ശൈഖ് അബൂ ഉമർ മുഹമ്മദ് മഹ്മൂദ് ത്വഖാത്വിഖ്
ലോകരക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന് സർവ്വ സ്തുതിയും. നമ്മുടെ നബി മുഹമ്മദ് ﷺയുടെയും അവിടുത്തെ കുടുംബത്തിന്റെയും സ്വഹാബികളുടെയും അനുയായികളുടെയും മേൽ സ്വലാത്തും സലാമും ഉണ്ടാകട്ടെ. നാളെ നാം അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ നമ്മുടെ സൽകർമ്മങ്ങളുടെ തുലാസിൽ ഒരു വലിയ മുതൽക്കൂട്ടായി മാറാൻ ഈ പഠനവേദിയെ അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
നിയമത്തിന്റെ അർത്ഥവും തെളിവും: ലളിതമായ അവലോകനം
കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് എന്ന നിയമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില വിവരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ ക്ലാസ്സിൽ നാം സംസാരിച്ചിരുന്നു. ഏറ്റവും വലിയ അടിസ്ഥാന ഫിഖ്ഹ് നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാമത്തേതായ ഈ നിയമത്തിന്റെ വിശദീകരണം നാം ആരംഭിച്ചു. കാര്യങ്ങൾ എന്നത് പ്രവർത്തികളും വാക്കുകളും ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങളുമെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണെന്നും, ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നത് ഒരു കാര്യത്തിലേക്കുള്ള ഹൃദയത്തിന്റെ തീരുമാനമാണെന്നും നാം വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ ഈ പ്രവർത്തികളുടെയെല്ലാം വിധികൾ മുഖല്ലഫ് അതിൽ വെക്കുന്ന നിയ്യത്തിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കും തീരുമാനിക്കപ്പെടുക.
ഏറ്റവും ആധികാരികമായ ഹദീസ് ഗ്രന്ഥമായ സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിൽ ഇമാം ബുഖാരി തന്റെ ഗ്രന്ഥം ആരംഭിച്ച നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനമാണ് ഈ നിയമത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തവും പ്രസിദ്ധവുമായ തെളിവ്:
إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ
തീർച്ചയായും കർമ്മങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് നിയ്യത്തുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 1]
ഈ നിയമത്തെയും അതിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവരുന്ന പ്രശ്നങ്ങളെയും വ്യക്തമാക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തെളിവാണിത്. ഇതിന് പുറമെ മറ്റ് ചില തെളിവുകളും കഴിഞ്ഞ ക്ലാസ്സിൽ നാം സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ആരാധനകളെ വേർതിരിക്കുന്നതിൽ നിയ്യത്ത് ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് നാം സംസാരിക്കുകയും, അത് ഈ ക്ലാസ്സിൽ വിശദീകരിക്കാമെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ സഹായത്തോടെ ആ വിഷയങ്ങളുടെ വിശദീകരണം നമുക്ക് ആരംഭിക്കാം.
നാലാമത്തെ വിഷയം: നിയ്യത്തിന്റെ വിധി
ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഡോ. മുസ്ലിം അദ്ദോസരി പറയുന്നു: നാലാമത്തെ വിഷയം: നിയ്യത്തിന്റെ വിധി. നിയമത്തിന്റെ അർത്ഥവും തെളിവും മനസ്സിലാക്കിയതിന് ശേഷം, ഈ നിയമം നിലകൊള്ളുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയമായ നിയ്യത്തിലേക്കും അതിന്റെ വിധിയിലേക്കും നാം കടക്കുകയാണ്. നിയ്യത്ത് എന്നത് തന്നെ നിയമമാക്കപ്പെട്ട ഒരു ആരാധനയാണെന്ന് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നാം പറഞ്ഞതുപോലെ ഒരു കാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ഹൃദയത്തിന്റെ തീരുമാനമാണ് നിയ്യത്ത്. ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളില്ലാത്ത പൂർണ്ണമായ തീരുമാനമാകുമ്പോഴാണ് അതിന് നിയ്യത്തിന്റെ വിധി ലഭിക്കുന്നത്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം അതിനെ ഒരു ആരാധന എന്ന് വിളിച്ചത്? കാരണം ഒരു നന്മ ചെയ്യാൻ താങ്കളുടെ ഹൃദയം തീരുമാനിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു നന്മയാണ്. ഇതിനുള്ള തെളിവ് നാം നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. നന്മ തിന്മകളുടെ അളവുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന ഹദീസിൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
مَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ حَسَنَةً، فَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبَهَا لَهُ بِعَشْرِ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ، وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ حَسَنَةً
വല്ലവനും ഒരു നന്മ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുകയും, എന്നിട്ടവൻ അത് പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അല്ലാഹു അത് അവന് ഒരു പൂർണ്ണ നന്മയായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. അവൻ അത് പ്രവർത്തിച്ചാലോ, പത്ത് മുതൽ എഴുന്നൂറ് ഇരട്ടിവരെ നന്മയായി അല്ലാഹു അവനത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. വല്ലവനും ഒരു തിന്മ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുകയും, എന്നിട്ടവൻ അത് പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അല്ലാഹു അത് അവന് ഒരു പൂർണ്ണ നന്മയായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 6491]
ഈ ഹദീസിന്റെ മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ടിൽ ഇപ്രകാരം കാണാം:
إِنَّمَا تَرَكَهَا مِنْ جَرَّايَ
അവൻ അത് ഉപേക്ഷിച്ചത് എനിക്ക് വേണ്ടിയാണ്. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 7501]
അതായത് ഒരു തിന്മ ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള നിയ്യത്തിനും, ഒരു നന്മ ചെയ്യാനുള്ള നിയ്യത്തിനും അടിയാന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതാണ്. അതിന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് നിയ്യത്ത് ഒരു ആരാധനയാകുന്നത്. എന്നാൽ അതൊരു സ്വതന്ത്രമായ ആരാധനയായി വരുന്നില്ല. കാരണം ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ എന്നത് നിയ്യത്തിനേക്കാൾ വിശാലമായ ഒന്നാണ്. വിശ്വാസകാര്യങ്ങൾ പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പണ്ഡിതന്മാർ ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ, അല്ലാഹുവോടുള്ള സ്നേഹം, പ്രതീക്ഷ, ഭയം, തവക്കുൽ, പശ്ചാത്താപം എന്നിവയെല്ലാം ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങളാണെന്ന് പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ നിയ്യത്തിനേക്കാൾ വളരെ വിശാലമാണ്. ഈ ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങളുമായി നിയ്യത്തിന്റെ വിധി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് നാം പിന്നീട് വിശദീകരിക്കും. അതിനാൽ നിയ്യത്ത് എന്നത് ആരാധനയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്. എങ്കിലും അതിന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുമെന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് അതിനെ ആരാധന എന്ന് വിളിച്ചത്.
തുടർന്ന് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറയുന്നു: “എന്നാൽ ഇതിന്റെ വിധിയിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്. ചിലർ ഇത് കർമ്മങ്ങളുടെ സാധുതയ്ക്കുള്ള നിബന്ധനയാണെന്ന് (ശർത്ത്) പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൂരിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരും ഇത് എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലുമുള്ള ഒരു അടിസ്ഥാന ഘടകമാണെന്ന് (റുക്ൻ) അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കാരണം അത് ആരാധനയുടെ ഉള്ളിലുള്ളതാണ്, പുറത്തുള്ളതല്ല. ഒരു വസ്തുവിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കുക എന്നതാണ് റുക്നിന്റെ അവസ്ഥ. എന്നാൽ ശർത്ത് എന്നത് ഒരു വസ്തുവിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് പുറത്തുള്ള ഒന്നായിരിക്കും.”
റുക്ൻ, ശർത്ത് എന്നിവ നിർവ്വചിക്കുന്നതിൽ പണ്ഡിതന്മാർ നൽകിയ സാങ്കേതിക പദങ്ങളാണിവ. പണ്ഡിതന്മാർ റുക്നിനെ നിർവ്വചിച്ചത്: ഒരു കാര്യത്തിന്റെ ഘടനയുടെയോ അല്ലെങ്കിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെയോ ഭാഗമാണ് റുക്ൻ എന്നാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അവർ പറഞ്ഞത്: റുക്ൻ ഉണ്ടായാൽ ആ കാര്യം ഉണ്ടാകും, റുക്ൻ ഇല്ലെങ്കിൽ ആ കാര്യം ഇല്ലാതാകും. നമസ്കാരത്തിലെ റുകൂഅ് പോലെ; റുകൂഅ് ഇല്ലെങ്കിൽ നമസ്കാരമില്ല. കഴിവുള്ള ഒരാൾ റുകൂഅ് ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അയാളുടെ നമസ്കാരം അസാധുവാണ്. റുകൂഅ് എന്ന ആരാധന നമസ്കാരത്തിലല്ലാതെ മറ്റെവിടെയും കാണാൻ സാധിക്കുകയുമില്ല.
അതുപോലെ അവർ ശർത്തിനെ നിർവ്വചിച്ചത്: ശർത്ത് ഇല്ലാതിരുന്നാൽ ആ കാര്യം ഇല്ലാതാകും, എന്നാൽ ശർത്ത് ഉള്ളതുകൊണ്ട് ആ കാര്യം നിർബന്ധമായും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല എന്നാണ്. നമസ്കാരത്തിനുള്ള വുദൂഅ് പോലെ; നമസ്കാരം ശരിയാകാനുള്ള ശർത്താണ് വുദൂഅ്. ഒരാൾ വുദൂഅ് എടുത്താൽ അയാൾ നമസ്കരിക്കുന്നവനാകാം, അല്ലാത്തവനുമാകാം. എന്നാൽ അയാൾ വുദൂഅ് എടുത്തില്ലെങ്കിൽ അയാൾക്ക് നമസ്കരിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. കാരണം ശുദ്ധിയാവുക എന്ന ശർത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ നമസ്കാരം അസാധുവാകും.
ഇതുവഴിയാണ് ഫുഖഹാക്കൾ റുക്നും ശർത്തും തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചത്. അതുകൊണ്ടാണ് നിയ്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അവർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായത്. നിയ്യത്ത് വുദൂഅ് പോലെ പ്രവർത്തിക്ക് മുൻപ് വരുന്നതാണോ അതോ റുകൂഅ് പോലെ പ്രവർത്തിയോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നതാണോ? നിയ്യത്ത് എന്നതിനെ പണ്ഡിതന്മാർ എങ്ങനെ ഉൾക്കൊണ്ടു എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് അതിനെ റുക്നായി പരിഗണിക്കണമോ ശർത്തായി പരിഗണിക്കണമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടായത്. ഹൻബലീ ഫുഖഹാക്കൾ ചില ആരാധനകളിൽ ഇതിനെ റുക്നായും മറ്റുചിലതിൽ ശർത്തായും പരിഗണിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, മദ്ഹബിലെ പ്രബലമായ അഭിപ്രായപ്രകാരം നമസ്കാരത്തിൽ നിയ്യത്ത് എന്നത് ശർത്താണ്. കാരണം അത് ആരാധനക്ക് മുൻപായി വരുന്നതാണ്. എങ്കിലും ആരാധന അവസാനിക്കുന്നത് വരെ അത് തുടർന്ന് നിൽക്കേണ്ടതുമുണ്ട്. അതിനാൽ അതിനെ റുക്നായി പരിഗണിക്കുന്ന അഭിപ്രായവും വളരെ ശക്തമാണ്. കാരണം ആരാധനയോട് ചേർന്ന്, ആരാധന നടക്കുന്ന സമയത്ത് മുഴുവൻ അത് നിലനിൽക്കേണ്ടതുണ്ട്. അപ്പോൾ അതൊരു റുക്നാണെന്ന് പറയാം.
ഏതായിരുന്നാലും നിയ്യത്തില്ലാതെ ആരാധന സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല. കാരണം റുക്ൻ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ആരാധന അസാധുവാകുന്നതുപോലെത്തന്നെ ശർത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടാലും ആരാധന അസാധുവാകും. (മറവി കാരണം ഒരു റക്അത്തിൽ റുക്ൻ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ആ റക്അത്ത് മാത്രമാണ് അസാധുവാകുക എന്നൊരു വിശദീകരണം ഫിഖ്ഹിലെ ആരാധനാ അധ്യായങ്ങളിൽ വേറെത്തന്നെ പറയുന്നുണ്ട്).
നിയ്യത്ത് നിയമമാക്കിയതിന്റെ ലക്ഷ്യം
കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് എന്ന നിയമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട മറ്റൊരു വിഷയത്തിലേക്ക് നാം കടക്കുകയാണ്. നിയ്യത്ത് നിയമമാക്കിയതിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്താണ്? എന്തിനാണ് മുഖല്ലഫുകൾക്ക് അല്ലാഹു നിയ്യത്ത് നിയമമാക്കിയത്? പ്രധാനമായും രണ്ട് കാര്യങ്ങൾക്കാണ് നിയ്യത്ത് നിയമമാക്കപ്പെട്ടത് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു:
ഒന്നാമത്തെ കാര്യം: ആരാധനകളെ പതിവുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാൻ. ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം. കാരണം ചിലപ്പോൾ ഒരാൾ ഒരു ആരാധന അറിയാതെ ചെയ്തേക്കാം, എന്നാൽ അയാൾ ഒരു പതിവ് മാത്രമായിരിക്കും ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടാവുക. ശുദ്ധീകരണ അധ്യായത്തിൽ ഫുഖഹാക്കൾ പറയുന്ന ഉദാഹരണം ഇതിൽ വളരെ വ്യക്തമാണ്: ഒരാൾ നീന്താൻ വേണ്ടി കടലിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കുളത്തിലോ ഇറങ്ങി എന്ന് കരുതുക. അയാൾക്ക് കുളിയോ വുദൂഓ നിർബന്ധമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ആ കുളത്തിൽ നിന്ന് കയറുമ്പോൾ അയാൾ ശുദ്ധിയുള്ളവനായി മാറുമോ? അയാളുടെ കുളിയോ വുദൂഓ സ്വീകരിക്കപ്പെടുമോ? ഇവിടെയാണ് നിയ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനം വ്യക്തമാകുന്നത്. ആരാധനകളെ പതിവുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നത് നിയ്യത്താണ്. കുളത്തിൽ ഇറങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് അയാൾ ശുദ്ധീകരണത്തിന് നിയ്യത്ത് വെക്കുകയും, ശരീരം മുഴുവൻ വെള്ളം നനയുക എന്ന റുക്ൻ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അയാൾ ശുദ്ധിയുള്ളവനായി മാറി. എന്നാൽ അയാൾ ശുദ്ധീകരണത്തിന് നിയ്യത്ത് വെച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ അയാൾ ശുദ്ധിയുള്ളവനല്ല.
ഭക്ഷണ പാനീയങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന കാര്യത്തിലും ഇതുതന്നെയാണ് വിധി. ചിലപ്പോൾ കഴിക്കാൻ ഭക്ഷണമില്ലാത്തതുകൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷണം ലഭിക്കാൻ വൈകുന്നതുകൊണ്ടോ ഒരാൾ ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം. അങ്ങനെ പകൽ മുഴുവൻ അയാൾ പട്ടിണി കിടന്നു. അയാൾ നോമ്പുകാരനായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുമോ? അയാളുടെ നോമ്പ് സ്വീകരിക്കപ്പെടുമോ? അയാൾ നോമ്പിന് നിയ്യത്ത് വെച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ അയാളുടെ നോമ്പ് സ്വീകരിക്കപ്പെടില്ല. ഇവിടെ ആരാധനകളെ പതിവുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നതിൽ നിയ്യത്ത് എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു എന്ന് നമുക്ക് വ്യക്തമായി.
രണ്ടാമത്തെ കാര്യം: ആരാധനകളുടെ പദവികളെ പരസ്പരം വേർതിരിക്കാൻ. ആരാധനകൾക്ക് പല പദവികളുമുണ്ട്. ഫർദ്, നഫ്ല്, അദാഅ്, ഖദാഅ്, നേർച്ച തുടങ്ങി നിരവധി ഇനങ്ങളുണ്ട്. ളുഹ്റിന് ശേഷം ഒരാൾ എഴുന്നേറ്റ് നിന്ന് നാല് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചു. അയാൾ ളുഹ്റിന്റെ സുന്നത്ത് ഖബ്ലിയ്യ നാല് റക്അത്ത് ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിച്ചതാകാം, അതല്ലെങ്കിൽ ളുഹ്ർ ഫർദ് നമസ്കരിച്ചതാകാം. ഇവ രണ്ടും എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയും? അത് നിയ്യത്ത് മുഖേനയാണ്. ഫർദും നഫ്ലും വേർതിരിക്കുന്നത് നിയ്യത്താണ്, അദാഉം ഖദാഉം വേർതിരിക്കുന്നത് നിയ്യത്താണ്, നേർച്ചയാണോ എന്ന് വേർതിരിക്കുന്നതും നിയ്യത്ത് തന്നെ.
നിയ്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശാഖാപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ
ഈ രണ്ട് കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ശാഖാപരമായ വിധികൾ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ചില പ്രശ്നങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നു:
ഒന്നാമതായി: ഒരു ആരാധന സ്വയം വേർതിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നതും, ഒരു പതിവുമായി കൂടിക്കലരാൻ സാധ്യതയില്ലാത്തതുമാണെങ്കിൽ അതിനെ വേർതിരിക്കാൻ നിയ്യത്ത് ആവശ്യമില്ല. അല്ലാഹുവിലുള്ള വിശ്വാസം, ഭയം, പ്രതീക്ഷ തുടങ്ങിയ ഹൃദയത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഇതിനെ വേർതിരിക്കാൻ നിയ്യത്ത് ആവശ്യമില്ല. കാരണം നിയ്യത്ത് എന്ന ആശയത്തിൽ നിന്നും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് നിർത്താൻ സാധിക്കില്ല. ഖുർആൻ പാരായണം, ദിക്റുകൾ എന്നിവയും ഇതിൽ പണ്ഡിതന്മാർ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവക്കും നിയ്യത്ത് നിർബന്ധമാണെന്നതാണ് ശരിയായ അഭിപ്രായം. എങ്കിലും ഇതിൽ വലിയ കാർക്കശ്യം കാണിക്കേണ്ടതില്ല, കാരണം നിയ്യത്ത് അവിടെ സ്വാഭാവികമായിത്തന്നെ ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ചിലപ്പോൾ ഖുർആൻ പാരായണം നേർച്ചയാക്കിയതാകാം, അപ്പോൾ നേർച്ചയെ നഫ്ലിൽ നിന്നും വേർതിരിക്കാൻ നിയ്യത്ത് ആവശ്യമായി വരും. ഇനി ബാങ്കിന്റെയും ജുമുഅ ഖുതുബയുടെയും കാര്യമെടുത്താൽ, ഇമാം അഹ്മദിന്റെ മദ്ഹബിൽ ഇതിന് നിയ്യത്ത് നിർബന്ധമാണ്. കാരണം ഒരാൾ ഖുതുബ പരിശീലിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി മാത്രം മിമ്പറിൽ കയറി പ്രസംഗിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ട് ശറഈ ആയ ഖുതുബയെ വെറും പ്രസംഗത്തിൽ നിന്നും വേർതിരിക്കാൻ നിയ്യത്ത് അനിവാര്യമാണ്.
രണ്ടാമതായി: ഒരു ആരാധന സ്വയം വേർതിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നതും, മറ്റൊരു ആരാധനയുമായി കൂടിക്കലരാത്തതുമാണെങ്കിൽ അതിന് വേർതിരിക്കുന്ന നിയ്യത്ത് നിബന്ധനയില്ല. റമദാൻ നോമ്പ് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഇത് റമദാനിലെ ഒരു ദിവസമാണ് എന്ന് പ്രത്യേകമായി നിയ്യത്ത് വെക്കൽ നിർബന്ധമില്ല. മറിച്ച് നോമ്പനുഷ്ഠിക്കുന്നു എന്ന കേവല നിയ്യത്ത് മാത്രം മതിയാകും. കാരണം റമദാൻ മാസത്തിൽ ഒരാൾ സുന്നത്തോ നേർച്ചയോ ഉദ്ദേശിച്ച് നോമ്പെടുത്താൽ പോലും അത് റമദാനിലെ നോമ്പായി മാത്രമേ പരിഗണിക്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. ഹജ്ജത്തുൽ ഇസ്ലാമും ഉംറത്തുൽ ഇസ്ലാമും ഇതുപോലെത്തന്നെയാണ്. ഒരാൾ തന്റെ നിർബന്ധ ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിക്കാതെ, ഒരു സുന്നത്ത് ഹജ്ജോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാൾക്ക് വേണ്ടിയോ ഹജ്ജ് നിർവ്വഹിച്ചാൽ അത് അയാളുടെ നിർബന്ധ ഹജ്ജായി മാത്രമേ പരിഗണിക്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. (ഇവിടെ നിയ്യത്ത് ആവശ്യമില്ല എന്നല്ല നാം പറയുന്നത്, മറിച്ച് വേർതിരിച്ചുള്ള പ്രത്യേക നിയ്യത്ത് ആവശ്യമില്ലെന്നും കേവല നിയ്യത്ത് മാത്രം മതിയാകും എന്നുമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്).
മൂന്നാമതായി: നിർണ്ണയിക്കൽ നിബന്ധനയുള്ള ആരാധനയിൽ മുഖല്ലഫിന്റെ നിയ്യത്ത് തെറ്റിയാൽ അത് അസാധുവാകും. ഒരാൾ ളുഹ്റിന് പകരം അസ്ർ ഉദ്ദേശിച്ച് നമസ്കരിച്ചാൽ ആ നമസ്കാരം ശരിയാവുകയില്ല. ളുഹ്ർ ഉദ്ദേശിക്കാത്തതുകൊണ്ട് അത് ളുഹ്റായി പരിഗണിക്കില്ല, സമയം പ്രവേശിക്കാത്തതുകൊണ്ട് അത് അസ്റായും പരിഗണിക്കില്ല.
നാലാമതായി: പതിവുകൾ നിയ്യത്തുകൊണ്ട് ആരാധനകളായി മാറും, അതുവഴി അതിന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കും. അല്ലാഹുവിനുള്ള ആരാധനകൾക്ക് കരുത്ത് നേടാൻ വേണ്ടി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും ഉറങ്ങുന്നതും ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
നിയ്യത്ത് പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നതും പ്രവർത്തി നിയ്യത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നതും
ഈ നിയമത്തിന്റെ സുപ്രധാനമായ വിഷയങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഇതിന് രണ്ട് അവസ്ഥകളുണ്ട്:
ഒന്നാമത്തെ അവസ്ഥ: നിയ്യത്ത് പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുക. പ്രത്യക്ഷത്തിലുള്ള ഒരു വാക്കിലോ പ്രവർത്തിയിലോ നിയ്യത്ത് കൂടിച്ചേരാതിരിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇത്തരം അവസ്ഥകളിൽ അതിന്മേൽ നീതിന്യായപരമായ ശറഈ വിധികൾ ബാധകമാവുകയില്ല. (ഇടപാടുകളിലാണ് ഇതിന്റെ സ്വാധീനം വളരെ വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്). ഉദാഹരണത്തിന്: ഒരാൾ തന്റെ ഭാര്യയോട് ദേഷ്യപ്പെടുകയും, പുറത്തുവെച്ച് അവളെ ത്വലാഖ് ചൊല്ലുമെന്ന് മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ അയാൾ വീട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ ഭാര്യ തെറ്റ് മനസ്സിലാക്കി ക്ഷമ ചോദിക്കുകയും അയാളുടെ ദേഷ്യം മാറുകയും, ത്വലാഖ് എന്ന നിയ്യത്ത് അയാൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവിടെ ത്വലാഖ് സംഭവിക്കുമോ? ഇല്ല, ത്വലാഖ് സംഭവിക്കില്ല. കാരണം ത്വലാഖ് എന്നത് പദപ്രയോഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. അത് വ്യക്തമാക്കുന്ന പദങ്ങൾ അവിടെ അനിവാര്യമാണ്. എങ്കിലും, നിയ്യത്ത് പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ അല്ലാഹുവിങ്കൽ നിന്നുള്ള പ്രതിഫലവും ശിക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിധികൾ അതിന് ബാധകമാകുന്നതാണ്. ഒരാൾ ഒരു തിന്മ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുകയും എന്നാൽ അത് ചെയ്യാൻ സാധിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് കരുതുക (ഉദാഹരണത്തിന്, പലിശ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വായ്പയെടുക്കാൻ ബാങ്കിൽ പോവുകയും, രേഖകൾ പൂർണ്ണമല്ലാത്തതുകൊണ്ട് ബാങ്ക് അത് നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്തു). അയാൾ പലിശ ഭക്ഷിക്കുക എന്ന തിന്മ ചെയ്തില്ലെങ്കിലും ആ നിയ്യത്തിന്റെ പേരിൽ അയാൾ കുറ്റക്കാരനാണ്. നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനമാണ് ഇതിന് തെളിവ്:
إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ. فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ؟ قَالَ: إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ.
രണ്ട് മുസ്ലിംകൾ തങ്ങളുടെ വാളുകളുമായി ഏറ്റുമുട്ടിയാൽ കൊന്നവനും കൊല്ലപ്പെട്ടവനും നരകത്തിലാണ്. ഞാൻ ചോദിച്ചു: അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലേ, കൊന്നവന്റെ കാര്യം വ്യക്തമാണ്, എന്നാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവന്റെ അവസ്ഥയെന്താണ്? അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: തീർച്ചയായും അവൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരനെ കൊല്ലാൻ അതിയായി ആഗ്രഹിച്ചവനായിരുന്നു. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 31]
എന്നാൽ അല്ലാഹുവിനെ ഭയന്നുകൊണ്ടാണ് അവൻ ആ തിന്മ ഉപേക്ഷിച്ചതെങ്കിൽ അവന് തീർച്ചയായും പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
രണ്ടാമത്തെ അവസ്ഥ: പ്രവർത്തി നിയ്യത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുക. ഇവിടെ നിയ്യത്തില്ലാതെ തന്നെ പ്രവർത്തിക്ക് വിധി ബാധകമാകുന്നതാണ്. പ്രത്യക്ഷത്തിലുള്ള പ്രവർത്തികൾക്ക് തന്നെ വിധികൾ ബാധകമാകുന്ന കാര്യങ്ങളാണിത്. അപഹരിച്ചവ തിരികെ നൽകൽ, കടം വീട്ടൽ എന്നിവ ഇതിനുദാഹരണമാണ്. അതുപോലെ മറ്റൊരാളുടെ വസ്തുക്കൾ നശിപ്പിച്ചാലുള്ള നഷ്ടപരിഹാരവും ഇതിൽ പെട്ടതാണ്. നശിപ്പിക്കുക എന്ന നിയ്യത്തില്ലാതെ ഒരു കാര്യം നശിപ്പിച്ചാലും, അതുപോലെ നിയ്യത്ത് സ്വീകരിക്കപ്പെടാത്ത ഭ്രാന്തനോ വകതിരിവില്ലാത്ത കുട്ടിയോ നശിപ്പിച്ചാലും അതിന് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതാണ്. ആ കുട്ടിയുടെ രക്ഷിതാവാണ് ഈ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടത്.
മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ് ഒരു അർത്ഥം മാത്രം വരുന്ന വ്യക്തമായ പദപ്രയോഗങ്ങൾ. ഒരാൾ തന്റെ ഭാര്യയോട് ‘നീ ത്വലാഖാക്കപ്പെട്ടവളാണ്’ എന്ന് പറയുകയും, അത് പുറത്തുപോകാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയാണ് താൻ ഉദ്ദേശിച്ചത് എന്ന് വാദിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഒരു ഇസ്ലാമിക ന്യായാധിപന്റെ മുൻപിൽ ആ വാദം സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല. അവിടെ ത്വലാഖ് സംഭവിച്ചതായിത്തന്നെ വിധി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടും. എന്നാൽ ഫുഖഹാക്കൾ പറയുന്നു: ഈ വിഷയം അവനും അല്ലാഹുവിനും ഇടയിൽ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതാണ്. ഇസ്ലാമിക കോടതിയെ സമീപിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അവൻ പറയുന്നത് സത്യമാണെങ്കിൽ അത് അവനും അല്ലാഹുവിനും ഇടയിലുള്ള കാര്യമാണ്.
മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ് പാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കൽ. അത് വ്യഭിചാരം പോലുള്ള നിഷിദ്ധങ്ങളായാലും മറ്റ് കറാഹത്തായ കാര്യങ്ങളായാലും, ലൗകികമായ ശിക്ഷകൾ ഒഴിവാകാൻ കേവലം ഉപേക്ഷിക്കൽ മാത്രം മതിയാകും. അതിന് നിയ്യത്ത് ആവശ്യമില്ല. എന്നാൽ പരലോകത്ത് പ്രതിഫലം ലഭിക്കാൻ നിയ്യത്ത് അനിവാര്യമാണ്. അല്ലാഹുവിനെ ഭയന്ന് വ്യഭിചാരം ഉപേക്ഷിച്ചവന് പ്രതിഫലമുണ്ട്, എന്നാൽ താല്പര്യമുണ്ടായിട്ടും സാധിക്കാത്തതുകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിച്ചവൻ കുറ്റക്കാരനുമാണ്.
ഇതിൽ നിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവരുന്ന മറ്റൊരു പ്രശ്നമാണ്: കരാറുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വ്യക്തമല്ലാത്ത പദപ്രയോഗങ്ങൾക്ക് (കിനായാത്ത്) നിയ്യത്ത് മുഖേനയല്ലാതെ വിധി സ്ഥിരപ്പെടുകയില്ല. ഒരാൾ തന്റെ ഭാര്യയോട് ‘നീ നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പൊയ്ക്കോളൂ’ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അവിടെ ത്വലാഖിന്റെ നിയ്യത്തുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ത്വലാഖ് സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ.
നിയ്യത്തിന്റെ സ്ഥാനം
നിയ്യത്തിന്റെ സ്ഥാനം ഹൃദയമാണ്. നാവുകൊണ്ട് ഉച്ചരിക്കൽ നിബന്ധനയില്ല. ഹജ്ജിൽ നിയ്യത്ത് ഉച്ചരിക്കൽ സുന്നത്താണെന്ന് ചിലർ ധരിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അത് ശരിയല്ല, മറിച്ച് നിയ്യത്ത് ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തൽബിയ്യത്ത് ഉച്ചരിക്കലാണ് അവിടെയുള്ളത്. അല്ലാതെ നിയ്യത്ത് ഉച്ചരിക്കൽ സുന്നത്തായതുകൊണ്ടല്ല. നിയ്യത്ത് ഉച്ചരിക്കുന്നത് യാതൊരു ആരാധനയിലും സുന്നത്തോ നിയമമാക്കപ്പെട്ടതോ അല്ല എന്ന് ശൈഖുൽ ഇസ്ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ رَحِمَهُ اللَّهُ കർശനമായി താക്കീത് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതൊരു ബിദ്അത്താണ്. നിയ്യത്ത് എന്നത് ഹൃദയത്തിന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനമാണ്. നമസ്കാരത്തിലോ മറ്റ് ആരാധനകളിലോ നിയ്യത്ത് ഉച്ചരിക്കാൻ നബി ﷺ സ്വഹാബികളോട് കൽപ്പിക്കുകയോ നിർദ്ദേശിക്കുകയോ ചെയ്തതായി ഒരു സ്വഹീഹായ ഹദീസിലോ ദഈഫായ ഹദീസിലോ വന്നിട്ടില്ല.
നിയ്യത്തിന്റെ നിബന്ധനകൾ
നിയ്യത്തിന് ചില നിബന്ധനകളുണ്ട്, അതില്ലെങ്കിൽ നിയ്യത്ത് പരിഗണിക്കപ്പെടുകയില്ല:
- നിയ്യത്ത് വെക്കുന്ന വ്യക്തി മുസ്ലിമായിരിക്കുക: കാഫിറിൽ നിന്ന് നിയ്യത്ത് സ്വീകരിക്കില്ല, കാരണം അവിടെ ഇഖ്ലാസ് എന്ന നിബന്ധന നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
- വകതിരിവ് (തമ്യീസ്): ഭ്രാന്തനിൽ നിന്നും വകതിരിവില്ലാത്ത കുട്ടിയിൽ നിന്നും നിയ്യത്ത് സ്വീകരിക്കില്ല.
- ഉദ്ദേശിക്കുന്ന കാര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ്: താൻ എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് യാതൊരറിവുമില്ലാത്ത മുഖല്ലഫിൽ നിന്ന് നിയ്യത്ത് സ്വീകാര്യമല്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, പുതുതായി ഇസ്ലാം സ്വീകരിച്ച ഒരാൾ നമസ്കാരം ഒരുതരം കായിക വ്യായാമമാണെന്ന് ധരിച്ചുകൊണ്ട് ‘ഞാൻ നമസ്കാരത്തിന് നിയ്യത്ത് വെച്ചു’ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ അത് ശരിയാകില്ല. അത് പ്രത്യേക വാക്കുകളും പ്രവർത്തികളുമടങ്ങുന്ന ഒരു ആരാധനയാണെന്ന് അയാൾ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. എന്നാൽ ഇതിൽ നിന്നും ഒരു കാര്യം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: അറിവിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു പ്രവർത്തിയാണ് അയാൾ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെങ്കിൽ അയാളുടെ നിയ്യത്ത് ശരിയാകുന്നതാണ്. ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ് ഇഹ്റാം. അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ അലി ബ്നു അബീ ത്വാലിബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ യമനിൽ നിന്ന് വന്നപ്പോൾ നബി ﷺ ചോദിച്ചു:
بِمَا أَهْلَلْتَ؟ താങ്കൾ എന്തിനാണ് ഇഹ്റാം ചെയ്തത്?
അലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ മറുപടി നൽകി: أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ ﷺ. നബി ﷺ എന്തിനാണോ ഇഹ്റാം ചെയ്തത് അതിന് തന്നെ ഞാനും ഇഹ്റാം ചെയ്തു.
അപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ، فَلَا تَحِلَّ. എന്റെ കൂടെ ബലിയറുക്കാനുള്ള മൃഗമുണ്ട്, അതിനാൽ താങ്കൾ ഇഹ്റാമിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകരുത്. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 1562]
നബി ﷺ ഖാരിൻ (ഹജ്ജും ഉംറയും ചേർത്തുള്ള ഇഹ്റാം) ആയിരുന്നതുകൊണ്ട് അലിയോടും ഖാരിനായിത്തന്നെ തുടരാൻ അവിടുന്ന് കൽപ്പിച്ചു. (ഗ്രന്ഥകർത്താവിനോടുള്ള ഒരു തിരുത്ത്): ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഇതിന് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം കൂടി നൽകിയിട്ടുണ്ട്: ‘അയാൾ വിറ്റ അതേ വിലയ്ക്ക് ഞാൻ നിനക്ക് വിറ്റു’ എന്ന് വിൽപ്പനക്കാരൻ വാങ്ങുന്നവനോട് പറഞ്ഞാൽ, വിലയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലെങ്കിലും അവിടെ നിയ്യത്ത് ശരിയാകും എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. എന്നാൽ ഈ ഉദാഹരണത്തിൽ എനിക്കൊരു തിരുത്തുണ്ട്; ഈ വിഷയം കച്ചവടത്തിന്റെ സാധുതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്, അല്ലാതെ നിയ്യത്തിന്റെ സാധുതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതല്ല. അവിടെ നിയ്യത്ത് നിലവിലുണ്ട്, എന്നാൽ ഇമാം അഹ്മദിന്റെയും മറ്റും മദ്ഹബിൽ വിലയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് കച്ചവടം ശരിയാകാനുള്ള നിബന്ധനയാണ്. അതിനാൽ ഈ ഉദാഹരണം ഇവിടെ അനുയോജ്യമല്ല.
4. നിയ്യത്തിനും ഉദ്ദേശിക്കുന്ന കാര്യത്തിനുമിടയിൽ വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുക: തുടക്കത്തിലോ അവസാനത്തിലോ നിയ്യത്തിനെ അസാധുവാക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുക എന്നതാണിത്.
നിയ്യത്തിന് വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങളും ആരാധനകളുടെ സമന്വയവും
നിയ്യത്ത് രൂപപ്പെടുന്നതിന് വിരുദ്ധമായി നിൽക്കുന്ന ചില കാര്യങ്ങളുണ്ട്: ഒന്നാമത്തെ ഇനം: നിയ്യത്തിലുള്ള ചാഞ്ചാട്ടവും (തറദ്ദുദ്) ഉറപ്പില്ലായ്മയും. ഒരാൾ ഒരു കാർ വാങ്ങുമ്പോൾ: ഇതിൽ ലാഭം കിട്ടിയാൽ ഞാൻ വിൽക്കും, ഇല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഉപയോഗിക്കും എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, ആ വാഹനം കച്ചവട വസ്തുക്കളുടെ സകാത്തിൽ ഉൾപ്പെടുകയില്ല. കാരണം വാങ്ങുന്ന സമയത്ത് കച്ചവടം ചെയ്യാനാണ് വാങ്ങുന്നത് എന്ന പൂർണ്ണമായ ഉറപ്പ് അവിടെ നിബന്ധനയാണ്.
രണ്ടാമത്തെ ഇനം: ഉദ്ദേശിച്ച കാര്യം ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിപരമായോ മതപരമായോ ഉള്ള കഴിവില്ലായ്മ. ഒരേ സമയം നമസ്കരിക്കാനും നമസ്കരിക്കാതിരിക്കാനും ഉദ്ദേശിക്കുക എന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. വിരുദ്ധമായ രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ഒത്തുചേരൽ (ഇജ്തിമാഉന്നഖീദൈൻ) എന്നാണ് ഇതിന് പറയുക.
മൂന്നാമത്തെ ഇനം: നിയ്യത്തിൽ പങ്കുചേർക്കൽ (തശ്രീക്). ഇതിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില അവസ്ഥകളുണ്ട്:
- നിയ്യത്തിനെയും ആരാധനയെയും അസാധുവാക്കുന്ന പങ്കുചേർക്കൽ (വലിയ ശിർക്ക്): അല്ലാഹുവിനും ഖബ്റാളിക്കും വേണ്ടി അറുക്കാൻ നിയ്യത്ത് വെക്കുന്നത് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ഈ ആരാധന അസാധുവാണ്, ആ മൃഗം ശവത്തിന് തുല്യവുമാണ്, അത് ഭക്ഷിക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല.
- അസാധുവാക്കാത്ത പങ്കുചേർക്കൽ: ഒരു ആരാധനയോടൊപ്പം അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മറ്റൊരു കാര്യം ഉദ്ദേശിക്കുക. ജനാബത്തിന്റെ കുളിയോടൊപ്പം വൃത്തിയാകാനും ഉദ്ദേശിച്ചാൽ ആ കുളി ശരിയാകും. എന്നാൽ നീന്താൻ പോയി ഇറങ്ങിയതിന് ശേഷം ‘ഞാൻ ഇത് ജനാബത്തിന്റെ കുളിയായി നിയ്യത്ത് വെക്കുന്നു’ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ അത് ശരിയാകില്ല.
- ആരാധനകൾ പരസ്പരം ഉൾച്ചേരൽ (തദാഖുലുൽ ഇബാദാത്ത് അഥവാ രണ്ട് ശറഈ ആരാധനകൾക്കിടയിൽ പങ്കുചേർക്കൽ): അൽ-ഹാഫിള് ഇബ്നു റജബ് അൽ-ഹൻബലീ അൽ-ഖവാഇദ് എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞ നിയമമാണിത്: ” ഒരേ ഇനത്തിലുള്ള രണ്ട് ആരാധനകൾ ഒരേ സമയത്ത് ഒരുമിച്ചുവരികയും, അവ പരസ്പരം ഉൾച്ചേരാൻ സാധിക്കുന്നതുമാണെങ്കിൽ, ഒരെണ്ണം ചെയ്താൽ അത് രണ്ടിനും പകരമാകുന്നതാണ്.”
- പള്ളിയുടെ തഹിയ്യത്തും സുന്നത്ത് ഖബ്ലിയ്യത്തും: ഒരാൾ പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ച് സുന്നത്ത് ഖബ്ലിയ്യ നമസ്കരിച്ചാൽ അത് തഹിയ്യത്തിന് പകരമാകുന്നതാണ്. അതിലൂടെ അവന് തഹിയ്യത്തിന്റെയും, സുന്നത്ത് ഖബ്ലിയ്യയുടെയും, വുദൂഇന്റെ സുന്നത്തിന്റെയും പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കാരണം നമസ്കാരം കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം സജീവമാക്കുക എന്നതാണ് തഹിയ്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം, വുദൂഇന് ശേഷം നമസ്കരിക്കുക എന്നതാണ് വുദൂഇന്റെ സുന്നത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇത് രണ്ടും അവിടെ പൂർത്തിയായി.
- ജനാബത്തിന്റെ കുളിയും ജുമുഅയുടെ കുളിയും ഒത്തുചേർന്നാൽ ഒരെണ്ണം മതിയാകുന്നതാണ്.
- ത്വവാഫുൽ ഇഫാദയും ത്വവാഫുൽ വദാഉം ഒത്തുചേർന്നാൽ: രണ്ടും ഹജ്ജിന്റെ അവസാനത്തേക്ക് മാറ്റിവെച്ചവന് ഒരെണ്ണം മതിയാകുന്നതാണ്.
- ഒരു ആരാധനയുടെ നിയ്യത്ത് അസാധുവാകുന്ന പങ്കുചേർക്കൽ (ഓരോ ആരാധനയും സ്വതന്ത്രമായി ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടതാണെങ്കിൽ): റമദാൻ നോമ്പ് ഖദാഅ് വീട്ടുന്നതും ശവ്വാൽ ആറ് നോമ്പും ഒന്നിച്ച് നിയ്യത്ത് വെക്കുന്നത് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ഖദാഅ് വീട്ടുക എന്നത് പ്രത്യേകമായി ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ശവ്വാൽ ആറ് നോമ്പും പ്രത്യേകമായി ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടതാണ്. അതിനാൽ ഇവ രണ്ടും ഒരൊറ്റ നിയ്യത്തിൽ ഉൾച്ചേർക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല. നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനമാണ് ഇതിന് തെളിവ്:
مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ
ആരെങ്കിലും റമദാനിൽ നോമ്പനുഷ്ഠിക്കുകയും പിന്നീട് ശവ്വാൽ മാസത്തിൽ നിന്ന് ആറ് നോമ്പുകൾ അതിനോട് തുടർത്തുകയും ചെയ്താൽ… [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 1164]
നാലാമത്തെ ഇനം: നിയ്യത്ത് മുറിക്കൽ. മതം ഉപേക്ഷിക്കാൻ (രിദ്ദത്ത്) നിയ്യത്ത് വെക്കുന്നതിലൂടെ അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ അസാധുവാകുന്നു (അല്ലാഹു കാക്കട്ടെ). അതുപോലെ നമസ്കാരം മുറിക്കാൻ നിയ്യത്ത് വെച്ചാൽ പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായപ്രകാരം അവന്റെ നമസ്കാരം അസാധുവാകും. ഇനി ഒരു ആരാധന മുറിക്കാൻ നിയ്യത്ത് വെക്കുകയും എന്നാൽ അത് ചെയ്യാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ ആ ആരാധന അസാധുവാകുമോ? (ഉദാഹരണത്തിന് നോമ്പിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുകയും എന്നാൽ കഴിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ). നോമ്പ് മുറിയില്ല എന്നാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഇവിടെ പറഞ്ഞത്. എന്നാൽ ഇതിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്; ഇമാം അഹ്മദിന്റെ മദ്ഹബിൽ നോമ്പ് മുറിക്കാൻ നിയ്യത്ത് വെച്ചാൽ അവന്റെ നോമ്പ് മുറിയുന്നതാണ്.
നമുക്ക് ഇവിടെ അവസാനിപ്പിക്കാം, ഇൻഷാ അല്ലാഹ്, അടുത്ത ക്ലാസ്സിൽ ഈ നിയമത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളും, ‘സംശയം കാരണം ദൃഢബോധ്യം ഇല്ലാതാവില്ല’ എന്ന പുതിയ നിയമവും നമുക്ക് ആരംഭിക്കാം.
- അവലംബം: ഡോ. മുസ്ലിം അദ്ദോസരി രചിച്ച ‘അൽ-മുംതിഅ് ഫീ ശറഹിൽ ഖവാഇദിൽ ഫിഖ്ഹിയ്യ’
സംശയ നിവാരണം
ചോദ്യം 1: ജനാബത്തിന്റെ കുളി വുദൂഇന് പകരമാകുമോ?
ഉത്തരം: അതെ, ജനാബത്തിന്റെ കുളികൊണ്ട് ചെറിയ അശുദ്ധിയും വലിയ അശുദ്ധിയും നീങ്ങാൻ നിയ്യത്ത് വെക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ നമസ്കാരം അനുവദനീയമാകാൻ നിയ്യത്ത് വെക്കുകയോ ചെയ്താൽ അത് വുദൂഇന് പകരമാകുന്നതാണ്.
ചോദ്യം 2: മറ്റൊരാൾ പാവങ്ങൾക്ക് വിതരണം ചെയ്യാൻ എന്റെ അക്കൗണ്ടിലേക്ക് കുറച്ചു പണം തന്നു. എന്നാൽ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം പണം വിതരണം ചെയ്തു, ആ സമയത്ത് ഇത് ആ വ്യക്തിയുടെ പണത്തിന് പകരമാണെന്ന് ഞാൻ നിയ്യത്ത് വെച്ചിരുന്നില്ല. പിന്നീട്, ഞാൻ വിതരണം ചെയ്തത് ആ വ്യക്തിയുടെ പണത്തിന് പകരമായി കണക്കാക്കാമെന്ന് എനിക്ക് നിയ്യത്ത് വെക്കാമോ?
ഉത്തരം: ഇല്ല, അത് ശരിയാകില്ല. കാരണം നിങ്ങൾ ആ ദാനം നൽകുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം വകയായാണ് അത് നൽകാൻ നിയ്യത്ത് വെച്ചത്. ദാനധർമ്മങ്ങൾക്ക് അത് നൽകുന്ന സമയത്ത് തന്നെ നിയ്യത്ത് അനിവാര്യമാണ്. കർമ്മം കഴിഞ്ഞതിന് ശേഷം അത് മറ്റൊരാളുടേതായി മാറ്റാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഈ വിഷയത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം നിങ്ങൾ ദാനം നൽകിയ സമയത്തെ നിയ്യത്താണ്. അതേസമയം, നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നെടുക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഇത് അയാളുടെ വകയാണെന്ന് നിങ്ങൾ നിയ്യത്ത് വെച്ചിരുന്നെങ്കിൽ അത് ശരിയാകുമായിരുന്നു.
ചോദ്യം 3: ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ തിന്മകൾ ചെയ്യാനുള്ള പ്രലോഭനങ്ങൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഒരു വിശ്വാസി ഓരോ നിമിഷവും ഇതിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ അവന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുമോ?
ഉത്തരം: അതെ, മഹോന്നതനായ അല്ലാഹുവിനെ ഭയന്നുകൊണ്ടാണ് അവൻ ആ തിന്മ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതെന്ന് അവൻ നിയ്യത്ത് വെക്കുകയാണെങ്കിൽ ഇൻഷാ അല്ലാഹ് അവന് അതിന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതാണ്. ലോകരക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന് സർവ്വ സ്തുതിയും.