الحَدِيثُ الرَّابِعُ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ الهُذَلِيّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ : حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ – وَهُوَ الصَّادِقُ المَصْدُوقُ – : «إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا ، ثُمَّ يَكُونُ فِي ذَلِكَ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَكُونُ فِي ذَلِكَ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يُرْسَلُ المَلَكُ فَيَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ، وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ: بِكَتْبِ رِزْقِهِ، وَأَجَلِهِ، وَعَمَلِهِ، وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ؛ فَوَاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ غَيْرُهُ: إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلَّا ذِرَاعٌ ؛ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُهَا، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلَّا ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا» . رَوَاهُ البُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ، وَاللَّفْظُ لَهُ.
അബൂ അബ്ദിർറഹ്മാൻ അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു മസ്ഊദ് അൽ-ഹുദലി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന് നിവേദനം; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ – അവിടുന്ന് സത്യവാനും സത്യസന്ധത സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവനുമാണ് – ഞങ്ങളോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “തീർച്ചയായും നിങ്ങളിലൊരാളുടെ സൃഷ്ടിപ്പ് അവന്റെ മാതാവിന്റെ ഗർഭാശയത്തിൽ നാൽപത് ദിവസം ഒരുമിച്ചുകൂട്ടപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് അത്രയും കാലം അതൊരു അലഖ് (ഭ്രൂണം) ആയി മാറുന്നു. പിന്നീട് അത്രയും കാലം അതൊരു മുദ്ഗ (മാംസപിണ്ഡം) ആയി മാറുന്നു. ശേഷം ഒരു മലക്കിനെ അയക്കപ്പെടുകയും, അതിൽ റൂഹ് ഊതുകയും ചെയ്യുന്നു. നാല് കാര്യങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താൻ ആ മലക്കിനോട് കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു: അവന്റെ ഉപജീവനം, അവന്റെ ആയുസ്സ്, അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ, അവൻ ശഖിയാണോ (നിർഭാഗ്യവാൻ) അതോ സഈദാണോ (ഭാഗ്യവാൻ) എന്നിവയാണവ. അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, അവനല്ലാതെ മറ്റൊരു ഇലാഹില്ല: തീർച്ചയായും നിങ്ങളിലൊരാൾ സ്വർഗ്ഗാവകാശികളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, അങ്ങനെ അവനും സ്വർഗ്ഗത്തിനുമിടയിൽ ഒരു മുഴം മാത്രം അകലം ബാക്കിയാകുമ്പോൾ, അവന്റെ മേൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട വിധി മുൻകടക്കുകയും അവൻ നരകാവകാശികളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ച് അതിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തീർച്ചയായും നിങ്ങളിലൊരാൾ നരകാവകാശികളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, അങ്ങനെ അവനും നരകത്തിനുമിടയിൽ ഒരു മുഴം മാത്രം അകലം ബാക്കിയാകുമ്പോൾ, അവന്റെ മേൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട വിധി മുൻകടക്കുകയും അവൻ സ്വർഗ്ഗാവകാശികളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ച് അതിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു”. ഇത് ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും നിവേദനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. പദപ്രയോഗങ്ങൾ ബുഖാരിയിലേതാണ്.1
ശൈഖ് സ്വാലിഹ് അൽ-ഉസൈമി പറയുന്നു:
നബി ﷺ യുടെ സുന്നത്തിൽ ഇസ്ലാമിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങളായി എണ്ണപ്പെടുന്ന ഹദീസുകളിൽ നിന്നുള്ള നാലാമത്തെ ഹദീസ് ആണിത്. ഇതും മുത്തഫഖുൻ അലൈഹിയായ ഹദീസുകളിൽ പെട്ടതാണ്; കാരണം ഇത് ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും നിവേദനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ഈ അടിസ്ഥാന ഹദീസിൽ ചില വിധികളുണ്ട്:
- ഒന്നാമത്തേത്: സൃഷ്ടിപ്പിന്റെ തുടക്കത്തെയും മടക്കത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വിജ്ഞാനത്തിലേക്കും, മനുഷ്യന്റെ ശരീരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിലേക്കും, ശഖാവത്തിലും (നിർഭാഗ്യം) സആദത്തിലും (ഭാഗ്യം) അവനുള്ള അവസ്ഥയിലേക്കുമുള്ള സൂചന. (ല)
- രണ്ടാമത്തേത്: മനുഷ്യനെ തന്റെ മാതാവിന്റെ ഗർഭാശയത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന്റെ ഘട്ടങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കൽ. (ദ)
- മൂന്നാമത്തേത്: റൂഹ് ഊതപ്പെടുന്നത് നൂറ്റിയിരുപത് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ്, അതോടുകൂടി അവൻ ഒരു മനുഷ്യനായിത്തീരുന്നു. (ദ)
- നാലാമത്തേത്: ഗർഭാശയങ്ങളുടെ ചുമതല ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവർ മലക്കുകളിലുണ്ട്. (ദ)
- അഞ്ചാമത്തേത്: ഗൈബിലുള്ള വിശ്വാസം. (ദ)
- ആറാമത്തേത്: മരണശേഷമുള്ള ബഅ്സ് (ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ്) സത്യമാണെന്നതിന്റെ ഉണർത്തൽ. (ല)
- ഏഴാമത്തേത്: ഖദ്റിലുള്ള വിശ്വാസം. (ദ), (ല). സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അത് മുൻകടന്നിരിക്കുന്നു. (ദ). സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അല്ലാഹുവിന്റെ ഖദാഉം ഖദ്റും അനുസരിച്ചാണ്: അതിലെ നന്മയും തിന്മയും. (ല)
- എട്ടാമത്തേത്: ഖനാഅത്തിനുള്ള പ്രോത്സാഹനം, അമിതമായ ആർത്തിയിൽ നിന്നുള്ള വിലക്ക്; കാരണം ഉപജീവനം നേരത്തെ തന്നെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. സമ്പാദിക്കൽ നിയമമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് ഐഹിക ലോകത്ത് യുക്തി താല്പര്യപ്പെടുന്ന കാരണങ്ങളിൽ പെട്ടതുകൊണ്ടാണ്. (ല)
- ഒമ്പതാമത്തേത്: ഭയവും പ്രതീക്ഷയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടൽ. നന്മ ചെയ്യുന്നവൻ മോശമായ അന്ത്യത്തെ ഭയപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്, തിന്മ ചെയ്യുന്നവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് നിരാശനാകാനും പാടില്ല. (ദ)
- പത്താമത്തേത്: ബാഹ്യമായ അവസ്ഥകൾ കണ്ട് ഒരാളും വഞ്ചിതനാകാൻ പാടില്ല; കാരണം അന്ത്യം അജ്ഞാതമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് മതത്തിൽ അടിയുറച്ചുനിൽക്കാനും നല്ല അന്ത്യമുണ്ടാകാനും പ്രാർത്ഥിക്കൽ നിയമമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. (ല)
- പതിനൊന്നാമത്തേത്: സ്വർഗ്ഗത്തിലോ നരകത്തിലോ പ്രവേശിക്കാനുള്ള കാരണം കർമ്മങ്ങളാണ്. (ദ)
- പന്ത്രണ്ടാമത്തേത്: ശഖിയായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവൻ ഇഹലോകത്ത് തന്റെ അവസ്ഥയറിയില്ല, മറിച്ചുള്ളവന്റെ കാര്യവും അങ്ങനെത്തന്നെ. (ദ). ശഖാവത്തും സആദത്തും മുൻകൂട്ടി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്, അവ രണ്ടും കർമ്മങ്ങളുടെ അന്ത്യമനുസരിച്ച് നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ഓരോരുത്തർക്കും അവർ എന്തിനുവേണ്ടി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവോ അത് എളുപ്പമാക്കപ്പെടുന്നതാണ്. (ല)
- പതിമൂന്നാമത്തേത്: ഒരാൾ നന്മയിലോ തിന്മയിലോ ഏതൊരവസ്ഥയിലാണോ മരിക്കുന്നത് ആ അവസ്ഥയിലായിരിക്കും അവന് വിധി കൽപ്പിക്കപ്പെടുക. എന്നാൽ കുഫ്ർ അല്ലാത്ത പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ അല്ലാഹുവിന്റെ മശീഅത്തിന് കീഴിലായിരിക്കും. (ല)
- പതിനാലാമത്തേത്: തൗബ അതിന് മുമ്പുള്ളവയെ പൊളിച്ചുകളയുന്നു. (ല)
- പതിനഞ്ചാമത്തേത്: സംസാരം ഉറപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി, ആരും ആവശ്യപ്പെടാതെ തന്നെ സത്യം ചെയ്യൽ. (ദ). സത്യമായ വാർത്ത കേൾക്കുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി സത്യം ചെയ്യൽ. (ല)
- പതിനാറാമത്തേത്: കർമ്മങ്ങൾ അവയുടെ അവസാനമനുസരിച്ചാണ്. (ദ)
അല്ലാഹുവിന്റെ സ്തുതിയോടെ പൂർത്തിയായി. ഹിജ്റ 1436 റബീഉൽ ആഖിർ 23, വ്യാഴാഴ്ച അസ്വർ സമയം. അൽ-മുദ്നിബ് നഗരത്തിൽ വെച്ച്, ഇസ്ലാമിന്റെയും സുന്നത്തിന്റെയും ഭവനമായി അല്ലാഹു അതിനെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.
ശൈഖ് സ്വാലിഹ് അൽ-ഉസൈമി പറയുന്നു:
രചയിതാവ് ഇവിടെ ഈ അടിസ്ഥാന ഹദീസിലുള്ള ചില വിധികൾ പരാമർശിച്ചു:
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘ഒന്നാമത്തേത്: സൃഷ്ടിപ്പിന്റെ തുടക്കത്തെയും മടക്കത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വിജ്ഞാനത്തിലേക്കും, മനുഷ്യന്റെ ശരീരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിലേക്കും, ശഖാവത്തിലും സആദത്തിലും അവനുള്ള അവസ്ഥയിലേക്കുമുള്ള സൂചന’. അതായത് മനുഷ്യന്റെ സൃഷ്ടിപ്പിന്റെ തുടക്കത്തെക്കുറിച്ചും അത് പല ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണെന്നതിനെക്കുറിച്ചും, തുടർന്ന് അവന്റെ മടക്കത്തെക്കുറിച്ചും, അത് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ നരകത്തിലേക്കോ ആണെന്നതിനെക്കുറിച്ചും നബി ﷺ അറിയിച്ച കാര്യങ്ങളാണിത്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘രണ്ടാമത്തേത്: മനുഷ്യനെ തന്റെ മാതാവിന്റെ ഗർഭാശയത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന്റെ ഘട്ടങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കൽ’. അതായത് അവനുണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥാന്തരങ്ങൾ. അവൻ ഒരവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരവസ്ഥയിലേക്ക് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ തുടക്കം നുത്വ്ഫ (ശുക്ലബിന്ദു), പിന്നെ മുദ്ഗ (മാംസപിണ്ഡം), പിന്നെ അലഖ് (ഭ്രൂണം), പിന്നീട് അത് മാംസമാകുന്നു, അങ്ങനെ അല്ലാഹു അവനെ മറ്റൊരു സൃഷ്ടിയാക്കി മാറ്റുന്നു.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘മൂന്നാമത്തേത്: റൂഹ് ഊതപ്പെടുന്നത് നൂറ്റിയിരുപത് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ്, അതോടുകൂടി അവൻ ഒരു മനുഷ്യനായിത്തീരുന്നു’. മാതാവിന്റെ ഗർഭാശയത്തിൽ അവന് നാല് മാസം പൂർത്തിയായാൽ അവനിൽ റൂഹ് ഊതപ്പെടുന്നതാണ്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘നാലാമത്തേത്: ഗർഭാശയങ്ങളുടെ ചുമതല ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവർ മലക്കുകളിലുണ്ട്’. അതായത് റൂഹ് ഊതുക, വിധികൾ രേഖപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയ ഗർഭാശയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള ചുമതല നൽകപ്പെട്ടവർ.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അഞ്ചാമത്തേത്: ഗൈബിലുള്ള വിശ്വാസം’. നമ്മിൽ നിന്നും മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കാണ് ഗൈബ് എന്ന് പറയുന്നത്. നമ്മിൽ നിന്നും മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന എല്ലാറ്റിനും ഗൈബ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘ആറാമത്തേത്: മരണശേഷമുള്ള ബഅ്സ് സത്യമാണെന്നതിന്റെ ഉണർത്തൽ’. ശരീഅത്തിൽ ബഅ്സ് എന്നാൽ, കാഹളത്തിൽ രണ്ടാമത് ഊതുന്നതിന് ശേഷം സൃഷ്ടികൾ തങ്ങളുടെ ഖബ്റുകളിൽ നിന്നും പുറത്തുവരുന്നതിനാണ് പറയുക.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘ഏഴാമത്തേത്: ഖദ്റിലുള്ള വിശ്വാസം. സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അത് മുൻകടന്നിരിക്കുന്നു. സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അല്ലാഹുവിന്റെ ഖദാഉം ഖദ്റും അനുസരിച്ചാണ്: അതിലെ നന്മയും തിന്മയും’. അല്ലാഹു سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى തന്റെ മുൻകാല അറിവ് പ്രകാരം കണക്കാക്കുകയും, സൃഷ്ടിയുടെ മേൽ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യപ്രകാരവും സൃഷ്ടിപ്പിലൂടെയും സംഭവിക്കുന്നതാണ്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘എട്ടാമത്തേത്: ഖനാഅത്തിനുള്ള പ്രോത്സാഹനം, അമിതമായ ആർത്തിയിൽ നിന്നുള്ള വിലക്ക്; കാരണം ഉപജീവനം നേരത്തെ തന്നെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. സമ്പാദിക്കൽ നിയമമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് ഐഹിക ലോകത്ത് യുക്തി താല്പര്യപ്പെടുന്ന കാരണങ്ങളിൽ പെട്ടതുകൊണ്ടാണ്’. അതായത് ഖനാഅത്ത് ചെയ്യാനുള്ള കൽപ്പന. അല്ലാഹു തനിക്ക് ഭാഗിച്ചുനൽകിയതുകൊണ്ട് ദാസൻ തൃപ്തിപ്പെടലാണത്. അതോടൊപ്പം അമിതമായ ആർത്തിയിൽ നിന്നുള്ള വിലക്കും; അതായത് അത്യാഗ്രഹം. രിസ്ഖ് തേടുന്നതിൽ ഹൃദയങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന അത്യാഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് വിലക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കാരണം ഓരോ ദാസനും അവനുള്ള രിസ്ഖ് ഭാഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘ഒമ്പതാമത്തേത്: ഭയവും പ്രതീക്ഷയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടൽ. നന്മ ചെയ്യുന്നവൻ മോശമായ അന്ത്യത്തെ ഭയപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്, തിന്മ ചെയ്യുന്നവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് നിരാശനാകാനും പാടില്ല’. ഭയവും പ്രതീക്ഷയും സത്യവിശ്വാസിയുടെ രണ്ട് ചിറകുകളാണ്. ഈ രണ്ട് ചിറകുകളും ഒരുമിച്ചുകൂടിയാലല്ലാതെ അവന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ പറക്കൽ പൂർണ്ണമാകുകയില്ല. അതിനാൽ അവൻ നന്മ ചെയ്താൽ മോശമായ അന്ത്യത്തെ ഭയപ്പെടണം, ഇനി തിന്മ ചെയ്താൽ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് നിരാശനാകാനും പാടില്ല.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പത്താമത്തേത്: ബാഹ്യമായ അവസ്ഥകൾ കണ്ട് ഒരാളും വഞ്ചിതനാകാൻ പാടില്ല; കാരണം അന്ത്യം അജ്ഞാതമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് മതത്തിൽ അടിയുറച്ചുനിൽക്കാനും നല്ല അന്ത്യമുണ്ടാകാനും പ്രാർത്ഥിക്കൽ നിയമമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്’. ഹൃദയങ്ങളെ ഉണർത്തുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണിത്: ഇപ്പോഴുള്ള ബാഹ്യമായ അവസ്ഥ കണ്ട് വഞ്ചിതരാകാതിരിക്കാൻ അവയെ ഉണർത്തൽ. കാരണം അന്ത്യം അജ്ഞാതമാണ്. അന്ത്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയമാണ് സജ്ജനങ്ങളുടെ ഉറക്കം കെടുത്തിയത്. തന്റെ ഈമാൻ എടുത്തുകളയപ്പെടുമെന്നും തന്റെ രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റം തടയപ്പെടുമെന്നും അവരിലോരോരുത്തരും ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതുകൊണ്ടാണ് മതത്തിൽ അടിയുറച്ചുനിൽക്കാൻ നിരന്തരം പ്രാർത്ഥിക്കാൻ നമ്മോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. നബി ﷺ യുടെ പ്രാർത്ഥനകളിൽ അധികവും ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: «اللَّهُمَّ يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ» “ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നവനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തെ നീ നിന്റെ മതത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തേണമേ”. ഇത് ഉമ്മുസലമയിൽ നിന്നുള്ള ഹസനായ പരമ്പരയോടെ ഇമാം അഹ്മദ് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ നബി ﷺ യുടെ നിരന്തരമുള്ള സംസാരവും, അവിടുത്തെ പ്രാർത്ഥനകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ളതും തന്റെ ഹൃദയത്തെ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്താനുള്ള പ്രാർത്ഥനയായിരുന്നുവെങ്കിൽ, നമ്മുടെ കാര്യം എന്താണ്! അവിടുത്തെക്കാൾ ഈ പ്രാർത്ഥന ആവശ്യമുള്ളവർ നമ്മൾ തന്നെയാണ്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പതിനൊന്നാമത്തേത്: സ്വർഗ്ഗത്തിലോ നരകത്തിലോ പ്രവേശിക്കാനുള്ള കാരണം കർമ്മങ്ങളാണ്’. അതായത് അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യവും ഔദാര്യവും വഴി. ഒരു ദാസന്റെ അന്ത്യം അവന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ വിധിയുടെ കീഴിലാണ്. കർമ്മങ്ങൾ അതിലേക്കെത്തിക്കുന്ന കാരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. അതിനാൽ സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവന്റെ പ്രതിഫലം സ്വർഗ്ഗവും, ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവന്റെ പ്രതിഫലം നരകവുമാണ്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പന്ത്രണ്ടാമത്തേത്: ശഖിയായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവൻ ഇഹലോകത്ത് തന്റെ അവസ്ഥയറിയില്ല, മറിച്ചുള്ളവന്റെ കാര്യവും അങ്ങനെത്തന്നെ. ശഖാവത്തും സആദത്തും മുൻകൂട്ടി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്, അവ രണ്ടും കർമ്മങ്ങളുടെ അന്ത്യമനുസരിച്ച് നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ഓരോരുത്തർക്കും അവർ എന്തിനുവേണ്ടി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവോ അത് എളുപ്പമാക്കപ്പെടുന്നതാണ്’. അതായത് അല്ലാഹു ശഖാവത്തും സആദത്തും നമ്മിൽ നിന്നും മറച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു. സഈദായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവൻ അത് അറിയുന്നില്ല, ശഖിയായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവനും അത് അറിയുന്നില്ല. ഇവ രണ്ടും അല്ലാഹുവിങ്കൽ മുൻകൂട്ടി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതും നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടതുമാണെങ്കിലും. ഓരോ സൃഷ്ടിക്കും അവൻ എന്തിനുവേണ്ടി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവോ അത് എളുപ്പമാക്കപ്പെടുന്നതാണ്. അതിനാൽ തന്നോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിൽ അവൻ പരിശ്രമിക്കണം. ഒന്നുകിൽ അവന് നന്മകൾക്ക് തൗഫീഖ് ലഭിക്കുകയും അവൻ സഈദാകുകയും ചെയ്യും, അല്ലെങ്കിൽ അവന് അതിന് തൗഫീഖ് ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും അവൻ ശഖിയാകുകയും ചെയ്യും.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പതിമൂന്നാമത്തേത്: ഒരാൾ നന്മയിലോ തിന്മയിലോ ഏതൊരവസ്ഥയിലാണോ മരിക്കുന്നത് ആ അവസ്ഥയിലായിരിക്കും അവന് വിധി കൽപ്പിക്കപ്പെടുക. എന്നാൽ കുഫ്ർ അല്ലാത്ത പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ അല്ലാഹുവിന്റെ മശീഅത്തിന് കീഴിലായിരിക്കും’. അതായത് ആരെങ്കിലും ഒരു കാര്യത്തിലായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടാൽ അവന് ആ വിധി നൽകപ്പെടുന്നതാണ്. എന്നാൽ വൻപാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരെക്കുറിച്ച് അവർ അല്ലാഹുവിന്റെ മശീഅത്തിന് കീഴിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അവരെ ശിക്ഷിക്കും, അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അവർക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കും. അഹ്ലുസ്സുന്ന നന്മ ചെയ്യുന്നവന് സ്വർഗ്ഗം പ്രതീക്ഷിക്കുകയും, തിന്മ ചെയ്യുന്നവന്റെ മേൽ നരകം ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ നന്മ ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലാണെന്ന് അവർ ഉറപ്പിച്ചുപറയുകയോ, തിന്മ ചെയ്യുന്നവൻ നരകത്തിലാണെന്ന് അവർ ഉറപ്പിച്ചുപറയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പതിനാലാമത്തേത്: തൗബ അതിന് മുമ്പുള്ളവയെ പൊളിച്ചുകളയുന്നു’. അതായത് അത് ഇല്ലാതാക്കുകയും ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു ദാസൻ തൗബ ചെയ്താൽ അവന്റെ പാപങ്ങൾ അവനിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുകയും പൊളിച്ചുകളയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
[മസ്അല]: «التَّوْبَةُ تَجُبُّ مَا قَبْلَهَا» (തൗബ അതിന് മുമ്പുള്ളവയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു) എന്നത് ഒരു ഹദീസാണോ? [മറുപടി]: അംറുബ്നുൽ ആസ്വിന്റെ ഹദീസിലെ വാചകം ഇപ്രകാരമാണ്: «الإِسْلَامُ يَجُبُّ مَا كَانَ قَبْلَهُ، وَالهِجْرَةُ تَجُبُّ مَا كَانَ قَبْلَهَا» (ഇസ്ലാം അതിന് മുമ്പുള്ളവയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു, ഹിജ്റ അതിന് മുമ്പുള്ളവയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു). ഇതിൽ ‘ഇസ്ലാം’, ‘ഹിജ്റ’ എന്നിവയാണുള്ളത്, ഇതിൽ ‘തൗബ’ ഇല്ല. അതിനാൽ പണ്ഡിതന്മാർ “തൗബ അതിന് മുമ്പുള്ളവയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു” എന്ന് പറയുന്നത് ഹദീസിന്റെ ആശയമാണ്. അത് ആശയപരമായ നിവേദനമാണ്. അതായത് തൗബ എന്നത് ഇസ്ലാമിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ തന്നെയാണ്. അത് കുഫ്റിൽ നിന്നും ഇസ്ലാമിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലൂടെയാകട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ പാപത്തിൽ നിന്നും പുണ്യത്തിലേക്കുള്ള മടക്കത്തിലൂടെയാകട്ടെ; ഇതെല്ലാം ഇസ്ലാം എന്ന പേരിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പതിനഞ്ചാമത്തേത്: സംസാരം ഉറപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി, ആരും ആവശ്യപ്പെടാതെ തന്നെ സത്യം ചെയ്യൽ. സത്യമായ വാർത്ത കേൾക്കുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി സത്യം ചെയ്യൽ’. അത് അവിടുത്തെ ഈ വചനത്തിലാണ്: ‘അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, അവനല്ലാതെ മറ്റൊരു ഇലാഹില്ല’. സത്യം ചെയ്യുന്നത് ഇബ്നു മസ്ഊദാണ്. അതിനാൽ ഈ സത്യം ഇബ്നു മസ്ഊദിന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്നും മുദ്റജായി ഉൾപ്പെടുത്തിയതാണ്. എന്നാൽ സത്യം ചെയ്യപ്പെട്ട വാർത്ത – സത്യത്തിന് ശേഷമുള്ള വചനം – നബി ﷺ യുടെ വചനത്തിൽ പെട്ടതാണ്.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘പതിനാറാമത്തേത്: കർമ്മങ്ങൾ അവയുടെ അവസാനമനുസരിച്ചാണ്’. അതായത് ദാസന്റെ കർമ്മങ്ങൾ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത് അവന്റെ അന്ത്യമനുസരിച്ചാണ്. സൽകർമ്മങ്ങളോടെയാണ് അവന്റെ അന്ത്യമെങ്കിൽ അവൻ അതിന്റെ ആളുകളിൽ പെട്ടവനായിരിക്കും. ദുഷ്കർമ്മങ്ങളോടെയാണ് അവന്റെ അന്ത്യമെങ്കിൽ അവൻ അതിന്റെ ആളുകളിൽ പെട്ടവനായിരിക്കും.
തുടർന്ന് രചയിതാവ് പറഞ്ഞു: ‘അല്ലാഹുവിന്റെ സ്തുതിയോടെ പൂർത്തിയായി, ഹിജ്റ 1436 റബീഉൽ ആഖിർ 23, വ്യാഴാഴ്ച അസ്വർ സമയം, അൽ-മുദ്നിബ് നഗരത്തിൽ വെച്ച്, ഇസ്ലാമിന്റെയും സുന്നത്തിന്റെയും ഭവനമായി അല്ലാഹു അതിനെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ’.
ഈ വാചകത്തോടുകൂടി ഗ്രന്ഥം പൂർത്തിയായി. അതിനാൽ ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നും ചില വരികൾ ഒഴിവാക്കുന്നവൻ ആ ഗ്രന്ഥം പൂർണ്ണമായി വായിച്ചവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയില്ല. ചില ആളുകളിൽ നിന്നും ഇത് സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ഞാൻ തഫ്സീറുൽ ജലാലൈനിയുടെ ഒരു പഠനസദസ്സിൽ പങ്കെടുത്തു. അവർ തെറ്റുകളുള്ള ഒരു പതിപ്പിൽ നിന്നായിരുന്നു വായിച്ചിരുന്നത്. സൂറത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ അവർ എപ്പോഴും വിട്ടുകളയുമായിരുന്നു; അതായത് (ഈ സൂറത്ത് മക്കിയ്യ ആണ്, ഇന്നയിന്ന ആയത്തുകൾ ഒഴികെ, അവ മദനിയ്യ ആണ്) എന്നത്. അതിനാൽ ജലാലൈനി മുഴുവനും അവർ ഈ രൂപത്തിൽ വായിച്ചാൽ, അവർക്ക് അത് വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടാകും, അവർ അത് പൂർണ്ണമായി വായിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയുമില്ല.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ അറിവന്വേഷിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥി എപ്പോഴും രണ്ട് കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കണം: ഒന്നാമത്തേത്: ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പതിപ്പ് ശരിയായിരിക്കുക. രണ്ടാമത്തേത്: വായിക്കുന്ന ഭാഗം പൂർത്തീകരിക്കുക. അതിനാൽ വായിക്കുന്ന ഭാഗം മുഴുവനായും അവൻ വായിക്കണം, യാതൊന്നും വിട്ടുകളയരുത്. വല്ലതും വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ അത് തിരികെ വായിക്കണം. ഇനി അതൊന്നും കാര്യമാക്കുന്നില്ല എന്ന് അവനിൽ നിന്നും വ്യക്തമായാൽ; അറിവിലെ ചെറിയ കാര്യങ്ങളെ പരിഗണിക്കാത്തവൻ വലിയ കാര്യങ്ങളെയും പരിഗണിക്കുകയില്ല.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ചില സംഭവങ്ങൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്താം: ഒരാൾ നമ്മുടെ ശൈഖ് ഇബ്നു അഖീൽ رَحِمَهُ اللَّهُ വിന്റെ സദസ്സിലേക്ക് കയറിവന്നു. വായനയുടെ അവസരം അദ്ദേഹത്തിന് എത്തിയപ്പോൾ ശൈഖ് ചോദിച്ചു: “നിനക്കെന്താണ് വേണ്ടത്?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് അങ്ങയുടെ മുമ്പിൽ വെച്ച് ‘അഖ്സ്വറുൽ മുഖ്തസ്വാറാത്ത്’ വായിക്കണം”. ശൈഖ് പറഞ്ഞു: “ശരി, തുടങ്ങിക്കോളൂ”. അദ്ദേഹം വായിച്ചു: “(بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ, രചയിതാവ് رَحِمَهُ اللَّهُ പറഞ്ഞു: കിതാബുത്ത്വഹാറ…)”. ശൈഖ് ചോദിച്ചു: “ഇതിന് മുമ്പ് വേറെയൊന്നുമില്ലേ?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഇല്ല, കിതാബുത്ത്വഹാറയാണ് ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ തുടക്കം”. ശൈഖ് പറഞ്ഞു: “അതിന് മുമ്പുള്ള പേജുകൾ നന്നായി ഒന്ന് നോക്കൂ, അതിലൊന്നുമില്ലേ?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഒരു മുഖവുരയുണ്ട് ശൈഖ്, ആ മുഖവുര വ്യക്തവുമാണ്”. ശൈഖ് പറഞ്ഞു: “അങ്ങനെയല്ല, നിർബന്ധമായും നീ അത് വായിക്കണം”. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ശൈഖ്, ഞാൻ ഇതിലെ പോകുമ്പോൾ ഈ വായനാസദസ്സിൽ പങ്കെടുക്കാനും അങ്ങയുടെ മുന്നിൽ വെച്ച് വായിക്കാനും ആഗ്രഹിച്ചതാണ്”. ശൈഖ് പറഞ്ഞു: “എഴുന്നേൽക്കൂ, നീ വായിക്കേണ്ടതില്ല”. അങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തെ വായിക്കാൻ ശൈഖ് അനുവദിച്ചില്ല. കാരണം അറിവിനെ നിസ്സാരമായി കാണുകയും അതിന് പ്രാധാന്യം നൽകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ വായിക്കാൻ അർഹനല്ല. പണ്ഡിതന്മാർ അപ്രകാരമായിരുന്നു. അതിൽ അവർ ബന്ധുക്കളെന്നോ വലിയവരെന്നോ പരിഗണിച്ചിരുന്നില്ല. വിജ്ഞാനമാണ് എല്ലാവർക്കും മുകളിലുള്ള നേതാവ്.
ശൈഖ് സ്വാലിഹ് അൽ-അത്റമിന്റെ അടുക്കൽ ഉന്നതനായ ഒരാൾ വരികയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് ഗ്രന്ഥം വായിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ശൈഖ് പറഞ്ഞു: “നാളെ ഫജ്ർ സമയത്ത് വരൂ, വരുമ്പോൾ ‘സലാസത്തുൽ ഉസ്വൂൽ’ കൂടെ കൊണ്ടുവരിക”. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ശൈഖ്, ഞാനൊരു ഡോക്ടറാണ്, ഞാനെങ്ങനെയാണ് സലാസത്തുൽ ഉസ്വൂൽ വായിക്കുക?!” ശൈഖ് പറഞ്ഞു: “സലാസത്തുൽ ഉസ്വൂലാണ് അറിവിന്റെ അടിസ്ഥാനം. നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങളുടെ അടുക്കൽ വായിക്കണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ സലാസത്തുൽ ഉസ്വൂൽ കൊണ്ടുവരിക”. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “വേണ്ട ശൈഖ്, സലാസത്തുൽ ഉസ്വൂൽ ഞാൻ പ്രൈമറിയിൽ പഠിച്ചതാണ്, ഇനി എനിക്കത് ആവശ്യമില്ല”. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ശൈഖിനെ അനുസരിക്കുകയോ വായിക്കാൻ വരികയോ ചെയ്തില്ല. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം; അറിവ് എങ്ങനെ പഠിപ്പിക്കപ്പെടണമോ അപ്രകാരം പഠിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി, അദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടമുള്ളത് പോലെ വായിക്കാൻ ശൈഖ് അനുവദിച്ചില്ല എന്നതാണ്.
അതിനാൽ അറിവന്വേഷിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥി ഈ ആശയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇതിന്റെ വിശദീകരണം ഒരൊറ്റ സദസ്സിൽ വെച്ച് പൂർത്തിയായി. ഹിജ്റ 1438 ദുൽ ഖഅ്ദ 10, ബുധനാഴ്ച രാവിൽ. ത്വാഇഫ് നഗരത്തിലെ ജാമിഉൽ അഖീലിൽ വെച്ച്.
- സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി – 3208, സ്വഹീഹു മുസ്ലിം – 2643 ↩︎
