ശൈഖ് ഡോ. സ്വാലിഹ് ബ്നു അബ്ദില്ലാഹ് അൽ-ഉസൈമി – വിജ്ഞാനത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തൽ
നിശ്ചയം, പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, (അല്ലാഹുവിലേക്ക്) എത്തിച്ചേരുന്നതിനുള്ള കോണിയുമാണ് ഇഖ്ലാസ്. അല്ലാഹുﷻ പറയുന്നു: “കീഴ്വണക്കം അല്ലാഹുവിന് മാത്രം ആത്മാര്ത്ഥമാക്കിക്കൊണ്ടും നേരായ മാര്ഗത്തില് നിലകൊണ്ടും അവനെ ആരാധിക്കുവാനും നമസ്കാരം നിലനിര്ത്തുവാനും സകാത്ത് നല്കുവാനും അല്ലാതെ അവരോട് കല്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.”.
ഇമാം ബുഖാരി ‘അൽ-ജാമിഉൽ മുസ്നദു സ്സ്വഹീഹി’ലും, ഇമാം മുസ്ലിം ‘അൽ-മുസ്നദു സ്സ്വഹീഹി’ലും ഉദ്ധരിക്കുന്നു – വാചകം ബുഖാരിയുടേതാണ് -: അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു മസ്ലമ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: മാലിക് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു, യഹ്യ ബ്നു സഈദിൽ നിന്ന്, മുഹമ്മദ് ബ്നു ഇബ്റാഹീമിൽ നിന്ന്, അൽഖമയിൽ നിന്ന്, ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന്; നിശ്ചയം റസൂലുല്ലാഹിﷺ പറഞ്ഞു: “പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉദ്ദേശ്യമനുസരിച്ച് മാത്രമാണ്. ഓരോ വ്യക്തിക്കും അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചത് മാത്രമാണുള്ളത്.”
സലഫുസ്സ്വാലിഹീങ്ങളിൽ നിന്ന് മുൻകടന്നവർ മുൻകടന്നതും, എത്തിച്ചേർന്നവർ എത്തിച്ചേർന്നതും ലോകരക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ഇഖ്ലാസ് കൊണ്ട് മാത്രമാണ്.
അബൂബക്ർ അൽ-മർറൂദി പറഞ്ഞു: ഒരാൾ അബൂ അബ്ദില്ലാഹിനോട് – അതായത് അഹ്മദ് ബ്നു ഹൻബലിനോട് – പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു. അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തോട് സത്യസന്ധതയെയും ഇഖ്ലാസിനെയും കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അബൂ അബ്ദില്ലാഹ് പറഞ്ഞു: “ഇതുകൊണ്ടാണ് ഈ സമൂഹം ഉയർന്നത്.”
ഒരു വ്യക്തിക്ക് വിജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നത് അവന്റെ ഇഖ്ലാസിന്റെ തോതനുസരിച്ചാണ്.
വിജ്ഞാനത്തിലെ ഇഖ്ലാസ് നാല് അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. പഠിതാവ് അവ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ വിജ്ഞാനത്തിനുള്ള നിയ്യത്ത് അവന് യാഥാർത്ഥ്യമാകും:
ഒന്നാമത്തേത്: തനിക്ക് നിർബന്ധമായ ആരാധനകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും, കൽപ്പനകളുടെയും വിലക്കുകളുടെയും ഉദ്ദേശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കിക്കൊണ്ടും തന്നിൽ നിന്ന് അജ്ഞതയെ ഉയർത്തുക. രണ്ടാമത്തേത്: ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും, അവരുടെ ദുനിയാവിലെയും ആഖിറത്തിലെയും നന്മയിലേക്ക് മാർഗ്ഗദർശനം നൽകിക്കൊണ്ടും അവരിൽ നിന്ന് അജ്ഞതയെ ഉയർത്തുക. മൂന്നാമത്തേത്: വിജ്ഞാനത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും, അത് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക. നാലാമത്തേത്: വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുക.
വിജ്ഞാനം ഒരു മരമാണ്, പ്രവർത്തനം അതിന്റെ ഫലമാണ്. വിജ്ഞാനം തേടപ്പെടുന്നത് പ്രവർത്തിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്.
സലഫുകൾ رحمهم الله, അവർ വിജ്ഞാനം തേടുന്നതിൽ ഇഖ്ലാസ് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുമോ എന്ന് ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ, അവർ അത് അവകാശപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മത പാലിച്ചിരുന്നു. അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അവരത് യാഥാർത്ഥ്യമാക്കിയിരുന്നില്ല എന്നല്ല (അതിനർത്ഥം).
ഹിശാം അദ്ദസ്തവാഇ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവാണ് സത്യം, ഞാൻ ഒരു ദിവസം അല്ലാഹുﷻ വിന്റെ പ്രീതി ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് ഹദീസ് തേടിപ്പോയി എന്ന് പറയാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.”
ഇമാം അഹ്മദിനോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടു: താങ്കൾ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി വിജ്ഞാനം തേടിയോ? അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി! അത് പ്രയാസകരമാണ്. പക്ഷേ, എനിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു കാര്യമായിരുന്നു അത്, അതിനാൽ ഞാനത് തേടി.”
ആര് ഇഖ്ലാസ് പാഴാക്കിയോ, അവന് ധാരാളം വിജ്ഞാനവും സമൃദ്ധമായ നന്മയും നഷ്ടപ്പെട്ടു.
രക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും – ചെറുതും വലുതും, രഹസ്യവും പരസ്യവുമായ – ഈ അടിസ്ഥാനത്തെ, അതായത് ഇഖ്ലാസിനെ, പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.
നിയ്യത്തിനെ ശരിയാക്കാനുള്ള കഠിനമായ പ്രയത്നമാണ് ഈ പരിശോധനക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.
സുഫ്യാനു സ്സൗരി പറഞ്ഞു: “എന്റെ നിയ്യത്തിനേക്കാൾ കഠിനമായി ഞാനൊന്നും ശരിയാക്കിയിട്ടില്ല; കാരണം, അത് എന്റെ മേൽ മാറിമറിഞ്ഞുകൊണ്ടേയിരിക്കും.”
മാത്രമല്ല, സുലൈമാൻ അൽ-ഹാശിമി പറഞ്ഞു: “ചിലപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു ഹദീസ് പറയും, എനിക്കൊരു നിയ്യത്തുണ്ടാകും. അതിന്റെ പകുതിയിലെത്തുമ്പോൾ എന്റെ നിയ്യത്ത് മാറും. അപ്പോൾ ഒരു ഹദീസിന് തന്നെ പല നിയ്യത്തുകൾ ആവശ്യമായി വരും.”
ഗ്രന്ഥകർത്താവ് വിജ്ഞാനത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ രണ്ടാമത്തെ അടിസ്ഥാനം പരാമർശിച്ചു. അത്: അതിൽ നിയ്യത്ത് ഇഖ്ലാസുള്ളതാക്കുക.
ശറഇൽ ഇഖ്ലാസിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം: അല്ലാഹു അല്ലാത്തവരെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കലാണ്.
അപ്പോൾ, ഇഖ്ലാസിന്റെ അടിസ്ഥാനം രണ്ട് കാര്യങ്ങളിലാണ്:
ഒന്ന്: ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കൽ. അതായത്, അതിനെ കലക്കുന്ന എല്ലാ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും അതിനെ ഒഴിവാക്കൽ.
മറ്റൊന്ന്: ആ ശുദ്ധീകരണം അല്ലാഹുവിനെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുക; പ്രശംസയോ പുകഴ്ത്തലോ, അല്ലെങ്കിൽ ദുനിയാവിലെ വല്ല നേട്ടമോ പോലുള്ള യാതൊന്നും അതിനോട് പങ്കുചേരരുത്.
ഇഖ്ലാസിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കവിതയിൽ സൂചിപ്പിച്ചു: “നമ്മുടെ ഇഖ്ലാസ് അല്ലാഹുവിനാണ്, ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ചു, അവനല്ലാത്തവരെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതിൽ നിന്ന്, അതിനാൽ അല്ലയോ ബുദ്ധിമാനേ, നീ സൂക്ഷിക്കുക.”
വിജ്ഞാനം നേടുന്നതിൽ ഇഖ്ലാസ് തേടേണ്ടതിന്റെ കാരണം ഗ്രന്ഥകർത്താവ് വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു:നിശ്ചയം, പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, (അല്ലാഹുവിലേക്ക്) എത്തിച്ചേരുന്നതിനുള്ള കോണിയുമാണ് ഇഖ്ലാസ്. പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടാനും, സ്വീകാര്യമായ നിലയിൽ അല്ലാഹുﷻ വിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മാർഗ്ഗം: അത് ഇഖ്ലാസോടെ സംഭവിക്കലാണ്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: സലഫുസ്സ്വാലിഹീങ്ങളിൽ നിന്ന് മുൻകടന്നവർ മുൻകടന്നതും, എത്തിച്ചേർന്നവർ എത്തിച്ചേർന്നതും ലോകരക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ഇഖ്ലാസ് കൊണ്ട് മാത്രമാണ്. അവരുടെ അവസ്ഥകളിൽ നിന്ന്, അവർ എപ്രകാരമായിരുന്നു എന്ന് അറിയിക്കുന്ന സാക്ഷ്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഒരു വ്യക്തിക്ക് വിജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നത് അവന്റെ ഇഖ്ലാസിന്റെ തോതനുസരിച്ചാണ്. അടിമയുടെ ഇഖ്ലാസ് വലുതാകുമ്പോൾ, അവൻ വിജ്ഞാനം നേടുന്നതും വലുതാകും. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “ഒരു വ്യക്തി മനഃപാഠമാക്കുന്നത് അവന്റെ നിയ്യത്തിന്റെ തോതനുസരിച്ചാണ്.” ഇബ്നു അസാകിറും മറ്റുള്ളവരും ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പിന്നീട് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറഞ്ഞു, വിജ്ഞാനത്തിലെ ഇഖ്ലാസ് നാല് അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. പഠിതാവിന് വിജ്ഞാനത്തിനുള്ള നിയ്യത്ത് അതുകൊണ്ട് യാഥാർത്ഥ്യമാകും:
ഒന്നാമത്തേത്: പഠനം കൊണ്ട് തന്നിൽ നിന്ന് അജ്ഞതയെ ഉയർത്തുക എന്ന് ഉദ്ദേശിക്കുക. അവൻ വിജ്ഞാനത്തിലേക്ക് മുന്നിടുന്നത് തന്റെ ദീനിനെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞത തന്നിൽ നിന്ന് ഉയർത്താനാണ്. അങ്ങനെ അവൻ തനിക്ക് നിർബന്ധമായ ആരാധനകളെക്കുറിച്ച് അറിയുകയും, ശറഇൽ വന്ന കൽപ്പനകളുടെയും വിലക്കുകളുടെയും ഉദ്ദേശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യും.
രണ്ടാമത്തേത്: ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അജ്ഞതയെ ഉയർത്തുക; അവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിലും, മാർഗ്ഗദർശനം നൽകുന്നതിലും, സ്വിറാത്തുൽ മുസ്തഖീമിലേക്ക് വഴി കാണിക്കുന്നതിലും പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്.
മൂന്നാമത്തേത്: വിജ്ഞാനത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും, അത് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക; അത് മറന്നുപോകുകയോ സമുദായത്തിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാവുകയോ ചെയ്യാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി, അത് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അത് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ അവൻ പരിശ്രമിക്കും.
നാലാമത്തേത്: വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുക; വിജ്ഞാനം നേടുമ്പോൾ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ അവൻ നിയ്യത്ത് വെക്കും.
ആരെങ്കിലും തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വിജ്ഞാനത്തിനുള്ള നിഷ്കളങ്കമായ നിയ്യത്ത് യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ ഈ നാല് അടിസ്ഥാനങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും, അവക്ക് തന്റെ ഹൃദയത്തെ സാക്ഷിയാക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. ഈ നാല് അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഞാൻ രണ്ട് വരികളിൽ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടി: “വിജ്ഞാനത്തിനുള്ള നിയ്യത്ത് അജ്ഞതയെ ഉയർത്തലാണ്, തന്നിൽ നിന്നും, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നും. അതിന് ശേഷം, വിജ്ഞാനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കലാണ്, നഷ്ടപ്പെടുന്നതിൽ നിന്നും, അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കലും സ്ഥിരപ്പെട്ടു.”
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്ക്: (النَّسَم); അതായത്: സൃഷ്ടികൾ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്ക്: (زُكِنْ); അതായത്: സ്ഥിരപ്പെട്ടു.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം സലഫുകൾ തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇഖ്ലാസ് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുമോ എന്ന് ഭയപ്പെട്ടിരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. അവരത് യാഥാർത്ഥ്യമാക്കിയിരുന്നില്ല എന്നല്ല, കാരണം, അവരത് നേടിയെടുക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട്, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇഖ്ലാസുള്ളവനാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ അവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും ഭയം വർദ്ധിച്ചിരുന്നു. അവരുടെ അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കുന്ന അസറുകൾ അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ആര് ഇഖ്ലാസ് പാഴാക്കിയോ, അവന് ധാരാളം വിജ്ഞാനവും സമൃദ്ധമായ നന്മയും നഷ്ടപ്പെട്ടു. രക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും – ചെറുതും വലുതും, രഹസ്യവും പരസ്യവുമായ – ഈ അടിസ്ഥാനത്തെ, അതായത് ഇഖ്ലാസിനെ, പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.
പിന്നീട്, പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇഖ്ലാസ് പരിശോധിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന കാര്യമെന്താണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: നിയ്യത്തിനെ ശരിയാക്കാനുള്ള കഠിനമായ പ്രയത്നമാണ് ഈ പരിശോധനക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്; അതായത്: അടിമക്ക് തന്റെ നിയ്യത്ത് ശരിയാക്കുന്നതിലും, അത് അല്ലാഹുﷻ വിന് വേണ്ടി നിഷ്കളങ്കമാക്കുന്നതിലും അനുഭവപ്പെടുന്ന പ്രയാസത്തിന്റെ കാഠിന്യം.
സുഫ്യാനു സ്സൗരി رحمه الله യുടെ വാക്ക് അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു: “ഞാനൊന്നും ചികിത്സിച്ചിട്ടില്ല” – അതായത്: പ്രയാസത്തിൽ ഞാൻ കഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ല – “എന്റെ നിയ്യത്തിനേക്കാൾ എനിക്ക് കഠിനമായി; കാരണം, അത് എന്റെ മേൽ മാറിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും”; നിയ്യത്തിന്റെ അവസ്ഥകളിൽ പെട്ടതാണ് അത് മാറിമറിയുക എന്നത് – അതായത്: ഒരവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരവസ്ഥയിലേക്ക് മാറുക.
നിയ്യത്ത് മാറിമറിയുന്നതിന്റെ ഉറവിടം, അതിന്റെ സ്ഥാനം ഹൃദയമായതുകൊണ്ടാണ്. അത് മാറിമറിയാനും വ്യത്യാസപ്പെടാനും സാധ്യതയുള്ളതാണ്. മുൻഗാമികൾ പറഞ്ഞു: “അതിന്റെ മാറിമറിയൽ കാരണമാണ് ഹൃദയത്തിന് ‘ഖൽബ്’ എന്ന് പേര് വന്നത്, അതിനാൽ ഹൃദയത്തെ മാറിമറിയുന്നതിൽ നിന്നും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിൽ നിന്നും സൂക്ഷിക്കുക.”
അടിമയിൽ നിയ്യത്തിന്റെ സ്ഥാനമായ ഹൃദയം മാറിമറിയുന്നതാണെങ്കിൽ, ആ സ്ഥാനത്തുള്ള നിയ്യത്തും അതോടൊപ്പം മാറിമറിയും.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം സുലൈമാൻ അൽ-ഹാശിമിയുടെ വാക്ക് ഉദ്ധരിച്ചു: “ചിലപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു ഹദീസ് പറയും, എനിക്കൊരു നിയ്യത്തുണ്ടാകും” – അതായത്: നല്ലൊരു ഉദ്ദേശ്യം – “, അതിന്റെ പകുതിയിലെത്തുമ്പോൾ എന്റെ നിയ്യത്ത് മാറും” – അതായത്: എന്റെ നിയ്യത്ത് വ്യത്യാസപ്പെടും – “അപ്പോൾ ഒരു ഹദീസിന് തന്നെ പല നിയ്യത്തുകൾ ആവശ്യമായി വരും”. അതായത്: ഈ മാറ്റം സംഭവിച്ചതിന് ശേഷം, അടിമക്ക് തന്റെ നിയ്യത്തിനെ, അത് മുൻപുണ്ടായിരുന്ന നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് മടക്കേണ്ടതായി വരും.
സുലൈമാൻ അൽ-ഹാശിമി മാർഗ്ഗദർശനം നൽകിയ ഈ കാര്യം നിയ്യത്ത് ശരിയാക്കലാണ്; അതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്: നിയ്യത്തിനെ മാറ്റുകയോ ദുഷിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന വല്ലതും അതിന് സംഭവിച്ചാൽ, അതിനെ കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട കാര്യത്തിലേക്ക് മടക്കലാണ്.
നമ്മുടെ വാക്ക്: കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട കാര്യത്തിലേക്ക്; അതായത്: ശറഇയ്യായ കൽപ്പനക്ക് അനുയോജ്യമായതിലേക്ക്. നമ്മുടെ വാക്ക്: അതിനെ മാറ്റുന്ന വല്ലതും അതിന് സംഭവിച്ചാൽ; അതായത്: അതിനെ അല്ലാഹുവിനോട് അടുക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ നിന്ന് കേവലം അനുവദനീയമായ ഒന്നിലേക്ക് മാറ്റുന്നത്. നമ്മുടെ വാക്ക്: അല്ലെങ്കിൽ അതിനെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നത്; അതായത്: അതിനെ നന്മയിൽ നിന്ന് അതിന്റെ വിപരീതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത്, അതാണ് ഹറാമായ ഉദ്ദേശ്യം.
കാരണം, അടിമക്ക് ഒരു കാര്യത്തിൽ നല്ല നിയ്യത്തുണ്ടാകും. അത് ദീർഘമാകുമ്പോൾ, അവന്റെ നിയ്യത്തിനെ, അവൻ ഉദ്ദേശിച്ച രൂപത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റിമറിക്കുന്ന ചില അവസ്ഥകൾ അവന് സംഭവിക്കും. ചിലപ്പോൾ അത് അല്ലാഹുﷻ വിലേക്ക് അടുക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ നിന്ന് അനുവദനീയമായ ഒരു ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് മാറും. ചിലപ്പോൾ അത് നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ നിന്ന് മോശം ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് മാറും; ഈ മജ്ലിസുകളിലേക്ക് വരുന്ന ഒരാളെപ്പോലെ. അതിലുള്ള വിജ്ഞാനവും നന്മയും കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടാനാണ് അവൻ വരുന്നത്. എന്നാൽ ദിവസങ്ങൾ ദീർഘമാകുമ്പോൾ, ഈ മജ്ലിസുകളിലേക്ക് വരുന്നത് കേവലം ഒരു വിനോദയാത്രയായും, തന്റെ നാട്ടിലുണ്ടായിരുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ഒരു മാറ്റമായും അവൻ കാണുന്നു. അവൻ ഒരു നാട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നാട്ടിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തത് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച് ആശ്വാസം കണ്ടെത്താനാണ്. അങ്ങനെ അവൻ അതിനെ അനുവദനീയമായ ഒരു ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് മാറ്റി.
ചിലപ്പോൾ, വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ ഈ മജ്ലിസുകളിൽ വന്നതിന് ശേഷം, അടിമക്ക് അവന്റെ നിയ്യത്തിനെ ദുഷിപ്പിക്കുന്ന വല്ലതും സംഭവിച്ചേക്കാം; ഈ വിജ്ഞാനം നൽകുന്ന അധ്യാപകന്റെ അവസ്ഥ അവന് ഭംഗിയായി തോന്നാം. അപ്പോൾ, കസേരകളിലിരുന്ന് ജനങ്ങളുടെ തലക്ക് മുകളിൽ ഉയർത്തപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള വിജ്ഞാനം നേടാൻ അവന്റെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കും. ഈ മോശം ലക്ഷ്യം കാരണം അവന്റെ നിയ്യത്ത് ദുഷിച്ചുപോകും; കാരണം, അവൻ തേടുന്ന വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ജനങ്ങളുടെ തലക്ക് മുകളിൽ ഉയർത്തപ്പെടുക എന്നതാക്കി. അടിമയെ സൃഷ്ടികളുടെ മുകളിൽ കസേരകളിൽ ഉയർത്തിയാൽ എന്ത് നന്മയാണുള്ളത്?! അവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെല്ലുമ്പോൾ, നിന്ദ്യതയുടെയും അപമാനത്തിന്റെയും ആ അവസ്ഥക്ക് വിപരീതമായിരിക്കും – ചീത്ത പര്യവസാനത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാഹു നമ്മെയും നിങ്ങളെയും കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.
ഉദ്ദേശ്യം: അടിമ തന്റെ നിയ്യത്ത് ശരിയാക്കാൻ പരിശ്രമിക്കണം. ഈ അവസ്ഥകൾ അവന് നേരിടുമ്പോൾ, അവൻ തന്റെ നിയ്യത്തിനെ, അത് മുൻപുണ്ടായിരുന്ന നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് മടക്കണം.
ഈ പരിശോധനയാണ് സലഫുകളുടെ അടുക്കൽ മഹത്തരമായതും അവർക്ക് പ്രയാസകരമായതും; കാരണം, നിയ്യത്തുകൾ ഹൃദയത്തിലാണ് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഹൃദയം മാറിമറിയുന്നതാണ്. അപ്പോൾ അവരിൽ ഒരാൾക്ക് ഒരു നിയ്യത്തുണ്ടാകും, പിന്നീട് അത് വേഗത്തിൽ മാറും; സുലൈമാൻ അൽ-ഹാശിമി പറഞ്ഞതുപോലെ. ഒരാൾ നബിﷺ യിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഹദീസ്, റിപ്പോർട്ടർമാർക്ക് എഴുതിയെടുക്കാൻ വേണ്ടി സനദോടുകൂടി പറയാൻ തുടങ്ങും. അവൻ അതിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ഹദീസ് പറയുന്നതിനിടയിൽ, അവന്റെ നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ നിന്ന് നിയ്യത്തിനെ പുറത്തു കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു ലക്ഷ്യം അവന് നേരിടും. അപ്പോൾ, അവന്റെ നിയ്യത്തിനെ, അത് മുൻപുണ്ടായിരുന്ന നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിലേക്ക് മടക്കേണ്ടതായി വരും.