ശൈഖ് ഡോ. സ്വാലിഹ് ബ്നു അബ്ദില്ലാഹ് അൽ-ഉസൈമി – വിജ്ഞാനത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തൽ
അത് ഹൃദയമാണ്. കാരണം, തേടപ്പെടുന്ന ഓരോ കാര്യത്തിനും ഒരു പാത്രമുണ്ട്. നിശ്ചയം, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ പാത്രം ഹൃദയമാണ്. പാത്രത്തിലെ മാലിന്യം അതിനെ കലക്കുകയും അതിലുള്ളതിനെ മാറ്റം വരുത്തുകയും ചെയ്യും. ഹൃദയത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കനുസരിച്ചായിരിക്കും അതിൽ വിജ്ഞാനം പ്രവേശിക്കുന്നത്. അതിന്റെ ശുദ്ധി വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, വിജ്ഞാനം സ്വീകരിക്കാനുള്ള അതിന്റെ കഴിവും വർദ്ധിക്കും. ഹൃദയത്തിലെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉദാഹരണം വിളക്കിന്റെ പ്രകാശം പോലെയാണ്. അതിന്റെ ഗ്ലാസ്സ് ശുദ്ധമാണെങ്കിൽ അതിന്റെ പ്രകാശങ്ങൾ തിളങ്ങും. മാലിന്യങ്ങൾ അതിൽ പുരണ്ടാൽ അതിന്റെ പ്രകാശങ്ങൾക്ക് ഗ്രഹണം സംഭവിക്കും (അല്ലെങ്കിൽ പ്രഭ മങ്ങും).
അതിനാൽ, ആരെങ്കിലും വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ തന്റെ ആന്തരികാവസ്ഥയെ അലങ്കരിക്കുകയും, ഹൃദയത്തെ അതിന്റെ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. കാരണം, വിജ്ഞാനം ഒരു സൂക്ഷ്മമായ രത്നമാണ്, അത് ശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തിനല്ലാതെ യോജിക്കുകയില്ല.
ഹൃദയത്തിന്റെ ശുദ്ധി രണ്ട് മഹത്തായ അടിസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു:
ഒന്ന്: സംശയങ്ങളുടെ (الشبهات) മാലിന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള അതിന്റെ ശുദ്ധി. മറ്റൊന്ന്: ദേഹേച്ഛകളുടെ (الشهوات) മാലിന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള അതിന്റെ ശുദ്ധി.
ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ മഹത്വം കാരണം, നബിﷺ യോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ കാര്യങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു അത്. സൂറത്തുൽ മുദ്ദസിറിലെ അല്ലാഹുﷻ യുടെ വചനത്തിൽ: “നിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക” ‘വസ്ത്രങ്ങൾ’ എന്നത് കൊണ്ട് ‘ആന്തരികാവസ്ഥ’ എന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നവരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം. അത് നല്ലൊരു അഭിപ്രായമാണ്, അതിന് ശരിയായ ഒരു അടിസ്ഥാനമുണ്ട്.
നിന്നെപ്പോലുള്ള ഒരു സൃഷ്ടി നിന്റെ വസ്ത്രത്തിലെ മാലിന്യത്തിലേക്ക് നോക്കുന്നതിൽ നീ ലജ്ജിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അല്ലാഹുﷻ നിന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് നോക്കുന്നതിൽ നീ ലജ്ജിക്കുക. അതിൽ പകയും വിദ്വേഷവും, വിപത്തുകളും, പാപങ്ങളും തെറ്റുകുറ്റങ്ങളുമുണ്ട്.
മുസ്ലിം ബ്നുൽ ഹജ്ജാജ് പറയുന്നു: അംറു ന്നാഖിദ് ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു, കസീർ ബ്നു ഹിശാം ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു, ജഅ്ഫർ ബ്നു ബുർഖാൻ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു, യസീദ് അൽ-അസ്വമ്മിൽ നിന്ന്, അബൂ ഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന്; നിശ്ചയം നബിﷺ പറഞ്ഞു: “നിശ്ചയം, അല്ലാഹുﷻ നിങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളിലേക്കോ സമ്പത്തിലേക്കോ നോക്കുകയില്ല. മറിച്ച്, അവൻ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്കും പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കുമാണ് നോക്കുന്നത്.”
“നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ പതിയിരിക്കുന്ന അപകടങ്ങളെ നീ സൂക്ഷിക്കുക, അവ നിനക്കെതിരെ പുറത്തുവന്നാൽ, നീ നിന്ദ്യമായൊരു തകർച്ച തകരും.”
ആര് തന്റെ ഹൃദയം ശുദ്ധീകരിച്ചുവോ, അവനിൽ വിജ്ഞാനം കുടികൊള്ളും. ആര് അതിൽ നിന്ന് അതിന്റെ മാലിന്യം നീക്കം ചെയ്തില്ലയോ, വിജ്ഞാനം അവനെ വിടപറഞ്ഞ് യാത്രയാകും.
ഈ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ അവസ്ഥ നീ പരിശോധിച്ചാൽ, വ്യക്തമായ ഒരു പിഴവ് നിനക്ക് കാണാൻ കഴിയും. ദേഹേച്ഛകളും സംശയങ്ങളും ഹൃദയത്തിൽ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും വന്നുപോകുന്ന ഒരു വ്യക്തിക്ക് എവിടെയാണ് വിജ്ഞാനത്തോടുള്ള മഹത്വമുള്ളത്?!
ഹറാമായ ഒരു ചിത്രം അവനെ ക്ഷണിക്കുന്നു, കുറ്റകരമായ ഒരു വാക്ക് അവനെ ആകർഷിക്കുന്നു. അവന്റെ ഉള്ളിൽ തിന്മകളും, ഹറാമായ കാര്യങ്ങളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തലുമാണ്. അതിൽ വഞ്ചനയും നാശവും, അസൂയയും പിടിവാശിയും, കാപട്യവും ഭിന്നതയുമുണ്ട്. ഇങ്ങനെയുള്ളവർക്ക് വിജ്ഞാനവുമായി എന്ത് ബന്ധം?! അവർ അതിൽ പെട്ടവരല്ല, അത് അവരിലേക്കുമല്ല.
സഹ്ൽ ബ്നു അബ്ദില്ലാഹ് പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുﷻ വെറുക്കുന്ന വല്ലതും ഒരു ഹൃദയത്തിലുണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ പ്രകാശം പ്രവേശിക്കൽ ഹറാമാണ്.”
ഗ്രന്ഥകർത്താവ് വിജ്ഞാനത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാമത്തെ അടിസ്ഥാനം പരാമർശിച്ചു. അത്: വിജ്ഞാനത്തിന്റെ പാത്രം ശുദ്ധീകരിക്കൽ. അതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്: വിജ്ഞാനം സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലമാണ്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം അത് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: അത് ഹൃദയമാണ്. കാരണം, തേടപ്പെടുന്ന ഓരോ കാര്യത്തിനും ഒരു പാത്രമുണ്ട്. നിശ്ചയം, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ പാത്രം ഹൃദയമാണ്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, വിജ്ഞാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഹൃദയത്തിന്റെ അവസ്ഥ രണ്ട് രൂപത്തിലായിരിക്കും:
ഒന്ന്: ഹൃദയം ശുദ്ധമായിരിക്കുക; അപ്പോൾ അത് വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടുകയും, അത് അതിൽ പ്രവേശിക്കുകയും, അതിനോടുള്ള സ്വീകാര്യത വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. മറ്റൊന്ന്: ഹൃദയം ഹൃദയപരമായ മാലിന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് മലിനമായിരിക്കുക; അപ്പോൾ അതിലുള്ള മാലിന്യത്തിന്റെ അളവനുസരിച്ച്, വിജ്ഞാനം പ്രവേശിക്കുന്നതിലും അതിൽ സ്ഥിരമാകുന്നതിലും കുറവ് സംഭവിക്കും. ആ മാലിന്യം പ്രകാശത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയെ ഇല്ലാതാക്കും.
അദ്ദേഹം അതിനെ വിളക്കിന്റെ പ്രകാശത്തോട് ഉപമിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: ഹൃദയത്തിലെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉദാഹരണം വിളക്കിന്റെ പ്രകാശം പോലെയാണ്. അതിന്റെ ഗ്ലാസ്സ് ശുദ്ധമാണെങ്കിൽ അതിന്റെ പ്രകാശങ്ങൾ തിളങ്ങും. മാലിന്യങ്ങൾ അതിൽ പുരണ്ടാൽ അതിന്റെ പ്രകാശങ്ങൾ മങ്ങിപ്പോകും. അതായത്: അത് പോയിമറയും. ‘കുസൂഫ്’ എന്നാൽ പ്രകാശം ഇല്ലാതാകലാണ്. ഭൂരിഭാഗം ഭാഷാ പണ്ഡിതന്മാരുടെ അടുക്കലും അത്: സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ ഇല്ലാതാകലാണ്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ആരെങ്കിലും വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ തന്റെ ആന്തരികാവസ്ഥയെ അലങ്കരിക്കുകയും, ഹൃദയത്തെ അതിന്റെ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ; വിജ്ഞാനം വഹിക്കാൻ പാത്രം യോഗ്യമാകുന്നതിന് വേണ്ടി. അത് വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: കാരണം, വിജ്ഞാനം ഒരു സൂക്ഷ്മമായ രത്നമാണ്, അത് ശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തിനല്ലാതെ യോജിക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്: ദുനിയാവിലും ആഖിറത്തിലും അടിമക്ക് ഒരു നിധിയായിരിക്കുന്ന ഉപകാരപ്രദമായ വിജ്ഞാനമാണ്. കാരണം, ഹൃദയങ്ങൾ ശുദ്ധമായാലല്ലാതെ അത് അവയുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരികയില്ല.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ഹൃദയത്തിന്റെ ശുദ്ധി രണ്ട് മഹത്തായ അടിസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു: ഒന്ന്: സംശയങ്ങളുടെ മാലിന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള അതിന്റെ ശുദ്ധി. മറ്റൊന്ന്: ദേഹേച്ഛകളുടെ മാലിന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള അതിന്റെ ശുദ്ധി.
കാരണം, ഈ രണ്ട് മാലിന്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തെ ബാധിക്കുന്നവയാണ്. ഈ മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാതെ അടിമക്ക് തന്റെ ഹൃദയം കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടാൻ ഒരു മാർഗ്ഗവുമില്ല.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ മഹത്വം പരാമർശിച്ചു. എത്രത്തോളമെന്നാൽ, നബിﷺ യോട് ആദ്യമായി ഇറങ്ങിയ വഹ്യിൽ തന്നെ അതുകൊണ്ട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അല്ലാഹുﷻ യുടെ വചനത്തിൽ: “നിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക” [അൽ-മുദ്ദസിർ: 4]. ‘വസ്ത്രങ്ങൾ’ എന്നത് കൊണ്ട് ‘ആന്തരികാവസ്ഥ’ എന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നവരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം. അത് നല്ലൊരു അഭിപ്രായമാണ്, അതിന് ശരിയായ ഒരു അടിസ്ഥാനമുണ്ട്.
അബൂ ജഅ്ഫർ ഇബ്നു ജരീർ അത്ത്വബ്രി തന്റെ തഫ്സീറിൽ പറയുന്നു, ഇത് ഭൂരിഭാഗം സലഫുകളുടെയും അഭിപ്രായമാണ്: അല്ലാഹുﷻ യുടെ വചനം: “നിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക” [അൽ-മുദ്ദസിർ: 4] എന്നതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്: നിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ എല്ലാ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും ശുദ്ധീകരിക്കുക എന്നതാണ്. ആയത്തുകളുടെ സന്ദർഭം അതിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇതാണ് ഗ്രന്ഥകർത്താവിന്റെ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം: അതിന് ശരിയായ ഒരു അടിസ്ഥാനമുണ്ട്. അത് ആയത്തുകളുടെ സന്ദർഭം പരിഗണിക്കലാണ്. കാരണം, ആയത്തുകളുടെ തുടർച്ചയായ സന്ദർഭം, അല്ലാഹുവിലുള്ള ഈമാനിനും അവന്റെ തൗഹീദിനും മുൻഗണന നൽകുന്ന കൽപ്പനയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അല്ലാഹുﷻ യുടെ വചനത്തിൽ: “നിന്റെ റബ്ബിനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുക” [അൽ-മുദ്ദസിർ: 3]. പിന്നീട് ഈ ആയത്ത് പരാമർശിച്ചു: “നിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക” .
പിന്നീട് അതിനെ തുടർന്ന് അല്ലാഹുﷻ യുടെ വചനം വന്നു: “പാപത്തെ വെടിയുകയും ചെയ്യുക” [അൽ-മുദ്ദസിർ: 5]. ത്വാഗൂത്തിനെ നിഷേധിക്കാനും ശിർക്ക് വെടിയാനുമുള്ള കൽപ്പനയാണിത്. അപ്പോൾ, ഈ രണ്ട് ആയത്തുകൾക്കിടയിൽ, “നിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക” എന്ന വചനത്തെ, ഹൃദയത്തെ ബാധിക്കുന്ന മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കുക എന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതാണ് സന്ദർഭത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യം.
ഹൃദയത്തിലെ മാലിന്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ മൂന്നെണ്ണമാണ്:
ഒന്നാമത്തേത്: ശിർക്കിന്റെ മാലിന്യം.
രണ്ടാമത്തേത്: ബിദ്അത്തിന്റെ മാലിന്യം.
മൂന്നാമത്തേത്: പാപത്തിന്റെ മാലിന്യം. ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം ‘അൽ-ഫവാഇദ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇത് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: നിന്നെപ്പോലുള്ള ഒരു സൃഷ്ടി നിന്റെ വസ്ത്രത്തിലെ മാലിന്യത്തിലേക്ക് നോക്കുന്നതിൽ നീ ലജ്ജിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അല്ലാഹുﷻ നിന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് നോക്കുന്നതിൽ നീ ലജ്ജിക്കുക. അതിൽ പകയും വിദ്വേഷവും, വിപത്തുകളും, പാപങ്ങളും തെറ്റുകുറ്റങ്ങളുമുണ്ട്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം അബൂ ഹുറൈറ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُവിൽ നിന്നുള്ള) ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചു: നിശ്ചയം നബിﷺപറഞ്ഞു: “നിശ്ചയം, അല്ലാഹുﷻ നിങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളിലേക്കോ സമ്പത്തിലേക്കോ നോക്കുകയില്ല. മറിച്ച്, അവൻ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്കും പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കുമാണ് നോക്കുന്നത്”. ഇതിൽ അല്ലാഹുﷻ അടിമയിൽ നിന്ന് നോക്കുന്ന സ്ഥാനം വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. കാരണം, അല്ലാഹുﷻ തന്റെ അടിമയിൽ നിന്ന് രണ്ട് കാര്യങ്ങളിലേക്കാണ് നോക്കുന്നത്: ഒന്ന്: അവന്റെ ഹൃദയം. മറ്റൊന്ന്: അവന്റെ പ്രവർത്തനം. അപ്പോൾ, തഖ്വ എന്നത് ശുദ്ധമായ ഹൃദയവും, പ്രകടമായ സൽകർമ്മവും ചേർന്നതാണ്. അടിമയുടെ ഹൃദയത്തിലെയും പ്രവർത്തനത്തിലെയും അവസ്ഥയുടെ പൂർണ്ണതയനുസരിച്ചായിരിക്കും അവന്റെ റബ്ബിന്റെ ﷻ അടുക്കലുള്ള അവന്റെ അവസ്ഥയുടെ പൂർണ്ണതയും.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഇബ്നുൽ ഖയ്യിമിന്റെ ‘നൂനിയ്യ’യിലെ വാക്ക് ഉദ്ധരിച്ചു: “നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ പതിയിരിക്കുന്ന അപകടങ്ങളെ നീ സൂക്ഷിക്കുക, അവ നിനക്കെതിരെ പുറത്തുവന്നാൽ, നീ നിന്ദ്യമായൊരു തകർച്ച തകരും.”
അതായത്: നിന്റെ ആത്മാവിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിധികളെ നീ സൂക്ഷിക്കുക. കാരണം, അവ നിനക്കെതിരെ പുറത്തുവന്നാൽ – അതായത്, നിന്റെ അവസ്ഥകളിൽ പ്രകടമായി വെളിപ്പെട്ടാൽ – നിനക്ക് നിന്ദ്യതയും അപമാനവും സംഭവിക്കും.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. അത് ഈ അടിസ്ഥാനത്തിന് വിരുദ്ധവും എതിരുമാണ്. അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ ദേഹേച്ഛകളിലും സംശയങ്ങളിലും ഓടിനടക്കുന്നു.
സഹ്ൽ ബ്നു അബ്ദില്ലാഹ് അത്തസ്തരി رحمه الله യുടെ വാക്ക് കൊണ്ടദ്ദേഹം അവസാനിപ്പിച്ചു: അല്ലാഹുﷻ വെറുക്കുന്ന വല്ലതും ഒരു ഹൃദയത്തിലുണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ പ്രകാശം പ്രവേശിക്കൽ ഹറാമാണ്. അതായത്: അല്ലാഹുﷻ വെറുക്കുന്ന വല്ലതും ഒരു ഹൃദയത്തിലുണ്ടെങ്കിൽ, അല്ലാഹുവിന്റെയും അവന്റെ റസൂലിന്റെയും ﷺ വചനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉപകാരപ്രദമായ പ്രകാശം അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് തടയപ്പെടും. അവന്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ള മാലിന്യത്തിന്റെ അളവനുസരിച്ച് പ്രകാശം അവനിൽ നിന്ന് തടയപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
ഖുർആനിലെ അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം അല്ലാഹുﷻ യുടെ ഈ വചനമാണ്: “ഭൂമിയിൽ അന്യായമായി അഹംഭാവം നടിക്കുന്നവരെ എന്റെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചുകളയുന്നതാണ്.” [അൽ-അഅ്റാഫ്: 146].
സുഫ്യാൻ ബ്നു ഉയൈന അതിന്റെ തഫ്സീറിൽ പറഞ്ഞു: “ഖുർആൻ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഞാനവരെ തടയും.”
മുഹമ്മദ് ബ്നു യൂസുഫ് അൽ-ഫിർയാബി പറഞ്ഞു: “എന്റെ കൽപ്പനയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഞാനവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ തടയും”; അതായത്: ഖുർആനിൽ.
ഖുർആൻ കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടുന്നതിൽ നിന്ന് അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ തടയപ്പെട്ടതിനുള്ള കാരണം, അവർ സത്യത്തിനെതിരെ അഹങ്കാരം കാണിക്കുന്നവരായതുകൊണ്ടാണ്. അവർ സത്യത്തിനെതിരെ അഹങ്കാരം കാണിച്ചപ്പോൾ, അല്ലാഹുﷻ അവരെ അജ്ഞത കൊണ്ട് നിന്ദിച്ചു. ഇബ്നു കസീർ തന്റെ ‘തഫ്സീറിൽ’ ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അടിമയുടെ ഹൃദയം അല്ലാഹുവിന്റെയും അവന്റെ റസൂലിന്റെയും ﷺ വചനങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടുന്നതിൽ നിന്ന് തിരിക്കപ്പെട്ടാൽ, മനഃപാഠം, ഗ്രാഹ്യശക്തി തുടങ്ങിയ ബാഹ്യമായ കഴിവുകളൊന്നും അവന് ഉപകാരപ്പെടുകയില്ല.
‘ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരിക്കുക’ എന്നതുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്: അവകൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടുന്നത് തടയലാണ്. ചിലപ്പോൾ അവൻ ഖുർആനിലെ ആയത്തുകളോ നബിﷺ യുടെ സുന്നത്തോ മനഃപാഠമാക്കിയവനായിരിക്കാം. പക്ഷേ, അവനത് കൊണ്ട് പ്രയോജനം ലഭിക്കുകയില്ല; കാരണം, അവന്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ള മാലിന്യം കാരണം അതിൽ നിന്ന് അവൻ തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ മാലിന്യം പ്രകാശം പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് തടയുന്നു.
ഇബ്നുൽ ഹാജ്ജ് ‘അൽ-മദ്ഖൽ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നു: “ചില അഹങ്കാരികൾ ഖുർആൻ മനഃപാഠമാക്കുന്നുണ്ട് എന്നത് അറിയപ്പെട്ട കാര്യമാണ്. പക്ഷേ, ഗ്രാഹ്യത്തിലും പ്രവർത്തനത്തിലുമുള്ള അതിന്റെ പ്രയോജനം അവർക്ക് തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതാണ് (യഥാർത്ഥത്തിൽ) തേടപ്പെടുന്നത്.”
അതിനാൽ, വിജ്ഞാന വിദ്യാർത്ഥി പ്രത്യേകിച്ചും, ഓരോ അല്ലാഹുവിന്റെ അടിമയും പൊതുവിലും, തങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിക്കണം; അല്ലാഹുവിന്റെയും അവന്റെ റസൂലിന്റെയും ﷺ വചനങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലൂടെ അവന്റെ ഹൃദയം സന്തോഷിക്കുകയും പ്രയോജനം നേടുകയും ചെയ്യുന്നതിന് വേണ്ടി.
മനഃപാഠം, ഗ്രാഹ്യം, പഠനം, ശൈഖുമാരുമായുള്ള സഹവാസം എന്നിവയിൽ വിജ്ഞാനം നേടുന്നതിൽ ജനങ്ങൾ അവരുടെ കഴിവുകളിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനേക്കാൾ മഹത്തായ ഒരു കാര്യത്തിൽ അവർ വലിയ തോതിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതാണ്, വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് പ്രയോജനം നേടുന്നതിന് വേണ്ടി തങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ ഒരുക്കുകയും അവയെ യോഗ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നത്. ഓരോരുത്തരുടെയും ഹൃദയ ശുദ്ധിയുടെ തോതനുസരിച്ചായിരിക്കും അത്. പൂർണ്ണമായി ഹൃദയം ശുദ്ധീകരിച്ചവൻ വിജ്ഞാനം കൊണ്ട് വലിയ പ്രയോജനം നേടും; മറ്റൊരാൾ അവനേക്കാൾ മനഃപാഠമുള്ളവനും ഉദ്ദേശ്യം വേഗത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നവനുമാണെങ്കിൽ പോലും. കാരണം, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മടക്കം കേവലം ബാഹ്യമായ കഴിവുകളിലേക്കല്ല; മറിച്ച്, അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ മടക്കം, ഹൃദയ ശുദ്ധി, അല്ലാഹുﷻ വിലേക്കുള്ള മുന്നിടൽ തുടങ്ങിയ ആന്തരികമായ കാര്യങ്ങളിലേക്കാണ്.