ശൈഖ് ഡോ. അബ്ദുസ്സലാം ബിൻ ബർജസ് ആലു അബ്ദുൽ കരീം
ബന്ധം എന്നത് കൊണ്ട് ഞാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്, അവരിൽ നിന്ന് ശരിയായ മൻഹജും കളങ്കമില്ലാത്ത വിശ്വാസവും സ്വീകരിക്കുക എന്നതാണ്. വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കാനുള്ള ശരിയായ രീതിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കവെ ഹാഫിദ് ഇബ്നു റജബ് رَحِمَهُ اللَّهُ തന്റെ ജാമിഉൽ ഉലൂമി വൽ ഹികം എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നു: “നാം ഈ സൂചിപ്പിച്ച മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ വിജ്ഞാനം അന്വേഷിക്കുന്നവന്, സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മിക്ക പ്രശ്നങ്ങൾക്കുമുള്ള പരിഹാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. കാരണം, അവയുടെയെല്ലാം അടിസ്ഥാനങ്ങൾ നാം ഈ പറഞ്ഞ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഈ വിജ്ഞാനമാർഗ്ഗത്തിലുള്ള സഞ്ചാരം, അറിവിലും സന്മാർഗ്ഗത്തിലും ഏകോപിച്ച അഭിപ്രായമുള്ളവരായ ശാഫിഇ, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ്, അബൂ ഉബൈദ് തുടങ്ങിയവരുടെയും അവരുടെ മാർഗ്ഗം പിൻപറ്റിയവരുടെയും പിന്നിലായിരിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. കാരണം, ഇവരുടെ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയല്ലാതെ അറിവ് നേടുകയാണെന്ന് ആരെങ്കിലും വാദിച്ചാൽ അവൻ വലിയ അപകടങ്ങളിലും നാശങ്ങളിലും ചെന്നുപെടും. സ്വീകരിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ അവൻ സ്വീകരിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കാൻ നിർബന്ധമുള്ള കാര്യങ്ങൾ അവൻ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും.” അദ്ദേഹത്തിന്റെ رَحِمَهُ اللَّهُ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചു.
അതിനാൽ മുൻഗാമികളായ പണ്ഡിതന്മാരുമായുള്ള ബന്ധം അങ്ങേയറ്റം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. വിശ്വാസത്തിലും മാർഗ്ഗത്തിലും സ്വഭാവത്തിലുമുള്ള വ്യതിയാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു വ്യക്തി സുരക്ഷിതനാകുന്നത് ഇതിലൂടെയാണ്. സച്ചരിതരായ മുൻഗാമികൾക്ക് رَحِمَهُمُ اللَّهُ അവരുടെ മുൻഗാമികളുമായി എത്രത്തോളം അടിയുറച്ച ബന്ധമാണുണ്ടായിരുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന രണ്ട് ഉദ്ധരണികൾ ഞാൻ താഴെ നൽകാം, നിങ്ങൾ അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുനോക്കുക:
സുനൻ അബീദാവൂദിന്റെ രചയിതാവായ അബൂദാവൂദിന്റെ ജീവചരിത്രം വിശദീകരിക്കവെ ഇമാം ദഹബി رَحِمَهُ اللَّهُ തന്റെ തദ്കിറത്തുൽ ഹുഫ്ഫാദ് എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ചില പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞതായി ഉദ്ധരിക്കുന്നു: “ജീവിതരീതിയിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും അബൂദാവൂദ് അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പലിനോട് സാദൃശ്യമുള്ളവനായിരുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ അഹ്മദ് വകീഇനോടും, വകീഅ് സുഫ്യാനോടും, സുഫ്യാൻ മൻസൂറിനോടും, മൻസൂർ ഇബ്രാഹീമിനോടും, ഇബ്രാഹീം അൽഖമയോടും, അൽഖമ അബ്ദുല്ല ഇബ്നു മസ്ഊദിനോടും സാദൃശ്യമുള്ളവരായിരുന്നു. അൽഖമ പറയുന്നു: ജീവിതരീതിയിലും പെരുമാറ്റത്തിലും ഇബ്നു മസ്ഊദ് നബി ﷺ യോട് സാദൃശ്യമുള്ളവനായിരുന്നു.” ജീവിതരീതിയിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സ്വഭാവത്തിലുമുള്ള ബന്ധമാണ് ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ വിശ്വാസത്തിലും മൻഹജിലുമുള്ള അവരുടെ ബന്ധം എത്രത്തോളമായിരിക്കും!
രണ്ടാമത്തെ ഉദ്ധരണി: സ്വതന്ത്രമായ ഒരു കർമ്മശാസ്ത്ര സരണിയുടെ ഉടമയായ പ്രശസ്ത ഇമാം ഇബ്നു ജരീർ അത്തബ്രി തന്റെ സ്വരീഹുസ്സുന്ന എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം പേജിൽ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “ഖുർആൻ പാരായണം ചെയ്യുമ്പോഴുള്ള ദാസന്മാരുടെ ശബ്ദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, മുൻഗാമികളായ ഏതെങ്കിലും സ്വഹാബിയിൽ നിന്നോ താബിഇൽ നിന്നോ ഈ വിഷയത്തിൽ വല്ലതും വന്നതായി നമുക്കറിയില്ല. എന്നാൽ ആരുടെ അഭിപ്രായം സ്വീകരിക്കുന്നതിലാണോ സന്മാർഗ്ഗവും വിജയവുമുള്ളത്, ആരുടെ അഭിപ്രായത്തെ എതിർക്കുന്നതിലാണോ നാശവും പരാജയവുമുള്ളത്, മുൻഗാമികളായ ഇമാമുകളുടെ സ്ഥാനത്ത് ആരുടെ അഭിപ്രായമാണോ നാം കണക്കാക്കുന്നത്; ആ അബൂ അബ്ദില്ല അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പലിൽ رَحِمَهُ اللَّهُ നിന്നല്ലാതെ മറ്റാരിൽ നിന്നും ഈ വിഷയത്തിൽ ഒന്നും വന്നതായി നമുക്കറിയില്ല.” അദ്ദേഹം ഈ സംസാരം പൂർണ്ണമായി അവിടെ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്.
മുൻഗാമികൾ رَحِمَهُمُ اللَّهُ തമ്മിൽ അറിവ് സ്വീകരിക്കുന്നതിലുണ്ടായിരുന്ന അടിയുറച്ച ബന്ധമാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ചില ആളുകൾക്ക് ഇത് വളരെ വലിയൊരു കാര്യമായി തോന്നിയേക്കാമെങ്കിലും, അഹ്ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ് സാധാരണ ജനങ്ങളെ സലഫീ വിശ്വാസവും ശരിയായ മൻഹജും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വ്യക്തികളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നത്. എന്തിനാണിത്? യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ പൂർണ്ണമായ സ്വീകാര്യതയോടെ അവരിൽ നിന്ന് വിശ്വാസവും മൻഹജും സ്വീകരിക്കുന്നതിന് വേണ്ടியாണിത്. കാരണം, ശരിയായ കാര്യങ്ങളെയും പിഴച്ച കാര്യങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചറിയാൻ സാധാരണക്കാർക്ക് സാധിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ ശരിയായ സുന്നത്തിനെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വ്യക്തികളുമായി അവരെ ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നതല്ലാതെ നേർമാർഗ്ഗത്തിൽ അവരെ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്താൻ മറ്റൊരു വഴിയുമില്ല.
അതുകൊണ്ടാണ് ഇമാം ഖുതൈബ ഇബ്നു സഈദ് رَحِمَهُ اللَّهُ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “യഹ്യ ഇബ്നു സഈദ്, അബ്ദുറഹ്മാൻ ഇബ്നു മഹ്ദി, അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പൽ, ഇസ്ഹാഖ് ഇബ്നു റാഹവൈഹി എന്നിവരെ ഒരു വ്യക്തി സ്നേഹിക്കുന്നത് നീ കണ്ടാൽ, തീർച്ചയായും അവൻ സുന്നത്തിലാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. ഇനി ആരെങ്കിലും ഇതിന് വിപരീതമായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ അവൻ പുത്തനാശയക്കാരനാണെന്നും നീ മനസ്സിലാക്കുക.”
അഹ്മദ് ഇബ്നു അബ്ദില്ല ഇബ്നു യൂനുസ് പറയുന്നു: “മുആദ് ഇബ്നു ഇംറാനെക്കൊണ്ട് നിങ്ങൾ മൗസ്വിലുകാരെ പരീക്ഷിക്കുക. അവർ അദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവർ അഹ്ലുസ്സുന്നയാണ്. ഇനി അവർ അദ്ദേഹത്തെ വെറുക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവർ പുത്തനാശയക്കാരാണ്. യഹ്യയെക്കൊണ്ട് കൂഫക്കാരെ പരീക്ഷിക്കുന്നത് പോലെയാണിത്.” ഇത്തരം പണ്ഡിതന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്തെ ഒരാൾ സുന്നത്തിലാണെന്നതിന്റെ അടയാളമായും, അവരോടുള്ള വെറുപ്പിനെ അയാൾ പിഴച്ചവനാണെന്നതിന്റെ അടയാളമായും അദ്ദേഹം എങ്ങനെയാണ് നിശ്ചയിച്ചതെന്ന് നോക്കൂ. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിലൂടെയൊക്കെ സാധാരണ ജനങ്ങളെ ഈ വലിയ പണ്ഡിതന്മാരുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഇതിന് മുമ്പ് ഒരു പൊതുപ്രഭാഷണത്തിൽ ഞാൻ ഈ കാര്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ ചില ആളുകൾ ഇതിനെ എതിർക്കുകയും ഗൗരവമായി കാണുകയും ചെയ്തു. വ്യക്തികളെ മഹത്വവൽക്കരിക്കുന്നുവെന്നും പുണ്യവാളന്മാരാക്കുന്നുവെന്നും അവർ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി. ഈ മഹത്തുക്കളായ പണ്ഡിതന്മാരുടെ رَحِمَهُمُ اللَّهُ പാദങ്ങളിൽ പോലും എത്താൻ കഴിയാത്ത ചെറിയ ആളുകളെ അയാളും അയാളെപ്പോലുള്ളവരും മഹത്വവൽക്കരിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ വിഷയത്തിൽ അയാൾ എനിക്കെതിരെ പ്രസംഗിച്ചത്.
ഇവർക്കും ഇവരെപ്പോലുള്ളവർക്കും ഞാൻ എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യം ഇതാണ്: ഈ പറയപ്പെട്ടതൊന്നും അന്ധമായ അനുകരണം അനുവദനീയമല്ലാത്ത ആളുകളോട് അതിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയല്ല. അന്ധമായ അനുകരണം അനുവദനീയമായവർക്ക് അങ്ങനെ ചെയ്യാവുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇത് അന്ധമായ അനുകരണത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ക്ഷണമല്ല. മറിച്ച് ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: പ്രമാണങ്ങളുടെ ഉടമയായ നബി ﷺ യിലേക്കുള്ള പരമ്പര മുറിയാതെ എത്തിക്കുക എന്നതാണ്. ഈ പരമ്പരയിലെ കണ്ണികൾ പണ്ഡിതന്മാരാണ്; അതായത് അഹ്ലുസ്സുന്ന വൽ ജമാഅ. “ഞാനും എന്റെ സ്വഹാബികളും ഏതൊരു മാർഗ്ഗത്തിലാണോ അതിലുള്ളവർ” എന്ന് നബി ﷺ പറഞ്ഞതുപോലെ. അപ്പോൾ ഈ പരമ്പര മുറിയാതിരിക്കുകയും നാം സുന്നത്തിന്റെ പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്ന് അറിവ് സ്വീകരിക്കുകയും അവരുമായി ബന്ധം പുലർത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ പണ്ഡിതന്മാർ അവർക്ക് മുമ്പുള്ള സുന്നത്തിന്റെ പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്നാണ് അറിവ് സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. അങ്ങനെ ഈ പരമ്പര പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമായ രൂപത്തിൽ ശരിയായ നിയമങ്ങളുടെ ഉടമയായ നബി ﷺ യിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നു.
ഈ വിഷയം കൂടുതൽ വിശദമായി സംസാരിക്കാൻ അർഹതപ്പെട്ടതാണ്. മുൻഗാമികൾ رَحِمَهُمُ اللَّهُ പരസ്പരം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും, അവരിൽ ചിലർ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് അറിവ് സ്വീകരിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും ഇതിൽ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങളുണ്ട്. അതുപോലെ ജനങ്ങളോട് സുന്നത്തിനെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വ്യക്തികളെ മുറുകെപ്പിടിക്കാൻ അവർ ഉപദേശിച്ചതിനും ധാരാളം ഉദാഹരണങ്ങളുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് ശാഫിഇ رَحِمَهُ اللَّهُ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “ആരെങ്കിലും അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പലിനെ വെറുത്താൽ അവൻ കാഫിറാണ്.” അപ്പോൾ റബീഅ് ഇബ്നു സുലൈമാൻ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: “അയാളുടെ മേൽ അങ്ങ് കുഫ്റ് ആരോപിക്കുകയാണോ?” അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി: “അതെ, അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പലിനെ വെറുക്കുന്നവൻ സുന്നത്തിനോടാണ് ശത്രുത കാണിക്കുന്നത്. സുന്നത്തിനോട് ശത്രുത കാണിക്കുന്നവൻ സ്വഹാബത്തിനെയാണ് ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത്. സ്വഹാബത്തിനെ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നവൻ നബി ﷺ യെയാണ് ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത്. അപ്പോൾ അവൻ മഹാനായ അല്ലാഹുവിൽ അവിശ്വസിച്ച കാഫിറാണ്.” ഖാദി ഇബ്നു അബീ യഅ്ല തന്റെ ത്വബഖാത്തുൽ ഹനാബില എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇമാം അഹ്മദിന്റെ رَحِمَهُ اللَّهُ ജീവചരിത്രം വിശദീകരിക്കവെ ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇമാം ശാഫിഇയുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ഇത്തരം വാക്കുകളുടെ ഉദ്ദേശം ഇമാം അഹ്മദിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപ്രഭാവത്തിന്റെ പേരിൽ ആദരിക്കുകയോ പുണ്യവാളനാക്കുകയോ അല്ല. മറിച്ച്, അദ്ദേഹം സുന്നത്തിന്റെ ഒരു അടയാളമാണെന്നാണ് ഇതിലൂടെ അവർ അർത്ഥമാക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് പണ്ഡിതന്മാർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരുന്നത്: “ഞങ്ങൾ അഹ്മദ് ഇബ്നു ഹമ്പലിന്റെ വിശ്വാസത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.” ഇത് പറയുന്നവരെ ആരും എതിർത്തിരുന്നില്ല. അബുൽ ഹസൻ അൽ അശ്അരി തന്റെ അൽ ഇബാന എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞു: “തീർച്ചയായും ഞാൻ ഇമാം അഹ്മദിന്റെ رَحِمَهُ اللَّهُ വിശ്വാസത്തിലാണ്.” പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് അത് സ്വീകരിക്കുകയും ഇൻഷാ അല്ലാഹ്, അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ വിശ്വാസം ശരിയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.
അതിനാൽ നാം ഈ കാര്യം കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കുകയും വളരെ ഗൗരവത്തോടെ ഇതിനെ ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം, നമ്മുടെ പണ്ഡിതന്മാരുമായുള്ള – അവരിൽ മരണപ്പെട്ടവരോട് അല്ലാഹു കരുണ കാണിക്കട്ടെ, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരെ അല്ലാഹു സംരക്ഷിക്കട്ടെ – നമ്മുടെ ബന്ധം ദുർബ്ബലമായ അന്ന് മുതലാണ് നമുക്കിടയിൽ ഇത്തരം പോരായ്മകൾ കടന്നുകൂടിയത്.1
- മൻ ഹുമുൽ ഉലമാഅ്? ↩︎