്കാരം ശരിയാകാൻ ആവശ്യമായ ഖുർആനും, ചെറിയ സൂറത്തുകളും മനഃപാഠമാക്കിയിരുന്നു, അൽഹംദുലില്ലാഹ്. പിന്നീട്, തന്റെ എഴുപതാം വയസ്സിന് ശേഷം അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിക്കുകയും, ഹിജ്റ 1405-ൽ ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തോളം ‘അൽ അലൂബി’യിലുള്ള രാത്രികാല സാക്ഷരതാ ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ വിദ്യാലയത്തിലെ ചില അധ്യാപകരിൽ നിന്ന് കേട്ടുപഠിച്ച് അദ്ദേഹം ‘അമ്മ യതസാഅലൂൻ’ (ജുസ്അ് 30) ലെ മിക്ക സൂറത്തുകളും മനഃപാഠമാക്കി. സൂറത്തുൽ അഅ്‌ലാ മുതൽ സൂറത്തുന്നാസ് വരെയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ അദ്ദേഹം കാണാതെ ആവർത്തിച്ചു പാരായണം ചെയ്യുന്നത് ഞാൻ പലപ്പോഴും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് അദ്ദേഹം തനിച്ചിരിക്കുമ്പോഴോ പള്ളിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴോ. ചിലപ്പോൾ തന്റെ ഓർമ്മ ഉറപ്പിക്കുന്നതിനായി താൻ മനഃപാഠമാക്കിയത് കേൾക്കാൻ തന്റെ മക്കളോടോ പേരക്കുട്ടികളോടോ അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെടാറുണ്ടായിരുന്നു, رَحِمَهُ اللَّهُ.

‘അൽ ഉസൂലുസ്സലാസ’യുടെ (മൂന്ന് അടിസ്ഥാനങ്ങൾ) സംക്ഷിപ്തരൂപം അദ്ദേഹം മനഃപാഠമാക്കിയിരുന്നു. “ആരാണ് താങ്കളുടെ റബ്ബ്?” എന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചാൽ അദ്ദേഹം പറയും: “എൻ്റെയും സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെയും റബ്ബായ, തന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ പോറ്റിവളർത്തിയ അല്ലാഹുവാണ് എൻ്റെ റബ്ബ്. അവൻ മാത്രമാണ് എൻ്റെ ആരാധനക്കർഹൻ, അവനല്ലാതെ എനിക്ക് മറ്റൊരു ആരാധനക്കർഹനില്ല.” “താങ്കളുടെ ദീൻ ഏതാണ്?” എന്ന് ചോദിച്ചാൽ അദ്ദേഹം പറയും: “എൻ്റെ ദീൻ ഇസ്ലാമാണ്. അത് തൗഹീദിലൂടെ അല്ലാഹുവിന് കീഴടങ്ങലും, അവനെ അനുസരിക്കുന്നതിലൂടെ അവന് വിധേയപ്പെടലും, ശിർക്കിൽ നിന്നും അതിൻ്റെ വക്താക്കളിൽ നിന്നും ഒഴിവാകലുമാണ്.” “ആരാണ് താങ്കളുടെ പ്രവാചകൻ?” എന്ന് ചോദിച്ചാൽ അദ്ദേഹം പറയും: “എൻ്റെ പ്രവാചകൻ ഖുറൈശി വംശത്തിലെ ഹാശിം കുടുംബത്തിൽ പെട്ട അബ്ദുൽ മുത്തലിബിൻ്റെ മകൻ അബ്ദുല്ലയുടെ മകൻ മുഹമ്മദ് ആണ്. ഖുറൈശികൾ അറബികളിൽ പെട്ടവരും, അറബികൾ ഇബ്രാഹീം നബിയുടെ മകൻ ഇസ്മാഈൽ നബിയുടെ പരമ്പരയിൽ പെട്ടവരുമാണ്. അവർക്ക് എല്ലാവർക്കും ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സ്വലാത്തും പൂർണ്ണമായ സലാമും ഉണ്ടാകട്ടെ. ‘ഇഖ്റഅ്’ എന്ന വചനം മുഖേന അദ്ദേഹം പ്രവാചകനായി നിയോഗിക്കപ്പെടുകയും, ‘അൽ മുദ്ദസ്സിർ’ മുഖേന ദൂതനായി അയക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മക്കയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാട്, മദീനയിലേക്ക് അദ്ദേഹം പലായനം ചെയ്യുകയും അവിടെ വെച്ച് മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമുദായത്തിന് അദ്ദേഹം കാണിച്ചുകൊടുക്കാത്ത ഒരു നന്മയുമില്ല, അദ്ദേഹം അവർക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാത്ത ഒരു തിന്മയുമില്ല. അദ്ദേഹത്തെ അനുസരിച്ചവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, അദ്ദേഹത്തെ ധിക്കരിച്ചവർ നരകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.”

തന്റെ മാതാവ് മരണപ്പെട്ടതിന് ശേഷം ഓരോ റമദാനിലും അദ്ദേഹം ഉംറ നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു (ഒരൊറ്റ വർഷമൊഴികെ എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു). അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ ഹജ്ജ് ഹിജ്റ 1416-ലായിരുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃഷിയിടത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. ഹിജ്റ 1417 മാസം 3 തീയതി 27 ശനിയാഴ്ച റിയാദ് റോഡിലെ ‘അൽ മദ’ മാർക്കറ്റിൽ വെച്ച് താൻ ഓടിച്ചിരുന്ന വാഹനം അപകടത്തിൽ പെട്ടാണ് അദ്ദേഹം رَحِمَهُ اللَّهُ മരണപ്പെടുന്നത്. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഏകദേശം എൺപത്തിമൂന്ന് വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം. കാരണം, ഹിജ്റ 1342-ൽ അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവ് رَحِمَهُ اللَّهُ തന്റെ മകൻ ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അബ്ഹ കീഴടക്കുമ്പോൾ തന്റെ പിതാവായ വഹ്ഫ് رَحِمَهُ اللَّهُ അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം എന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആളുകൾ അതിനെ ‘അബ്ഹയിലെ പോരാട്ടം’ (ദർബത്ത് അബ്ഹ), അതായത് അബ്ഹ കീഴടക്കൽ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. സൈന്യം അബ്ഹക്കും ഖമീസ് മുശൈത്വിനുമിടയിലുള്ള ‘ഹജ്‌ലാ’ എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഒത്തുകൂടിയതെന്ന് അവർ പറയുന്നു. പിതാവ് رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞു: “അബ്ഹയിലെ പോരാട്ടം കഴിഞ്ഞ് എൻ്റെ പിതാവ് വഹ്ഫ് رَحِمَهُ اللَّهُ ഞങ്ങളുടെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങിവന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് വസൂരി രോഗം പിടിപെട്ടിരുന്നു. ആ രോഗം എനിക്കും പിടിപെട്ടു. അദ്ദേഹം അതിൽ മരണപ്പെട്ടു, അല്ലാഹു എനിക്ക് രോഗശമനം നൽകി. അന്ന് എനിക്ക് ഏകദേശം എട്ടു വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.” ഇതുവെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ പിതാവ് അലി ബിൻ വഹ്ഫിന്റെ رَحِمَهُ اللَّهُ ജനനം ഹിജ്റ 1334-ൽ ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

മാതാവ് എന്നോടൊപ്പം റിയാദിലേക്ക് വന്നപ്പോൾ അത് എനിക്ക് അല്ലാഹു നൽകിയ വലിയൊരു അനുഗ്രഹമായിരുന്നു. അവരുടെ മതനിഷ്ഠയും, ഉത്തമ സ്വഭാവവും, വാക്കിലൂടെയും പ്രവൃത്തിയിലൂടെയും അഭിപ്രായങ്ങളിലൂടെയും എനിക്ക് ലഭിച്ച പിന്തുണയും ഞാൻ നേരിൽ കണ്ടതാണ്. എന്റെ കൂടെ താമസമാക്കിയതുമുതൽ മൂന്ന് വർഷത്തോളം അവർ എനിക്ക് ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്തുതന്നു. ഹിജ്റ 1402 ശവ്വാൽ മാസം വരെ ഞാൻ അവിവാഹിതനായിരുന്നു. ആ മാസത്തിലാണ് ഞാൻ ഉമ്മു അബ്ദിർറഹ്മാനെ വിവാഹം കഴിക്കുന്നത്.

ഖുർആൻ പഠിക്കാനുള്ള അതിയായ ആഗ്രഹം

റിയാദിലേക്ക് വന്നതിന് ശേഷം ഖുർആൻ പഠിക്കണമെന്ന അതിയായ ആഗ്രഹം മാതാവിന് ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അവർക്ക് എഴുതാനോ വായിക്കാനോ അറിയാത്തതിനാൽ അത് സാധിച്ചിരുന്നില്ല. തന്റെ നമസ്കാരം ശരിയാകാൻ ആവശ്യമായ സൂറത്തുൽ ഫാത്തിഹയും, ചെറിയ ചില സൂറത്തുകളും അവർ മനഃപാഠമാക്കിയിരുന്നു, അൽഹംദുലില്ലാഹ്. അവർ അത് എന്നെ കേൾപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. വൈകിയ പ്രായത്തിൽ ഖുർആൻ പഠിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല എന്നതിൽ അവർക്ക് ഇളവുണ്ട് رَحِمَهَا اللَّهُ. കാരണം, എഴുത്തും വായനയുമറിയാത്ത മരുഭൂമിയിലെ നിരക്ഷരരായ ഒരു സമൂഹത്തിലായിരുന്നു അവർ ജീവിച്ചിരുന്നത്. ഹിജ്റ 1403-ൽ ഖുർആൻ വായിക്കാൻ തനിക്ക് പഠിപ്പിച്ചുതരണമെന്ന് അവർ എന്നോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആ സമയത്താണ് അവർ അറബി അക്ഷരങ്ങൾ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. എൻ്റെ ഭാര്യ ഉമ്മു അബ്ദിർറഹ്മാനും അന്ന് അവരുടെ കൂടെ പഠിക്കാൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവൾക്ക് അന്ന് പതിനാല് വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം. അപ്പോൾ മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ എന്നോട് തമാശയായി പറയുമായിരുന്നു: “മുതിർന്ന വിദ്യാർത്ഥിനിയെക്കാൾ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ താങ്കൾ ചെറിയ വിദ്യാർത്ഥിനിക്കാണ് നൽകുന്നത്”. തന്റെ മൂന്നാമത്തെ മകൻ സഅദിൽ നിന്നുമാണ് അവർ ഈ തമാശ പഠിച്ചത്. ഒരു പരിശീലനത്തിന്റെ ഭാഗമായി ജർമ്മനിയിലും ബ്രിട്ടനിലുമായിരുന്ന അവൻ അവിടെ നിന്നും ഫോണിലൂടെ അവരോട് തമാശ പറയുമായിരുന്നു: “ചെറിയ വിദ്യാർത്ഥിനിക്കാണോ അതോ വലിയ വിദ്യാർത്ഥിനിക്കാണോ സഈദ് കൂടുതൽ പരിഗണന നൽകുന്നത്?” ഇത് അവർക്ക് വളരെ ഇഷ്ടപ്പെടുകയും അതെന്നോട് തമാശയായി പറയുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു رَحِمَهَا اللَّهُ.

ഖുർആൻ മനഃപാഠമാക്കൽ

അക്ഷരങ്ങൾ വായിക്കാനും എഴുതാനും പഠിച്ചതിന് ശേഷം, മാതാവ് ഖുർആൻ അക്ഷരങ്ങൾ കൂട്ടി വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. മുസ്ഹഫ് നോക്കി വായിക്കുമ്പോൾ തെറ്റുകൾ തിരുത്തിത്തരാൻ അവർ മറ്റുള്ളവരോട് ആവശ്യപ്പെടുമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, സായുധ സേനാംഗങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലത്ത് ഒരു വനിതാ ഖുർആൻ പഠന കേന്ദ്രം ആരംഭിക്കാൻ അല്ലാഹു അവസരമൊരുക്കി. ആ പാർപ്പിട സമുച്ചയത്തിലെ പള്ളിയിലെ ഇമാമും ഖത്വീബും ഞാനായിരുന്നു. മാതാവ് ആ വനിതാ മദ്രസയിൽ പേര് ചേർക്കുകയും, തന്റെ അറുപതാം വയസ്സിന് ശേഷം ഖുർആൻ മനഃപാഠമാക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.

• ഹിജ്റ 1412-ൽ അവർ ഖുർആനിലെ രണ്ട് ജുസ്അ് മനഃപാഠമാക്കിയതിനുള്ള സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നേടി.
• ഹിജ്റ 1413 മാസം 10 തീയതി 25-ന്, തന്റെ കൃത്യം അറുപത്തിഏഴാമത്തെ വയസ്സിൽ, മൂന്ന് ജുസ്അുകൾ മികവോടെ മനഃപാഠമാക്കിയതിന് അവർക്ക് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചു, رَحِمَهَا اللَّهُ.
• ഹിജ്റ 1417 മാസം 7 തീയതി 29-ന് നാല് ജുസ്അുകൾ മികച്ച നിലയിൽ മനഃപാഠമാക്കിയതിനുള്ള സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചു.
• ഹിജ്റ 1418-ൽ അഞ്ച് ജുസ്അുകൾ മനഃപാഠമാക്കി മികച്ച നിലയിലുള്ള സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കരസ്ഥമാക്കി.
• ഏകദേശം ഹിജ്റ 1423-ൽ, കൃത്യം എഴുപത്തിയെട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ അവർ സൂറത്ത് യാസീൻ മുതൽ സൂറത്തുന്നാസ് വരെയുള്ള എട്ട് ജുസ്അുകളുടെ മനഃപാഠം പൂർത്തിയാക്കി. പ്രായക്കൂടുതൽ കാരണം താൻ മനഃപാഠമാക്കിയത് മറന്നുപോകുമെന്ന് ഭയന്ന് അവർ അത് ധാരാളമായി ആവർത്തിച്ചു വായിക്കുമായിരുന്നു رَحِمَهَا اللَّهُ.

അവരുടെ മരണശേഷം ഞങ്ങൾ അവരുടെ പക്കൽ നിന്നും ഖുർആനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പതിമൂന്ന് സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ കണ്ടെത്തി. മികച്ച വിജയം നേടിയതിനുള്ള സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ, കോഴ്സുകൾ, മത്സരങ്ങൾ എന്നിവ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം അവർ മനഃപാഠമാക്കിയ എട്ട് ജുസ്അുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും ഹിജ്റ 1412 മുതൽ 1423 വരെയുള്ള കാലയളവിലുള്ളതുമാണ്. അവരുടെ അങ്ങേയറ്റത്തെ താല്പര്യവും പരിശ്രമവുമാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത് رَحِمَهَا اللَّهُ. അല്ലാഹു അവർക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കുമാറാകട്ടെ.

നമസ്കാരം

അവർ അഞ്ച് നേരത്തെ നിർബന്ധ നമസ്കാരങ്ങൾ അവയുടെ ആദ്യ സമയങ്ങളിൽ തന്നെ കൃത്യമായി നിർവ്വഹിക്കുന്നവരായിരുന്നു, അൽഹംദുലില്ലാഹ്. നമസ്കാരങ്ങൾ സമയം വൈകിപ്പിക്കുന്നതിനെ അവർ കർശനമായി വിലക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.

സുന്നത്ത്ന മസ്കാരങ്ങൾ

മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ നിരവധി സുന്നത്ത് നമസ്കാരങ്ങൾ പതിവാക്കുന്നവരായിരുന്നു, അവയിൽ ചിലത്:

• അവസാന യാമങ്ങളിലെ രാത്രി നമസ്കാരം (തഹജ്ജുദ്): ഫജ്ർ നമസ്കാരത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് ഉണർന്ന് വുദൂഅ് ചെയ്ത് നമസ്കരിക്കുകയും, ഫജ്ർ ബാങ്ക് വിളിക്കുന്നത് വരെ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഫജ്ർ ബാങ്ക് വിളിച്ചാൽ ഫജ്‌റിന്റെ സുന്നത്ത് നമസ്കരിക്കും. പ്രഭാതം വെളിവായെന്ന് ഉറപ്പായാൽ ഫർദ് നമസ്കാരം നിർവ്വഹിക്കും. പിന്നീട് നമസ്കാരാനന്തരമുള്ള ദിക്റുകളും പ്രഭാതത്തിലെ ദിക്റുകളും ചൊല്ലും. അതിനുശേഷം താൻ മനഃപാഠമാക്കിയ ഖുർആൻ ഭാഗങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചു പാരായണം ചെയ്യും.
• വുദൂഇന്റെ സുന്നത്ത് അവർ പതിവാക്കിയിരുന്നു. രാവോ പകലോ ഏത് സമയത്ത് വുദൂഅ് ചെയ്താലും അവർ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുമായിരുന്നു.
• പകൽ വെളിച്ചം നന്നായി പരന്നതിന് ശേഷമുള്ള ദുഹാ നമസ്കാരം അവർ കൃത്യമായി നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നു.

നോമ്പ്

അവർ رَحِمَهَا اللَّهُ എല്ലാ വർഷവും റമദാനിൽ നോമ്പനുഷ്ഠിക്കുകയും, അതിനെ തുടർന്ന് ശവ്വാൽ മാസത്തിലെ ആറ് നോമ്പുകൾ നോൽക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അറഫാ ദിനത്തിലെ നോമ്പ് പോലെയുള്ള ഐച്ഛിക നോമ്പുകൾ അവർ കഴിവനുസരിച്ച് നോറ്റിരുന്നു; അവർ ഹജ്ജിലല്ലെങ്കിൽ അറഫാ നോമ്പ് ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. മുഹറം ഒമ്പതിനോ പതിനൊന്നിനോ ഒപ്പം ആശൂറാഅ് ദിനത്തിലും, ദുൽഹിജ്ജയിലെ ആദ്യ പത്ത് ദിനങ്ങളിൽ സാധ്യമാകുന്നത്രയും, മറ്റ് മാസങ്ങളിൽ സാധ്യമാകുന്ന ദിനങ്ങളിലും അവർ നോമ്പനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു, رَحِمَهَا اللَّهُ.

അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സ്മരണ

അവർ رَحِمَهَا اللَّهُ അല്ലാഹുവിനെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുന്നവരായിരുന്നു. രാവിലത്തെയും വൈകുന്നേരത്തെയും ദിക്റുകൾ അവർ ചൊല്ലുമായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് പാപമോചന പ്രാർത്ഥനകളിലെ ശ്രേഷ്ഠമായത് (സയ്യിദുൽ ഇസ്തിഗ്ഫാർ). കൂടാതെ ദിവസവും നൂറ് തവണ «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير» എന്ന് ചൊല്ലുകയും, അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കാനുള്ള മറ്റ് ധാരാളം ദിക്റുകളും പ്രാർത്ഥനകളും ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. «سبحان الله والحمد لله، ولا إله إلا الله، والله أكبر، ولا حول ولا قوة إلا بالله» എന്ന് അവർ ധാരാളമായി പറയുമായിരുന്നു. ഫജ്ർ നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം, നമസ്കാരാനന്തരമുള്ള ദിക്റുകളും പ്രഭാത ദിക്റുകളും ചൊല്ലിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അവർക്ക് സാധ്യമാകുന്നത്ര ഖുർആൻ മനഃപാഠത്തിൽ നിന്നും ആവർത്തിച്ചു പാരായണം ചെയ്യും. അവർ ഖുർആൻ റേഡിയോ ധാരാളമായി ശ്രവിക്കുമായിരുന്നു. അതിലെ ‘നൂറുൻ അലദ്ദർബ്’ എന്ന പ്രോഗ്രാം കേൾക്കാൻ അവർക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമായിരുന്നു. ഈ റേഡിയോ പ്രക്ഷേപണത്തിൽ നിന്നും ആ പ്രോഗ്രാമിൽ നിന്നും അവർക്ക് ധാരാളം പ്രയോജനങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്, വില്ലാഹിൽ ഹംദ്. താൻ കേൾക്കുന്ന മതപരമായ അറിവുകൾ മറ്റ് സ്ത്രീകൾക്കും തന്റെ മഹ്റമുകൾക്കും പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും അവർക്കത് ഉപകാരപ്രദമാക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. അല്ലാഹു അവർക്ക് നല്ല പ്രതിഫലം നൽകുകയും പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.

ഹജ്ജ്

ഹിജ്റ 1398-ൽ പിതാവ് അലി ബിൻ വഹ്ഫിനോടും (രണ്ടുപേർക്കും അല്ലാഹു കരുണ ചൊരിയട്ടെ) സഹോദരൻ ഹുസൈനോടും ചില മക്കളോടുമൊപ്പം അവർ തന്റെ ആദ്യത്തെ (നിർബന്ധമായ) ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിച്ചു. ഹിജ്റ 1403-ൽ സഹോദരൻ ഹാദിയോടും, ഉമ്മു അബ്ദിർറഹ്മാനോടും മറ്റ് ചില മഹ്റമുകളോടുമൊപ്പം അവർ ഹജ്ജ് ചെയ്തു. ഹിജ്റ 1408-ൽ തന്റെ ചില മക്കളോടും, കൊച്ചുമക്കളായ അബ്ദുർറഹ്മാൻ, അബ്ദുൽ അസീസ് (അന്ന് അവർ ചെറിയ കുട്ടികളായിരുന്നു) എന്നിവരോടും അവരുടെ കുടുംബത്തോടും, ഉമ്മു അബ്ദിർറഹ്മാൻ, ഉമ്മു അബ്ദുൽ അസീസ്, മറ്റ് ചില മഹ്റമുകൾ എന്നിവരോടുമൊപ്പം അവർ ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിച്ചു. പിന്നീട് ഹിജ്റ 1416-ൽ പിതാവ് അലി ബിൻ വഹ്ഫ് رَحِمَهُ اللَّهُ, ഉമ്മു അബ്ദുൽകരീം, മറ്റ് ചില മഹ്റമുകൾ എന്നിവർക്കൊപ്പം ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിച്ചു. ഇതുകൂടാതെ, ഹിജ്റ 1398-നും 1416-നുമിടയിൽ അവർ വേറെയും ഹജ്ജ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടാകാം, എന്നാൽ അതെനിക്ക് കൃത്യമായി ഓർമ്മയില്ല. ഹിജ്റ 1416-ലെ ഹജ്ജിൽ വളരെ വലിയൊരു സംഭവം ഉണ്ടായി. ഹജ്ജിന് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് അവർക്ക് കാൽമുട്ടുകളിൽ ഒരു രോഗം ബാധിക്കുകയും മുട്ടിലെ എല്ലുകൾ തമ്മിൽ ഉരയുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. സൈനിക ആശുപത്രിയിൽ ഫിസിയോതെറാപ്പി ചികിത്സയിലായിരുന്നു അവർ. ഹജ്ജ് അവസാനിക്കുന്നത് വരെ ആ ബുദ്ധിമുട്ട് അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. അയ്യാമുത്തശ്‌രീഖിന്റെ ദിവസങ്ങളിൽ അവർ അഖബയിലെ ജംറയിൽ കല്ലെറിയാൻ വേണ്ടി പടികൾ ഇറങ്ങിപ്പോകുകയും, പിതാവ് അലി ബിൻ വഹ്ഫിനൊപ്പം رَحِمَهُمَا اللَّهُ ആ വലിയ പടികൾ കയറാൻ വേണ്ടി നന്നായി പ്രയാസപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അയ്യാമുത്തശ്‌രീഖ് കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും അവരുടെ കാൽമുട്ടിലെ ആ അസുഖം പൂർണ്ണമായും ഭേദമായി! അവർ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ പിന്നീട് ആ രോഗം ഉണ്ടായിട്ടില്ല. തന്റെ എൺപത്തിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തോളം അല്ലാഹു അവർക്ക് ആ കാൽമുട്ടുകളിൽ ആരോഗ്യം നൽകി. അല്ലാഹുവിനുള്ള അനുസരണത്തിന്റെ ബറകത്ത് കൊണ്ടും, അതിലുപരി അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്തായ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടുമാണിത്. ആ വലിയ പടികൾ കയറിയ പരിശ്രമമായിരുന്നു അവരുടെ ആ വേഗത്തിലുള്ളതും ശാശ്വതവുമായ രോഗശമനത്തിന് കാരണമായത്.

ഉംറകൾ

മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ ധാരാളം ഉംറകൾ നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ നാല് ഹജ്ജിനോടൊപ്പമുള്ള നാല് ഉംറകൾ ഇതിൽ പെടുന്നു. അവർ നിരന്തരം ഉംറ നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, ഹിജ്റ 1400 മുതൽ 1426 വരെ ഇരുപത്തിയാറ് വർഷക്കാലം ഓരോ റമദാനിലും അവർ മഹ്റമുകളോടൊപ്പം ഉംറ ചെയ്തിരുന്നു എന്നതാണ് എനിക്ക് ഓർമ്മയുള്ളത്. പിന്നീട് ഹിജ്റ 1427-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ അവർക്ക് രോഗം ബാധിച്ചു, അതിനുശേഷം അവർക്ക് ഉംറ നിർവ്വഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വസന്തകാല അവധികളിലും വേനൽക്കാല അവധികളിലുമെല്ലാം അവർ ഉംറ ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ അതിന്റെ കൃത്യമായ എണ്ണം എനിക്കറിയില്ല. അല്ലാഹു അവരിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുമാറാകട്ടെ. ഹജ്ജിനോ ഉംറക്കോ മറ്റെന്തിനോ ആയിക്കോട്ടെ, ഒരു മഹ്റം ഇല്ലാതെ അവർ യാത്ര ചെയ്തിരുന്നില്ല رَحِمَهَا اللَّهُ. മഹ്റം ഇല്ലാതെ യാത്ര ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും അവർ സ്ത്രീകളെ വിലക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.

ദാനധർമ്മങ്ങളും ഔദാര്യവും

അവർ رَحِمَهَا اللَّهُ വളരെ വ്യക്തമായിത്തന്നെ വലിയ ഔദാര്യമുള്ളവരായിരുന്നു. വൃദ്ധരായ സ്ത്രീകളെപ്പോലെ അവർ പണം പൂഴ്ത്തിവെച്ചിരുന്നില്ല. ആരോഗ്യത്തോടെയിരിക്കെത്തന്നെ തനിക്കുള്ളതെല്ലാം അവർ ദാനമായി നൽകി, വില്ലാഹിൽ ഹംദ്. നബി ﷺ യോട് ഏത് സ്വദഖയാണ് ഏറ്റവും മഹത്തരമായത് എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോഴുള്ള ഈ വചനത്തിൽ അവർ ഉൾപ്പെടുമെന്ന് ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രത്യാശിക്കുന്നു, നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

«أَنْ تَصَدَّقَ وَأَنْتَ صَحِيحٌ شَحِيحٌ، تَخْشَى الْفَقْرَ وَتَأْمُلُ الْغِنَى، وَلاَ تُمْهِلَ حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الحُلْقُومَ، قُلْتَ: لِفُلاَنٍ كَذَا، وَلِفُلاَنٍ كَذَا، وَقَدْ كَانَ لِفُلاَنٍ»

“നീ ആരോഗ്യവാനായിരിക്കുമ്പോഴും, സമ്പത്തിനോട് അത്യാർത്തിയുള്ളവനായിരിക്കുമ്പോഴും, ദാരിദ്ര്യത്തെ ഭയക്കുകയും ഐശ്വര്യത്തെ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴും നൽകുന്ന ദാനധർമ്മമാണ് (ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത്). ജീവൻ തൊണ്ടക്കുഴിയിൽ എത്തുമ്പോൾ ‘ഇത് ഇന്നയാൾക്ക്, ഇത് ഇന്നയാൾക്ക്’ എന്ന് പറയുന്നതുവരെ നീ അത് പിന്തിപ്പിക്കരുത്. തീർച്ചയായും അത് ഇന്നയാൾക്കുള്ളതായി മാറിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.”³

അവരുടെ ദാനധർമ്മങ്ങളിൽ ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. ദക്ഷിണ മേഖലയിലെ ത്വരീബ് സെന്ററിൽ പരിമിതമായ വരുമാനമുള്ളവർക്കുള്ള സ്ഥലത്ത് കോടതിക്ക് സമീപമായി പിതാവ് അലി ബിൻ വഹ്ഫ് رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ നിയ്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരക്കുട്ടികൾ ഒരു പള്ളി നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി അവരുടെ അനന്തരാവകാശം വിട്ടുനൽകാൻ അല്ലാഹു തൗഫീഖ് നൽകി. അല്ലാഹു അവർക്ക് നല്ല പ്രതിഫലം നൽകുകയും അവരെ നന്നാക്കുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ. മാതാവ് ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ അവരും ആ പള്ളി നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുചേർന്നു. ഒരുതവണ രണ്ടായിരം റിയാൽ നൽകിക്കൊണ്ട് ബന്ധുവായ പള്ളിയുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനോട് അവർ പറഞ്ഞു: “ഒരു നമസ്കാരക്കാരനുള്ള സ്ഥലത്തിനായി ഇതെടുത്തോളൂ”. മറ്റൊരു തവണ പറഞ്ഞു: “ഒന്നോ രണ്ടോ പേർക്ക് നമസ്കരിക്കാനുള്ള സ്ഥലത്തിനായി ഇതെന്റെ ഉമ്മാക്ക് വേണ്ടിയുള്ള സ്വദഖയായി എടുത്തോളൂ”. ചിലപ്പോൾ പിതാവിന് വേണ്ടിയും, ചിലപ്പോൾ സ്വന്തത്തിന് വേണ്ടിയും അവർ സ്വദഖ നൽകി. അങ്ങനെ ഈ പള്ളിക്കായി അവർ നൽകിയ ആകെ തുക നാൽപ്പതിനായിരം റിയാലായി. അതിൽ അവസാനമായി നൽകിയത് ആ പള്ളിയിലെ കുറച്ചൊഴികെ മുഴുവൻ എയർ കണ്ടീഷണറുകളും സ്ഥാപിക്കാനായിരുന്നു. തന്നിൽ നിന്നും സംഭാവന സ്വീകരിക്കുന്ന ആളോട് ഇത് മറ്റാരോടും പറയരുതെന്ന് അവർ കർശനമായി നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. അവരുടെ മരണശേഷമല്ലാതെ പള്ളിയുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ ഈ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുപറഞ്ഞിരുന്നില്ല, رَحِمَهَا اللَّهُ. അവരുടെ മരണശേഷം ഈ രഹസ്യം വെളിപ്പെടുത്തിയതിന് അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.
2. അവർ رَحِمَهَا اللَّهُ മരണപ്പെടുന്നതിന് ഏകദേശം ഒരു വർഷം മുമ്പ്, അതായത് ഹിജ്റ 1427 റമദാനിന് ശേഷം, തന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന സ്വർണ്ണവും പണവുമെല്ലാം അവർ ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി തന്റെ മക്കളിലൊരാളെ ഏൽപ്പിച്ചു. സ്വർണ്ണത്തിന്റെ വിലയും പണവുമടക്കം ആകെ പതിനാറായിരത്തി അഞ്ഞൂറ് (16,500) റിയാൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവർ പറഞ്ഞു: “നിനക്ക് ഉദ്ദേശമുള്ളിടത്ത് ഇത് സ്വദഖയായി നൽകുക”. കാരണം തന്റെ മക്കളെല്ലാം സാമ്പത്തികമായി കഴിവുള്ളവരാണെന്നും അവർക്ക് ഇതിന്റെയൊന്നും ആവശ്യമില്ലെന്നും അവർക്കറിയാമായിരുന്നു رَحِمَهَا اللَّهُ. അവരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മകൻ ഈ പണം ദക്ഷിണ മേഖലയിൽ നേരത്തെ പറഞ്ഞ അലി ബിൻ വഹ്ഫ് പള്ളിയിൽ നിന്നും അഞ്ഞൂറ് മീറ്റർ വടക്ക് ഭാഗത്തുള്ള അബ്ദുർറഹ്മാൻ ബിൻ ഔഫ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന്റെ പേരിലുള്ള പള്ളിയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുചേരാനായി നൽകി. ഹിജ്റ 1427 മാസം 10 തീയതി 25-നാണ് കോൺട്രാക്ടർ ഈ തുക ഏറ്റുവാങ്ങിയത്. മക്കളിൽ ആർക്കാണോ ഈ തുക നൽകിയിരുന്നത് അവരോട് “ഇക്കാര്യം മറ്റാരോടും പറയരുത്” എന്ന് അവർ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. അല്ലാഹു അവന് നല്ല പ്രതിഫലം നൽകട്ടെ, ഉമ്മയുടെ മരണം വരെ അവൻ ആ രഹസ്യം സൂക്ഷിച്ചു, അതുവഴി ലോകമാന്യം (രിയാഅ്) എന്ന ഫിത്നയിൽ നിന്നും അവർ സുരക്ഷിതയായി رَحِمَهَا اللَّهُ. ഉമ്മയുടെ ഈ രഹസ്യം മരണശേഷം വെളിപ്പെടുത്തിയതിന് അല്ലാഹു അവന് വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുമാറാകട്ടെ. ആളുകൾ അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കാനും, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രതിഫലവും പരലോകവും ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ധർമ്മത്തിലും ഔദാര്യത്തിലും അവരെ മാതൃകയാക്കാനുമാണ് അവൻ ഈ വിവരം പങ്കുവെച്ചത്. മക്കൾ നൽകുന്ന സമ്മാനങ്ങളല്ലാതെ അവർക്ക് വേറെ വരുമാനമോ ശമ്പളമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മക്കൾ അവരോട് വളരെ നന്നായി വർത്തിക്കുന്നവരായിരുന്നു, അല്ലാഹു അവർക്ക് നല്ല പ്രതിഫലം നൽകട്ടെ. അല്ലാഹുവിങ്കലുള്ള പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിച്ച് തനിക്ക് ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം അവർ ദാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അവസാനം സാമൂഹ്യക്ഷേമ വകുപ്പിൽ നിന്നുള്ള സഹായം പോലും ചില മക്കളുടെ സമ്മതത്തോടെ അവർ വേണ്ടെന്നുവെച്ചു. കാരണം അത് സകാത്തിന്റെ പണമായിരുന്നു. സാമൂഹ്യക്ഷേമ വകുപ്പ് അണ്ടർസെക്രട്ടറി ഇത് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്: “സാമൂഹ്യക്ഷേമ വകുപ്പിൽ നിന്ന് അർഹരായവർക്ക് വർഷംതോറും നൽകുന്നത് സകാത്തിന്റെ പണത്തിൽ നിന്നാണ്”. ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ ആ വരുമാനം നിർത്തിവെച്ചു, അല്ലാഹു അവർക്ക് അതിനേക്കാൾ ഐശ്വര്യം നൽകി, അൽഹംദുലില്ലാഹ്.
3. മരണശേഷം സ്വന്തം സമ്പത്തായി അവർ യാതൊന്നും ബാക്കിവെച്ചില്ല. എല്ലാം അവർ ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. ഒരു റിയാലോ പൈസയോ പോലും അവരുടെ മരണശേഷം ഞങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തിട്ടില്ല. മുതിർന്ന സ്ത്രീകളിൽ സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന പണം പൂഴ്ത്തിവെക്കുന്ന ശീലത്തിന് വിപരീതമായിരുന്നു ഇത്. ചില സ്ത്രീകൾ മരണപ്പെടുമ്പോൾ അവരുടെ തലയണയുടെ അടിയിൽ നിന്നും വലിയ തുകകൾ കണ്ടെത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ എൻ്റെ മാതാവിന്റെ رَحِمَهَا اللَّهُ കാര്യത്തിൽ അങ്ങനെയൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
4. അവരുടെ ഔദാര്യത്തിലും നന്മയിലും പെട്ടതാണ്; തന്റെ നാല് ആൺമക്കളുടെ വിവാഹ സമയത്തും തൻ്റെ പക്കലുള്ളത് നൽകി അവരെ സഹായിച്ചു എന്നത്. ഓരോരുത്തർക്കും വിവാഹ സമയത്ത് തനിക്ക് കഴിയുന്നതെല്ലാം അവർ നൽകുമായിരുന്നു. അവർക്കിടയിൽ നീതി കാണിക്കാൻ അവർ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു رَحِمَهَا اللَّهُ.
5. ഒരു വർഷം, രാജ്യത്തിന് പുറത്തുനിന്ന് സൗദി അറേബ്യയിൽ ജോലിക്ക് വന്ന ചിലർക്ക് കുറച്ച് പണത്തിന്റെ ആവശ്യമുണ്ടായി. കടം തരാൻ ആരെയും കിട്ടാതെ അവർ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിലായി. ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ മാതാവ് തൻ്റെ മക്കളിൽ ഒരാളുവശം അഞ്ഞൂറ് (500) റിയാൽ കൊടുത്തയച്ചു. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: “ഇതവർക്ക് സ്വദഖയായി നൽകുക, വിവരം മറ്റാരോടും പറയരുത്”.
6. അവരുടെ സഹോദരന്റെ മകൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ അലി ബിൻ സഈദ് ബിൻ ജാസിഅ എന്നോട് പറഞ്ഞു: മാതാവ് അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം റിയാദിൽ നിന്ന് ദക്ഷിണ മേഖലയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. വഴിയിൽ പെട്രോൾ പമ്പുകളിൽ നിന്ന് വാഹനത്തിൽ ഇന്ധനം നിറക്കുമ്പോൾ പണം നൽകാൻ അവർ നിർബന്ധിക്കുമായിരുന്നു. പമ്പ് ജീവനക്കാരന് നൽകാനായി അവർ തൻ്റെ അനന്തരവനായ അദ്ദേഹത്തെ പണം ഏൽപ്പിക്കും. അതുപോലെ യാത്രാമധ്യേ ആവശ്യമായി വരുന്ന ചില സാധനങ്ങളുടെ വിലയും അവർ നൽകിയിരുന്നു. യാത്രാച്ചെലവിൽ പങ്കുചേരുന്നതിന്റെ ഭാഗമായിട്ടായിരുന്നു ഇത്, رَحِمَهَا اللَّهُ. തന്റെ മക്കളുടെ ഭാര്യമാർ പ്രസവിക്കുമ്പോൾ അവർ അവരെ പ്രത്യേകം പരിഗണിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. അവർക്ക് അനുയോജ്യമായ പ്രത്യേക ഭക്ഷണങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിക്കൊടുക്കുകയും, അവർക്കും ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേക സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യും. എൻ്റെ മകനായ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ബിൻ സഈദ് ഹിജ്റ 1403 മാസം 11 തീയതി 27-ന് വീട്ടിൽ വെച്ച് ജനിച്ചപ്പോൾ അവർ തന്നെയായിരുന്നു വയറ്റാട്ടിയായി നിന്നത് എന്ന് ഞാൻ ഓർക്കുന്നു. പ്രസവ സമയത്ത് ഒരു സ്ത്രീക്ക് ആവശ്യമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവർ ചെയ്തുകൊടുത്തു. കുട്ടിയുടെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കുകയും, ബന്ധിക്കുകയും, ഒരു നവജാത ശിശുവിനും മാതാവിനും നൽകേണ്ട പ്രഥമശുശ്രൂഷകൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ഹിജ്റ 1410-ൽ എൻ്റെ മകൻ അബ്ദുർറഹീം ബിൻ സഈദ് رَحِمَهُ اللَّهُ ജനിച്ചപ്പോഴും അവർ ഇതുതന്നെ ആവർത്തിച്ചു. സഹോദരൻ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ജനിച്ചപ്പോൾ ചെയ്തതുപോലെ തന്നെയുള്ള ശുശ്രൂഷകൾ അവർക്കും മാതാവിനും നൽകി, അല്ലാഹു എല്ലാവർക്കും കരുണ ചൊരിയട്ടെ.

നന്മ കൽപ്പിക്കലും തിന്മ വിരോധിക്കലും

മാതാവ് رَحِمَهَا اللَّهُ നന്മ കൽപ്പിക്കുകയും തിന്മ വിരോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരായിരുന്നു. മതപരമായി വിലക്കപ്പെട്ട ഒരു തിന്മ കണ്ടാൽ അത് വിരോധിക്കാതെ അവർ മിണ്ടാതിരിക്കില്ല. സ്വന്തം മക്കളല്ലാത്തവരോട് ശക്തമായ വാക്കുകളിലൂടെ യുക്തിപൂർവ്വം അവർ ഉപദേശിക്കും. എന്നാൽ സ്വന്തം മക്കളോട് വാക്കിലൂടെയും പ്രവൃത്തിയിലൂടെയുമായിരുന്നു അവരുടെ ശാസന. ഞാൻ ഓർക്കുന്ന ചില കാര്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. മക്കൾ ചെറുതായിരിക്കുമ്പോൾ അവർ അവരോട് പറയുമായിരുന്നു: “നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, നമസ്കരിക്കാതെ ആരെങ്കിലും മരണപ്പെട്ടാൽ അല്ലാഹു അവരെ നരകത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കും”, അല്ലെങ്കിൽ അർത്ഥമാക്കുന്ന രീതിയിൽ അവർ പറയുമായിരുന്നു رَحِمَهَا اللَّهُ.
2. മക്കൾ ചെറുതായിരിക്കെ അവരുടെ കൈയ്യിൽ ഒരു ചെറിയ വടിയുണ്ടാകും. ആ വടിയുടെ തലപ്പത്ത് ഒരു തോൽവാറ് കെട്ടിവെച്ചിട്ടുണ്ടാകും, അതിന് ‘അൽ അറഖ’ എന്നാണ് പറയുക. മക്കൾക്ക് ശിക്ഷണം നൽകേണ്ടി വരുമ്പോൾ അവർ അത് ഉപയോഗിച്ച് അവരെ അടിക്കുമായിരുന്നു. മക്കൾക്ക് പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പും അതിന് ശേഷവും ഫജ്ർ നമസ്കാരത്തിനായി അവർ അവരെ വിളിച്ചുണർത്തുമായിരുന്നു. അവർ എഴുന്നേൽക്കാൻ വൈകിയാൽ രണ്ടാമത് വരുമ്പോൾ ഒരു പാത്രത്തിൽ തണുത്ത വെള്ളം കൊണ്ടുവരും. എന്നിട്ട് ആ തണുത്ത വെള്ളം ശക്തിയായി അവരുടെ മുഖത്തേക്ക് ഒഴിക്കും. അപ്പോൾ സംഭവിച്ചതറിയാതെ ഭയന്ന് എഴുന്നേൽക്കുകയല്ലാതെ അവർക്ക് മറ്റു വഴിയില്ല. ശക്തവും എന്നാൽ യുക്തിഭദ്രവുമായ ഈ ശിക്ഷണത്തിന് ശേഷം അവർ വുദൂഅ് ചെയ്ത് പള്ളിയിലേക്ക് പോകും. തന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിൽ അവർ വളരെ ശക്തയായിരുന്നു. അവരുടെ സത്യത്തോടുള്ള നിലപാടിലെ കരുത്തും ധീരതയും കാരണം മക്കളിൽ ആർക്കും തന്നെ അവരുടെ നിർദ്ദേശങ്ങളെ എതിർക്കാനോ അത് നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ കാലതാമസം വരുത്താനോ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല رَحِمَهَا اللَّهُ.
3. തന്റെ മഹ്റമുകളായ ചില ബന്ധുക്കളോട് താടി നീട്ടിവളർത്താൻ അവർ ഉപദേശിച്ചിരുന്നു. താടി വടിക്കുന്നതിനെയും, വസ്ത്രം നെരിയാണിയുടെ താഴേക്ക് ഇറക്കിയിടുന്നതിനെയും (ഇസ്ബാൽ) അവർ ശക്തമായി അപലപിക്കുകയും അതിൽ നിന്ന് ആളുകളെ അകറ്റുകയും ചെയ്തു. അവർ പറയും: “നിങ്ങൾ സ്ത്രീകളോട് സാമ്യം പുലർത്തരുത്, നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുക, ഇത് ഹറാമാണ് (നിഷിദ്ധമാണ്), ഇത് അനുവദനീയമല്ല”. അവർ പറഞ്ഞത് കേൾക്കാത്തതിനാൽ ചില ബന്ധുക്കളോട് അവർ പലതവണ മിണ്ടാതിരുന്നത് (ബഹിഷ്കരിച്ചത്) എനിക്കോർമ്മയുണ്ട്. എന്നാൽ മിണ്ടാതിരിക്കുന്നത് ഒരു ഉത്തമ താല്പര്യത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമേ പാടുള്ളൂ എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ അവർ ആ നിലപാടിൽ നിന്നും പിന്മാറുകയും ചെയ്തു رَحِمَهَا اللَّهُ.
4. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ, തന്റെ അടുത്ത ബന്ധുക്കളിൽ ആരെങ്കിലും വീട്ടിൽ ടെലിവിഷൻ കൊണ്ടുവന്നാൽ അവർ ആ വീട്ടിൽ കയറുമായിരുന്നില്ല. അനുയോജ്യമല്ലാത്ത ചില പരിപാടികൾ കണ്ടതിനാലാണ് അവർ അങ്ങനെ ചെയ്തത്. ടെലിവിഷൻ ഉള്ള ഒരു വീട്ടിലും, അതായത് തന്റെ അടുത്ത ബന്ധുക്കളുടെ വീടുകളിൽ താൻ പ്രവേശിക്കില്ലെന്ന് അവർ അല്ലാഹുവിന്റെ പേരിൽ സത്യം ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അത് വളരെ വ്യാപകമാവുകയും മിക്ക വീടുകളിലും അത് സർവ്വസാധാരണമാവുകയും ചെയ്തപ്പോൾ അവർ തന്റെ സത്യത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം (കഫ്ഫാറ) നൽകി. അപ്പോഴും അത് അവരോടുള്ള വെറുപ്പ് നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് തന്നെ അവർ ഉപദേശം തുടർന്നു, رَحِمَهَا اللَّهُ.
5. അമേരിക്കയിലേക്ക് ഉപരിപഠനത്തിന് പോയ തന്റെ മകൻ സഅദ് അബൂ അബ്ദുൽ അസീസിനെ മാതാവ് സൗദി അറേബ്യയിൽ നിന്നും ഫോണിൽ വിളിച്ച് സംസാരിച്ചതായി അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു. അവൻ പറഞ്ഞു: “സ്ത്രീപുരുഷന്മാർ ഇടകലരുന്നതിനെതിരെ അവർ ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുകയും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്തു. എന്റെ ഭാര്യയും മക്കളും, അതോടൊപ്പം ഡോ. സഅദ് ബിൻ ഹാദി ബിൻ മർഇ ആലു ഹശാശ് ആലു സുൽത്താൻ ആലു സുലൈമാനും എന്റെ കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു, അൽഹംദുലില്ലാഹ്. എന്നിട്ടും ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കാനും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനുമുള്ള മാതാവിന്റെ ആ പ്രത്യേക താല്പര്യം വലുതായിരുന്നു, അല്ലാഹു അവർക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കുമാറാകട്ടെ”.
6. അവർ മരണപ്പെടുന്നതിന് ഒന്നോ രണ്ടോ മാസം മുമ്പ് ആശുപത്രിയിലായിരിക്കെ, അടുത്ത ബന്ധുക്കളിൽ പെട്ട ഒരു മഹ്റം അവരെ സന്ദർശിക്കാൻ വന്നു. അവരുടെ സഹോദരിയുടെ മകനായിരുന്നു അത്. അദ്ദേഹത്തിന് വളരെ മനോഹരമായ ഒരു താടിയുണ്ടായിരുന്നു. താടി വെട്ടിയൊതുക്കിയവരുൾപ്പെടെ അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്ന ചില ബന്ധുക്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമെന്നോണം, മാതാവ് തൻ്റെ സഹോദരിയുടെ മകന്റെ ആ താടിയിൽ പിടിച്ച് അവിടെ ചുംബിച്ചു. എന്നിട്ട് അവിടെയുള്ളവരോട് കൈകൊണ്ട് ആംഗ്യം കാണിച്ചു, “ഇദ്ദേഹത്തെ മാതൃകയാക്കുക” എന്ന് പറയുന്നത് പോലെയായിരുന്നു അത്. ആശുപത്രിയിലെ കിടക്കയിലായിരിക്കെ തൻ്റെ മകൻ ഹുസൈന്റെ അടുത്തും അവർ ഇത് ആവർത്തിച്ചു. അവന് നീളമുള്ള ഭംഗിയുള്ള താടിയുണ്ടായിരുന്നു. അവർ അതിൽ ചുംബിച്ചു. സന്നിഹിതരായ തൻ്റെ ബന്ധുക്കളോട് അവനെ മാതൃകയാക്കാൻ അവർ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നതായാണ് എനിക്കതിൽ നിന്നും മനസ്സിലായത്, رَحِمَهَا اللَّهُ.
7. എന്റെ കുട്ടിക്കാലത്ത് ചില ബന്ധുക്കൾ ഒരു ഭൂമിയുടെയും അതിരുകളുടെയും പേരിൽ തർക്കിക്കുന്നതായി ഓർക്കുന്നു. അപ്പോൾ മാതാവ് അവരെ ഉപദേശിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ മരിച്ചുപോകും, ഈ മണ്ണ് ഇവിടെത്തന്നെ അവശേഷിക്കും. ഈ മണ്ണ് ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച് മരിച്ചുപോകുന്ന നിങ്ങൾ ഇതിന്റെ പേരിൽ തർക്കിക്കരുത്”. യഥാർത്ഥത്തിൽ അവരെല്ലാവരും മാതാവിന് മുമ്പ് തന്നെ മരണപ്പെട്ടു, ആ മണ്ണ് ആരുമില്ലാതെ അവിടെ അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്തു! അല്ലാഹു എല്ലാവർക്കും കരുണ ചൊരിയട്ടെ.
8. മക്കൾ വളർന്ന് വലുതായി വിവാഹിതരായതിന് ശേഷവും, ഫജ്ർ നമസ്കാരത്തിന് ബാങ്ക് വിളിച്ചാൽ അവർ ചിലരെ ഫോണിൽ വിളിക്കുമായിരുന്നു. എന്നിട്ട് പറയും: “നമസ്കരിക്കുക”. അവർ ഫോൺ എടുത്തില്ലെങ്കിൽ അവരുടെ വീട്ടുകാരെ വിളിച്ച് പറയും: “നമസ്കാരത്തിനായി ഇന്നയാളെ വിളിച്ചുണർത്തുക, അവന് ജമാഅത്ത് നമസ്കാരം നഷ്ടപ്പെടരുത്”. മക്കൾ മുതിർന്നവരായിട്ടും അവർ അവരോട് കാണിച്ച ഈ ശ്രദ്ധ വളരെ വലുതാണ്, അല്ലാഹു അവർക്ക് കരുണ ചൊരിയട്ടെ. അവരുടെ സഹോദരൻ്റെ മകൻ ഹുസൈൻ ബിൻ അലി ബിൻ സഈദ് ബിൻ ജാസിഅ എന്നോട് പറഞ്ഞു: “എന്റെ അമ്മായി നശ്ത്വയുടെ മക്കളിൽ ഒരാൾ വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് തന്റെ ഭാര്യയുമായി റിയാദിലേക്ക് പോയി. അമ്മായി തന്റെ ദക്ഷിണ മേഖലയിലുള്ള നാട്ടിൽ തന്നെ നിന്നു. അപ്പോൾ ഫജ്ർ നമസ്കാരത്തിന്റെ സമയത്ത് ദക്ഷിണ മേഖലയിലെ അൽ അരീനിൽ നിന്നും അവർ റിയാദിലുള്ള മകനെ ഫോണിൽ വിളിക്കുമായിരുന്നു. എന്നിട്ട് പറയും: ‘നമസ്കരിക്കുക, നിങ്ങൾക്ക് ജമാഅത്ത് നമസ്കാരം നഷ്ടപ്പെടരുത്’. മക്കൾ തങ്ങളുടെ നാട്ടിലല്ലെങ്കിൽ കൂടി അവരോടുള്ള മാതാവിന്റെ ശ്രദ്ധ ഇതിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാം, رَحِمَهَا اللَّهُ.”
9. റിയാദിലെ അർ-റബ്‌വയിലുള്ള അൽ രാജീഹി വലിയ ജുമാ മസ്ജിദിലെ മയ്യിത്ത് കുളിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് വെച്ച് നിരവധി തവണ മയ്യിത്ത് കുളിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശീലന പരിപാടികളിൽ അവർ പങ്കെടുത്തു. തന്റെ എൺപതാം വയസ്സും കഴിഞ്ഞ ശേഷം ഹിജ്റ 1425-ലോ 1426-ലോ ആണ് അവർ അവസാനമായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തത്. വളരെ അത്ഭുതകരമായ ഒരു യാദൃശ്ചികത എന്തെന്നാൽ, ഈ പരിശീലന പരിപാടികളിൽ അവരോടൊപ്പം പങ്കെടുത്ത ചില സ്ത്രീകളും പരിശീലകരും ചേർന്നാണ് അവർ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ രാജീഹി പള്ളിയിൽ വെച്ച് അവരെ കുളിപ്പിച്ചതും, അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും കരുണക്കായി അർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തത്.
10. മക്കളുടെ വീടുകളിലെ കാര്യങ്ങളിൽ അവർ അതീവ ശ്രദ്ധാലുവായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും മക്കൾ സ്ഥലത്തില്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ. കുട്ടികളുടെ കാര്യങ്ങൾ അവർ നിരീക്ഷിക്കുകയും, അവരോട് നമസ്കരിക്കാൻ കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഇശാഅ് നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം വാതിലുകൾ പരിശോധിച്ച് തുറന്നുകിടക്കുന്നവ അടയ്ക്കും. വീട്ടുകാർ ഉറങ്ങിയതിന് ശേഷം വാട്ടർ ടാപ്പുകൾ പരിശോധിച്ച് തുറന്നുകിടക്കുന്നവ അടയ്ക്കും, വൈദ്യുത വിളക്കുകൾ പരിശോധിച്ച് ആവശ്യമില്ലാത്തവ അണയ്ക്കും. അനാവശ്യമായ ചെലവുകൾക്കും ധൂർത്തിനും എതിരെ അവർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുമായിരുന്നു, رَحِمَهَا اللَّهُ.

മാതാപിതാക്കളോടുള്ള നന്മ (ബിർറ്)

അവർ മാതാപിതാക്കളോട് അങ്ങേയറ്റം നന്മ ചെയ്യുന്നവരായിരുന്നു. ഹിജ്റ 1412-ൽ തന്റെ മാതാവ് രോഗബാധിതയായി കിടപ്പിലായപ്പോൾ അവർ ഉമ്മയുടെ അടുത്തേക്ക് പോകുകയും അവരോടൊപ്പം തന്നെ നിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഉമ്മയ്ക്ക് ആവശ്യമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചെയ്തുനൽകുന്ന ഒരു സേവകയായിരുന്നു അവർ. പിതാവും ആ വീട്ടിൽ തന്നെ സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നു. അങ്ങനെ മാതാപിതാക്കൾ ഇരുവർക്കും അവർ സേവനം ചെയ്തു. ഹിജ്റ 1414-ൽ ഒരു ഉയർന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് വീണ് അവരുടെ തുടയെല്ല് പൊട്ടുന്നത് വരെ ഈ അവസ്ഥ തുടർന്നു. ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം അസ്ഥി കൂടിച്ചേർന്നപ്പോൾ ഉമ്മ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ അവരെ ശുശ്രൂഷിക്കാൻ അവർ വീണ്ടും തിരിച്ചെത്തി. അല്ലാഹു എല്ലാവർക്കും വിശാലമായ കാരുണ്യം നൽകുമാറാകട്ടെ. തന്റെ ബന്ധുക്കളോടുള്ള കടപ്പാടുകൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നതിലും അവർ മുന്നിലായിരുന്നു. അവരുടെ സഹോദരിയായ ഉമ്മു മഹ്ദി ബിൻ അബ്ദില്ലാഹ് ബിൻ ഹദ്‌റം (ഉമ്മു സഈദ് ബിൻ അബ്ദില്ലാഹ് ബിൻ ഹദ്‌റം) രോഗിയായി കിടപ്പിലായപ്പോൾ, അവർ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ മാതാവ് അവരോടൊപ്പം തന്നെ നിന്ന് ശുശ്രൂഷിച്ചിരുന്നു. രണ്ടുപേർക്കും അല്ലാഹു കരുണ ചൊരിയട്ടെ.

സന്താനങ്ങൾ

അവർക്ക് നാല് ആൺമക്കളാണുള്ളത്: സഈദ് അബൂ അബ്ദിർറഹ്മാൻ (ഈ വരികൾ എഴുതിയ ആൾ), ഹുസൈൻ അബൂ അലി, സഅദ് അബൂ അബ്ദുൽ അസീസ്, ഹാദി അബൂ സഅദ് എന്നിവർ. അവർക്ക് പെൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നില്ല. തനിക്ക് പെൺമക്കളുണ്ടാകണമെന്ന് അവർ അതിയായി ആഗ്രഹിക്കുകയും മോഹിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അല്ലാഹു അത് തീരുമാനിച്ചു, അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചത് അവൻ ചെയ്തു. ഹിജ്റ 1428 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അവരുടെ പേരക്കുട്ടികൾ 57 ആണ്. അങ്ങനെ അവർ മരണപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് മൊത്തം സന്താന പരമ്പരയുടെ എണ്ണം അറുപത്തിയൊന്ന് (61) ആയിത്തീർന്നു. അല്ലാഹു അവരെല്ലാവരെയും നന്നാക്കുകയും, അവരിൽ നിന്നും മരണപ്പെട്ടവർക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.⁴

കഠിനമായ രോഗം

ഹിജ്റ 1427 ശവ്വാൽ മാസം 10 ബുധനാഴ്ച മാതാവിന് തലച്ചോറിന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് കടുത്ത മസ്തിഷ്കാഘാതം (جلطة – രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ) ഉണ്ടായി. ഇത് കാരണം അവർക്ക് സംസാരിക്കാനും ശരീരത്തിന്റെ വലതുഭാഗം ചലിപ്പിക്കാനുമുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെട്ടു. റിയാദിലെ സായുധ സേനാ ആശുപത്രിയിൽ അവരെ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. തനിക്ക് ബാധിച്ച ഈ കടുത്ത രോഗാവസ്ഥയിലും പരീക്ഷണ വേളയിലും അവർ അങ്ങേയറ്റം ക്ഷമ കൈക്കൊള്ളുകയും അല്ലാഹുവിന്റെ വിധിയിൽ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സംസാരിക്കാൻ പ്രയാസമുണ്ടായിരുന്നിട്ടും അവർക്ക് സാധിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുകയും, ആംഗ്യങ്ങളിലൂടെ നമസ്കാരം കൃത്യമായി നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്തു പോന്നു.

രോഗത്തിന്റെ കാഠിന്യവും മരണവും

പിന്നീട് അവരുടെ രോഗം കൂടുതൽ മൂർച്ഛിക്കുകയും, ഹിജ്റ 1428 റബീഉൽ അവ്വൽ 20 ചൊവ്വാഴ്ച പുലർച്ചെ 1:30-ന് റിയാദിലെ സായുധ സേനാ ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച് അവർ ഇഹലോകവാസം വെടിയുകയും ചെയ്തു, അല്ലാഹു അവർക്ക് വിശാലമായ കാരുണ്യം നൽകുമാറാകട്ടെ. റിയാദിലെ അർ-റബ്‌വയിലുള്ള അൽ രാജീഹി വലിയ ജുമാ മസ്ജിദിൽ വെച്ച് ചൊവ്വാഴ്ച ളുഹർ നമസ്കാരാനന്തരം അവരെ കുളിപ്പിക്കുകയും കഫൻ ചെയ്യുകയും മയ്യിത്ത് നമസ്കാരം നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അൽ നസീം ഖബർസ്ഥാനിൽ അവരെ മറവ് ചെയ്തു. വലിയൊരു ജനസമൂഹം അവരുടെ മയ്യിത്ത് നമസ്കാരത്തിലും ജനാസയെ അനുഗമിക്കുന്നതിലും പങ്കെടുത്തു. ധാരാളം ആളുകൾ ഞങ്ങളെ ആശ്വസിപ്പിക്കുകയും ഞങ്ങൾക്കും അവർക്കും വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹു അവർക്കെല്ലാം തക്കതായ പ്രതിഫലം നൽകുമാറാകട്ടെ.

വിപത്തിൽ അകപ്പെട്ടവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നതിലെ ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ച് നബി ﷺ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: «مَنْ عَزَّى مُصَابًا فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ» “വിപത്തിൽ അകപ്പെട്ടവനെ ആരെങ്കിലും ആശ്വസിപ്പിച്ചാൽ അവനും അത്രതന്നെ പ്രതിഫലമുണ്ട്.”⁵

…അതായിരുന്നു അവരുടെ മരണം, ഉന്നതനായ അല്ലാഹുവിനാണ് ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുക.

മരണാനന്തരം അവർക്കുള്ള സൽകീർത്തി

മരണശേഷം അവരെ അറിയുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളുമായ ധാരാളം ആളുകൾ അവരെക്കുറിച്ച് നല്ലത് പറയുകയും പ്രകീർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനത്തിൽ നിന്നും ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യവും പങ്കും അല്ലാഹു അവർക്ക് നൽകുമാറാകട്ടെ എന്ന് ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു:

«أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ»

“ഏതൊരു മുസ്‌ലിമിനെക്കുറിച്ചും നാലുപേർ നല്ലത് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയാൽ അല്ലാഹു അവനെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.” അപ്പോൾ സ്വഹാബികൾ ചോദിച്ചു: “ഞങ്ങൾ പറഞ്ഞു: മൂന്നുപേർ (സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയാലോ)?” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «وَثَلَاثَةٌ» “മൂന്നുപേർ (സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയാലും).” ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചു: “രണ്ടുപേർ (സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയാലോ)?” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «وَاثْنَانِ» “രണ്ടുപേർ (സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയാലും).” പിന്നീട് ഒരാളെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചില്ല.⁶

അതുപോലെ, നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനത്തിൽ നിന്നും ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യവും പങ്കും ഉന്നതനായ അല്ലാഹു അവർക്ക് നൽകുമാറാകട്ടെ എന്നും ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു:

«إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَلَهُ»

“അല്ലാഹു ഒരു ദാസന് നന്മ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അവനെ ‘അസൽ’ (തേൻ പോലെ മാധുര്യമുള്ളവൻ) ആക്കുന്നതാണ്.” അവർ (സ്വഹാബികൾ) ചോദിച്ചു: “എങ്ങനെയാണ് അവനെ അസൽ ആക്കുന്നത്?” നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

«يَفْتَحُ اللَّهُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا بَيْنَ يَدَيْ مَوْتِهِ حَتَّى يَرْضَى عَنْهُ جِيرَانُهُ أَوْ مَنْ حَوْلَهُ»

“മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പായി അല്ലാഹു അവന് സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള അവസരം തുറന്നുകൊടുക്കും; അവന്റെ അയൽക്കാരോ അവനു ചുറ്റുമുള്ളവരോ അവനെക്കുറിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുന്നതുവരെ (അതിലവൻ തുടരും).”⁷

ഉന്നതനായ അല്ലാഹുവിനോട് അവരെ നരകത്തിൽ നിന്നും കാത്തുരക്ഷിക്കാനും, വിചാരണയോ ശിക്ഷയോ കൂടാതെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാനും ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബിക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനും അനുചരന്മാർക്കും എല്ലാവർക്കും അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും സമാധാനവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

1. സൂറത്തുന്നഹ്‌ൽ – 66 ↩︎
2. സൂറത്തുൽ മുഅ്മിനൂൻ – 21 ↩︎
3. മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി ↩︎
4. പിന്നീട് എട്ട് പേരക്കുട്ടികൾ കൂടി ജനിച്ചു. അങ്ങനെ ഹിജ്റ 1430 ദുൽഹിജ്ജ 22 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് അവരുടെ സന്താനങ്ങളുടെ എണ്ണം 69 ആയി ↩︎
5. നസാഇ തന്റെ സുനനിൽ ഈ പദങ്ങളോടെ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇബ്നു മാജ 1614-ാം നമ്പറായും ഉദ്ധരിച്ചു. ഇത് ഇബ്നു മസ്ഊദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. ശൈഖ് അൽബാനി സ്വഹീഹ് സുനനു നസാഇയിൽ (1614) ഇത് ഹസനാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്) ↩︎
6. സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 1368 ↩︎
7. ഇമാം അഹ്‌മദ് മുസ്നദിൽ (21949), ത്വഹാവി ശർഹ് മുശ്കിലിൽ ആസാറിൽ (2641), അൽ ഹാകിം മുസ്തദ്റകിൽ (1258) എന്നിവർ ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അൽ ഹാകിം ഇത് സ്വഹീഹാണെന്ന് പറയുകയും ഇമാം ദഹബി അതിനോട് യോജിക്കുകയും ചെയ്തു. ശൈഖ് അൽബാനി സിൽസിലത്തുസ്സഹീഹയിൽ ഇതിനെ സ്വഹീഹാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ↩︎