ശൈഖ് അബൂ ഉമർ മുഹമ്മദ് മഹ്മൂദ് ത്വഖാത്വിഖ്
الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على نبينا محمد وعلى آله وصحبه وأتباعه أجمعين، أما بعد:
സർവ്വലോക രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന് മാത്രമാകുന്നു സർവ്വസ്തുതിയും. നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയും അനുചരന്മാരുടെയും അവരെ പിൻപറ്റിയ എല്ലാവരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ രക്ഷയും സമാധാനവും ഉണ്ടാകുമാറാകട്ടെ.
കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ക്ലാസ്സുകളിലായി നാം രണ്ടാമത്തെ അടിസ്ഥാന നിയമമായ ഉറപ്പുള്ള കാര്യം സംശയം മുഖേന ഇല്ലാതാവുകയില്ല ‘اليقين لا يزول بالشك’ എന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ചർച്ച ചെയ്തത്. എല്ലാ കർമ്മശാസ്ത്ര അധ്യായങ്ങളിലും കടന്നുവരുന്ന അതിമഹത്തായ ഒരു നിയമമാണിതെന്ന് നാം പറയുകയുണ്ടായി. ശരീഅത്തിന്റെ എല്ലാ ശാഖകളിലും ഇത് ഉൾപ്പെടുന്നു. എന്നുമാത്രമല്ല, വിശ്വാസപരമായ വിഷയങ്ങളിലും ഇതിന് ബന്ധമുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരാളുടെ ഇസ്ലാമിനെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് പൂർണ്ണ ബോധ്യമുണ്ടാവുകയും എന്നാൽ അയാളുടെ സത്യനിഷേധത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ നമുക്ക് സംശയം തോന്നുകയും ചെയ്താൽ, അയാൾ ഇസ്ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയെന്ന് നമുക്ക് ഉറപ്പാകുന്നത് വരെ അയാൾ മുസ്ലിമായി തുടരുന്നു എന്നതാണ് അടിസ്ഥാനം. ഈ നിയമം ശരീഅത്തിന്റെ എല്ലാ അധ്യായങ്ങളിലും കടന്നുവരുന്നതിനാൽ തന്നെ, ഇത് കൃത്യമായി പഠിച്ചുവെക്കുകയും ഇതിലെ വിഷയങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഈ വലിയ നിയമത്തിൽ നിന്ന് ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞുവരുന്ന അഞ്ച് നിയമങ്ങൾ നാം കഴിഞ്ഞ ക്ലാസ്സിൽ ചർച്ച ചെയ്തതിന് ശേഷം, ബാക്കി ഭാഗങ്ങളാണ് ഇന്ന് നാം തുടരുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ക്ലാസ്സിൽ നാം പഠിച്ച നിയമങ്ങൾ ഇവയാണ്:
- മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ഒരു കാര്യം അതുപോലെത്തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് അടിസ്ഥാനം ‘الأصل بقاء ما كان على ما كان’.
- ബാധ്യതകളിൽ നിന്നുള്ള ഒഴിവാകലാണ് അടിസ്ഥാനം ‘الأصل براءة الذمة’.
- പുതുതായി ഉണ്ടാകുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനം അവ ഇല്ലായ്മയാണ് ‘الأصل في الأمور العارضة العدم’.
- കാര്യങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനം അനുവദനീയതയാണ് ‘الأصل في الأشياء الإباحة’.
- കൂടാതെ നാം ചോദിച്ച നാലാമതൊരു നിയമം കൂടിയുണ്ട്, ഓർമ്മപ്പെടുത്താനായി ചോദിക്കുകയാണ്: പുതുതായി ഉണ്ടാകുന്ന കാര്യങ്ങളെ അതിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത സമയത്തേക്ക് ചേർത്ത് പറയുക എന്നതാണ് അടിസ്ഥാനം ‘الأصل إضافة الحادث إلى أقرب أوقاته’.
കഴിഞ്ഞ ക്ലാസ്സിൽ നാം ചർച്ച ചെയ്ത ഈ അഞ്ച് നിയമങ്ങളും ഉറപ്പുള്ള കാര്യം സംശയം മുഖേന ഇല്ലാതാവുകയില്ല എന്ന അടിസ്ഥാന നിയമത്തിന്റെ ശാഖകളാണ്. ഇന്ന് നാം ഈ അടിസ്ഥാന നിയമത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന മറ്റു ചില ശാഖാ നിയമങ്ങൾ അവയുടെ ഉദാഹരണങ്ങൾ സഹിതം വേഗത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയാണ്. അതിനുശേഷം മൂന്നാമത്തെ അടിസ്ഥാന നിയമത്തിലേക്ക് നമുക്ക് കടക്കാം.
ഉറപ്പുള്ള കാര്യം സംശയം മുഖേന ഇല്ലാതാവുകയില്ല ‘اليقين لا يزول بالشك’ എന്ന നിയമത്തിൽ നിന്നുള്ള ശാഖകൾ (തുടർച്ച)
ആറാമത്തെ നിയമം: ലൈംഗികബന്ധങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനം നിഷിദ്ധമാണ് എന്നതാണ് ‘الأصل في الأبضاع التحريم’
ഈ നിയമം വിവാഹം, ലൈംഗികബന്ധം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ലൈംഗികാവയവത്തെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ‘الأبضاع’ എന്ന പദം ഭാഷാർത്ഥത്തിൽ ‘بُضْع’ എന്നതിന്റെ ബഹുവചനമാണ്. ഇസ്ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതന്മാരുടെ സംസാരത്തിലും ശരീഅത്തിന്റെ പ്രയോഗങ്ങളിലും മര്യാദകൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ഇത്തരം ചില പരോക്ഷ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഇത് സൗന്ദര്യവൽക്കരിക്കുന്നവ അഥവാ മര്യാദകൾ ‘التحسينيات’ എന്ന ഗണത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഇമാം ശാഫിഈ رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞതുപോലെ, ശരീഅത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ പ്രധാനമായും മൂന്നായി തരംതിരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: ദീൻ നിലനിർത്താൻ അനിവാര്യമായവ ‘الضروريات’ (മതം, ജീവൻ, ബുദ്ധി, പരമ്പര, സമ്പത്ത് എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണം), ആവശ്യമായവ ‘الحاجيات’, മര്യാദകൾ ‘التحسينيات’.
ശരീഅത്ത് മര്യാദകൾ എന്ന ഭാഗത്ത് പൊതുവായ നിയമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അത് അനിവാര്യമായ കാര്യങ്ങളെ പൂർത്തീകരിക്കുന്നതാണ്. ഇതിലൂടെ ഈ ശരീഅത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയും, അത് നിയമമാക്കിയ സർവ്വലോക രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വവും, അത് പ്രബോധനം ചെയ്യാൻ അല്ലാഹു ഏൽപ്പിച്ച നബി ﷺ യുടെ ഉന്നതമായ സ്ഥാനവും നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. ലൈംഗികബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ പരോക്ഷമായി പറഞ്ഞത് നോക്കുക:
{أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ}
അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ സ്ത്രീകളുമായി സ്പർശനം നടത്തിയെങ്കിൽ. [സൂറത്ത് അന്നിസാഅ് – 43]
ഇവിടെ ലൈംഗികബന്ധത്തെ സ്പർശനം എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതന്മാർ ഇവിടെ ലൈംഗികാവയവങ്ങൾക്ക് പകരമായി ‘الأبضاع’ എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
സ്ത്രീകളുടെ കാര്യത്തിൽ ലൈംഗികബന്ധം അടിസ്ഥാനപരമായി നിഷിദ്ധമാണ് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ താൽപര്യം. അതിനാൽ നാം തെരുവിലൂടെ പോകുന്ന ഒരു പുരുഷനെയും സ്ത്രീയെയുമ കണ്ടാൽ, അവർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നമുക്കറിയില്ലെങ്കിൽ, അവർ തമ്മിലുള്ള വിവാഹക്കരാർ സ്ഥിരപ്പെടുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്ഥിരപ്പെടുകയോ (അടിമത്തം നിലനിന്നിരുന്ന കാലത്ത്) ചെയ്യുന്നത് വരെ അവർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നിഷിദ്ധമാണ് എന്നതാണ് അടിസ്ഥാനം. എന്നാൽ ഇന്ന് അടിമത്തം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, വിവാഹക്കരാർ അല്ലാതെ ഇതിന് മറ്റൊരു മാർഗ്ഗവുമില്ല. ഒരു സ്ത്രീയെ വിവാഹക്കരാറിലൂടെയല്ലാതെ ഒരാൾക്കും അനുവദനീയമാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഈ നിയമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉദാഹരണങ്ങളും പ്രായോഗിക വശങ്ങളും:
- നമ്മുടെ നിത്യജീവിതത്തിൽ: ഹോട്ടലുകൾക്കും ഫർണിഷ്ഡ് അപ്പാർട്ട്മെന്റുകൾ വാടകയ്ക്ക് നൽകുന്നവർക്കും, അവിടെ മുറിയെടുക്കാൻ വരുന്ന പുരുഷനോടും സ്ത്രീയോടും അവരുടെ വിവാഹ സർട്ടിഫിക്കറ്റോ, നമ്മുടെ നാടുകളിലെ ഫാമിലി ബുക്ക് പോലെയുള്ള രേഖകളോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവർ തമ്മിൽ വിവാഹിതരാണെന്നോ അടുത്ത ബന്ധുക്കളാണെന്നോ തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ ആവശ്യപ്പെടാവുന്നതാണ്. ഈ വിധി നാം മനസ്സിലാക്കുന്നത് ലൈംഗികബന്ധങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനം നിഷിദ്ധമാണ് എന്നതാണ് ‘الأصل في الأبضاع التحريم’ എന്ന നിയമത്തിൽ നിന്നാണ്.
- ഒന്നാമത്തെ ഉദാഹരണം (അന്യസ്ത്രീകളിൽ സ്വന്തം സഹോദരി സംശയാസ്പദമായാൽ): ഒരു നാട്ടിലെ പരിമിതമായ സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ഒരാൾക്ക് വിവാഹം നിഷിദ്ധമായ ഒരു സ്ത്രീ (ഉദാഹരണത്തിന് സ്വന്തം സഹോദരി) ഉണ്ടാവുകയും, അത് ആരാണെന്ന് അയാൾക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ എന്ത് ചെയ്യും? (ഇവിടെ ഒരു ചോദ്യം വന്നേക്കാം: ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടോ? അതോ പണ്ഡിതന്മാർ വെറുതെ ഊഹിച്ചുണ്ടാക്കിയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ മാത്രമാണോ ഇത്? അല്ല, ഇത് സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് യുദ്ധങ്ങളുടെ സമയത്ത്, ആളുകൾ ചിതറിപ്പോകുകയും കുട്ടികൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും ദുരന്തങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് സാധ്യമാണ്). ആ നാട്ടിലെ സ്ത്രീകളിൽ ഒരാൾ തന്റെ സഹോദരിയാണെന്ന് ഒരാൾക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്, എന്നാൽ അത് ആരാണെന്ന് അയാൾക്കറിയില്ല. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ആ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഒരുവളെ അവൻ പരിശ്രമിച്ച് കണ്ടെത്തി ഒഴിവാക്കുകയും ബാക്കിയുള്ളവരിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല. കാരണം അവർ എല്ലാവരും അടിസ്ഥാനപരമായി നിഷിദ്ധമാണ് എന്നതാണ് ഉറപ്പുള്ള കാര്യം. അവരിൽ ആരാണ് അനുവദനീയമെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇവിടെ സംശയം വന്നിരിക്കുകയാണ്. വിവാഹം നിഷിദ്ധമാക്കുന്ന ഒരു കാരണം അവിടെ ഇല്ലാതായി എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ അവന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഈ വിഷയം ഈ നിയമത്തിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതാണ്. കൂടാതെ നിദാനശാസ്ത്രത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു നിയമത്തിലും ഇത് അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: ഒരു നിർബന്ധ ബാധ്യത പൂർത്തീകരിക്കാൻ ഏതൊന്ന് അനിവാര്യമാണോ അതും നിർബന്ധമാണ് ‘ما لا يتم الواجب إلا به فهو واجب’. അവരിൽ തന്റെ സഹോദരി ആരാണെന്ന് കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കുന്നത് വരെ ആ നാട്ടിലെ ഒരു സ്ത്രീയേയും അവന് വിവാഹം കഴിക്കാൻ പാടില്ല. അത് മനസ്സിലാക്കിയാൽ അവളെ ഒഴിവാക്കി മറ്റുള്ളവരെ വിവാഹം കഴിക്കാം.
- രണ്ടാമത്തെ ഉദാഹരണം (വിവാഹമോചനം ചെയ്ത ഭാര്യയെ മറന്നുപോയാൽ): ഒരാൾ തന്റെ ഭാര്യമാരിൽ ഒരാളെ വിവാഹമോചനം ചെയ്യുകയും, ശേഷം അത് ആരാണെന്ന് അയാൾ മറന്നുപോകുകയും ചെയ്തുവെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക. (പൂർണ്ണമല്ലാത്ത ദേഷ്യത്തിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ത്വലാഖ് ചൊല്ലിയാൽ അത് സംഭവിക്കും). ഫാത്വിമയാണോ, ഉനൈസയാണോ, അതോ ഹസ്നയാണോ ത്വലാഖ് ചെയ്യപ്പെട്ടത് എന്ന് അയാൾക്ക് സംശയമായി. ഇതിൽ ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറയുന്നത്: ഇവരിൽ ആരാണ് ത്വലാഖ് ചെയ്യപ്പെട്ടതെന്ന് സ്വയം പരിശ്രമിച്ച് കണ്ടെത്താനോ, ബാക്കിയുള്ളവരുമായി ബന്ധപ്പെടാനോ അയാൾക്ക് പാടില്ല എന്നാണ്, കാരണം അടിസ്ഥാനപരമായി അത് നിഷിദ്ധമാണ്. (അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം താൻ ത്വലാഖ് ചെയ്തത് ആരാണെന്ന് ഉറപ്പാകുന്നത് വരെ അയാളുടെ എല്ലാ ഭാര്യമാരും അവന് നിഷിദ്ധമാണ്). എന്നാൽ ഈ വിധിയിൽ നാം അദ്ദേഹത്തോട് വിയോജിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഹമ്പലി മദ്ഹബ് പ്രകാരം: ഈ സ്ത്രീകളിൽ ഒരാളുടെ മേൽ ത്വലാഖ് ഉറപ്പായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ അത് അറിയാനുള്ള യാതൊരു വഴിയുമില്ല. എല്ലാവർക്കും തുല്യസാധ്യതയാണുള്ളത്. അതിനാൽ ഇതിൽ അറിയാനുള്ള വഴി നറുക്കെടുപ്പാണ്. അവർക്കിടയിൽ നറുക്കിടുകയും, ആരുടെ പേരിലാണോ നറുക്ക് വീഴുന്നത് അവൾ ത്വലാഖ് ചെയ്യപ്പെടുകയും, ബാക്കിയുള്ളവർ അവന് അനുവദനീയമാവുകയും ചെയ്യും.
ഏഴാമത്തെ നിയമം: മൗനം ദീക്ഷിക്കുന്ന ഒരാളിലേക്ക് ഒരു വാക്കും ചേർത്തുപറയപ്പെടുകയില്ല; എന്നാൽ വിശദീകരണം ആവശ്യമായ സന്ദർഭങ്ങളിലെ മൗനം ഒരു വിശദീകരണമാണ് ‘لا ينسب إلى ساكت قول، ولكن السكوت في معرض الحاجة بيان’
മൗനം ദീക്ഷിക്കുന്ന ഒരാളിലേക്ക് ഒരു വാക്കും ചേർത്തുപറയപ്പെടുകയില്ല ‘لا ينسب إلى ساكت قول’ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം, ഒരു വ്യക്തി മൗനം പാലിക്കുന്നത് ഒരിക്കലും ഒരു വാക്കായോ അഭിപ്രായമായോ കണക്കാക്കപ്പെടുകയോ അതിന്മേൽ നിയമങ്ങൾ ബാധകമാവുകയോ ഇല്ല എന്നതാണ്.
ഈ നിയമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉദാഹരണങ്ങൾ:
- അനുവാദമില്ലാതെയുള്ള വിൽപ്പനയും നശിപ്പിക്കലും ‘بيع الفضولي’: ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് ഉടമയുടെ അനുവാദമില്ലാതെ വിൽക്കുകയോ നശിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുകയും, ഉടമസ്ഥൻ അത് കണ്ടുകൊണ്ട് മിണ്ടാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അയാളുടെ ആ മൗനം അതിനുള്ള അനുവാദമായി കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് അനുവാദമില്ലാതെ വിൽക്കുകയോ വാങ്ങുകയോ ചെയ്യുന്നത് ഇമാം അഹ്മദിന്റെ മദ്ഹബ് പ്രകാരം ഉടമസ്ഥന്റെ അനുമതി ലഭിക്കുന്നത് വരെ സാധുവാകുന്നതല്ല. ഇനി അയാൾ സമ്പത്ത് നശിപ്പിക്കുകയും ഉടമസ്ഥൻ മിണ്ടാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഉടമസ്ഥന്റെ അവകാശം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. കാരണം, അയാൾ മിണ്ടാതിരുന്നത് ഒരുപക്ഷേ ഭയം കൊണ്ടോ, സംസാരിക്കാൻ കഴിയാത്തതുകൊണ്ടോ, ബോധമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലോ ആകാം. അതിനാൽ പകരമായി നഷ്ടപരിഹാരം ചോദിക്കാൻ അയാൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്.
- വിവാഹത്തിനുള്ള സമ്മതം ചോദിക്കുമ്പോൾ: വിധവയോ വിവാഹമോചിതയോ ആയ ഒരു സ്ത്രീയോട് ‘الثيب’ വിവാഹത്തിന് സമ്മതം ചോദിക്കുകയും അവൾ മൗനം പാലിക്കുകയും ചെയ്താൽ, ആ മൗനം ഒരു സമ്മതമായി കണക്കാക്കാൻ പാടില്ല. അതിനാൽ രക്ഷാകർത്താവിനോ വിവാഹക്കരാർ ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിക്കോ അവളുടെ മൗനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവാഹം നടത്തിക്കൊടുക്കാൻ കഴിയില്ല; മറിച്ച്, അവളുടെ വാക്കാലുള്ള സമ്മതം കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ നിയമത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭാഗമായ വിശദീകരണം ആവശ്യമായ സന്ദർഭങ്ങളിലെ മൗനം ഒരു വിശദീകരണമാണ് ‘السكوت في معرض الحاجة بيان’ എന്നതിൻപ്രകാരം, കന്യകയോട് ‘البكر’ വിവാഹസമ്മതം ചോദിക്കുകയും അവൾ മൗനം പാലിക്കുകയും ചെയ്താൽ, ആ മൗനം അവളുടെ സമ്മതമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാരണം നബി ﷺ കന്യകയും അല്ലാത്തവളും തമ്മിൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ വ്യത്യാസം കൽപിച്ചിട്ടുണ്ട്:
الثَّيِّبُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا، وَالْبِكْرُ إِذْنُهَا صُمَاتُهَا
വിധവക്കോ വിവാഹമോചിതക്കോ തന്റെ കാര്യത്തിൽ കൂടുതൽ അവകാശമുണ്ട്; എന്നാൽ കന്യകയുടെ സമ്മതം അവളുടെ മൗനമാണ്. [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 1421]
അതായത്, കന്യകയ്ക്ക് തൃപ്തിയുണ്ടെങ്കിൽ അവൾ മൗനം പാലിക്കുക എന്നതാണ് അടിസ്ഥാനം, ഇനി അവൾക്ക് തൃപ്തിയില്ലെങ്കിൽ ആ വിവാഹം തനിക്ക് വേണ്ട എന്ന് അവൾ സംസാരിച്ച് പറയണം.
- മുൻഗണനാവകാശം ‘حق الشفعة’: ഒന്നിലധികം ആളുകൾ ചേർന്ന് പങ്കിടുന്ന, വിഭജിക്കാത്ത ഭൂമിയോ ഫ്ലാറ്റോ പോലെയുള്ള സ്വത്തുക്കളിൽ ശരീഅത്ത് നൽകിയിട്ടുള്ള ഒരു അവകാശമാണിത്. പങ്കാളികളിൽ ഒരാൾ തന്റെ ഓഹരി വിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, മറ്റാരും കടന്നുവന്ന് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ അതേ വിലയ്ക്ക് ആ ഓഹരി വാങ്ങാൻ മറ്റേ പങ്കാളിക്ക് അവകാശമുണ്ട്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
الْجَارُ أَحَقُّ بِشُفْعَتِهِ
അയൽവാസിയാണ് തന്റെ മുൻഗണനാവകാശത്തിന് ഏറ്റവും അർഹൻ. [സുനൻ അബീദാവൂദ് – 3518]
ഇത് ഉപദ്രവം നീക്കപ്പെടേണ്ടതാണ് ‘الضرر يزال’ എന്ന വലിയ നിയമത്തിന്റെ ശാഖ കൂടിയാണ്. അപ്പോൾ തന്റെ പങ്കാളി ഓഹരി വിറ്റുവെന്ന് ഒരുവൻ അറിയുകയും, എന്നാൽ അവൻ മിണ്ടാതിരിക്കുകയും, ആ അവകാശം ചോദിച്ചുവാങ്ങാൻ കഴിയുന്ന സമയം കടന്നുപോവുകയും ചെയ്താൽ അവന്റെ ആ അവകാശം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. കാരണം, വിശദീകരണം ആവശ്യമായ സന്ദർഭത്തിൽ അവൻ മിണ്ടാതിരുന്നത് അവന്റെ അവകാശം വേണ്ടെന്നുവെക്കുന്നതിന് തുല്യമായ വിശദീകരണമാണ്.
- നിദാനശാസ്ത്രത്തിലെ ഏകാഭിപ്രായം : അഹ്ലുസ്സുന്നയുടെ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്നാമത്തേതായ ഇജ്മാഇലും ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഈ നിയമം പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു വിഷയത്തിൽ ചില പണ്ഡിതന്മാർ തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പറയാതെ മൗനം പാലിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം അവിടെ ഏകാഭിപ്രായം സ്ഥിരപ്പെടുകയില്ല; കാരണം മൗനം പാലിക്കുന്നവനിലേക്ക് ഒരു വാക്കും ചേർത്തുപറയാൻ കഴിയില്ല.
എട്ടാമത്തെ നിയമം: മിഥ്യാധാരണകൾക്ക് യാതൊരു പരിഗണനയുമില്ല ‘لا عبرة بالتوهم’
ഒരു കാര്യത്തിൽ രണ്ട് സാധ്യതകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിൽ ഏറ്റവും ദുർബലമായതിനെ പരിഗണിക്കുന്നതിനാണ് മിഥ്യാധാരണ ‘توهم’ എന്ന് പറയുന്നത്. ശുദ്ധീകരണത്തിലും നമസ്കാരത്തിലുമുള്ള സംശയങ്ങൾ അകറ്റാൻ ഇത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു നിയമമാണ്. നമസ്കാരത്തിലും മറ്റും സംശയമുള്ളവരോട് ഈ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അത് ഒഴിവാക്കാൻ പറയാവുന്നതാണ്.
- മിഥ്യാധാരണക്കുള്ള ഉദാഹരണം: വഴിയിൽ എവിടെയെങ്കിലും ഒരു കാട്ടുമൃഗം ഉണ്ടായേക്കാം എന്ന വെറും മിഥ്യാധാരണയുടെ പുറത്ത് ഞാൻ നമസ്കാരത്തിന് പോകുന്നില്ല എന്ന് ഒരാൾ പറയുന്നത് ഇതിൽ പെടുന്നു (സുരക്ഷയുള്ള ഒരു നാടാണെങ്കിൽ പ്രത്യേകിച്ച്).
ഈ നിയമത്തിൽ നിന്നുള്ള ശാഖകൾ: മതപരമായ വിധികൾ നൽകാനോ, സ്ഥിരപ്പെട്ട ഒരു വിധി നടപ്പിലാക്കുന്നത് വൈകിപ്പിക്കാനോ ഉള്ള അവലംബമായി മിഥ്യാധാരണകളെ പരിഗണിക്കാൻ കഴിയില്ല.
- ഖിബ്ല ഏതാണെന്ന് കൃത്യമായി അന്വേഷിക്കാതെ ഒരാൾ വെറുതെ ഒരു ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചാൽ ആ നമസ്കാരം ശരിയാവില്ല, കാരണം അവൻ അത് നിർവ്വഹിച്ചത് മിഥ്യാധാരണയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്.
- സാക്ഷികൾ ന്യായാധിപന്റെ മുന്നിൽ സാക്ഷി പറഞ്ഞതിന് ശേഷം അവർ അവിടെനിന്ന് പോയാൽ, അവർ ഒരുപക്ഷേ സാക്ഷിമൊഴി മാറ്റിയേക്കാം എന്ന മിഥ്യാധാരണയുടെ പുറത്ത് ന്യായാധിപന് ആ വിധി റദ്ദാക്കാൻ കഴിയില്ല.
- ഉപദ്രവം ഉണ്ടായേക്കാം എന്ന കേവല മിഥ്യാധാരണയുടെ പുറത്ത് നന്മ കൽപിക്കലും തിന്മ വിരോധിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല. (എന്നാൽ സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഉപദ്രവം ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഉറപ്പാണെങ്കിൽ അത് ഉപേക്ഷിക്കണം, അത് ഉപദ്രവം നീക്കപ്പെടേണ്ടതാണ് ‘الضرر يزال’ എന്ന നിയമത്തിൽ വിശദീകരിക്കും).
- വുദൂ ഉള്ള ഒരാൾക്ക് തന്നിൽ നിന്ന് എന്തോ പുറപ്പെട്ടു എന്ന് വെറുതെ സംശയം തോന്നിയാൽ ആ മിഥ്യാധാരണയുടെ പുറത്ത് അവന്റെ വുദൂ നഷ്ടപ്പെടുകയില്ല. ഉറപ്പുള്ള ആ ശുദ്ധീകരണം നിലനിൽക്കുന്നതാണ്.
ഒമ്പതാമത്തെ നിയമം: തെറ്റാണെന്ന് വ്യക്തമായ ധാരണകൾക്ക് പരിഗണനയില്ല ‘لا عبرة بالظن البين خطؤه’
മുൻപ് പറഞ്ഞ നിയമത്തോട് സാമ്യമുള്ള ഒന്നാണിത്. അതിനാൽ ഇത് സ്വയം വായിച്ചു മനസ്സിലാക്കാവുന്നതാണ്.
പത്താമത്തെ നിയമം: പതിവായി അസംഭവ്യമായ കാര്യങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അസംഭവ്യമായവയെ പോലെയാണ് ‘الممتنع عادة كالممتنع حقيقة’
ബുദ്ധിപരമായി ഒരിക്കലും സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളുണ്ട് യഥാർത്ഥത്തിൽ അസംഭവ്യമായവ ‘الممتنع حقيقة’. ഉദാഹരണത്തിന്, പിതാവിന് മുൻപ് മകൻ ജനിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വസ്തുവിന്റെ ചെറിയൊരു ഭാഗം ആ വസ്തുവിനേക്കാൾ വലുതാകുക തുടങ്ങിയവ. എന്നാൽ പതിവായി അസംഭവ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ‘الممتنع عادة’ എന്നാൽ, സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിലും സാധാരണ ഗതിയിൽ അങ്ങനെ സംഭവിക്കാത്തവ എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.
- ഉദാഹരണം: അതിസമ്പന്നനായ ഒരു വലിയ കോടീശ്വരൻ, ഒന്നുമില്ലാത്ത ഒരു പാവപ്പെട്ടവന്റെ കയ്യിൽ നിന്നും ഒരു കഷണം റൊട്ടി പിടിച്ചുവാങ്ങുക എന്നത് സാധാരണ ഗതിയിൽ അസംഭവ്യമാണ്. അതിനാൽ പണ്ടുമുതലേ ദരിദ്രനാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന ഒരാൾ, പണ്ടുമുതലേ കോടീശ്വരനായ ഒരാൾ തന്റെ പക്കൽ നിന്നും കോടിക്കണക്കിന് രൂപ കടം വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട് എന്ന് വാദിച്ചാൽ ആ വാദം സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല, കാരണം അത് പതിവായി അസംഭവ്യമായ ഒരു കാര്യമാണ്. (പതിവുകൾക്ക് നിയമത്തിന്റെ സ്ഥാനമുണ്ട് ‘العادة محكمة’ എന്ന നിയമത്തിലും ഇത് ഉൾപ്പെടുന്നു).
അടിസ്ഥാന നിയമത്തിന് വിപരീതമായ ആശയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ ‘مفهوم المخالفة’
ഉറപ്പുള്ള കാര്യം സംശയം മുഖേന ഇല്ലാതാവുകയില്ല ‘اليقين لا يزول بالشك’ എന്ന അടിസ്ഥാന നിയമത്തിന്റെ വാചകത്തിന് നേർവിപരീതമായ ആശയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നിയമങ്ങളുമുണ്ട്:
- ഉറപ്പോടെ സ്ഥിരപ്പെട്ട ഒരു കാര്യം ഉറപ്പിലൂടെയല്ലാതെ ഇല്ലാതാവുകയില്ല ‘ما ثبت بيقين لا يرتفع إلا بيقين’: ഉറപ്പോടെയുള്ള ഒരു ശുദ്ധീകരണം, അശുദ്ധിയുണ്ടായി എന്ന ഉറപ്പിലൂടെയല്ലാതെ നഷ്ടപ്പെടുകയില്ല.
- വ്യക്തമായ പ്രഖ്യാപനത്തിന് മുന്നിൽ സൂചനകൾക്ക് പരിഗണനയില്ല ‘لا عبرة للدلالة في مقابل التصريح’: ഒരാൾ തന്റെ സമ്പത്ത് വിൽക്കാനോ കൈകാര്യം ചെയ്യാനോ മറ്റൊരാൾക്ക് ആംഗ്യത്തിലൂടെ അനുവാദം നൽകുകയും, എന്നാൽ അയാൾ വായകൊണ്ട് വ്യക്തമായി എന്റെ സമ്പത്ത് എടുക്കാൻ പാടില്ല, അത് നിനക്ക് ഞാൻ അനുവദിച്ചിട്ടില്ല എന്ന് പറയുകയും ചെയ്താൽ, ആ പ്രഖ്യാപനത്തിന് മുന്നിൽ കൈകൊണ്ടുള്ള ആംഗ്യത്തിന് യാതൊരു വിലയുമില്ല. അതിനാൽ ആ സമ്പത്ത് വിൽക്കുകയോ ദാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ അത് അസാധുവായിരിക്കും.
(ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഇതിൽ മൂന്നാമതൊരു നിയമവും നല്ലൊരു ഉപസംഹാരവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്, അത് നിങ്ങൾക്ക് സ്വയം വായിക്കാവുന്നതാണ്).
മൂന്നാമത്തെ അടിസ്ഥാന നിയമം: പ്രയാസം എളുപ്പത്തെ കൊണ്ടുവരുന്നു ‘المشقة تجلب التيسير’
ഈ നിയമം മൂന്ന് പദങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്:
- പ്രയാസം ‘المشقة’: ഭാഷാർത്ഥത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ട്, ക്ഷീണം എന്നൊക്കെയാണ് അർത്ഥം. സാങ്കേതികമായി പറഞ്ഞാൽ: മതപരമായ ബാധ്യതകൾ നിർവ്വഹിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകളും പ്രയാസങ്ങളുമാണത്.
- കൊണ്ടുവരുന്നു ‘تجلب’: അതായത് ഒരു പ്രയാസം ഒരു നിയമത്തെ നിഷിദ്ധത്തിൽ നിന്നും അനുവദനീയതയിലേക്ക് മാറ്റുന്നു.
- എളുപ്പമാക്കൽ ‘التيسير’: ലഘൂകരിക്കൽ. ഉദാഹരണത്തിന് ശവം തിന്നൽ അടിസ്ഥാനപരമായി നിഷിദ്ധമാണ്, എന്നാൽ ഒരുവന് മരണഭയം ഉണ്ടാകുന്നത്ര പ്രയാസമുണ്ടായാൽ അവന് ശവം തിന്നാൻ ശരീഅത്ത് ഇളവ് നൽകുന്നു.
ഈ നിയമം കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഓടിയെത്തുന്ന മറ്റൊരു നിയമമാണ്: അനിവാര്യഘട്ടങ്ങൾ നിഷിദ്ധമായവയെ അനുവദനീയമാക്കുന്നു ‘الضرورات تبيح المحظورات’. കർമ്മശാസ്ത്രം കെട്ടിപ്പടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മഹത്തായ നിയമങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ശരീഅത്തിലെ എല്ലാ ഇളവുകളും ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് വന്നിട്ടുള്ളത്. ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണിത്. അതിനാൽ ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഇതിനെ ബുദ്ധിമുട്ട് നീക്കൽ ‘رفع الحرج’ എന്ന നിയമം എന്നും വിളിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം കാണുക:
{وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ}
മതകാര്യത്തില് യാതൊരു പ്രയാസവും അവന് നിങ്ങളുടെ മേല് ചുരുക്കിയിട്ടില്ല. [സൂറത്തുൽ ഹജ്ജ് – 78]
{مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ}
നിങ്ങള്ക്ക് ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടും വരുത്തണമെന്ന് അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിക്കുന്നില്ല. എന്നാല് നിങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കണമെന്നും, തന്റെ അനുഗ്രഹം നിങ്ങള്ക്ക് പൂര്ത്തിയാക്കിത്തരണമെന്നും അവന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. [സൂറത്തുൽ മാഇദ – 6]
എളുപ്പമാക്കലുകളുടെയും ഇളവുകളുടെയും ഇനങ്ങൾ ‘تخفيفات الشرع’
ഇസ്സുദ്ദീൻ ഇബ്നു അബ്ദിസ്സലാം رَحِمَهُ اللَّهُ തന്റെ നിയമങ്ങൾ ‘قواعد الأحكام’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ശരീഅത്ത് നൽകുന്ന ഇളവുകളെ ആറ് ഇനങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് ഹാഫിദ് അൽ-അലാഈയെ പോലുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ അതിലേക്ക് മറ്റ് രണ്ട് ഇനങ്ങൾ കൂടി ചേർത്തിട്ടുണ്ട്:
- പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കൽ ‘الإسقاط’: സ്ത്രീകൾക്ക് ജുമുഅ നമസ്കാരം നിർബന്ധമില്ലാത്തതും, രോഗിക്കും യാത്രക്കാരനും നോമ്പ് നിർബന്ധമില്ലാത്തതും, കഴിവില്ലാത്തവന് ഹജ്ജ് നിർബന്ധമില്ലാത്തതും ഇതിനുദാഹരണമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം കാണുക:
{وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا}
ആ മന്ദിരത്തിലെത്തിച്ചേരാന് കഴിവുള്ള മനുഷ്യര് അതിലേക്ക് ഹജ്ജ് തീര്ത്ഥാടനം നടത്തല് അല്ലാഹുവോടുള്ള ബാധ്യതയാകുന്നു. [സൂറത്ത് ആലുഇംറാൻ – 97]
- ചുരുക്കൽ ‘التنقيص’: യാത്രാവേളയിൽ നാല് റക്അത്ത് നമസ്കാരം രണ്ടായി ചുരുക്കുന്നതും, റുകൂഇനും സുജൂദിനും കഴിയാത്ത രോഗി തലകൊണ്ട് ആംഗ്യം കാണിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നതും ഇതിനുദാഹരണമാണ്.
- പകരം വെക്കൽ ‘الإبدال’ അല്ലെങ്കിൽ ‘الأبدال’: വെള്ളം ലഭിക്കാത്തപ്പോൾ വുദൂഇനും കുളിക്കും പകരമായി തയമ്മും ചെയ്യുന്നത് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം കാണുക:
{فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا}
എന്നിട്ട് നിങ്ങള്ക്ക് വെള്ളം കിട്ടിയില്ലെങ്കില് ശുദ്ധമായ മണ്ണുകരുതിക്കൊള്ളുക. [സൂറത്തുൽ മാഇദ – 6]
അതുപോലെ നിന്നുനമസ്കരിക്കാൻ കഴിയാത്തവന് ഇരുന്ന് നമസ്കരിക്കാം. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
صَلِّ قَائِمًا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَعَلَى جَنْبٍ
നീ നിന്നുകൊണ്ട് നമസ്കരിക്കുക, അതിന് സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട്, അതിനും സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ ചരിഞ്ഞുകിടന്നുകൊണ്ട്. [സ്വഹീഹ് അൽ ബുഖാരി – 1117]
ഹജ്ജിന്റെ കർമ്മങ്ങളിൽ തലമുണ്ഡനം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത രോഗിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം പകരമായി നൽകാം. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം:
{فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ}
എന്നാല് നിങ്ങളിലാരെങ്കിലും രോഗിയാകുകയോ, തലയില് വല്ല ശല്യവും അനുഭവപ്പെടുകയോ ആണെങ്കില് (മുടി കളയുന്നതിന്) പ്രായശ്ചിത്തമായി നോമ്പെടുക്കുകയോ, ധര്മ്മം ചെയ്യുകയോ, ബലിയറുക്കുകയോ വേണ്ടതാണ്. [സൂറത്തുൽ ബഖറ – 196]
- നേരത്തെയാക്കൽ ‘التقديم’: യാത്രയിലോ മഴയുള്ളപ്പോഴോ ളുഹ്റിന്റെ കൂടെ അസറും, മഗ്രിബിന്റെ കൂടെ ഇശാഉം മുന്തിച്ചുനമസ്കരിക്കുന്നത് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസിൽ വന്നതുപോലെ:
جَمَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ، وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ، صَلَّى ثَمَانِيًا وَسَبْعًا فِي الْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا سَفَرٍ
നബി ﷺ മദീനയിൽ വെച്ച് ഭയമോ യാത്രയോ ഇല്ലാതെ ളുഹ്റും അസറും, മഗ്രിബും ഇശാഉം ഒരുമിച്ചുകൂട്ടി എട്ടും ഏഴും റക്അത്തുകളായി നമസ്കരിച്ചു. [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം – 705]
- പിന്തിക്കൽ ‘التأخير’: അസറിന്റെ കൂടെ ളുഹ്ർ പിന്തിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നതും, രോഗിക്കും യാത്രക്കാരനും റമദാനിലെ നോമ്പ് പിന്തിച്ച് നോൽക്കുന്നതും, മുസ്ദലിഫയിൽ വെച്ച് നബി ﷺ മഗ്രിബും ഇശാഉം പിന്തിച്ച് നമസ്കരിച്ചതും ഇതിനുദാഹരണമാണ്.
- ഇളവ് നൽകൽ ‘الترخيص’: തയമ്മും ചെയ്തവൻ നമസ്കരിക്കുന്നതും, ചികിത്സക്കായി അശുദ്ധിയുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, തൊണ്ടയിൽ ഭക്ഷണം കുടുങ്ങുകയും വെള്ളം ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മദ്യം കുടിക്കുന്നതും, ജീവന് ഭീഷണിയുള്ള നിർബന്ധിതാവസ്ഥയിൽ കുഫ്റിന്റെ വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുന്നതും ഇതിൽ പെടുന്നു.
- മാറ്റം വരുത്തൽ ‘التغيير’: (ഇത് അൽ-അലാഈ കൂട്ടിച്ചേർത്തതാണ്). ഭയമുള്ള സന്ദർഭങ്ങളിൽ (യുദ്ധവേളയിൽ) നമസ്കാരത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ഇതിനുദാഹരണമാണ്.
- തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവസരം നൽകൽ ‘التخيير’: (ഇത് ഡോ. യഅ്ഖൂബ് അൽ-ബാഹുസൈൻ കൂട്ടിച്ചേർത്തതാണ്). സത്യം ലംഘിച്ചാലുള്ള പ്രായശ്ചിത്തത്തിൽ ഭക്ഷണം നൽകുകയോ, വസ്ത്രം നൽകുകയോ, അടിമയെ മോചിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യാനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇതിനുദാഹരണമാണ്.
ഇളവുകൾ നൽകുന്നതിന്റെ തെളിവുകൾ ഇനിയും നിരവധിയുണ്ട്. നോമ്പിന്റെ കാര്യത്തിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം കാണുക:
{وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ}
അതിന് (നോമ്പിന്) പ്രയാസം അനുഭവപ്പെടുന്നവര് പകരം ഒരു സാധുവിന് ഭക്ഷണം നല്കേണ്ടതാണ്. [സൂറത്തുൽ ബഖറ – 184]
നമസ്കാരം ചുരുക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നു:
{وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ}
നിങ്ങള് ഭൂമിയില് യാത്രചെയ്യുകയാണെങ്കില് നിങ്ങള് നമസ്കാരം ചുരുക്കി നിര്വ്വഹിക്കുന്നതില് കുറ്റമില്ല. [സൂറത്ത് അന്നിസാഅ് – 101]
- അവലംബം: ഡോ. മുസ്ലിം അദ്ദോസരി രചിച്ച ‘അൽ-മുംതിഅ് ഫീ ശറഹിൽ ഖവാഇദിൽ ഫിഖ്ഹിയ്യ’
സംശയ നിവാരണം
ചോദ്യം 1: ശരീഅത്തിലെ ഇളവുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതും ‘أخذ الرخص’, പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഇളവുകൾ മാത്രം തിരഞ്ഞുനടക്കുന്നതും ‘تتبع الرخص’ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമെന്താണ്?
ഉത്തരം: * ഇളവുകൾ സ്വീകരിക്കുക ‘الأخذ بالرخص’: ശരീഅത്ത് നൽകിയ ഇത്തരം ഇളവുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് പ്രശംസനീയമായ കാര്യമാണ്, അത് ഒരിക്കലും ആക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നല്ല. അഹ്മദിന്റെ മുസ്നദിൽ വന്ന സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ تُؤْتَى رُخَصُهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ تُؤْتَى مَعْصِيَتُهُ
തീർച്ചയായും അല്ലാഹു, തന്നോട് ധിക്കാരം കാണിക്കുന്നത് വെറുക്കുന്നതുപോലെത്തന്നെ, അവൻ നൽകിയ ഇളവുകൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. [മുസ്നദ് അഹ്മദ് – 5839]
മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ടിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിട്ടുണ്ട്: كَمَا يُحِبُّ أَنْ تُؤْتَى عَزَائِمُهُ (അവന്റെ നിർബന്ധ കൽപനകൾ അനുസരിക്കപ്പെടാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതുപോലെ). അതിനാൽ നിനക്ക് ആവശ്യമുള്ള ഘട്ടങ്ങളിൽ ശരീഅത്ത് നൽകിയ ഇളവുകൾ നീ സ്വീകരിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന് ഇഷ്ടമുള്ള കാര്യമാണ്.
- ഇളവുകൾ മാത്രം തിരഞ്ഞുനടക്കൽ ‘تتبع الرخص المذموم’: പണ്ഡിതന്മാർ നൽകിയ ഇളവുകൾ മാത്രം അന്വേഷിച്ചുനടക്കുകയും അവ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ശരീഅത്തിന് വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യലാണിത്. ഉദാഹരണത്തിന്, നജസ് നീക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിട്ടും, വളരെ ചെറിയ അളവിലുള്ള നജസുകൾക്ക് ചില പണ്ഡിതന്മാർ നൽകിയ ഇളവ് പിടിച്ച് അത് നീക്കാതിരിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ, യാതൊരു ആവശ്യവുമില്ലാതെ നോമ്പ് ഒഴിവാക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം നൂറ് കിലോമീറ്റർ ദൂരം യാത്ര ചെയ്യുക. ഇത് ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട കാര്യമാണ്.
ചോദ്യം 2: ആരെങ്കിലും പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഇളവുകൾ മാത്രം തിരഞ്ഞുനടന്നാൽ അവൻ മതത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകും ‘من تتبع الرخص تزندق’ എന്ന മുൻഗാമികളുടെ വാക്കിന്റെ വിശദീകരണമെന്താണ്?
ഉത്തരം: സുഫ്യാനുസ്സൗരി رَحِمَهُ اللَّهُ യെപ്പോലെയുള്ള സലഫുകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട വാക്കാണിത്. പ്രയാസമുള്ള സന്ദർഭങ്ങളിൽ ശരീഅത്ത് നൽകിയ ഇളവുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനെയല്ല ഇത് താക്കീത് ചെയ്യുന്നത്; മറിച്ച്, ശരീഅത്തിന്റെ പ്രമാണങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ വേണ്ടി പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഇളവുകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിനെയാണ്.
- ഇതിന് പണ്ഡിതന്മാർ നൽകുന്ന ഉദാഹരണം: ഒരാൾ ഇമാം അബൂ ഹനീഫയുടെ അഭിപ്രായം പിടിച്ച് രക്ഷാകർത്താവില്ലാതെയും, ഇമാം മാലികിന്റെ അഭിപ്രായം പിടിച്ച് സാക്ഷികളില്ലാതെയും, ഇമാം ശാഫിഈയുടെ അഭിപ്രായം പിടിച്ച് വിവാഹമൂല്യം നൽകാതെയും ഒരു സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചുവെന്ന് വെക്കുക. ഇവരെല്ലാവരും ഏകോപിച്ചഭിപ്രായപ്പെട്ടതുപ്രകാരം അവൻ ചെയ്തത് വ്യഭിചാരമാണ്! കാരണം ശരീഅത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായ ഒരു കാര്യമാണ് അവൻ അവിടെ ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തത്. ഇതാണ് ആ വാക്കിൽ പറഞ്ഞ മതത്തിൽ നിന്നുള്ള പുറത്തുപോകൽ എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ചോദ്യം 3: ലൈംഗികബന്ധം പോലുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ പരോക്ഷമായ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനാണ് ശരീഅത്ത് താൽപര്യപ്പെടുന്നത് എന്ന് പറഞ്ഞല്ലോ. എന്നാൽ സമൂഹത്തെ ബോധവൽക്കരിക്കുകയാണെന്ന പേരിൽ ഇന്നത്തെ ചില വിദ്യാർത്ഥികളും ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരും വളരെ സ്പഷ്ടമായ പദങ്ങൾ തന്നെ പരസ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് എന്ത് പറയുന്നു?
ഉത്തരം: നബി ﷺ യുടെ മാതൃക എന്താണെന്ന് നാം നോക്കുക. നബി ﷺ എപ്പോഴാണ് പരോക്ഷപദങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി വളരെ സ്പഷ്ടമായ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചത്? മാഇസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വ്യഭിചാരക്കുറ്റം ഏറ്റുപറയുകയും, തന്നെ എറിഞ്ഞുകൊല്ലാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോഴാണത്. ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്ന അത്രയും ഗൗരവമുള്ള ഒരു ശിക്ഷയാണ് അവിടെ നടപ്പിലാക്കാനുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ നബി ﷺ സാധാരണക്കാർക്കിടയിൽ അറിയപ്പെടുന്നതും, അറബികൾ പൊതുവെ ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതുമായ ഏറ്റവും സ്പഷ്ടമായ പദം തന്നെ അവിടെ ഉപയോഗിക്കുകയും അവളുമായി നീ ബന്ധപ്പെട്ടുവോ? (أنكتها؟) എന്ന് കൃത്യമായി ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു. ജീവന്റെ വിഷയമായതുകൊണ്ടാണ് അവിടെ അങ്ങനെ ചോദിച്ചത്.
അതിനാൽ പ്രയാസം എളുപ്പത്തെ കൊണ്ടുവരുന്നു ‘المشقة تجلب التيسير’, ഉപദ്രവം നീക്കപ്പെടേണ്ടതാണ് ‘الضرر يزال’ എന്നീ നിയമങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നമുക്ക് പറയാനുള്ളത്: ഇത്തരം സ്പഷ്ടമായ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുന്നത് മൂലം വലിയ അപകടങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളൂ. അതും ഏറ്റവും അനിവാര്യമായ അളവിൽ മാത്രം. കാരണം നബി ﷺ അശ്ലീലതയും ദുർഭാഷണവും കർശനമായി വിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു:
لَيْسَ الْمُؤْمِنُ بِالطَّعَّانِ وَلَا اللَّعَّانِ وَلَا الْفَاحِشِ الْبَذِيءِ
സത്യവിശ്വാസി കുത്തിപ്പറയുന്നവനോ, ശപിക്കുന്നവനോ, അശ്ലീലം പറയുന്നവനോ, ദുർഭാഷണം നടത്തുന്നവനോ അല്ല. [സുനൻ അത്തിർമിദി – 1977]
അതുകൊണ്ട് ഒരു വിദ്യാർത്ഥി താൻ നിൽക്കുന്ന സാഹചര്യവും അവസ്ഥയും കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കി, അനിവാര്യമായ അളവിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളൂ. ഇതിനായി അവൻ അല്ലാഹുവിനോട് സഹായം തേടുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
സർവ്വസ്തുതിയും സർവ്വലോക രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനാകുന്നു. നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യുടെ മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ രക്ഷയും സമാധാനവും ഉണ്ടാകുമാറാകട്ടെ.
